GEWIJZIGD Bijlage 1 - Jaarrekening 2020 (oud)

2.1.2.2 De doelstellingen van dit programma Doelstelling 2.1 Bevorderen vroegtijdige, toegankelijke, passende en effectieve jeugdhulp De COVID-19 pandemie had veel impact op de levens van jeugdigen in 2020. Zo was de sluiting van de scholen en de kinderopvang in het voorjaar en aan het eind van het jaar ingrijpend. Ook hulp en ondersteuning aan jeugdigen kon niet altijd op dezelfde wijze doorgang vinden als gevolg van de maatregelen. De partners in zowel het preventieve veld als binnen de gespecialiseerde jeugdhulp hebben zich ingezet om de hulp en ondersteuning zo goed mogelijk doorgang te laten vinden. Daarbij was men extra alert op kinderen en gezinnen die kwetsbaar waren en extra ondersteuning nodig hadden. Veel partners hebben zich daarnaast ingezet om alternatieve of aanvullende activiteiten voor kinderen en jongeren te organiseren. Ook voor jeugdhulpaanbieders was 2020 een bijzonder jaar. Dit kwam deels door de maatregelen als gevolg van de COVID-19-pandemie. Daarnaast, ging na een intensief ontwikkeltraject met jeugdhulpaanbieders als gevolg van een juridische procedure, halverwege 2020 de procedure voor de regionale inkoop van specialistische jeugdhulp voor 2021 en verder van start.

De druk op de kosten binnen het Sociaal Domein en de jeugdhulp in het bijzonder waren aanleiding om lokaal een aantal Ombuigings- en Vernieuwingsmaatregelen in 2020 te continueren of op te 23

starten. Als gevolg van de COVID-19 pandemie ontstond bij een aantal maatregelen echter wel vertraging in de uitvoering en implementatie. 2.1 Bevorderen vroegtijdige, toegankelijke, passende en effectieve jeugdhulp Vroegtijdig signaleren

Realisatie 2019

Begroting 2020

Realisatie 2020

Doel gehaald?

Bron

Afname gemiddelde leeftijd bij instroom in jeugdhulp

9,1

9,3

9,0

Ja

Gemeente Zoetermeer

Afname gemiddelde leeftijd bij uitstroom in jeugdhulp

13,1

12,8

12,9

Nee

Gemeente Zoetermeer

Toename aantal matches in de Verwijsindex

1.723

2.100

1.396

Nee

Verwijsindex Haaglanden

Toename aantal adviezen bij Veilig Thuis

722

576

1.125

Ja

Veilig Thuis Haaglanden

Toename aantal meldingen bij Veilig Thuis

1.236

1.007

1.185

Ja

Veilig Thuis Haaglanden

55,5%

48,9%

49,0%

Ja

Gemeente Zoetermeer

Efficiënte doorlooptijd Afname gemiddeld aantal jaar dat een jeugdige jeugdhulp ontvangt

Afname gemiddelde leeftijd bij instroom en uitstroom uit de jeugdhulp: We zien dat de gemiddelde leeftijd zowel bij de instroom als op het moment van uitstroom al een aantal jaar daalt. Het zijn wel kleine dalingen. Jeugdigen zijn dus gemiddeld rond de 9 jaar als zij voor het eerst specialistische jeugdhulp krijgen en gemiddeld bijna 13 jaar als zij weer uitstromen. Het beeld is al een aantal jaar dat de duur en intensiteit van de hulp toeneemt. Dit heeft ook zijn weerslag op de gemiddelde leeftijd bij de uitstroom in de jeugdhulp. Er is ook goed nieuws. Bij de indicator 'efficiënte doorlooptijd' meten we wat het aandeel is van het aantal jeugdigen dat drie jaar of langer jeugdhulp heeft. t.o.v. het totaal aantal unieke jeugdigen met jeugdhulp. Daarbij is zichtbaar dat dit percentage ten opzichte van vorig jaar is gedaald. Alle gegevens op basis van peildatum 2-2-2021. Er zijn in 2020 minder matches in de Verwijsindex ontstaan. In totaal werden 1.751 signalen over in Zoetermeer woonachtige jeugdigen afgegeven. Het aantal afgegeven signalen daalt al een aantal jaar.

Doelstelling 2.2 Langer zelfstandig wonen Wonen en zorg Inwoners van Zoetermeer met een zorgvraag dienen zo passend en zelfstandig mogelijk te wonen. Daarom is de huisvestingsbehoefte van kwetsbare inwoners in beeld gebracht. Aan de hand van deze behoefte is gewerkt aan passend aanbod. Er moeten voldoende (betaalbare) woningen beschikbaar zijn, maar ook woon- en begeleidingsvarianten die inspelen op een meer intensieve of tijdelijke ondersteuningsbehoefte. De gemeente maakt hiervoor een Programma van Eisen en nodigt partijen uit om plannen te maken voor een specifieke locatie. Afgelopen jaar is samen met zorgaanbieders en corporaties uitvoering gegeven aan het convenant zorgafhankelijke groepen (betreft niet-ouderen). Het convenant heeft als doel om de toeleiding naar een woning transparant te laten verlopen en de begeleiding om zelfstandig te kunnen wonen te borgen. Slimmer thuis Zie doelstelling 2.3 Bevorderen gezondheid, veiligheid en welbevinden, paragraaf Zoetermeer 2025 en zorginnovatie.

24

Fysieke toegankelijkheid van de stad en vastgoed In het afgelopen jaar zijn veel inspanningen verricht die concreet bijdragen de drempels in de samenleving voor mensen met een beperking weg te nemen. Uitgangspunt hierbij is dat iedereen kan meedoen in de samenleving. De lokale inclusie-agenda ‘Open Stad’ van de gemeente Zoetermeer is opgesteld en is inmiddels vastgesteld door de raad. Daarnaast is in het afgelopen jaar ingezet op bewustwording inzake toegankelijkheid binnen verschillende beleidsterreinen. Voorbeelden hiervan zijn bij onderwijs de beleidsstukken ‘Gelijke kansen beleid’ en de ‘Lokaal Educatieve Agenda’. Bij arbeidsparticipatie zijn de ‘Kadernota meedoen met meerwaarde’ en het traject rondom het opzetten van werkbedrijf de Binnenbaan voorbeelden van beleid dat is opgesteld om iedereen te kunnen laten meedoen en inclusie te vergroten. Ook het waarborgen van afspraken en informatiedeling rondom toegankelijkheid binnen en buiten het stadhuis heeft aandacht gehad. De opgavemanager toegankelijkheid staat hierbij in nauw contact met de Toegankelijkheidsraad. Daarnaast is een start gemaakt met de ontwikkeling van een woon-zorgvisie waarbij toegankelijkheid en langer zelfstandig wonen een van de speerpunten is. Bij de realisatie van nieuwbouw in opdracht van de gemeente wordt toegankelijkheid nadrukkelijk meegenomen.

De entree, het MIVA-toilet, liften en bewegwijzering dienen te worden toegepast volgens het normenkader ‘hogere standaard voor toegankelijkheid’. Deze standaard is specifiek voor Zoetermeer en ruimer dan de landelijke eisen. De realisatie van Gymworld is een succesvol voorbeeld van een project dat volgens de hoge lokale standaard en in participatie met Toegankelijkheidsraad is gerealiseerd. Afhandeling Wmo-meldingen We zien dat het aantal mensen dat een beroep doet op ondersteuning vanuit de Wmo toeneemt en dat ook de zwaarte van de ondersteuningsvraag stijgt. Dit is een landelijk beeld dat enerzijds veroorzaakt wordt door een landelijke verlaging van de eigen bijdrage (het abonnementstarief) en anderzijds door demografische ontwikkelingen. Het aantal ouderen in Zoetermeer neemt aanzienlijk toe en zij blijven langer zelfstandig wonen. Door deze ontwikkelingen zijn in 2020 achterstanden ontstaan bij het afhandelen van Wmo-meldingen. Door maatregelen om het afhandelproces te versnellen en door de inzet van een apart team voor het inlopen van de achterstanden is de afhandeltermijn vanaf eind 2020 weer op orde. Vanwege de toenemende druk op de zekerheid van zorg is het noodzakelijk om de Wmo-ondersteuning zowel kwalitatief, kwantitatief als financieel toekomstbestendig te maken, door naar een andere manier van organiseren en werken te gaan.

Om hierover van gedachten te wisselen is in november een themabijeenkomst georganiseerd voor de raad. Huishoudelijke hulp In 2020 is besloten de inkoop Huishoudelijke Hulp een half jaar uit te stellen, om hiermee aanbieders ruimte te geven in verband met de COVID-19-crisis. De tijdelijke nieuwe contracten zijn ingegaan op 1-1-2021, waarbij rekening is gehouden met de Algemene Maatregel van Bestuur reële kostprijs. De gewonnen tijd is gebruikt om te verkennen wat de mogelijkheden zijn om huishoudelijke hulp te blijven verlenen waar het nodig is en verantwoord kostenreductie toe te passen. Teven is onderzocht wat de mogelijkheden zijn om de werkdruk bij de Wmo te verlichten. De resultaten van deze verkenning worden meegenomen in het inkooptraject. Gebiedsgerichte ondersteuning Gebiedsgerichte ondersteuning is in de kern een systeemwijziging: van een groot aantal aanbieders dat allemaal vergelijkbare diensten aanbiedt en daar allemaal apart en verschillend voor betaald wordt, naar een samenwerkingsverband van een klein aantal strategische partners, dat gezamenlijk integraal verantwoordelijk is voor de maatschappelijke opgave in een gebied, en daarvoor samen ook één budget krijgt. Door deze organisatie kan het samenwerkingsverband flexibel inspelen op de (veranderende) zorgvraag per gebied.

Voor de gemeente is het samenwerkingsverband beter en efficiënter aan te sturen dan alle verschillende zorg- en welzijnsorganisaties apart. 25

In 2020 is het traject van de verlengde marktconsultaties afgerond en is -na het raadsbesluit- de inkoop van het nieuwe model op 1 september van start gegaan. Vanwege de COVID-19-maatregelen is ervoor gekozen om het inkooptraject 3 maanden later te starten. Dit uitstel heeft de aanbieders ruimte gegeven zich, ondanks de COVID-19-maatregelen, gedegen voor te bereiden op de aanbesteding. (O)GGZ Het netwerk van organisaties en professionals voor zorg en ondersteuning voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid, heeft deze inwoners ondersteund aan huis. Waar nodig vond dat plaats in de vorm van bemoeizorg of verplichte zorg. De wijksignaleringsoverleggen hebben grotendeels digitaal plaatst gevonden. Complexe casuïstiek kon zo worden besproken en worden voorzien van een plan van aanpak. De time out voorziening Opvang Dichtbij was open en de twee opvangplaatsen waren steeds in gebruik. Ervaringsdeskundigen GGZ gaven trainingen en hielpen cliënten crisiskaarten opstellen voor zichzelf. De wijk-GGZ vervulde zijn consulterende, adviserende en ondersteunende rol voor andere hulpverleners in het sociale domein. In 2020 is het lokale Meldpunt Bezorgd (voor niet acute meldingen van bezorgdheid) ingericht in samenwerking met het maatschappelijk werk van Kwadraad. Bij Meldpunt Bezorgd kan ook gemeld worden in het kader van de Wet verplichte GGZ.

Via Meldpunt Bezorgd wordt de GGD ingezet voor ernstige gevallen van woningvervuiling of hoarding.

2.2 (Langer) zelfstandig wonen

Realisatie 2019

Begroting 2020

Realisatie 2020

Doel gehaald?

Bron

Gemiddeld budget maatwerkondersteuning per cliënt

€ 2.692

€ 3.348

€ 2.990

Ja

Gemeentelijke database Wmo/Begr.

83%

80%

82%

Ja

Cliëntervaringsonderzoek Wmo

83%

80%

79%

Nee

Cliëntervaringsonderzoek Wmo

% cliënten dat vindt dat de ondersteuning past bij de hulpvraag % cliënten dat tevreden is over de kwaliteit van het ondersteuningsaanbod

De exacte redenen zijn niet bekend waarom het percentage cliënten dat tevreden is over de kwaliteit van het ondersteuningsaanbod in 2020 lager is dan in 2019.

Doelstelling 2.3 Bevorderen gezondheid, veiligheid en welbevinden Positieve gezondheid Positieve gezondheid is onderdeel van de subsidieafspraken met onze partners op gezondheidsbeleid. Dit betekent dat onze partners aandacht schenken aan de pijlers van positieve gezondheid om de gezondheid van hun doelgroep te beïnvloeden. Het gaat dan met name om de pijlers lichaamsfuncties, dagelijks functioneren en mentaal welbevinden. Dit is zichtbaar in het werken aan leefstijl bij onder andere de workshops van Indigo preventie die mensen helpen bij het verstevigen van hun netwerk en het omgaan met negatieve gevoelens of diverse activiteiten die zich richten op valpreventie voor ouderen. Bij het stimuleren van gezond eten en bewegen is er het voorbeeld van advies over gezonde voeding voor diabetici door Goudenhart (Vierstroom) en de samenwerking in het Sportakkoord op het thema bewegen in de openbare ruimte (nudging). Vanuit andere beleidsterreinen

26

richten partners zich op andere pijlers zoals meedoen (bijvoorbeeld één tegen eenzaamheid). De ervaring leert ons dat het werken aan één pijler ook de scores op andere pijlers verbetert en het bewust werken met positieve gezondheid dus een breed effect heeft op de ervaren gezondheid. Met deze en andere activiteiten bereikten we in 2020 duizenden inwoners die door deze ondersteuning een gezondere leefstijl hebben en daardoor een betere gezondheid ervaren. Zoetermeer 2025 en zorginnovatie De samenwerking binnen het programma Zoetermeer 2025 (eerder bekend onder de naam: Juiste Zorg op de Juiste Plek) is gecontinueerd en doorontwikkeld. Het doel van deze samenwerking is in de keten van zorgpartijen te werken vanuit een vernieuwende visie en uitgangspunten. Daarmee wordt gezorgd voor toekomstbestendige gezondheidszorg die voor iedereen toegankelijk is. De partners binnen Zoetermeer 2025 zijn: het Lange Land Ziekenhuis (LLZ), Stichting Georganiseerde Eerstelijnszorg (SGZ), zorgaanbieder Fundis, GGZ-partners Parnassia en Rivierduinen, de gemeente en zorgverzekeraars Menzis en CZ. Vanuit Zoetermeer 2025 is verder gebouwd aan het versterken van de samenwerking tussen partners in het netwerk via het oprichten van het platform Regiegroep Zoetermeer 2025. De Regiegroep heeft onder andere gewerkt aan een gezamenlijk gedragen visie voor Zoetermeer 2025.

Op 5 en 6 oktober 2020 heeft in dit kader een tweedaagse strategiesessie plaatsgevonden met 80 zorg- en welzijnsprofessionals en bestuurders uit Zoetermeer met als doel om samen de kansen en ambities voor de toekomst te schetsen. Daarnaast hebben afgevaardigden van partnerorganisaties samengewerkt in werkgroepen zoals: stadsbeeld, centrum acute zorg, oncologie, palliatieve zorg, chronische zorg en acute GGZ. De Regiegroep bewaakt de voortgang van deze werkgroepen. De rol van de gemeente binnen Zoetermeer 2025 is gericht geweest op het leveren van een bijdrage aan leefstijl, preventie en innovatie in de zorg. Dit gebeurt vanuit het bestaande gezondheidsbeleid en het bestaande beleid rondom Wmo-voorzieningen en ook vanuit data-analyse. In kader van Slimmer thuis en zorginnovatie is met behulp van een subsidie van de MRDH het aangeschafte Experimenteerhuis fysiek ingericht. Op grond van door studenten van mboRijnland en De Haagse Hogeschool uitgevoerd onderzoek zijn de randvoorwaarden bepaald die moeten worden ingevuld om het Experimenteerhuis te kunnen inzetten als ervaarwoning voor technologische innovaties en als uitvalsbasis van de in De Leyens gestarte proeftuinen rondom levensloopbestendig wonen, mobiliteit/vitaliteit en zingeving. Huiselijk geweld en kindermishandeling In 2020 is veel aandacht geweest voor huiselijk geweld als mogelijk gevolg van de COVID-19maatregelen.

Ook in deze periode moet de thuissituatie voor iedereen een veilige plek zijn. De aanpak van huiselijk geweld is daarmee blijvend een belangrijk thema geweest. In 2020 is er door de GGD een scholingsaanbod ontwikkeld voor professionals om zo vroeg mogelijk te signaleren. Het tijdig opmerken van de risico’s van huiselijk geweld en kindermishandeling maakt de kans op verdere escalatie en trauma’s kleiner. Daarnaast is in 2020 gestart met het opstellen van het lokale beleidsplan huiselijk geweld, aanvullend op het actieprogramma ‘Geweld hoort nergens thuis’ en de ‘Regiovisie huiselijk geweld Haaglanden’. De focus ligt hierbij op beschermende en risicofactoren in Zoetermeer, waarbij verbinding wordt gemaakt met de landelijke en regionale aanpak. 2.3 Bevorderen gezondheid, veiligheid en welbevinden % inwoners van 18 jaar en ouder dat een goede gezondheid ervaart

Realisatie 2019

Begroting 2020

Realisatie 2020

Doel gehaald?

Bron

71

70

74

Ja

Stadspeiling

27

Doelstelling 2.4 Meedoen naar vermogen, ongeacht aard van de beperking Sociale basis Vanwege COVID-19-maatregelen hebben veel sociale basisvoorzieningen zoals wijk- en buurtverenigingen, inloopcentra en wijkrestaurants tijdelijk de deuren moeten sluiten. Om mensen toch bij de samenleving te blijven betrekken en om inwoners te faciliteren elkaar te helpen, hebben maatschappelijke organisaties hun dienstverlening op alternatieve manieren aangeboden. Een aantal wijk- en buurtverenigingen hebben bijvoorbeeld, met inachtneming van de COVID-19-maatregelen, een aantal activiteiten kunnen voortzetten. Activiteiten konden in bepaalde periodes doorgaan in kleiner groepsverband, of werden specifiek opgezet om de meest kwetsbare bewoners uit de wijk niet uit het oog te verliezen. Op aanmelding konden verschillende samenkomsten voortgezet worden. Vanuit belcirkels blijven inwoners betrokken, en wordt met verschillende activiteiten gewerkt aan het behoud van saamhorigheid. De meeste sociale basisvoorzieningen ervaren vanwege de COVID-19maatregelen financiële consequenties. Een aantal organisaties hebben gebruik gemaakt van de COVID-19-noodsteun in de vorm van huurcompensatie en/of financiële steun. In de volgende paragrafen wordt nader uitgelegd op welke wijze er invulling is gegeven aan de versterking van de sociale basis.

Vernieuwde samenlevingsopbouw In 2020 is Stichting Buurtwerk als nieuwe partner voor samenlevingsopbouw aan de slag gegaan in de stad. De buurtverbinders van Buurtwerk ondersteunden inwoners en initiatieven in de verschillende wijken en buurten daar waar de leefbaarheid en sociale cohesie onder druk stonden of dreigden te raken. Samen met wijkpartners zetten zij hun schouders onder diverse buurtinitiatieven. Enkele voorbeelden: een bloemengroet in Buytenwegh om de saamhorigheid te vergroten tijdens de eerste COVID-19-golf. Een Zomerprogramma voor bewoners die niet op vakantie kunnen, in en rondom het appartementencomplex Van Leeuwenhoeklaan en ondersteuning bij een balkonconcert voor senioren in de Leyens. Verenigingen en vrijwilligers In 2020 is de vernieuwde vrijwilligersondersteuning geïmplementeerd in nauwe samenwerking met een stuurgroep van materiedeskundigen uit de stad. Een gemeentelijke vrijwilligersondersteuner is aan de slag gegaan met het accent op kennismaking en netwerkontwikkeling tussen de verschillende vrijwilligersorganisaties, de introductie en eerste gebruik van het digitale platform Zoetermeer voor elkaar en COVID-19-hulp. Vanwege COVID-19 heeft de bekendheid van ‘Zoetermeer voor Elkaar’ in 2020 een vlucht genomen. Dit platform deed volop dienst om de gewenste COVID-19-hulp te organiseren.

Er zijn vier fysieke vrijwilligersinformatiepunten voor bemiddelingsgesprekken in de stad van start gegaan. Zij hebben ook weer tijdelijk hun deuren moeten sluiten in verband met COVID-19. Van de subsidieregeling Vrijwilligersondersteuning maakten 11 organisaties gebruik door een subsidievoorstel in te dienen. Zeven innovatieprojecten zijn gehonoreerd en in uitvoering. Eind 2020 heeft een werkgroep uit het vrijwilligersveld in Zoetermeer samen met de gemeente een plan uitgewerkt om vrijwilligers in de stad te waarderen. Er is in grote getalen gebruik gemaakt van deze waardering: 7.400 vrijwilligers hebben de attentie (een chocoladereep met Bedank-wikkel) ontvangen. Het onderdeel Leren, met de Leercirkels, is in 2020 onvoldoende van de grond gekomen. Dit was vooral te wijten aan de COVID-19-crisis, waardoor samenkomsten om te leren niet konden worden georganiseerd. Dit in combinatie met de aandacht die de opzet en uitvoering van de COVID-19-hulp door vrijwilligers opeiste maakte dat er keuzes moesten worden gemaakt. Het project vrijwilliger thuis, waarbij vrijwilligers worden ingezet voor respijt van mantelzorgers, heeft onder invloed van de COVID-19-crisis ook moeten zoeken naar alternatieven, zoals bellen in plaats van bezoeken. Eenzaamheidsbestrijding De community tegen eenzaamheid heeft een actief jaar achter de rug.

Er waren drie drukbezochte netwerkbijeenkomsten, waarvan twee digitaal. Verschillende thema’s en invalshoeken rondom eenzaamheid onder ouderen zijn besproken en initiatieven zijn opgepakt, zoals eenzaamheid in tijden 28

van COVID-19, kwaliteit van het aanbod, zichtbaarheid van de community en een betekenisvol leven. Elke bijeenkomst is met deelnemers uit de community voorbereid, waardoor sprake is van een grote betrokkenheid. De jaarlijkse week tegen eenzaamheid stond in 2020 in het teken van persoonlijke verhalen van mensen die eenzaam zijn en aandacht voor elkaar op afstand, vanwege de COVID-19maatregelen. Bijzondere aandacht verdienen de vele initiatieven in de stad die tijdens de eerste en tweede COVID-19-golf zijn ontstaan door de gezamenlijke inspanningen van vele inwoners en organisaties. Een aantal voorbeelden is: belmaatjes en telefooncirkels, boodschappenhulp, online huiswerkbegeleiding, COVID-19-krant en flyer, wandel-, beweeg- en kookmaatjes, balkongym en TV Bingo. In 2020 startte ook het project Lief en Leed. Veertig straten en buurten namen deel onder leiding van evenveel gangmakers. In oktober vond de eerste digitale gangmakersbijeenkomst plaats, waarin zij hun ervaringen en ideeën deelden. In december was het tijd voor de campagne van Magisch Zoetermeer, met volop aandacht voor eenzaamheid onder ouderen. Vanwege COVID-19 gingen eerder geplande activiteiten niet door, maar werd gezocht naar passende activiteiten, zoals lunch en kerststukje aan huis bij ouderen. 260 ouderen zijn bereikt en 60 vrijwilligers zetten zich hiervoor in.

Mantelzorgondersteuning De maatregelen rondom de COVID-19-pandemie hebben effect gehad op mantelzorgers. Niet alle geplande zorg en ondersteuning aan mantelzorgers en degenen die zij verzorgen kon plaatsvinden. Dit heeft ertoe geleid dat sommige mantelzorgers het zwaarder hebben gehad dan normaal. Vanuit welzijns- en vrijwilligersorganisaties is hier goed op ingespeeld met bijvoorbeeld Zoetermeer voor Elkaar. Mantelzorgers konden gebruik maken van alternatief hulpaanbod zoals de boodschappendienst die vanuit Zoetermeer voor Elkaar wordt georganiseerd. Daarnaast hebben activiteiten in kader van mantelzorgondersteuning en -waardering waar mogelijk digitaal plaatsgevonden in plaats van fysiek. Bijzondere aandacht verdient een digitale meet-up voor Zoetermeerse mantelzorgers, die ook is bijgewoond door de minister van Volksgezondheid. Op basis van de uitkomsten van het participatietraject dat met mantelzorgers is doorlopen, is de mantelzorgondersteuning in 2020 op een aantal punten aangepast. Zo is de Zoetermeerwijzer aangepast zodat de informatie beter aansluit op de behoeften van mantelzorgers. Daarnaast is in samenwerking met het Zorgpension een pilot gestart met vrij toegankelijke logeerzorg. Dit houdt in dat mantelzorgers die tijdelijk niet voor hun naaste kunnen zorgen, nu zonder indicatie logeeropvang voor hun naaste kunnen regelen.

Hierdoor is organisatie van respijtzorg voor mantelzorgers laagdrempeliger geworden. Ook is er sprake van een stijgende trend wat betreft het gebruik van de jaarlijkse mantelzorgwaardering van € 200. Wijkzorgnetwerk Om de eigen kracht van inwoners verder te versterken en signalen op het terrein van jeugd, zorg en welzijn sneller op te pakken, is in elke wijk een wijkzorgnetwerk (WZN) gerealiseerd. Het WZN is de verzameling van alle organisaties die ondersteuning bieden op het terrein van (jeugd)zorg en welzijn aan inwoners van 0 tot 100 jaar. De kennis en ervaring die is opgedaan door de tijdelijke aanvoerders, is inmiddels structureel ingebed in de organisatie. Het oplossen van casuïstiek is belegd bij het team procescoördinatie, en het beheer van het Wijkzorgnetwerk-platform is belegd bij het Meerpunt. Om het WZN te versterken en kennis te delen werd er in andere jaren een stedelijke bijeenkomst georganiseerd met de deelnemers aan het WZN. Daarnaast werden intern bijeenkomsten (‘College Tours’) georganiseerd waarin een afdeling/organisatie zich presenteert. Beide fysieke events hebben vanwege COVID-19 niet plaatsgevonden. Wel hebben er collegiaal veel kleinschalige digitale bijeenkomsten plaatsgevonden in kader van het WZN. Wijkgericht werken Wijkgericht werken is een aanjager voor verbetering van de leefbaarheid, veiligheid en sociale samenhang in de wijk en buurt.

Hierin staat vraaggericht werken vanuit de leefwereld van de inwoner centraal. In de twee pilotwijken Oosterheem en Seghwaert wordt hier invulling aan gegeven door te werken met wijkgerichte opgaven die gezamenlijk met inwoners en partners zijn opgesteld. De 29

COVID-19-maatregelen hebben een effect gehad op de uitvoering van de opgaven. Sommige projecten zijn uitgesteld naar 2021, andere hebben vertraging opgelopen of zijn aangepast in vorm en inhoud. Uitgangspunt blijft dat we waar mogelijk doorgaan met de opgaven en voortgang blijven boeken. Zo zijn in Seghwaert door het project ‘Seghwaert Doet’ nieuwe bewonersinitiatieven ontstaan die bijdragen aan de leefbaarheid en sociale samenhang in de wijk. Daarmee is een impuls gegeven aan de betrokkenheid van en de onderlinge contacten tussen de buurtbewoners. In Oosterheem is op verschillende manieren ingezet op het bevorderen en stimuleren van de sociale cohesie in de wijk. Zo is een werkgroep sociale cohesie gevormd door wijkpartners die met het project ‘Cultuur(t)huis’ een goede manier hebben gevonden om met inwoners in contact te komen en de wensen voor de wijk op te halen. Ook wordt in de wijk ingezet op het versterken van de informele netwerken in wijk door middel van het project Lief en Leedstraten, en helpt de wijkkaart (nieuwe) inwoners wegwijs en wordt informatie geboden over de organisaties en activiteiten in de wijk. Een Huis van de Wijk is een middel om de sociale cohesie in de buurt te versterken en de sociale netwerken in de wijk te verbeteren.

Door de COVID-19-maatregelen hebben de locatie van Enjoy Life in Oosterheem en de buurtinlooppunten in Seghwaert een groot deel van het jaar de deuren moeten sluiten. Naar aanleiding van de moties in het voorjaarsdebat is een Programma van Eisen opgesteld voor Huizen van de Wijk in Oosterheem, Rokkeveen en Seghwaert. Eind van het jaar is een start gemaakt met een nadere uitwerking hiervan naar een ondernemingsplan per locatie. 2.4 Meedoen naar vermogen, ongeacht aard van de beperking % cliënten en mantelzorgers dat (zeer) tevreden is over de onafhankelijke cliëntondersteuning % cliënten en mantelzorgers dat bekend is met de onafhankelijke cliëntondersteuning % vrijwilligers % mantelzorgers dat zich voldoende ondersteund voelt vanuit de eigen omgeving % mantelzorgers dat zich voldoende ondersteund voelt door de gemeente/ZoSamen % mantelzorgers dat zich over het geheel genomen voldoende ondersteund voelt Coëfficiënt voor eenzaamheid onder inwoners (> 18 jaar)

Realisatie 2019

Begroting 2020

Realisatie 2020

Doel gehaald?

Bron

86%

n.v.t.

85%

N.v.t.

Stadspeiling

20%

n.v.t.

23%

N.v.t.

Stadspeiling

27%

28%

22%

Nee*

Stadspeiling

73%

70%

77%

Ja

Stadspeiling

17,0%

15%

15%

Ja

Stadspeiling

69%

70%

74%

Ja

Stadspeiling

2,4

2,4

2,6

Nee**

Stadspeiling

*

Het percentage vrijwilligers is teruggelopen in 2020. Dit is met name te zien in de groep vrijwilligers van 70+. Dit is te verklaren omdat zij als risicogroep zijn aangemerkt voor het krijgen van COVID-19 en daarom voorzichtigheid hebben betracht en hun vrijwilligerswerk naar verwachting tijdelijk hebben afgeschaald of neergelegd. ** Opvallend is dat de eenzaamheid vooral in de groep 18-39-jarigen is toegenomen in Zoetermeer, vooral in de wijk Oosterheem. Dit heeft waarschijnlijk te maken met de beperkingen tijdens de COVID-19-periode.

30

2.1.2.3 Gerealiseerde baten, lasten en saldo per doelstelling (inclusief reservemutaties) Bedragen x € 1.000

Rekening 2020 U

I

Saldo

2.1 - Bevorderen vroegtijdig, toegankelijk, passend en effect. jeugdhulp

63.813

240

-63.573

2.2 - Langer zelfstandig wonen

34.971

3.619

-31.352

2.3 - Bevorderen gezondheid, veiligheid en welbevinden

1.817

40

-1.777

2.4 - Meedoen naar vermogen, ongeacht aard van de beperking

10.345

418

-9.926

Totaal programma

110.945

4.318

-106.627

Voor een verklaring van verschillen tussen begroting en rekening wordt verwezen naar hoofdstuk Jaarrekening/Toelichting op het overzicht van baten en lasten. Financiën op hoofdlijnen Ter bevordering van vroegtijdige, toegankelijke, passende en effectieve jeugdhulp (doelstelling 2.1) is budget besteed aan o.a. preventie (€ 6,0 mln.), inzet praktijkondersteuners huisarts en het schoolmaatschappelijk werk (€ 1,1 mln.), jeugdhulp Zorg in Natura en PGB (€ 49,8 mln.) en Gemeenschappelijke Regelingen Veilig Thuis Haaglanden en Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (€ 1,2 mln.). Het budget voor langer zelfstandig wonen (doelstelling 2.2) is ingezet ten behoeve van de hulp in de huishouding, hulpmiddelen en ondersteuning thuis (€ 30,0 mln.). De grootste uitgaven ter bevordering van de gezondheid, veiligheid en welbevinden (doelstelling 2.3) betreft de GGD Haaglanden (€ 1,5 mln.) Het budget voor meedoen naar vermogen, ongeacht aard van de beperking (doelstelling 2.4) is onder andere ingezet ten behoeve van algemene voorzieningen zoals mantelzorg- en vrijwilligersondersteuning, de ouderenzorg (€ 2,3 mln.), integratie (€ 1,0 mln.), bemoeizorg (€ 0,7 mln.), cliëntondersteuning (€ 1,6 mln.) en voor maatschappelijk zorg (€ 1,2 mln.).

31

2.1.3 Programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en groen

2.1.3.1 Algemene doelstelling In 2020 hebben veel inwoners thuisgewerkt en zijn inwoners veel thuis en in de eigen buurt gebleven. Hierdoor is meer aandacht ontstaan voor de eigen leefomgeving. Deze aandacht is bijvoorbeeld terug te zien in de hogere waardering van inwoners van het groen in de Stadspeiling. Er is in 2020 gewerkt aan het uitvoeringsprogramma in de openbare ruimte. Daarnaast zijn, om in verband met COVID-19 een veilig gebruik van de openbare ruimte te faciliteren, diverse extra acties en maatregelen in de openbare ruimte uitgevoerd. Op 17 februari 2020 heeft de gemeenteraad het programma Duurzaam & Groen vastgesteld. De ambitie voor de energietransitie is: een aardgasvrije gebouwde omgeving in 2040. De ambitie voor groen/biodiversiteit is: in 2040 een groenblauwe structuur in en om de stad hebben die de concurrerende woonaantrekkelijkheid van Zoetermeer vergroot, leidt tot verhoging van de biodiversiteit en verbetering van de gezondheid en klimaatadaptatie. In 2020 is de afvalinzameling anders verlopen dan voorzien. Het vele thuis zijn en thuiswerken van veel inwoners hebben voor veel huishoudelijk afval gezorgd. Er is dus veel afval ingezameld en verwerkt.

2.1.3.2 De doelstellingen van dit programma Doelstelling 3.1 Bevorderen duurzame ontwikkeling In 2020 is een lokale verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden voor (grootschalige) opwek van elektriciteit uit zon en wind. Op basis van deze verkenning en de resultaten uit de participatie konden er besluiten worden genomen over de (on)wenselijkheid van locaties voor zonnecentrales en 32

windturbines in Zoetermeer. Hiermee heeft Zoetermeer haar bijdrage bepaald voor de regionale energiestrategie (RES). In Palenstein is samen met de corporaties en VvE De verdwenen brug gewerkt aan de detaillering van de businesscase voor de aardgasvrije energievoorziening. Dit had als resultaat dat aan het einde van het jaar alle partijen instemden met een samenwerkingsovereenkomst om samen de volledig aardgasvrije energievoorziening aan te besteden (voor ruim 1100 woningen en 2 gemeentelijke gebouwen). De gemeente zet zich al jaren in om tot steeds betere condities te komen voor de energietransitie. Dit jaar is samen met de vereniging ‘Stroomversnelling’ bij het Rijk gelobbyd om in te zetten op een landelijke isolatiestandaard die aansluit op de best mogelijke toepassing in plaats van wat er gemiddeld in de markt wordt toegepast. De Tweede Kamer heeft naar aanleiding van deze actie een motie aangenomen om dit te bevorderen. Daarnaast wordt met andere gemeenten van Oostland samengewerkt om duidelijkheid te verkrijgen onder welke condities pijpleidingen met restwarmte en/of geothermie naar de wijken van Zoetermeer kunnen worden aangelegd. Samen met Leidschendam-Voorburg, het hoogheemraadschap Rijnland en de provincie Zuid-Holland zijn flinke stappen gezet om tot realisatie te komen van een weidevogelreservaat in de Meerpolder.

Die hebben geleid tot een samenwerkingsovereenkomst en een zeer complexe vrijwillige ruilverkaveling met eigenaren in en ver buiten de Meerpolder. Hierdoor wordt een aaneengesloten weidevogelgebied van zo'n 20-25 hectare gerealiseerd (met specifieke inrichting en beheer ten behoeve van weidevogels). Voor de Broekwegwetering is in participatie met omwonenden een vergroeningsproject ontwikkeld. Andere moerasparels hebben een plek gekregen als onderdeel van de Kaderrichtlijn Water (KWR) maatregelen. In Ons blauwe goud wordt samen met Rijnland de waterkwaliteit van de stad en de Zoetermeerse plas verbeterd. Met de moerasparels en de KRWmaatregelen wordt blijvend gewerkt aan een duurzame goede waterkwaliteit. Hierbij wordt ook gezocht naar methodes om de zwemwaterkwaliteit veilig te stellen. Verder heeft Zoetermeer landelijke aandacht gekregen voor een onderzoek met ‘gezenderde egels’ in de stad. Het onderzoek heeft inzicht geboden in het gedrag van egels. Hierdoor kan de bescherming van de leefgebieden van de egels worden verbeterd. Er is ook rapport opgesteld over de knelpunten voor de ecologische infrastructuur. Via een pilot is samen met de provincie gezocht naar methoden voor monitoring van icoonsoorten van stad en land. Na een traject van vier jaar is eind 2020 een nieuwe gedragscode in het kader van de wet natuurbescherming voor gemeenten beschikbaar gekomen.

Het thuiswerken van veel inwoners heeft ervoor gezorgd dat er een gedeeltelijke verschuiving heeft plaatsgevonden van afval op het werk (bedrijfsafval) naar afval thuis (huishoudelijk afval). Hierdoor is meer afval ingezameld en verwerkt dan voorgaande jaren. Het betreft niet alleen meer huishoudelijk restafval (zie indicator), maar ook meer gescheiden afvalstromen, zoals Plastic, Blik en Drankenkartons (PBD). En er is een toename van grof huishoudelijk afval (grofvuil). Dit is onder andere te verklaren doordat inwoners thuis veel hebben opgeruimd. De besluitvorming over het nieuwe afvalbeleid als onderdeel van Ombuigen en Vernieuwen heeft langer geduurd dan voorzien. In december 2020 heeft de raad het nieuwe afvalbeleid aangenomen. In verband met een verzoek tot referendum is de uitvoering in januari 2021 opgeschort.

33

3.1 Bevorderen duurzame ontwikkeling*

Realisatie 2019

Begroting 2020

Realisatie 2020

Doel gehaald?

Bron

Aantal kilogram restafval per inwoner

214

< Hoeveelheid 2019 =

234

Nee

Gemeentelijke database

% van de inwoners dat de natuur ervaart in de buurt

72%

90%

91%

Ja

Stadspeiling

< 214

* In het raadsbesluit van 17 februari 2020 is % CO2 reductie als effectindicator vervallen. De landelijke monitor voor deze indicator levert 1,5 jaar later data aan. Ook voor biodiversiteit is een andere effectindicator vastgesteld. De nieuw vastgestelde indicatoren worden met ingang van begrotingsjaar 2021 meegenomen en realisatiecijfers worden voor het eerst gepresenteerd in de jaarrekening over 2021. Het doel om de hoeveelheid restafval verder terug te brengen t.o.v. 2019 is vanwege het vele thuis zijn en thuiswerken niet gehaald.

Doelstelling 3.2 Behouden aantrekkelijke & veilige openbare ruimte Een groene, duurzame, aantrekkelijke, veilige en toegankelijke openbare ruimte draagt bij aan de leefbaarheid van Zoetermeer en aan het buitengeluk van de Zoetermeerders. Beheer hangt samen met de inrichting en het gebruik van de openbare ruimte. Ook in 2020 is gewerkt aan de uitvoering van het programma. Er zijn diverse vervangingsprojecten en groot onderhoud en klein (dagelijks) onderhoud uitgevoerd. Om ondanks COVID-19-maatregelen de benodigde participatie bij projecten te realiseren is wat geschoven in de planning. Participatie is in sommige gevallen in aangepaste vorm verlopen. In 2020 werden onder andere integrale projecten uitgevoerd aan de Stekelbaarssloot (Seghwaert), aan de Akkerdreef en in het Burgemeester Hoekstrapark. De brug aan het Panamapad werd vervangen. En er zijn diverse houten bruggen vervangen door betonnen of stalen bruggen met kunststofwegdek. Ook is verder gewerkt aan de transitie naar Ledverlichting in de openbare ruimte. Gedurende de periode 2020-2023 wordt gewerkt aan kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte. Dit gebeurt door het leveren van maatwerk, investeren in onderhoud en investeren in de inrichting op zichtbare en intensief gebruikte plekken. Denk hierbij voor 2020 aan:  Het steken van graskanten waardoor voetpaden toegankelijker blijven.

 Het frequenter maaien van de eerste meter ruig gras naast voet- en fietspaden. Hierdoor vindt overhang niet plaats en wordt bijgedragen aan biodiversiteit.  Het bestrijden van onkruid in plantvakken op B-niveau (basis) in plaats van C-niveau (laag) waardoor er visueel schonere plantvakken zijn.  Het frequenter en in de weekenden legen van afvalbakken in de winkelcentra.  Het samen met de winkeliersverenigingen plaatsen van plantenbakken.  Diverse omvormingen van groenvakken over de gehele stad.  Het verwijderen van grof zwerfafval van C-niveau (laag) naar B-niveau (basis).  Meer aandacht voor schoonmaken van tunneltjes.

34

Daarnaast zijn vanwege COVID-19 diverse extra acties en maatregelen in de openbare ruimte uitgevoerd. Deze maatregelen betreffen bijvoorbeeld het plaatsen van extra (matrix)borden, het aanbrengen van pijlen en belijning in winkelgebieden en het inzetten van verkeersregelaars ter regulering van drukte in de stad en recreatiegebieden. In 2020 is gestart met de actualisatie van de beheervisie. Waarden van de openbare ruimte als toegankelijkheid en duurzaamheid (biodiversiteit) zullen hierin nadrukkelijk een plek krijgen. Dit krijgt een vervolg in een strategie om onze assets (kapitaalgoederen) professioneel te beheren volgens ‘assetmanagement’. Bovenstaande projecten en onderhoud leverden in 2020 een bijdrage aan doelstelling 3.2 “behouden aantrekkelijke & veilige openbare ruimte”. 3.2 Behouden aantrekkelijke & veilige openbare ruimte

Realisatie 2019

Begroting 2020

Realisatie 2020

Doel gehaald?

Bron

% van de openbare ruimte dat op het afgesproken kwaliteitsniveau zit

94%

85%

97%

Ja

Quickscan openbare ruimte

% inwoners dat tevreden is over de openbare ruimte

89%

85%

91%

Ja

Stadspeiling

Waardering bewoners groene kwaliteit

7,5

7,5

7,7

Ja

Stadspeiling

Zowel de technische kwaliteit als tevredenheid en waardering van de openbare ruimte zijn gestegen in 2020. De toename in tevredenheid en waardering is wellicht het gevolg van een intensiever gebruik van de openbare ruimte tijdens COVID-19.

2.1.3.3 Gerealiseerde baten, lasten en saldo per doelstelling (inclusief reservemutaties) Bedragen x € 1.000

Rekening 2020 U

I

Saldo

3.1 - Bevorderen duurzame ontwikkeling

13.243

15.719

2.476

3.2 - Behouden aantrekkelijke & veilige openbare ruimte

33.063

10.946

-22.117

Totaal programma

46.306

26.665

-19.641

Voor een verklaring van verschillen tussen begroting en rekening wordt verwezen naar hoofdstuk Jaarrekening/Toelichting op het overzicht van baten en lasten. Financiën op hoofdlijnen Onder doelstelling 3.1 (bevorderen duurzame ontwikkeling) valt ook al het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. Hiervoor is € 11,4 mln. aan budget uitgegeven. Aan het verbeteren van het leefmilieu (geluid- en luchtkwaliteit, energiebesparing en verbetering biodiversiteit), Duurzaam en

35

Groen, is in totaal € 1,9 mln. uitgegeven. De inkomsten onder deze doelstelling bestaan vooral uit de afvalstoffenheffing (€ 14,5 mln.). Voor het behouden van aantrekkelijke & veilige openbare ruimte (doelstelling 3.2) is het budget aangewend ten behoeve van het algemeen-, dagelijks beheer en groot onderhoud van de openbare ruimte (totaal ongeveer € 32,5 mln). De inkomsten bestaan vooral uit de rioolheffing (€ 6.6 mln), de inkomsten uit parkeeropbrengsten (€ 2,1 mln) en inkomsten uit grafrechten (0,7 mln).

36

2.1.4 Programma 4 Vrije tijd

2.1.4.1 Algemene doelstelling Zoetermeer is een veelzijdige stad met actieve vrijetijdsbeleving, waar - naast goed wonen en werken - voor iedereen voldoende mogelijkheden zijn voor zowel ontspanning als inspanning. Het is belangrijk dat inwoners van Zoetermeer ruimte hebben voor ontwikkeling, beleving en ontmoeting. De gemeente is op zoek naar een eigen stadscultuur, die met de groei van de stad een sterke eigen identiteit behoudt en voor iedereen wat te bieden heeft. Ook in 2020 stond het ontwikkelen van een brede kijk op het thema Vrije tijd centraal. We willen met de groei van de stad onze stadscultuur en identiteit verder ontwikkelen. Dit doen we door meer bijzondere culturele, sportieve en groene ontmoetingen te arrangeren voor alle inwoners, deze meer zichtbaar, herkenbaar en vindbaar te maken en energie los te maken. Daarvoor worden laagdrempelige basisvoorzieningen en programmering aangeboden, zoals culturele instellingen, sportaccommodaties, stadsboerderijen en wijk- en schooltuinen. Maar ook vernieuwende projecten en evenementen die zorgen voor een levendige stad krijgen een kans. Inzet is om het vrijetijdsaanbod niet alleen centraal te organiseren, maar ook in de wijken en nieuwe gebieden een plek te geven. De uitbraak van COVID-19 heeft dit jaar een enorme impact op alle facetten van onze samenleving gehad, ook op de uitvoering van het programma Vrije tijd.

Onze culturele instellingen, sportaccommodaties, stadsboerderijen en wijk- en schooltuinen moesten noodgedwongen hun deuren geheel of deels sluiten. Hoewel de mate van impact per instelling verschilt, werden ze zonder uitzondering getroffen. Ook veel evenementen konden door COVID-19 beperkt of geen doorgang vinden. Veel culturele en maatschappelijke instellingen hebben door de COVID-19-maatregelen een beroep moeten doen op de gemeentelijke regeling voor huurkorting of steun en/of op landelijke en provinciale noodsteunmaatregelen. Tegelijk had dit ook positieve effecten op de samenleving. Op alle fronten ontstonden er initiatieven om alternatieven voor de vervallen programma’s en activiteiten aan te bieden, zowel vanuit de gemeente als vanuit het veld. Dit gebeurde vaak in onderlinge samenwerking. Zo hebben al vanaf het begin van de crisis de culturele en sportinstellingen en de speelboerderij in Zoetermeer elkaar weten te vinden en zijn er gezamenlijke initiatieven ontstaan om de stad toch de broodnodige culturele,

37

sportieve en groene vrijetijdsbesteding te bieden. Dit uiteraard binnen de mogelijkheden van de COVID-19-maatregelen.

2.1.4.2 De doelstellingen van dit programma Doelstelling 4.1 Bevorderen laagdrempelig toegankelijke culturele en sportvoorzieningen Mede door de uitbraak van COVID-19 en de genomen maatregelen, is de communicatie tussen instellingen, aanbieders en gemeente geïntensiveerd. Vanuit het Cultuurloket en het Sportloket werden regelmatig nieuwsbrieven verstuurd om de laatste informatie te delen, om aanbieders te stimuleren hun vragen te stellen en (financiële) uitdagingen te melden. Bij alle gesubsidieerde instellingen geldt, dat als prestaties uit de subsidiebeschikkingen door de COVID-19-maatregelen niet ten volle werden gehaald, daar coulant mee om werd gegaan. Hierbij moet gedacht worden aan het niet kunnen aanbieden van activiteiten of, wanneer dat wel mogelijk was, het niet halen van het afgesproken aantal bezoekers of deelnemers. Waar in de meeste gevallen de bezoekerscijfers rond de 25-30% van het beoogde aantal bleef steken, werd dit in sommige gevallen gecompenseerd en hier en daar zelfs overtroffen door het bereik van (digitaal) aangeboden alternatieven. In 2020 werd sportaccommodatie Gymworld opgeleverd, met ruimte voor onder meer twee gymnastiekverenigingen, freerunning en fysiotherapie.

Met de renovatie van de voormalige Noordwesterhal, hernoemd tot de Limiet, hebben de sportverenigingen ZOVOC (volleybal) en Conquesto (badminton) een thuisbasis waar zij weer jaren mee vooruit kunnen. Bij de sportverenigingen DWO, DSO, SV Oosterheem werden kunstgrasvelden vervangen. Met de eigenaar van SilverDome is constructief overleg geweest over een gedragen toekomstvisie, met als doel het schaatsen te behouden voor Zoetermeer en een financieel gezond SilverDome. Verder werd er gewerkt aan voorbereiding van de bouw van een nieuw zwembad in het Van Tuylpark. Met een externe ontwikkelaar werd gezocht naar mogelijkheden om de sporthal van de Driesprong te verplaatsen en te integreren in een woontorenontwikkeling in het Vernèdepark. Dit kon om aanbestedingtechnische redenen niet gerealiseerd worden. Zolang het verplaatsen van de sporthal niet gerealiseerd is blijft de sporthal van de Driesprong beschikbaar voor sportactiviteiten. De culturele instellingen richtten een Taskforce cultuur op, waarbij het Cultuurfonds en Floravontuur zich aansloten. Dit resulteerde onder andere in de Cultuurzomer. Dit festival bood inwoners culturele activiteiten zowel in de wijken als online aan, in nauwe samenwerking met sportaanbieders, de speelboerderij en Speelmeer. Dit gebeurde binnen de restricties van de COVID-19-maatregelen.

De Cultuurzomer werd mede vanuit het gemeentelijke noodfonds gefinancierd en droeg er mede toe bij dat ook kleinere culturele instellingen het hoofd boven water konden houden en activiteiten konden organiseren. Na extra druk vanuit de culturele sector heeft het Ministerie van Onderwijs, Cultuur & Wetenschappen € 0,8 mln. aan noodbudget verschaft. Door een succesvolle lobby bij de provincie Zuid-Holland heeft de gemeente € 0,2 mln. aan financiële middelen weten te vergaren voor noodsteun aan cultuuraanbieders in Zoetermeer. Dat gemeente en cultuursector elkaar als vanzelfsprekend vonden in de COVID-19-crisis, kwam mede door de goede contacten vanuit de ontwikkeling van de nieuwe Cultuurvisie 2030. Participatie was daarin een belangrijk aspect. Omdat vanaf 12 maart geen fysieke bijeenkomsten konden plaatsvinden, werd het participatietraject met instellingen en inwoners online voortgezet. Dit resulteerde in een breed gedragen visie. Het traject is door deze omstandigheden wel vertraagd. De verbouwing van de nieuwe huisvesting van Terra Art Projects aan de Vlamingstraat, waaronder sloop en nieuwbouw van het woonhuis, loopt op schema. In december 2020 bereikte de nieuwbouw het hoogste punt. Na de verhuizing gaat de organisatie verder onder de naam FRANX. De (ver-)nieuwbouw van Cultuurpodium Boerderij is in het kader van Ombuigen en vernieuwen uitgesteld.

Er zijn wel locatieonderzoeken uitgevoerd in de binnenstad en volledigheidshalve zijn ook

38

de mogelijkheden op de huidige locatie aan de Amerikaweg nogmaals verder onderzocht. Voor de binnenstad kan de boerderij zorgen voor een belangrijke culturele en economische impuls. Deze mogelijkheid is daarom opgenomen in de Visie Binnenstad. In motie 1907-23 heeft de raad opdracht gegeven om een onderzoek uit te voeren naar de mogelijkheden tot omvorming van de huidige bibliotheekvestigingen in Rokkeveen en Oosterheem naar een 'Huis van de Wijk'. Een verslag van dit onderzoek is op 13 mei 2020 aan de raad gezonden. De bibliotheek is aangehaakt bij het onderzoek met betrekking tot de Huizen van de Wijk waarmee aan het eind van het jaar een aanvang is gemaakt. Museum de Voorde startte 2020 met tegenvallende bezoekersaantallen. Naast de nadelige gevolgen van werkzaamheden rondom het pand (Markt, Zuidwaarts en Stadhuisplein) en de maatregelen rond COVID-19, leverde het nieuwe museum nog niet de gewenste waardering als beoogd publiekstrekker. Actie is ondernomen met het verplaatsen van de entree naar het Stadhuisplein. Verder heeft het museum een verbeterplan ingediend, waarover een second opinion is uitgebracht. Op basis van de bevindingen van de second opinion wordt besluitvorming over de toekomst van het museum voorbereid.

Vanuit de verordening Percentageregeling beeldende kunst in de openbare ruimte werden twee kunstwerken opgeleverd: het granito zitelement Bloembank bij IKC De Entree en het stalen reliëf Bast als landschap aan de Zegwaartseweg. Bij Gymworld is verder gewerkt aan de uitvoering van Letterbeeld. Alle projecten werden met participatie van inwoners en gebruikers gerealiseerd. Door de maatregelen rondom COVID-19 vielen de schooltuinlessen grotendeels uit. Als alternatief zijn de scholen voorzien van zeer gewaardeerde groenpakketjes, waarmee de kinderen thuis of op school toch plantjes konden laten ontkiemen en de groei ervan konden ervaren. De vrijgevallen tijd van de geannuleerde themalessen schooltuintjes en de boerderijlessen voor basisscholen is gebruikt om de lesinhoud te vernieuwen. De vernieuwde themalessen zijn in het najaar aangeboden en goed gebruikt door de groepen 5 van de basisscholen. De publieksarme periode door tijdelijke sluiting en beperkte openstelling van de drie stadsboerderijen en de speelboerderij werd, naast de noodzakelijke verzorging van de dieren, vooral gebruikt om achterstanden in onderhoud weg te werken. Zowel medewerkers als vrijwilligers van de boerderijen spanden zich in voor een grote schoonmaak, schilderklussen en voor de herinrichting van de buitenterreinen en de kas van de speelboerderij.

Voor het ontwikkelen van stadsboerderij De Balijhoeve tot een centrale ontmoetingsplek in de wijk Rokkeveen waren begin 2020 alle onderzoeken gereed. Met de betrokken partijen is het ontwerpproces doorlopen en heeft de aanbesteding plaatsgevonden. Ook zijn voorbereidingen gestart voor de aanleg van een beleeftuin in het kader van biodiversiteit en duurzaamheid op De Balijhoeve. Op stadsboerderij De Weidemolen werd een Speelplaats aangelegd die toegankelijk is voor kinderen met een beperking, als alternatief voor een tijdelijke speelplek aan de Martin Luther Kinglaan die moest wijken voor woningbouw (volgens motie 1801-02 Voldoende ruimte voor speelplekken). Op stadsboerderij Het Buitenbeest startte zorgaanbieder Tuingezel met een klein horeca-aanbod voor het publiek. 4.1 Bevorderen laagdrempelig toegankelijke culturele en sportvoorzieningen

Realisatie 2019

Begroting 2020

Realisatie 2020

Doel gehaald?

Bron

Waardering inwoners voor evenementen

7,9

7,8

Niet gemeten1

Niet aan te geven1

Stadspeiling

Waardering inwoners voor culturele voorzieningen

8

7,8

8

Ja

Stadspeiling

Waardering inwoners voor sportvoorzieningen

7

7

7

Ja

Stadspeiling

N.v.t.

7,5

8

Ja

Stadspeiling

Waardering inwoners voor groenen speelvoorzieningen

1 Hoewel de gehele sector geraakt is door COVID-19 geldt dat voor de evenementenbranche in het bijzonder. Daarom is deze in de stadspeiling 2020 niet meegenomen.

39

Doelstelling 4.2 Bevorderen levendige stad Ook de bevordering van een levendige stad werd zwaar beïnvloed door de maatregelen rond COVID19. Veel voorgenomen projecten en evenementen konden geen doorgang vinden of moesten ingrijpend aangepast worden. Ook hier werd meer dan eens gekozen voor vaak succesvolle digitale alternatieven. Vanuit citymarketing is samen met partners in de stad de nieuwe strategie uitgewerkt en is de slogan Zoetermeer is de plek gelanceerd. Op social media was de berichtgeving vooralsnog gericht op het stimuleren van wandelingen in de parken en op het lokaal kopen. De nieuwe subsidieregeling Evenementen is aangenomen en er zijn heldere criteria gesteld voor het onderscheid tussen subsidies voor evenementen en cultuur. Dit jaar werden Open Monumentendag en de Dag van de Architectuur voor het eerst gezamenlijk georganiseerd. Twintig panden en locaties openden hun deuren en trokken, ondanks de beperkingen wegens COVID-19-maatregelen, ongeveer 1300 bezoekers. Overige programmering bestond uit activiteiten als twee fietsroutes, een scholenwandeling, demonstraties, tentoonstellingen en een fotowedstrijd. Gedurende het jaar is hard gewerkt aan het project Inventarisatie en selectie naoorlogs erfgoed Zoetermeer 1945-1990.

Deze inventarisatie is ingedeeld op drie schaalniveaus: de stad (het verhaal van de stad), de wijken (de wijkbiografieën) en de objecten, complexen en gebieden (de inventarisatie). In de begeleidingscommissie hebben het Historisch Genootschap Oud Soetermeer, de Schatbewakers en het ArchitectuurPunt zitting. Er is dit jaar minder subsidie verstrekt aan sportevenementenorganisatoren, omdat diverse evenementen vanwege COVID-19 niet plaats konden vinden, waaronder het NK-karate voor de jeugd, de Geuzendag en de 3 Nations Cup MTB. De reguliere sportcafés werden afgelast. Op sportgebied waren de inspanningen er primair op gericht om het sporten binnen de geldende maatregelen op een veilige manier te laten plaatsvinden. De combinatiefunctionarissen sport hebben hun programma ingericht binnen de kaders van de mogelijkheden om jong en oud in beweging te houden, met online aanbod en alternatieve programmering en activiteiten. Het Sportgala werd dit jaar vervroegd naar februari en ditmaal georganiseerd in het Stadstheater. Behalve dat Zoetermeerse toppers in de sport in het zonnetje werden gezet, werd ook het eerste Sportakkoord Zoetermeer ondertekend. Vijftig partners uit de stad zetten hun handtekening onder dit convenant met concrete actiepunten die onderlinge samenwerking stimuleren en de sportsector versterken.

Het Nationaal Videogamemuseum trok in het eerste kwartaal van 2020 een groot aantal bezoekers, maar zag vanaf maart alle inkomsten stoppen. Hoewel het museum geen exploitatiesubsidie ontvangt, kon het overleven dankzij het noodsteunfonds van de gemeente. In 2020 werden pilots uitgevoerd voor Cultuurankers, in de wijken Oosterheem, Meerzicht, Buytenwegh en Seghwaert. Samen met sociale wijkpartners, combinatie-functionarissen sport en culturele instellingen zijn verschillende activiteiten uitgevoerd: bijvoorbeeld Cultuur(t)huis, Art-Labs in de buitenlucht, Muziek in de wijk, Mondkapjes maken en Wijkbios.

40

De Zoetermeerse Cultuurprijs kreeg een nieuwe naam: Kunst- en Cultuurprijs Zoetermeer. Ook de opzet veranderde: de publieksprijs werd omgevormd naar een juryprijs en uitgebreid met een prijs voor opkomend talent. Uitreiking gebeurde in een online-uitzending vanuit het Stadstheater. Vanuit het collectiebeheer beeldende kunst is het kunstwerk Maquettetafel met Stookhuis (waarin inwoners zelf brood of pizza kunnen bakken) verplaatst naar stadsboerderij De Weidemolen: deze is zo beter toegankelijk voor gebruik, ook voor mindervaliden. De RuikStruikenTuin naast het CKC kreeg nieuwe beplanting en in het kunstwerk De Val, op het dak van het CKC, is de verlichting verduurzaamd. Op de gemeentelijke website is het tekst- en beeldmateriaal over beeldende kunst in Zoetermeer verbeterd en uitgebreid. 4.2 Bevorderen levendige stad

Realisatie 2019

Begroting 2020

Realisatie 2020

Doel gehaald?

Bron

% inwoners dat evenementen bezoekt

54%

42%

Niet gemeten1

Niet aan te geven1

Stadspeiling

% inwoners dat cultuur bezoekt of beoefent

89%

84%

78%

Nee2

Stadspeiling

% inwoners dat sport beoefent

72%

72%

72%

Ja

Stadspeiling

45%

21%

Nee2

Stadspeiling

% inwoners dat groen- en speelvoorzieningen bezoekt

1 Hoewel de gehele sector geraakt is door COVID-19 geldt dat voor de evenementenbranche in het bijzonder. Daarom is deze in de stadspeiling 2020 niet meegenomen. 2 Oorzaak: gehele of gedeeltelijke sluiting gedurende grote delen van het jaar als gevolg van COVID-19-maatregelen. Respons op eventuele digitale alternatieven is niet meegenomen.

2.1.4.3 Gerealiseerde baten, lasten en saldo per doelstelling (inclusief reservemutaties) Bedragen x € 1.000

Rekening 2020 U

I

Saldo

4.1 - Bevorderen laagdrempelig toegank. culturele en sportvoorzieningen

24.335

12.429

-11.905

4.2 - Bevorderen levendige stad

5.770

212

-5.558

Totaal programma

30.105

12.641

-17.464

Voor een verklaring van verschillen tussen begroting en rekening wordt verwezen naar hoofdstuk Jaarrekening/Toelichting op het overzicht van baten en lasten.

41

Financiën op hoofdlijnen Ter bevordering van laagdrempelig toegankelijke culturele- en sportvoorzieningen (doelstelling 4.1) is het budget onder andere ingezet voor subsidies aan de (grote) culturele instellingen, zoals Forum, Stadsmuseum, Stadstheater en Cultuurpodium De Boerderij (€ 7,6 mln.), de exploitatie van de sporten sociaal-culturele accommodaties (€ 14,7 mln.) en de stadsboerderijen en wijktuinen (€ 1,8 mln.) Daarnaast is het budget ingezet voor beeldende kunst en diverse kunsttoepassingen (€ 0,4 mln.). Op doelstelling 4.1 is voor de exploitatie van gebouwen € 11,8 mln. aan baten ontvangen. Voor de andere onderdelen € 0,4 mln. Ter bevordering van een levendige stad (doelstelling 4.2) is het budget ingezet voor het Centrum voor Kunst en Cultuur & partners (CKC), het videogame museum en ondersteuning van een aantal kleinere organisaties voor amateurkunst (€ 3,0 mln.), een breed scala aan evenementen (€ 0,8 mln.) en activiteiten op het gebied van vrije tijd, sport- en spelontwikkeling inclusief combinatiefunctionarissen (€ 1,5 mln.). Daarnaast is het budget besteed aan investeringsaanvragen door amateurverenigingen, onderhoud van beeldende kunstobjecten en erfgoedbeleid en monumentensubsidies (€ 0,4 mln.). Op doelstelling 4.2 is voor sport € 0,2 mln. aan baten ontvangen.

42

2.1.5 Programma 5 Veiligheid

2.1.5.1 Algemene doelstelling Inwoners van Zoetermeer voelen zich veilig in hun huis, in de wijk en in de stad. Samen werken wij aan het verbeteren van de veiligheid zodat iedereen veilig kan wonen, werken en recreëren. Dit wordt integraal en op stads- en wijkniveau gedaan: samen met inwoners, ondernemers, instellingen en ketenpartners. De impact van COVID-19 was in 2020 van invloed op veel aspecten van de taken binnen het veiligheidsdomein.

2.1.5.2 De doelstellingen van dit programma Doelstelling 5.1 Bevorderen van de veiligheid in de woning De inwoners van Zoetermeer moeten zich veilig voelen in hun eigen woning. Een woningoverval en woninginbraak tasten het veiligheidsgevoel ernstig aan en kunnen langdurige emotionele effecten hebben. Door inwoners op de hoogte te brengen van de risico’s en te informeren over de maatregelen die zij zelf kunnen treffen, kunnen zij in sterke mate bijdragen aan het voorkomen van inbraken. De wijkveiligheidsavonden, waar voorlichting wordt gegeven over preventieve maatregelen om woninginbraken tegen te gaan, konden na maart 2020 als gevolg van de COVID-19 maatregelen niet doorgaan. De burgemeester heeft 47 tijdelijk huisverboden opgelegd. Dat is er één minder dan in 2019. Ook het door de politie geregistreerde aantal gevallen van huiselijk geweld is gedaald: van 175 (2019) naar 155 (2020).

43

5.1 Bevorderen van de veiligheid in de woning Aantal woninginbraken per jaar

Realisatie 2019

Begroting 2020

Realisatie 2020

Doel gehaald?

Bron

200

< 247

188

Ja

Politie

Ten aanzien van het onderwerp woninginbraken is in het afgelopen jaar geen inzet gepleegd. Het aantal woninginbraken blijft desondanks dalen. Waarbij het aannemelijk lijkt dat enerzijds de preventieve inzet van de afgelopen jaren nog ‘doorebt’ en dat anderzijds de beperkingen die COVID19 met zich meebrengt het plegen van inbraken bemoeilijkt.

Doelstelling 5.2 Bevorderen /behouden veiligheid en leefbaarheid in de wijk Zoetermeer is een stad waar iedereen zich veilig voelt. Het openbaar vervoer, winkelcentra, scholen, horeca, plantsoenen en parken zijn voorbeelden van locaties in de stad waar bewoners elkaar tegenkomen. De veiligheid en veiligheidsgevoelens moeten worden behouden en waar mogelijk worden verbeterd. Bewoners zijn daarbij onmisbaar door hun betrokkenheid en kennis van wat er in de wijk speelt. De buurtpreventie Wijk en Agent Samen-teams waren in 2020, vanwege hun fysieke component, als gevolg van de COVID-19 crisis minder inzetbaar. De digitale Whats-app groepen die zijn aangesloten bij project Heterdaadkracht hebben daarentegen ook dit jaar weer de kracht van buurtpreventie bewezen, onder andere bij vermissingen en waarschuwingen als inbrekers actief waren in bepaalde wijken en buurten. De BOA’s hebben zich vanaf maart 2020 ook ingezet voor het handhaven van de COVID-19maatregelen. Er zijn geen grootschalige verstoringen van de openbare orde geweest. Het dieptepunt van 2020 was de mishandeling van een tweetal Boa’s. Wel werden, met name door jongeren met enige regelmaat de afstands- en/of groepsvormingsregels overtreden. Vaak kon dit worden opgelost door met personen in gesprek te gaan en/of waarschuwingen te geven.

De plaatsvervangend voorzitter van de Veiligheidsregio Haaglanden heeft in verband met de overtreding van de COVID-19maatregelen aan vijf personen een gebiedsverbod opgelegd. In elke wijk zijn minimaal twee wijkhandhavers actief aanwezig geweest. Zij hebben zich in 2020 voornamelijk ingezet voor het handhaven van de COVID-19 maatregelen. Er is in 2020 ook actief ingezet op de leefbaarheidsproblematieken zoals parkeeroverlast rondom scholen en hondenpoep. De aanpak van wrak/weesfietsen is voortgezet. De inzet met betrekking tot evenementen en randstadrailacties heeft vanaf maart 2020 als gevolg van de COVID-19-maatregelen niet plaatsgevonden. Wel is in de horeca, bij paracommerciële instellingen toezicht gehouden op de naleving van de Drank- en Horecawet (DHW). Ook zijn DHW-controles uitgevoerd naar aanleiding van de COVID-19 regelgeving. Het meldingenproces bij team handhaving is sterk verbeterd waardoor de opvolgsnelheid is verhoogd. Ook zijn het aantal meldingen in 2020 fors gestegen van 4519 (2019) naar 7157 meldingen in 2020. Dit heeft een enorme druk op de beschikbare capaciteit bij team Handhaving gelegd.