Concept Notulen raad 13 oktober 2025

Raad 13 en 28 oktober 2025

15

verschillen we nog op accenten binnen dit plan. We lezen dat in de ruimtelijke strategie wordt gestreefd naar spreiding en variatie van woningtypes over de stad. Wij zien liever directe resultaten, zoals bijvoorbeeld een knarrenhof. In de ruimtelijke strategie wordt vaak gekozen voor lagere parkeernormen in gebieden met een goed ov. De PDvZ wil juist verhoging van die parkeernormen naar 0,8 en behoud van de bestaande plekken. Ook bij groen en duurzaamheid wordt in de ruimtelijke strategie expliciet aandacht besteed aan klimaatadaptatie, vergroening van wijken en verbinden van groengebieden. De PDvZ hecht veel meer waarde aan onderhoud, bewonersinitiatieven en pragmatische duurzaamheidsprojecten zonder windturbines in de woonomgeving. Wat de energie betreft zijn wij een voorstander van kleinschalige kernenergie, ook als antwoord op de energietransitie en de netcongestie. Zowel het college als de PDvZ hecht groot belang aan participatie, inspraak en eigenaarschap in gebiedsontwikkeling. De ruimtelijke strategie spreekt over brede participatie. De PDvZ wenst meer directe invloed van bewoners op de concrete plannen en het serieus nemen van bezwaren in het verdere proces. Voorzitter, de hoofdrichting en de uitgangspunten van de ruimtelijke strategie zijn grotendeels in lijn met onze visie, maar de PDvZ benadrukt de punten als betaalbaarheid, leefbaarheid, groen en participatie.

Dit raadsvoorstel heeft accentverschillen met onze visie, maar dat is geen reden om dit plan niet te steunen. Echter, omdat de ruimtelijke strategie één samenhangend geheel is, beïnvloeden wijzigingen aan een van de strategische keuzes vaak andere onderdelen. Dit maakt het bijstellen van onderdelen uit dit plan complex. De PDvZ zal dit proces dan ook kritisch blijven volgen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Haak, voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar de fractie van het CDA, de heer Weekenstroo. Gaat uw gang. De heer Weekenstroo (CDA): Voorzitter, vandaag besluiten we over de Ruimtelijke Strategie Zoetermeer 2040, zoals velen hier voor mij al hebben gezegd. Dit is voor het CDA in ieder geval het kompas voor de komende vijftien jaar. Het CDA Zoetermeer ziet in dit stuk dan ook een belangrijke stap richting een stad die niet alleen groeit in het aantal woningen, maar vooral ook in de leefkwaliteit. We herkennen en steunen het uitgangspunt dat groei hand in hand moet gaan met de leefbaarheid, mooi in balans betekent dat in mooi jargon. Ruimte voor wonen, werken, groen en ontmoeten. Dat vraagt om keuzes en het CDA waardeert dat de strategie uitgaat van bouwen binnen de bestaande stad met behoud van het groene karakter. Tegelijkertijd moeten we wel zorgen dat die verdichting niet ten koste gaat van leefruimte, speelruimte of parkeren in de wijken.

Eerlijk gezegd, dat gaat gewoon schuren en dan moeten we per situatie een afweging gaan maken wat prevaleert over het ander. Voorzitter, wat voor het CDA Zoetermeer centraal staat is de menselijke maat. De strategie benoemt terecht het belang van vitale wijken, variatie in woningaanbod en voorzieningen dichtbij. Dat is wat Zoetermeer zo leefbaar maakt. Alles wat je nodig hebt binnen handbereik en wijken waar mensen elkaar kennen en elkaar zien en daardoor zich ook echt thuis voelen. Daarnaast willen we benadrukken dat vernieuwing niet alleen fysiek is maar ook sociaal. Herstructurering van wijken zoals Meerzicht en Buytenwegh moeten samengaan met aandacht voor de bewoners, betaalbare woningen en betrokkenheid van corporaties en de bewoners zelf. Tot slot, voorzitter, Zoetermeer is een prachtige stad tussen het groen, met een sterke regionale positie. Laten we die kracht vasthouden door met visie maar ook met realiteitszin te bouwen aan een stad van morgen, een stad die duurzaam, verbonden en leefbaar blijft voor iedereen. Om Zoetermeer dus nog beter bereikbaar te maken met het ov en de fiets dienen wij het amendement van Zó! Zoetermeer mee in. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Weekenstroo voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar de fractie van de VVD, de heer Aptroot. Gaat uw gang. De heer Aptroot (VVD): Voorzitter, dank u wel.

Bijna de herhaling van de commissie die we eerder al hadden, dus ik houd het vrij kort. De RSZ is een mooie combinatie van wat er in een stad allemaal samenkomt. Er zijn onderdelen bij waar de VVD blij mee is, er zijn onderdelen bij waar de VVD iets minder blij mee is. Dat kan uiteraard altijd. Het enige zorgpuntje van ons, en daarover dienen we samen met de ChristenUnie-SGP en de PVV een amendement in, is dat de leefmilieus heel rigide uitgelegd kunnen worden. Daarom vragen wij om deze niet te zien als een blauwdruk maar richtinggevend, zodat het ontwikkelingen in de stad niet tegen kan houden. Voorzitter, mijn laatste korte puntje: bent u mijn vader nu helemaal zat, u kunt er morgen iets aan doen. Dank u wel. Amendement 2510-O ingediend door VVD, PVV, ChristenUnie-SGP Leefmilieu is geen blauwdruk

16

Raad 13 en 28 oktober 2025

"De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 13 oktober 2025; besluit: het raadsvoorstel 2025-065744 ‘Ruimtelijke Strategie Zoetermeer 2040’ als volgt te wijzigen: besluit: 3. Daarbij de volgende zeven leefmilieus onderscheiden met ieder hun eigen kenmerken en ruimtelijke regels: wordt: 3. Daarbij de volgende zeven leefmilieus onderscheiden met ieder hun eigen kenmerken en ruimtelijke regels met dien verstande dat de leefmilieus niet de enige reden mogen zijn om een ontwikkeling af te wijzen." De voorzitter: Dat is voor meerdere uitleg vatbaar. Dank u wel mijnheer Aptroot, voor uw eerste termijn, de eerste termijn van de fractie van de VVD en daarmee ook het einde van de eerste termijn van de gemeenteraad. Ik stel voor dat wij gaan schorsen tot 20.30 uur. De vergadering is geschorst. Schorsing De voorzitter: Dames en heren, ik heropen de vergadering om aan te kondigen dat het college verzocht heeft tot tien minuten extra schorsing omdat er amendementen later waren binnengekomen, dus wij schorsen de vergadering nog tot 20.40 uur. Schorsing De voorzitter: Ik heropen de vergadering. Wij gaan over naar de eerste termijn van het college. Het woord is aan wethouder Iedema. Wethouder Iedema: Voorzitter, dank. Dank ook voor de mooie woorden, de complimenten, het lange wachten en de vele dingen die we hierover ook al in de commissie met elkaar hebben gedeeld.

Rest ons vanavond een stapel amendementen en nog een enkele vraag. En voorzitter, misschien is het goed om voordat ik alle amendementen langsga, nog eventjes kort te schetsen…en dat helpt welllicht de kijker thuis ook. De visie Zoetermeer 2040 die we hebben vastgesteld in 2022 en deze Ruimtelijke Strategie vormen samen de omgevingsvisie en daaronder hangen straks allemaal omgevingsplannen. Omgevingsplannen die we soms al kennen, zoals bij de Entree, het volkshuisvestingsprogramma zullen we hier binnenkort bespreken en dat van de binnenstad, en desgevraagd vroeg u ook: komen wij nog vaker aan zet? Nou, bijvoorbeeld bij de businesscases, de participatieplannen, de gebiedsvisies et cetera, komen we daar hier in de raad gelukkig nog heel vaak over te spreken. Ik heb u ook gehoord en u heeft uzelf ook gehoord, dus ik doe hierbij namens raad en college een oproep naar onze opvolgers straks: zie dit niet als een blauwdruk maar als een richting waarlangs we de komende twintig, dertig, veertig jaar de stad, onze mooie stad kunnen vormgeven en nog iets mooier maken. Omdat het geen blauwdruk is, zitten er af en toe nog wat bredere, misschien in sommige ogen wat vagere termen in de ruimtelijke strategie. Ik begrijp de hang van de raad om die soms iets te verduidelijken en soms iets vager te maken. Dat heeft natuurlijk alles te maken met comfort, met richting, met voorkeur et cetera.

Ik zal aan de hand van die inzichten ook de amendementen even met u doornemen en van een kort commentaar voorzien. Voorzitter, dan begin ik bij amendement 2510-A van de PvdA. Dat is wat ons betreft eigenlijk zo’n blauwdrukmotie, met een paar woorden. Wat ons betreft is het precies wat wij bedoelen. Net zo goed niet nodig als oordeel raad, en dat geldt eigenlijk ook voor amendement 2510-B van de PvdA en 2510-C van de PvdA, hoewel daar natuurlijk ook wel letterlijk de tekst uit de visie Zoetermeer 2040 wordt gebruikt en dat vindt het college een briljante tekst, dus daar kun je haast niet tegen zijn. Voorzitter, dan hebben we een aantal amendementen van FVD. De eerste, 2510-D, samen ingediend met ChristenUnie-SGP. Dat gaat over de rust in de binnenstad en onze zinsnede ʺIn de binnenstad woon je niet voor je rustʺ. We hebben natuurlijk hier al gezegd dat de binnenstad zo groot is dat je op sommige plekken wel voor je rust woont, maar we hebben ook met elkaar geconstateerd dat we niet willen dat nieuwe bewoners misschien wel de reden zijn dat horecagelegenheden hier moeten sluiten en daarmee zeggen wij: oordeel raad, maar let wel op de gevolgen. Voorzitter, dan een aantal andere amendementen van Forum voor Democratie die niet zijn toegelicht en waar de raad misschien in de tweede termijn nog even op wil terugkomen.

Het oordeel van het college op 2510-E is in ieder geval: dat regelen we niet in de RSZ, dus ontraden. 2510-F, dat heeft u al besloten, dus

Raad 13 en 28 oktober 2025

17

ontraden. 2510-G, ook niet in de RSZ, dus ontraden. 2510-H, de H-structuur, dat heeft u al besloten en dit aannemen zou betekenen dat de besluitvorming rondom de Entree teniet wordt gedaan, dus ontraden. 2510-I, daar hebben wij onderzoek naar gedaan, woningbouw toestaan op het Dutch Innovation Park. Er was niemand die daar wilde wonen en daarom hebben wij destijds afscheid genomen van woningbouw op de Bleiswijkseweg, maar verder oordeel raad. De voorzitter: Wethouder Iedema, voordat u verdergaat in deze sneltrein, ik ga eerst naar de heer Van der Perk en dan naar de heer Van den Boomgaard als u het goedvindt. De heer Van der Perk, gaat uw gang. De heer Van der Perk (Zó! Zoetermeer): Dank u wel, voorzitter. Ik heb een vraag over het amendement ꞌRespectvol omgaan met bestaande bewoners van het hoogstedelijk leefmilieuꞌ. U waarschuwde ons voor de gevolgen en ik ben benieuwd wat voor gevolgen. De voorzitter: Wethouder Iedema. Wethouder Iedema: Nou voorzitter, wat wij willen beogen met die zinsnede en ook de strategie die eraan vasthangt, is dat we verwachten dat in de binnenstad reuring plaatsvindt, dus dat daar cafés zijn die met rumoer wellicht wat meer overlast geven aan hun directe omgeving.

Wat we gezien hebben is dat cafés die hier al jarenlang in de binnenstad zitten, worden geconfronteerd met nieuwe bewoners, waarvan sommige nieuwe bewoners zeggen: ja, maar ik houd niet van dat rumoer en die klagen daarover. Wij kunnen niet anders dan daarop handhaven. Wij willen met de ruimtelijke strategie aangeven dat er plekken zijn in de binnenstad waar we het rumoer van horeca verkiezen boven de rust van nieuwe inwoners wellicht. Daarom hebben we dat zo aangenomen en de volgende stap zal dus zijn dat we in bijvoorbeeld in nieuw horecabeleid of in nieuw detailhandelsbeleid zeggen: hier mag iets meer lawaai worden gemaakt in de avond vanwege cafés of iets anders. Daar moet je dan ruimte voor maken in de ruimtelijke strategie. Door daarmee aan de slag te gaan, lopen we natuurlijk het risico dat op een gegeven mensen zeggen: ja, het zal allemaal wel, maar ik heb er last van, dus dan maar geen café hieronder. Dat risico lopen wij nu op dit moment in onze binnenstad. De voorzitter: De heer Van der Perk nog en dan ga ik naar de heer Van den Boomgaard. De heer Van der Perk (Zó! Zoetermeer): Ja, dank u wel voor uw uitgebreide antwoord. Als ik u goed begrijp, als bijvoorbeeld de zinsnede is ʺniet in eerste instantie voor uw rustʺ, is dat dan een betere optie? De voorzitter: Wethouder Iedema.

Wethouder Iedema: Ja, voorzitter, kijk, een betere optie is dan, dat is een beetje muggenziften. Volgens mij is de intentie heel helder. Die hebben wij hier ook met elkaar gedeeld. De binnenstad is groot. En natuurlijk zijn er hier ook mensen die wel voor hun rust wonen en natuurlijk houdt iedereen van zijn rust. De intentie is niet om de hele binnenstad het rumoer in te jagen, maar wel om in onze uitgaansstraatjes daar heel duidelijk te maken straks ook met verruimde mogelijkheden: hier is het gewoon ’s avonds rumoeriger dan op andere plekken. Dat is de bedoeling in ieder geval van de ruimtelijke strategie. Hoe u dat verwoordt, dat laat ik aan de raad. Vandaar ook dat ik zei: oordeel raad, maar ik denk wel dat het goed is om de gedachte erachter te kennen. Iedereen heeft ons en ook het college nu gehoord. Wij zijn echt niet tegen mensen en hun rust. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van den Boomgaard, interruptie, gaat uw gang. De heer Van den Boomgaard (FVD): Dank u, voorzitter. Het is natuurlijk een beantwoording waar ik niets mee kan, omdat deze motie juist gaat over de bestaande bewoners en uw beantwoording gaat over nieuwe bewoners die geen bezwaar moeten kunnen maken. Dus dan vraag ik u toch even te herzien wat dit amendement exact inhoudt en dat bestaande bewoners natuurlijk nooit de dupe mogen zijn van een zienswijzeverandering van deze wethouder.

Daarnaast is het natuurlijk ook tekenend dat deze wethouder van de VVD zelfs dus gewoon een pertinent voorvechter is van autoluwe maatregelen binnen onze stad, terwijl onze stad juist groot is geworden door de mobiliteitsdiversiteit die we hebben met én ov én met de fiets, maar ook met de auto. Onder het beleid dat we nu zien, al jaar en dag de VVD, gaat de automobilist er gewoon zwaar onder lijden. Niet alleen met autoluwe maatregelen of snelheidsbeperkingen, maar ook die hele H-structuur gaat er gewoon aan. Dat gezegd hebbende, nog

18

Raad 13 en 28 oktober 2025

even over de woningbouw op Bleizo, op de Bleiswijkseweg. Uw onderzoek was voordat bekend was dat Bleizo ook een woonwijk zou worden en juist die verbinding zorgt dat mensen er wel zouden kunnen willen wonen. Dus hoe ziet de wethouder dat? De voorzitter: Wethouder Iedema. Wethouder Iedema: Ja voorzitter, veel vragen, ook een paar aan de VVD, dus wellicht dat die daarop wil reageren. Voor wat betreft Bleizo, wij hebben er onderzoek naar gedaan of mensen op Bleizo zouden willen wonen en de reden om daar niet te willen wonen, was de afwezigheid van voorzieningen. Als wij woningbouw op Bleizo, of tenminste op Dutch Innovation Park toestaan, dan blijft de eerste nabijheid van voorzieningen wellicht Bleizo in de toekomst. Wel aan de andere kant van de snelweg en in een andere gemeente. Ja, het kan, maar dan zou u er ook op moeten willen wachten met het ontwikkelen van verdere bedrijvigheid, bijvoorbeeld op datzelfde park. Ik zei u daarnet: wij hebben er als college daarom destijds voor gekozen om die woningbouwambitie op Dutch Innovation Park te laten varen, om de simpele reden dat niemand er wilde wonen. Ik heb gisteren ook in de commissie uitgelegd dat er dan ook weinig investeerders zijn die die woningen daar ook daadwerkelijk willen realiseren, dus dat heeft wat ons betreft weinig kans. Vandaar mijn negatieve appreciatie op uw amendement. De voorzitter: Akkoord.

De heer Van Rumpt heeft nog een interruptie. De heer Van Rumpt (ChristenUnie-SGP): Ja, voorzitter, het is natuurlijk een beetje een risico dat het een herhaling wordt van het debat in de commissie, maar toch nog even over het geluid in de binnenstad. Ik snap de uitleg van de wethouder heel goed en wij waren het er ook samen over eens tijdens de commissiebehandeling, maar deze zinnen, zoals het nu opgesteld staat in het RSZ, geven een ander gevoel bij mensen die het stuk lezen. Dat bleek ook uit de reactie vanuit onze inwoners. Die ruimte die u zoekt, voor mij staat die ook in het amendement, namelijk dat geluidsnormen en sluitingstijden aangepast kunnen worden. Dus ik snap de waarschuwing van de wethouder niet helemaal. Misschien dat hij nog één keer kan proberen om dat helder te maken. De voorzitter: De wethouder gaat het nog één keer proberen. Wethouder Iedema: Ja voorzitter, volgens mij heeft het weinig zin om het te herhalen, maar ik begon mijn betoog ook al met die grijze lijn tussen blauwdruk en wat meer of minder vastleggen of wat meer of minder woorden gebruiken. Dat zit hem gewoon in woorden. U kiest daar net iets andere woorden bij dan wij. Wij hebben het er ook met elkaar over gehad dat dat ook geen kwaad kan. Vandaar ook dat ik hier heb gezegd: oordeel raad, met de connotatie waarom wij het er destijds zo in gezet hebben. De voorzitter: Akkoord.

Ik stel voor dat de wethouder zijn verhaal vervolgt met het appreciëren van de amendementen. Gaat uw gang. Wethouder Iedema: Voorzitter, ik was bij 2510-J van de PVV, over de leefbaarheid en bereikbare wijken. Dat gaat onder andere over 50km- en 30km-zones waar wij het uitgebreid over gehad hebben. Daar heeft u ook al een besluit over genomen, dus die moet ik afraden, net als 2510-K, omdat dat niet in de ruimtelijke strategie past, maar in het volkshuisvestingsprogramma. Ik zou de PVV dus willen aanraden om dit amendement even te bewaren tot de behandeling van dat volkshuisvestingsprogramma in deze zaal. En 2510-L en 2510-M zullen zo meteen door mijn collega Frinking worden beantwoord. Dan tot slot amendement 2510-N van de LHN over de aaneengesloten versus de net-niet-aangesloten groenblauwe zone, en het amendement van de VVD ꞌLeefmilieu is geen blauwdrukꞌ, die vallen ook weer in die blauwdrukserie waar ik het met u over had, dus ook oordeel raad wat betreft het college. Voorzitter, dan denkt u dat u van mij af bent, maar ik had nog een paar vragen. Die zal ik ook nog even langsgaan. Onder andere die van Fractie Mertens. De voorzitter: Wethouder Iedema, een interruptie van de heer Van Steenis van GroenLinks. De heer Van Steenis (GroenLinks): Ja, dank u, voorzitter. Voorzitter, de wethouder geeft aan oordeel raad bij die laatste twee amendementen.

Als ik ernaar kijk denk ik: ja, zijn ze niet gewoon overbodig? We leggen hier niet iets heel hards en iets heel precies voor. Als ik dan bijvoorbeeld even kijk naar die zones, dat iets wel of niet volledig gesloten zou zijn, denk ik: volgens mij zitten daar altijd openingen tussen. Dat hebben we nu, dat zal in de toekomst ook zo blijven. Wethouder, kunt u daar nog een stukje nadere duiding op geven wat voor rampspoed we krijgen als we hem wel of niet aannemen?

Raad 13 en 28 oktober 2025

19

De voorzitter: Wethouder Iedema. Wethouder Iedema: Nou voorzitter, dat kan ik eigenlijk niet. Ik denk dat u dat zelf prima verwoordt en dat geldt bijvoorbeeld ook voor het eerste amendement in deze hele reeks van de PvdA en GroenLinks. Dat zijn allemaal net nuanceverschillen waar die smaak van sommige raadsleden, sommige fracties, misschien wel van de hele raad in zit, dus ik denk dat u dat met elkaar eventjes moet bekokstoven. Ik denk dat het weinig afdoet aan de ruimtelijke strategie. De ene keer hebben wij het idee dat het er al in staat, de andere keer denken wij dat het… Het zijn woorden op het grensvlak tussen blauwdruk, strategie, net wat meer, net wat minder comfort. In die serie dus. De voorzitter: Akkoord, ik stel voor dat u verdergaat met de beantwoording van de vragen. Wethouder Iedema: Ja voorzitter, mevrouw Mertens vroeg voorbeelden te noemen van vernieuwde participatie. Ja, dan moet ik toch met enige trots zeggen: dat was het hele proces naar de RSZ toe. Dus u heeft vooral gelezen dat wij dat gedaan hebben, zoals die serious game, de stadsateliers, et cetera. U heeft het over de stadsambassade, is daar iets mee gedaan? Ik vermoed dat u daarmee bedoelt de inrichting van het toekomstige gamemuseum waar we natuurlijk een tijdlang een soort ambassade hebben gehad voor de ruimtelijke strategie en de toekomst daarvan.

Zoetermeer Vooruit vroeg of de motie Thuisplus al opgepakt is door het college. Die is meegenomen in de woonzorgvisie. Dan vroeg de PVV nog: kan er minimaal 35% sociale huur gebouwd worden en waar mogelijk meer? Dat is ook weer zo’n vraag die thuishoort bij het volkshuisvestingsprogramma, dus een van die programma’s die volgt op deze ruimtelijke strategie en waarin u nog dit jaar met wethouder Weerwag onder andere van gedachten over kunt wisselen. De SP vroeg nog: wat is de individuele checklist? Ik denk dat we met elkaar hier inmiddels genoeg hebben doorleefd dat je zo een ruimtelijke strategie niet moet lezen als een checklist. Gelukkig komen onderdelen hier nog vaak genoeg langs bij de raad en ik noem dan toch maar weer even het voorbeeld van zo een Entree, waarin u tot op het omgevingsprogramma Entree dan nog mee kunt besluiten. Daarna hebben we natuurlijk wel, als ontwikkelaars ermee aan de slag willen, een lijst van zaken waaraan ze moeten voldoen. Daarvoor niet. Voorzitter, daarmee heb ik volgens mij alle vragen beantwoord en wil ik u vragen om het woord over te dragen aan mevrouw Frinking. De voorzitter: Dat gaan we doen. Dank u wel, wethouder Iedema. Dan ga ik het woord aan wethouder Frinking geven. Wethouder Frinking: Dank u wel, voorzitter. Ik heb nog twee amendementen over.

Dat is er een van de PVV over prioriteit voor een directe ov-verbinding tussen Zoetermeer en Rotterdam. Hoewel we het er inhoudelijk wel mee eens zijn dat de verbinding ontzettend belangrijk is, is datgene wat er gevraagd wordt niet realistisch en daarmee ontraden we het amendement. We zijn wel actief bezig met de lobby om afspraken die eerder zijn gemaakt in een MIRT-besluit om een lightrail neer te zetten tussen Zoetermeer en Rotterdam, ook daadwerkelijk voor elkaar te krijgen. Dus dit amendement willen we ontraden. En ꞌVerbetering ov- en fietsverbinding richting Alphen aan den Rijn en Goudaꞌ, het amendement van Zo! Zoetermeer en anderen, geef ik eigenlijk een oordeel raad, maar in de RSZ hebben wij al een alzijdige bereikbaarheid opgenomen. Dus ja, wij zijn volledig voor die hele verbetering. Waarom hebben we in een besluit alleen deze steden opgenomen? Dat is omdat we daar de focus en de prioriteit op willen leggen, maar dat betekent niet dat Alphen en Gouda worden vergeten. Dus oordeel raad. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Frinking. Dan constateer ik dat daarmee de eerste termijn van het college is afgerond en gaan wij over naar de tweede termijn van de gemeenteraad. Ik begin bij de Fractie Mertens, dus ik kijk of die het woord wenst te voeren. Gaat uw gang. Mevrouw Mertens (Fractie Mertens): Ik heb geen vervolgvraag. Dank u. De voorzitter: Dank u wel.

De fractie van de PvdA, mevrouw Bout. Mevrouw Bout (PvdA): Dank u wel, voorzitter. De wethouder gehoord hebbende zijn wij eigenlijk wel blij dat hij de amendementen van de PvdA, GroenLinks en SP overbodig vindt en om die reden zullen wij deze intrekken.

20

Raad 13 en 28 oktober 2025

De voorzitter: Mag ik dan constateren dat alle drie de amendementen zijn ingetrokken? Ik zie u knikken, dus ik constateer dat de amendementen 2510-A, 2510-B en 2510-C zijn ingetrokken, dus geen onderdeel meer zijn van de besluitvorming. Dan is dat ook de afsluiting van uw tweede termijn. De fractie van Zoetermeer Vooruit, mevrouw Bink, tweede termijn. Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Voorzitter, dank u wel. Wij zijn blij met de beantwoording, we zijn ook blij met de Ruimtelijke Strategie, dus wij gaan straks gewoon over tot stemming en dan vraag ik nog even een schorsing aan. Dank u wel. De voorzitter: Ik denk dat we straks nog wel meer dan één schorsing gaan krijgen, ben ik bang. De fractie van FVD, geen behoefte aan een tweede termijn. ChristenUnie-SGP, geen behoefte aan een tweede termijn. De PVV, behoefte aan een tweede termijn? De heer De Vogel, gaat uw gang. De heer De Vogel (PVV): Dank u, voorzitter. Na de wethouder gehoord te hebben, gaan wij de twee amendementen, ꞌLeefbare wijkenꞌ en ꞌVersnelling van betaalbare woningbouwꞌ, meenemen naar de woningbouw. En het ontraden amendement door mevrouw Frinking, daar is het college mee bezig, dus die trekken we ook in. De voorzitter: Misschien even voor alle scherpte bij u, de amendementen 2510-J en 2510-K trekt u daarbij in, als ik het goed heb begrepen.

En mag ik ook constateren dat u dan amendement 2510-L ook hebt ingetrokken? Ja, dan constateer ik dat 2510-J, 2510-K en 2510-L zijn ingetrokken en geen onderdeel meer zijn van de beraadslaging en ook de besluitvorming. Ik ga over naar de fractie van GroenLinks, de heer Van Steenis in zijn tweede termijn. De heer Van Steenis (GroenLinks): Dank u, voorzitter. De verbetering van de ov-verbinding in noordelijke en oostelijke richting vinden wij dusdanig belangrijk dat we ook het amendement van Zo! Zoetermeer mede hebben ingediend en daar staan wij nog steeds achter. Die bredere verbinding helpt waarschijnlijk ook de lokale economie en wellicht cultuur en sport en het zal ook een bijdrage leveren aan het aantal overstappers in het ov, dus wij vinden het wel belangrijk dat die inderdaad op die manier ook geprioriteerd wordt en dus met naam genoemd wordt, want we willen dat intensiveren om voldoende instappers te hebben om bijvoorbeeld op een gegeven moment een intercitystation te kunnen krijgen. Mogelijkerwijs zijn er ook nog interessante samenwerkingen met de gemeente Alphen aan den Rijn mogelijk, want die hebben wat zwakke verbindingen hier en daar en hebben behoefte aan buslijnen, heb ik me daar wel eens laten vertellen. Daar zou u zelfs mogelijkerwijs nog iets kunnen bedingen over ruimte voor windenergie waar wij zelf geen of nauwelijks ruimte voor hebben.

Dus Zoetermeer als regionale verbinder klinkt niet verkeerd. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Steenis. Dan ga ik naar de fractie van de SP, tweede termijn, geen behoefte. D66, mevrouw Bakkers, tweede termijn, nee. Zo! Zoetermeer, de heer Van der Perk, tweede termijn. De heer Van der Perk (Zó! Zoetermeer): Dank u wel, voorzitter. Ik wil mijn dank uitspreken aan het college voor de beantwoording van de vragen, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de heer Broekman, tweede termijn. De heer Broekman (LHN): Nee, dank u, voorzitter. De voorzitter: Geen behoefte. PVdZ, geen behoefte, de heer Haak. Het CDA, de heer Weekenstroo, ook geen behoefte. De heer Aptroot, VVD, behoefte aan een tweede termijn? (Er wordt buiten de microfoon gesproken.) Oké, vooruit dan maar. Nee, niet nog een oproep. Daarmee sluit ik de tweede termijn van de gemeenteraad af en mag ik de voorzichtige conclusie trekken, maar dan moet ik natuurlijk altijd wel even kijken naar het college, of daar nog behoefte is, een schorsing lijkt me overdreven. Dan ga ik me echt zorgen maken. Er is geen behoefte aan een reactie van het college in de tweede termijn? Dan constateer ik dat de beraadslaging over dit agendapunt kan sluiten. Dat betekent uiteraard dat de stemming over het raadsvoorstel en de ingediende amendementen natuurlijk zullen volgen aan het eind van deze raadsvergadering. c.

Raadsvoorstel Rekenkameronderzoek Arbeidsmigranten in Zoetermeer

Raad 13 en 28 oktober 2025

21

De voorzitter: Dan stel ik voor dat wij overgaan naar agendapunt 7.c, raadsvoorstel Rekenkameronderzoek Arbeidsmigranten in Zoetermeer. Er is een onderzoek gedaan naar de positie en situatie van arbeidsmigranten in Zoetermeer en in de commissie is dit ook al aan de orde geweest en het is nu als bespreekstuk aan de agenda toegevoegd. Ik ga de sprekerslijst af en ik begin met de fractie van het CDA, de heer Weekenstroo. Gaat uw gang, de eerste termijn. De heer Weekenstroo (CDA): Dank, voorzitter. In de commissie is al heel veel besproken en gezegd, dus ik houd het heel kort. Het CDA Zoetermeer is blij met het rapport van de Rekenkamercommissie. Het onderzoek en de adviezen bieden inzicht en houvast en leveren zeer bruikbare adviezen die volgens ons helpen bij het zicht houden op de ontwikkeling en de ondersteuning van arbeidsmigranten. Tegelijkertijd zijn we niet doof voor de antwoorden van de wethouder en kijken we met enige realiteitszin naar de aanbevelingen en de beschikbare capaciteit. We hebben begrepen dat er wat aan zit te komen om wijzigingen aan te brengen aan het voorstel. We zullen het voorstel dan ook steunen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weekenstroo. Dan ga ik naar de fractie van Zo! Zoetermeer. Geen behoefte? PvdA, mevrouw Kraneveldt, gaat uw gang. Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Voorzitter, ik houd het kort.

Allereerst nogmaals dank aan de Rekenkamer en de onderzoekers van AEF voor het onderzoeksrapport. Arbeidsmigratie is een actueel en belangrijk thema, zie ook de verkiezingen. De PvdA kan zich vinden in de aanbevelingen in het raadsbesluit. Wat ons betreft hoeft er niets geschrapt te worden. Wel voegen we samen met GroenLinks via een amendement graag het domein werk als aandachtspunt aan het raadsbesluit toe, naast wonen, inschrijving, integratie en gezondheid. Wij spreken dan over het woord werkomstandigheden dat we toevoegen. De arbeidsmigranten komen hier tenslotte om te werken. Dan mag dat thema niet ontbreken in de rapportages. Dan wordt het regionale en lokale beleid met betrekking tot arbeidsmigranten dat er al is of gaat komen ook op het punt van werkgelegenheid, werkomstandigheden en eventueel onwenselijke zaken als uitbuiting goed in beeld gebracht. Tot slot voorzitter, het gaat ons uitdrukkelijk niet om extra nieuw beleid op dit punt, maar vooral om het zichtbaar te maken in de rapportages en in het beleid dat sowieso al gaat komen. Dank u wel. Amendement 2510-P ingediend door PvdA, GroenLinks ‘Werkomstandigheden’ als aandachtspunt "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 13 oktober 2025; besluit: raadsbesluit 2025-100583 ‘Rekenkameronderzoek Arbeidsmigranten in Zoetermeer’ als volgt aan te passen (vetgedrukte tekst wordt toegevoegd): 1.a.

aanbeveling 1 van de Rekenkamer, over het ontwikkelen van (integratie)beleid over te nemen en b. het college te verzoeken hiertoe een voorstel voor te bereiden c. met daarin aandacht voor ondersteuning van arbeidsmigranten op het gebied van werkomstandigheden, integratie, huisvesting en toegang tot voorzieningen d. dit uiterlijk vóór het zomerreces van 2026 ter besluitvorming aan de raad voor te leggen. Met betrekking tot de aanbevelingen gedaan aan het college: 3.a. aanbeveling 3 van de Rekenkamer, over een geïntegreerde beleidsaanpak over te nemen en b. het college op te dragen in de beleidsontwikkeling naast registratie, werkomstandigheden en wonen ook aansluiting te zoeken bij andere domeinen als onderwijs, zorg en participatie om zodoende maatwerk voor arbeidsmigranten mogelijk te maken." De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Kraneveldt. Er is een amendement ingediend op het voorstel, dat voor alle volledigheid. Dan ga ik over naar de fractie van GroenLinks. De heer Aiobi, gaat uw gang. De heer Aiobi (GroenLinks): Ja, dank u, voorzitter. Allereerst dank aan de Rekenkamercommissie. De Rekenkamer concludeert dat veel arbeidsmigranten in Zoetermeer hier langdurig wonen, vaak met hun gezinnen, en daardoor feitelijk volwaardige inwoners zijn. De registratie is onvolledig en er zijn signalen van slechte huisvesting en woonfraude.

GroenLinks wil daarom dat onze gemeente alert blijft en actief beleid gaat ontwikkelen waarmee wordt inzet op integratie, fatsoenlijke huisvesting en toegang tot zorg, onderwijs en participatie. Wij ondersteunen het opzetten van een WIN-punt en het aanbieden van

22

Raad 13 en 28 oktober 2025

meertalige communicatie als belangrijke stap om arbeidsmigranten beter te ondersteunen. De inzet van de Zoetermeerse pandbrigade is een waardevolle eerste stap om beter inzicht te krijgen in deze situatie. Wij zijn dus blij om te zien dat huisjesmelkers, onveilige woonsituaties en woonoverlast aangepakt worden. Als een pand wordt gesloten of ontruimd, mag dat niet betekenen dat bewoners van de ene op de andere dag op straat staan. Kan het college aangeven wat bij zulke situaties beleid is binnen de gemeente, zodat niemand dakloos raakt? Verder ondersteunen wij het amendement van de PvdA. Door het domein werkomstandigheden toe te voegen en op te nemen in het beleid zorgen wij ervoor dat Zoetermeer niet alleen kijkt naar wonen en integratie, maar ook naar fatsoenlijk werk voor iedereen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Aiobi, voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar de Fractie Mertens voor de eerste termijn. Gaat uw gang. Mevrouw Mertens (Fractie Mertens): Ik heb geen inbreng, dank u. De voorzitter: Dank u wel. De fractie van de VVD, de heer Duiven. Gaat uw gang. Waarschijnlijk kennen ze uw tekst al mijnheer Duiven. Gaat uw gang. De heer Duiven (VVD): Dat is in ieder geval een mooie verklaring ervoor. We zullen er straks even overleg over hebben.

Voorzitter, ook vanaf deze plaats nog eens dank, zoals anderen die ook hebben uitgesproken, aan de Rekenkamer voor dit waardevolle onderzoek. Het schetst wat ons betreft een helder beeld van de arbeidsmigranten in onze stad, vaak gezinnen die hier langer blijven, werken, belasting betalen en hun kinderen naar school sturen. Geen passanten dus, nadrukkelijk niet, maar inwoners van Zoetermeer die een waardevolle bijdrage leveren aan onze Zoetermeerse samenleving. De Zoetermeerse VVD vindt integratie en participatie belangrijk, maar deelt de lijn van het college dat arbeidsmigranten daarvoor geen aparte doelgroep hoeven te zijn. Nieuw beleid is wat ons betreft niet nodig en daarom dienen wij het amendement dat de ChristenUnie-SGP straks zal indienen, mede in. Geen nieuw beleid dus, maar wel het creëren van meer zichtbaarheid binnen het bestaande beleid. Zo kan de raad volgen waar arbeidsmigranten gebruik van maken en waar eventueel maatwerk moet worden toegepast. Zo brengen we het voorstel terug tot de kern: zorgen dat de feiten op tafel liggen, dat bestaande instrumenten optimaal worden benut en dat wordt bijgestuurd als dat nodig is. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Duiven, voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar de fractie van de LHN, mevrouw Siegelaer. Mevrouw Siegelaer (LHN): Ja, dank, voorzitter, als u het goed vindt vanaf deze plek.

Ik heb een kleine bijdrage hierin. In de commissie is er goed met elkaar gesproken over het onderzoek en de adviezen. Wat de LHN betreft is het overbodig om alle aanbevelingen van het onderzoek over te nemen en wij dienen daarom het amendement van de ChristenUnie-SGP mede in, dat later aangekondigd wordt. Dank daarvoor. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik over naar de fractie van Zoetermeer Vooruit, mijnheer Mohammadian. Gaat uw gang. De heer Mohammadian (Zoetermeer Vooruit): Dank u wel, voorzitter. Ook ik zal het kort houden. We hebben het tijdens de commissievergadering uitgebreid gehad over ons standpunt met betrekking tot dit besluit. Wat ik mij voornamelijk herinner van de commissievergadering is dat de discussie vooral ging over wat sommige collega’s of partijen vinden van de arbeidsmigratie als een standpunt en heel weinig over het onderzoek van de Rekenkamercommissie. Zoetermeer Vooruit is een Zoetermeerse lokale partij en het onderzoek legt bloot wat we al heel lang hebben vermoed. Deze groep in Zoetermeer is geen tijdelijke passant, deze groep verblijft meestal langer dan vijf jaar. Het is een groeiend deel van onze gemeenschap, met gezinnen die hier wortelen. Zoetermeer Vooruit staat pal voor inclusie en participatie van alle inwoners, dus ook inclusief arbeidsmigranten. We bedanken de Rekenkamercommissie en zullen voor dit raadsvoorstel stemmen.

Wat ons betreft hoeft niets geschrapt te worden en ook wij zullen het amendement van de PvdA steunen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Mohammadian, voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar de fractie van de PVV, de heer De Vogel. De heer De Vogel (PVV): Dank, voorzitter. Voorzitter, de PVV wil het debat niet heropenen maar wel

Raad 13 en 28 oktober 2025

23

duidelijk zijn. We delen de zorgen over woonfraude en misstanden bij arbeidsmigranten, maar wij vinden niet dat er nieuw integratie- of voorzieningenbeleid moet komen. Zoetermeer kampt al met een grote druk op woningen, zorg en andere voorzieningen. Onze inwoners wachten op een woning, soms op hulp, op zorg. Het kan niet zo zijn dat we ondertussen nieuw beleid gaan optuigen dat de komst van meer arbeidsmigranten juist aanmoedigt. We moeten een beleid hebben dat juist de Zoetermeerders aanmoedigt. De gemeente moet handhaven, registreren en misstanden aanpakken en niet vertalen of integreren. Daarom dienen we een amendement met de ChristenUnie-SGP mede in. Onze steun is geen vrijbrief voor het toekomstig beleid, maar bedoeld om te voorkomen dat een college de deur openzet voor uitbreiding. Zo houden we Zoetermeer betaalbaar en rechtvaardig en zorgen we ervoor dat onze eigen inwoners eerst gaan. Dank u. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer De Vogel, voor uw eerste termijn. Voordat u wegloopt, een interruptie van de heer Mohammadian. Gaat uw gang. De heer Mohammadian (Zoetermeer Vooruit): Ja, voorzitter, dank. Ik werd getriggerd door de woorden dat onze eigen inwoners voorgaan. Het onderzoek van de Rekenkamer Zoetermeer laat zien dat het gros van de arbeidsmigranten in Zoetermeer langer dan vijf jaar in Zoetermeer woont.

En je kunt het ermee eens zijn of niet, maar vindt u niet dat ook zij inwoners zijn van ons? De voorzitter: De heer De Vogel, gaat uw gang. De heer De Vogel (PVV): Dank u wel, voorzitter. Dat vind ik persoonlijk niet, maar dat is een andere blik dan jullie hebben. De voorzitter: Akkoord. Dat is dan de reactie. Nog een korte reactie daarop, mijnheer Mohammadian? De heer Mohammadian (Zoetermeer Vooruit): Ja, voorzitter, ik vind het echt jammer dat de PVV in Zoetermeer een heel grote groep inwoners uitsluit, alleen omdat zij niet hier zijn geboren, maar wel hier keihard werken en we zonder hen onze economie niet draaiende konden houden. Hetzelfde in de zorg. Dat betreur ik echt enorm. De voorzitter: Wilt u daar nog een reactie op geven? De heer De Vogel (PVV): Nee. De voorzitter: Geen behoefte aan een reactie. Dan dank ik u voor uw eerste termijn. Dan ga ik naar FVD, de heer Van den Boomgaard. De heer Van den Boomgaard (FVD): Voorzitter, vandaag bespreken wij het Rekenkameronderzoek naar arbeidsmigranten in Zoetermeer en het daarop gebaseerde raadsvoorstel. Laat ik beginnen met te zeggen dat FVD erkent dat arbeidsmigratie een realiteit is en dat arbeidsmigranten op dit moment een belangrijke bijdrage leveren aan onze economie. Tegelijkertijd is het essentieel om vast te houden aan het uitgangspunt dat arbeidsmigratie tijdelijk van aard is.

Dat is niet alleen de definitie van de Rekenkamer zelf, dat is niet alleen de definitie die de Rekenkamer zelf hanteert, maar ook de logische en oorspronkelijke bedoeling van dit fenomeen. Ten eerste, geen gemeentelijk integratiebeleid voor tijdelijke migranten. Het raadsvoorstel bevat meerdere aanbevelingen die neigen naar de ontwikkeling van nieuw specifiek integratiebeleid voor arbeidsmigranten. FVD Zoetermeer vindt dat onwenselijk. Zoetermeer is geen arbeidsmigratiegemeente zoals bijvoorbeeld Westland of Den Haag. We hebben hier geen grootschalige sectoren die afhankelijk zijn van deze vorm van arbeid. Daarnaast is het niet de taak van de gemeente om structureel integratiebeleid te maken voor mensen die hier tijdelijk verblijven. Dat is een glijdende schaal richting permanent verblijf met als gevolg: extra druk op de woningmarkt, hogere lasten voor zorg en sociale voorzieningen en uiteindelijk een verslechtering van de leefbaarheid in onze wijken. Daarom dienen wij het amendement ꞌAlleen het beste aanbevolenꞌ in, waarin wij voorstellen om de beslispunten die leiden tot gemeentelijk integratiebeleid te schrappen. We behouden alleen de maatregelen die gaan over handhaving, registratie en monitoring, want daar hoort onze focus te liggen. Duidelijkheid, orde en rechtvaardigheid. Ten tweede, een visie op terugkeer.

Daarnaast dienen wij het amendement ꞌSucces in werk en terugkeerꞌ in. Succesvolle arbeidsmigratie begint met een eerlijke arbeidsrelatie, maar eindigt met een ordentelijke en respectvolle terugkeer naar het land van herkomst. Het is niet alleen in het belang van onze gemeente, maar ook van de arbeidsmigrant zelf dat we terugkeer niet aan het toeval overlaten. We vragen het college daarom om een visie op gemeentelijk

24

Raad 13 en 28 oktober 2025

terugkeerbeleid te ontwikkelen en dit uiterlijk voor 31 maart 2026 aan de raad voor te leggen. Zo tonen we solidariteit met de grotere steden in onze regio die de problemen ervaren wanneer arbeidsrelaties eindigen maar het verblijf voortduurt. De voorzitter: De heer Van den Boomgaard, een interruptie van mevrouw Kraneveldt. Gaat uw gang. Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Dank u wel, voorzitter. Ja, ik werd een beetje getriggerd door die ideeën over terugkeerbeleid. We hebben Schengen, we hebben vrij verkeer van mensen, van goederen. Mensen mogen hier komen werken en wij willen graag dat dat op een goede manier gebeurt. Dan kun je ze beter vroeg integreren dan dat je daar lang mee wacht en als mensen dan toch blijven dan heb je een paar jaar je kans gemist. Maar u zegt: dan moeten we een terugkeerbeleid gaan maken als gemeente. Kijk, dat een overheid dat nu doet met bepaalde groepen kan ik me voorstellen, een landelijke overheid. Maar hoe ziet u dat van de gemeente? Moeten we mensen gaan uitkopen? Moeten we mensen een premie geven zodat ze teruggaan naar huis in Oost-Europa? Hoe ziet u dat überhaupt voor zich? De voorzitter: De heer Van den Boomgaard. De heer Van den Boomgaard (FVD): Ja, allereerst dank voor de vraag, voorzitter, via u. Het is natuurlijk duidelijk dat arbeidsmigratie, wat ook in het Rekenkameronderzoek zelf staat, tijdelijk van aard is.

En tijdelijk betekent dus dat er altijd een terugkeer is, wat dus niet altijd geschiedt, gezien de problemen die Den Haag heeft et cetera en de grote steden. Het is dus juist goed om de visie van dit college te horen en daar roept dit amendement ook toe op. Van oké, wat is dan de visie van het college om daar wel op toe te zien, zonder de nadelige gevolgen, zowel voor de gemeente alsook voor die arbeidsmigranten. De voorzitter: Mevrouw Kraneveldt nog? Gaat uw gang. Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Nou ja, voorzitter, ik zie gewoon niet hoe dat vorm zou moeten gaan krijgen en ik vraag aan u: heeft u daar ideeën over? Want u vraagt weer aan het college om daar een visie op te ontwikkelen, maar om uw voorstellen te kunnen beoordelen wil ik graag wel weten waar u dan zelf aan zou denken, want ik zie niet hoe dit gaat gebeuren op het gemeentelijke niveau. De voorzitter: De heer Van den Boomgaard. De heer Van den Boomgaard (FVD): Ik heb hem ingestoken met de vraag neer te leggen juist bij het college, juist gezien het rapport dat de Rekenkamer heeft opgesteld, dat het tijdelijk van aard is. De voorzitter: Ik stel voor dat u verdergaat met uw betoog. Gaat uw gang. De heer Van den Boomgaard (FVD): Dank u. Voorzitter, tot slot, FVD kiest voor een heldere lijn. Arbeidsmigratie is tijdelijk. Integratiebeleid voor tijdelijke immigranten is onzinnig en fatsoenlijke terugkeer is in ieders belang.

Onze twee amendementen maken het raadsvoorstel realistischer, verantwoordelijker en beter uitvoerbaar. Wij hopen dat ook andere fracties deze nuchtere en constructieve benadering zullen steunen. Dank. De voorzitter: Ik zie nog een interruptie van de heer Duiven. De heer Duiven, gaat uw gang. De heer Duiven (VVD): Ja, dank u wel, voorzitter. Ik heb de vragen van mevrouw Kraneveldt gehoord en eigenlijk het feit dat er geen antwoord op komt. Toen dacht ik: daar laat ik het bij, maar de heer Van den Boomgaard legt zoveel nadruk ook als het gaat om beleid en die visie ook op de uitvoerbaarheid. Nu kom ik toch even bij dat gemeentelijk terugkeerbeleid waarom hij vraagt. Hoe zou dat uitvoerbaar moeten zijn? Ik bedoel, u houdt zelf het pleidooi voor die uitvoerbaarheid. Hoe ziet u dat in de praktijk? Sorry voor de herhaling van de vragen, maar u zet mij toch even weer terug op dat spoor. Kunt u daar wat inzicht in bieden, wat handvatten voor aanreiken? De voorzitter: De heer Van den Boomgaard. De heer Van den Boomgaard (FVD): Ja voorzitter, dank u wel. Kijk, ik kan natuurlijk in herhaling blijven vallen, maar wat dus wel erkend wordt, is dat het dus problematisch is zoals we nu in de grote steden

Raad 13 en 28 oktober 2025

25

zien. Dat is dan even mijn wedervraag aan de heer Duiven. Als wij dus als gemeente hier geen antwoord op hebben, dan kunnen we dus twee dingen doen. Of zeggen: arbeidsmigratie is gewoon niet wenselijk want daar komen problemen van zoals we nu zien in de grote steden. Of we vragen het college om daar met een oplossing in te komen. Laat mijn standpunt helder zijn, ik wil gewoon dat Zoetermeer vooruitkomt en arbeidsmigratie hierin is een probleem als ze dus niet terugkeren en het arbeidsproces stopt wel. Nog een keer, in het Rekenkamerrapport staat zelf dat het tijdelijk van aard is, dus dan moet je ook van de tijdelijke aard uitgaan. Dat betekent dus dat er een eindmoment komt waarop die mensen terug moeten keren. Dat ontbreekt nu dus. Hoe we dat moeten doen? Ik stel de vraag aan dit college en dan stelt u mij diezelfde vraag. Nee, ik heb die vraag gedeponeerd bij het college. De voorzitter: Ik zie mevrouw Kraneveldt nog. Die wil er nog op interrumperen. Dan wil ik wel zo langzamerhand verder, want anders blijft het volgens mij een herhaling van zetten. Mevrouw Kraneveldt. Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Ja voorzitter, juist die mensen die langer blijven vormen gezinnen, die kopen hier een huis. Die vormen helemaal niet zo’n probleem, want die integreren hier prima. Juist de mensen die wat tijdelijker blijven, weten dat niet altijd van tevoren.

Die komen hier misschien met de intentie om tijdelijk te blijven, maar die ontmoeten hier misschien iemand en blijven. Kunnen we dan die mensen niet beter zo snel mogelijk bij de lurven pakken en laten integreren dan dat we daarmee wachten? Ik hoor u ook zeggen: integreren moeten we niet doen. Dat is toch niet slim? De voorzitter: De heer Van den Boomgaard. De heer Van den Boomgaard (FVD): Nog een keer voorzitter, via u. Als de Rekenkamer vaststelt dat het van tijdelijke aard is, dan is arbeidsmigratie ook geen probleem, want ze zijn maar tijdelijk hier. Het doet me ook een beetje denken aan de vorige termijn, want toen had u het helemaal gehad met die Poolse busjes, heb ik ooit een keer mogen vernemen in een vorige termijn inderdaad, dat u ook die overlast had ervaren. Dus die overlast is er wel degelijk en dat zal alleen maar groeien naarmate er geen werk is, geen inkomsten zijn, maar wel een druk op de woningmarkt, op de zorg en dus ook de leefbaarheid van Zoetermeer gaat raken. De voorzitter: Ik zag nog een interruptie van de heer Velner en dan wil ik dit blokje echt afronden, want volgens mij is hier voldoende over uitgewisseld. De heer Velner. De heer Velner (SP): Mijnheer de voorzitter, dank u wel. Ik heb het gevoel dat FVD hier de arbeidsmigranten gaat zien als wegwerpmensen. Ze wonen hier, ze werken hier en hun kinderen gaan hier naar school.

Daar hoort gewoon normaal beleid bij. Punt. De voorzitter: De heer Van den Boomgaard. De heer Van den Boomgaard (FVD): Ja, ik vul hem wel even aan met een terugkeerbeleid, want dat is ook beleid. Ik denk dat we daar ook gewoon recht op hebben, juist om overlast te voorkomen zoals we nu zien in de grote steden. En als we dat niet doen, dan wacht ons hetzelfde lot en daar wil ik juist actie op zien en daar wil ik de ideeën van dit college over horen hoe we dat gaan aanpakken. Dat lijkt me erg duidelijk. Over dat mensen hier wonen of ingeschreven staan, dat is ook nog maar de vraag. Ik bedoel, over welk rapport hebben we het nu? Mensen moeten een BSN hebben, moeten hier geregistreerd zijn. Ik heb het hier eerder te berde gebracht dat je ook een BSN RNI hebt, dat mensen wel zijn geregistreerd maar niet zijnde ingezetenen van Zoetermeer. We weten dus niet eens waar we het over hebben. Wonen ze wel hier? Ze zijn wel geregistreerd maar niet zijnde ingezetenen.

Waar hebben we het in dit geval over? Dus zolang dit heel vaag is en dus mensen altijd zomaar op straat kunnen komen, juist door dit soort zaken, is mijn vraag: hoe wordt die registratie gedaan, welk BSN hebben die mensen, en als die mensen dus een verkeerd BSN hebben, of geen werk meer hebben, hoe gaat de gemeente zien…, en dit college, welke ideeën hebben ze erover dat ze terug kunnen gaan voordat we hier die overlast hebben? Ik denk dat het goed is dat we op deze manier opkomen voor de Zoetermeerder. Preventief, zoals we horen te doen, wat de Zoetermeerder van deze raad mag verwachten. Dank u. Amendement 2510-Q ingediend door FVD Alleen het beste aanbevolen "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 13 oktober 2025;

26

Raad 13 en 28 oktober 2025

gelezen het raadsvoorstel Rekenkameronderzoek Arbeidsmigranten in Zoetermeer met zaaknummer 2025-100583; besluit: beslispunten 1, 2a, 2d, 3, 4a, 4b en 5 te schrappen; en verwijzing naar het geschrapte beslispunt 4b uit de tekst van het gehandhaafde beslispunt 4d te schrappen." Amendement 2510-R ingediend door FVD Succes in werk en terugkeer "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 13 oktober 2025; gelezen het Raadsvoorstel Rekenkameronderzoek Arbeidsmigranten in Zoetermeer met zaaknummer 2025-100583; besluit: een beslispunt toe te voegen met de tekst: "Verzoekt het college om een visie te ontwikkelen op gemeentelijk terugkeerbeleid voor arbeidsmigranten en om uiterlijk 31-03-2026 aan de raad te rapporteren over de wijze waarop het college dit wil realiseren."" De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even of u uw eerste termijn heeft afgerond. Daarmee heeft u ook twee amendementen ingediend, ook al aangekondigd, dus die zijn onderdeel van de beraadslagingen. Dan ga ik over naar de fractie van de PDvZ en ik zie mevrouw Haak staan, dus ik geef haar het woord. Mevrouw Haak (PDvZ): Ja, dank u wel, voorzitter. Ik ga het toch weer even terugbrengen naar het onderzoek zelf en we willen de Rekenkamer ook nogmaals bedanken voor het onderzoek naar arbeidsmigranten in Zoetermeer. Als PDvZ waarderen wij de aanbevelingen uit het onderzoek.

We zien dat de Rekenkamer terecht benadrukt dat aandacht voor integratie, huisvesting en toegang tot voorzieningen belangrijk is voor alle inwoners, inclusief de arbeidsmigranten. Daarnaast is uit het onderzoek duidelijk geworden dat de arbeidsmigranten in Zoetermeer juist goed integreren. Hier is gelukkig geen overlast. Ze bouwen een gezinsleven op, dragen bij aan onze samenleving en spelen geen bovengemiddelde rol in problematiek rondom overlast of dakloosheid. Integendeel, ze zijn inmiddels een waardevol onderdeel van onze gemeenschap. Daarom vinden wij dat het op dit moment niet nodig is om specifiek beleid te ontwikkelen voor arbeidsmigranten. De huidige voorzieningen en het bestaande sociale beleid blijken voldoende. We zullen het amendement van de ChristenUnie-SGP dat denk ik zo meteen ingediend gaat worden dan ook steunen. Mochten er in de toekomst signalen ontstaan dat er nieuwe knelpunten of uitdagingen spelen, dan staan wij als PDvZ uiteraard ook voor het hervormen van beleid. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar de fractie van D66. Mijnheer Ekkelenkamp, gaat uw gang. De heer Ekkelenkamp (D66): Voorzitter, arbeidsmigratie is een actueel politiek thema in ons land. Dat blijkt ook wel uit dit debat. Arbeidsmigratie is van alle tijden in ons land en heeft ons geen windeieren gelegd.

Mede dankzij arbeidsmigratie zijn wij een welvarend land geworden en arbeidsmigratie hebben we nodig om een welvarend land te blijven. Arbeidsmigratie moeten we echter wel goed regelen. We moeten voorkomen dat arbeidsmigranten onder de radar functioneren, in slechte huisvestingssituaties terechtkomen en/of onfatsoenlijk worden behandeld. Dat mogen we in onze stad echt niet accepteren. Als je hier komt werken, moet je volop kunnen meedoen in onze samenleving en dat geldt ook voor je gezinsleden. De Rekenkamer heeft de Zoetermeerse context goed in kaart gebracht, waarvoor dank, en doet op grond hiervan een aantal aanbevelingen die vervolgens als beslispunten in dit raadsvoorstel zijn beland. Uit de bestuurlijke reactie blijkt dat het college opteert voor de wat meer terughoudende rol. Mijn fractie wil graag weten wat die dan precies gaat inhouden. Ook willen we graag weten of het college van mening is dat het huidige integratiebeleid voldoende is voor deze doelgroep of dat er misschien meer nodig is. Dan heb ik straks nog een paar vragen voor collega Brouwer over het amendement dat zij voornemens is in te dienen. Daar wil ik het bij laten in mijn eerste termijn. Dank u wel.

Raad 13 en 28 oktober 2025

27

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Ekkelenkamp, voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar de fractie van de ChristenUnie-SGP. Mevrouw Brouwer, gaat uw gang. Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Dank u, voorzitter. Ik heb echt geen idee over welk amendement iedereen het heeft. Dat is een grapje. Het is natuurlijk een beetje onhandig dat we tegenwoordig sprekerslijsten hebben waardoor ik dan als laatste aan de beurt ben en dan kan uitleggen wat voor amendement het is, maar vooruit. Ik was ook niet van plan om het debat in de commissie over te gaan doen over dit leerzame onderzoek. Ik heb er echt dingen van geleerd die ik meeneem voor de toekomst, maar de aanbevelingen die bij het raadsvoorstel zitten, zijn wat ons betreft onnodig en daarom heb ik na de commissievergadering een amendement opgesteld dat bedoeld is als een compromis, liefst ook als een compromis tussen de coalitie- en de oppositielijn die zich aftekende in de commissie. Het behelst het volgende. Bijna alle besluitpunten willen we graag schrappen, behalve die over de informatiepositie van de raad, zoals u ons kent.

In plaats daarvan stellen wij de volgende tekst voor: ʺNaar aanleiding van de aanbevelingen 1, 3, 4 en 5 van de Rekenkamer geen nieuw beleid op te stellen en geen voortrekkersrol te ambiëren, maar wel in het reguliere beleid zichtbaarder te maken waar arbeidsmigranten gebruik van maken of kunnen maken en waar maatwerk voor de doelgroep wordt toegepast. Zo is het voor de raad mogelijk om bij te sturen als dat nodig is.ʺ Ik begreep dat daar vragen over waren, maar dat was wat ik erover wilde zeggen. De voorzitter: De heer Ekkelenkamp had al aangekondigd er een vraag over te hebben, dus ik ga even anticiperen op uw vraag. De heer Ekkelenkamp. De heer Ekkelenkamp (D66): Ja, dank u wel, voorzitter. Als uw amendement wordt aangenomen, hoe denkt u dan dat we dan toch wel zicht blijven houden op deze problematiek? Zou het dan niet helemaal uit ons beeld verdwijnen? De voorzitter: Mevrouw Brouwer. Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Als u het niet erg vindt, lees ik nog een keer een zin voor die ik net voorlas: maar wel in het reguliere beleid zichtbaar(der) te maken waar arbeidsmigranten gebruik van maken of kunnen maken en waar maatwerk wordt toegepast. Dan is het daarmee toch zichtbaar? De voorzitter: De heer Ekkelenkamp.

De heer Ekkelenkamp (D66): Ja, dat staat er dan wel zo, maar ik ben wel bang dat als we dit beleid een beetje naar de achtergrond duwen…, eigenlijk komt het erop neer dat u zegt: het is eigenlijk niet zo een probleem in Zoetermeer, dus kortom, als we er af en toe een keer over rapporteren, is het goed genoeg, maar zetten we daarmee dan dit niet een beetje terzijde, deze hele problematiek met als gevolg dat als het dan uit zicht raakt, dat het dan toch de verkeerde kant opgaat? Dus dat is een beetje mijn angst bij dit geheel. De voorzitter: Mevrouw Brouwer. Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Het geldt voor al die aanbevelingen natuurlijk net zo goed dat het maar woorden zijn en dat je zou kunnen zeggen: daarmee zet je het maar in woorden en dan kan het net zo goed uit het beeld verdwijnen. Dat geldt voor de opdracht die wij met dit amendement geven natuurlijk ook. Daarbij is de essentie van het hele verhaal natuurlijk dat we een heleboel dingen al doen, dat we ook vinden dat we daarmee genoeg doen, alleen dat het zichtbaarder moet worden wat we dan aan het doen zijn, dus ik ben het niet met uw suggestie eens. De voorzitter: Ik zag nog een interruptie van de heer Van den Boomgaard. Gaat uw gang. De heer Van den Boomgaard (FVD): Ja, dank u, voorzitter. Even een vraag over ditzelfde amendement.

Wilt u nu dat het zichtbaarder wordt voor de arbeidsmigrant waar ze allemaal recht op hebben en waar ze aanspraak op kunnen doen en bij wie ze moeten zijn? Dus dat dat zichtbaarder wordt. Of wilt u juist dat het zichtbaarder wordt voor ons als raad en voor de Zoetermeerder op wat voor manieren een arbeidsmigrant gebruik kan maken van onze voorzieningen? De voorzitter: Mevrouw Brouwer.

28

Raad 13 en 28 oktober 2025

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): De intentie is dat de raad in het beleid beter kan zien wat we doen voor arbeidsmigranten, maar daarmee is dat openbare beleid natuurlijk voor iedereen zichtbaar, wat we hebben voor arbeidsmigranten en wat niet. De voorzitter: Ik kijk rond of er nog vragen zijn. Nog heel kort, de heer Ekkelenkamp. De heer Ekkelenkamp (D66): Uiteraard heel kort. Het gaat mij nog steeds even om die zichtbaarheid. Is bijvoorbeeld uw bedoeling dan dat we toch jaarlijks één keer hier in de raad laten passeren hoe de stand van zaken is op dit beleidsterrein? De voorzitter: Mevrouw Brouwer. Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Ik ben niet zo van het op de stoel van de wethouder gaan zitten, dus ik laat het fijn aan de wethouder over wanneer en in welk document en hoe vaak hij dat gaat rapporteren, maar hij gaat het zichtbaar maken. De voorzitter: Akkoord. Mevrouw Brouwer, gaat uw gang. Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Wij dienen dit amendement om te beginnen al in samen met de VVD, LHN, Zó! Zoetermeer en de PVV.

Amendement 2510-S ingediend door ChristenUnie-SGP, VVD, LHN, Zó! Zoetermeer, PVV Geen nieuw beleid, wel zichtbaarheid "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 13 oktober 2025; besluit in raadsvoorstel 2025-100583 Rekenkameronderzoek Arbeidsmigranten in Zoetermeer het raadsbesluit als volgt aan te passen: • besluit 2a t/m 2c over de informatiepositie van de raad te behouden en om te nummeren naar 1a t/m 1c; • alle overige besluiten, dus ook 2d, te laten vervallen en te vervangen door de volgende tekst: "2. Naar aanleiding van de aanbevelingen 1, 3, 4 en 5 van de rekenkamer geen nieuw beleid op te stellen en geen voortrekkersrol te ambiëren, maar wel in het reguliere beleid zichtbaar(der) te maken waar arbeidsmigranten gebruik van (kunnen) maken en waar maatwerk voor de doelgroep wordt toegepast. Zo is het voor de raad mogelijk om bij te sturen als dat nodig is."" De voorzitter: Dank u wel. Verder geen vragen of opmerkingen? Dan dank ik u voor uw eerste termijn. Dan hebben wij de fractie van de SP, de heer Velner. De heer Velner (SP): Dank u wel, voorzitter. Ook wij danken, zoals meerdere sprekers al vanavond goed hebben aangegeven, de Rekenkamer voor het opgeleverde rapport. Arbeidsmigranten werken hard, vaak in onzekere omstandigheden. Ze dragen bij aan onze economie en verdienen daarom ook een fatsoenlijke behandeling.

Het rapport van de Rekenkamer laat zien dat in Zoetermeer veel arbeidsmigranten hier al langere tijd wonen, vaak met hun gezin. Dat vraagt om beleid dat verder kijkt dan alleen tijdelijke ondersteuning. Wij steunen daarom de aanbevelingen van de Rekenkamer gericht op integratie, goede huisvesting en toegang tot voorzieningen, jaarlijkse monitoring en structureel contact met betrokken partijen en een actieve gemeentelijke rol in registratie en handhaving van misstanden. De SP wil daarbij ook nadrukkelijk de stem van de arbeidsmigranten zelf horen. Alleen samen met hen kunnen we beleid maken dat echt werkt. De voorzitter: Mijnheer Velner, voordat u verdergaat, een interruptie van de heer Van den Boomgaard. Gaat uw gang. De heer Van den Boomgaard (FVD): Ja, dank u, voorzitter. Dan toch nog even de vraag terug aan de heer Velzen. Welke arbeidsmigranten steunt u dan? Steunt u dan de arbeidsmigrant met een reguliere BSN of wilt u dat Zoetermeer ook gaat opdraaien voor alle arbeidsmigranten met een BSN RNI, dus voor welke arbeidsmigranten wilt u nu opkomen? Er zijn dus mensen die zijn ingeschreven met een BSN RNI in Utrecht en die zijn gewoon werkzaam en wonen in Zoetermeer. Dus welke arbeidsmigranten bedoelt u nu? En weet u dan ook hoeveel het er zijn?