CConstaterende datZoetermeer
Koppel je AI →
Document · PDF

Complete set vergaderstukken Najaars ALV 11 december 2026

Commissie Plenair 10 december 2026, gemeente ZoetermeerBij agendapunt: Aandachtspunten Najaars Algemene ledenvergadering VNG d.d. 11 december 202678.462 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 10

Om hen te ondersteunen bij uitvoeringsvraagstukken van juridische aard, bieden we onze leden kwalitatief goede juridische dienstverlening. We helpen hen bij het oplossen van juridische problemen en om te gaan met complexe wet- en regelgeving op lokaal niveau. In 2027 zetten wij in op een juridische functie die niet alleen toetst, maar ook meedenkt en meestuurt. Onze juridische expertise wordt vroegtijdig betrokken bij beleidsontwikkeling, lobby en dienstverlening, zodat juridische haalbaarheid en uitvoerbaarheid vanaf het begin onderdeel zijn van de advisering. Wij beoordelen alle voor gemeenten relevante wetsvoorstellen op staats- en bestuursrechtelijke consequenties en brengen daarover advies uit. We hebben daarbij bijzondere aandacht voor de beleidsvrijheid van gemeenten, de uitvoerbaarheid en de financiële randvoorwaarden van artikel 2 van de Financiële-verhoudingswet en artikel 108, 3e lid van de Gemeentewet. Onze inzet in 2027 • In 2027 actualiseren en stellen we veel verschillende modelverordeningen op veel verschillende beleidsterreinen. Hierdoor beschikken we over een compleet pakket met actuele en kwalitatief hoogstaande modelverordeningen met daarbinnen veel vrijheid om lokaal accenten aan te brengen. • We leveren in 2027 extra inspanningen op juridische aspecten van het staatsnoodrecht, weerbaar bestuur en het beleidskader decentraal bestuur.

• We schrijven en actualiseren diverse praktisch toepasbare handreikingen waarmee gemeenten direct aan de slag kunnen. • We leveren een belangrijke bijdrage aan de dienstverlening en belangenbehartiging bij de belangrijke herziening van het algemeen bestuursrecht (de Wet versterking waarborgfunctie Algemene wet bestuursrecht). • We leveren een belangrijke bijdrage aan kennisontwikkeling en bewustwording over het belang van de rechtsstaat en rechtsstatelijke ontwikkelingen. • We organiseren veel bijeenkomsten over actuele juridische thema's, zowel voor gemeenten als intern bij de VNG. Voorbeelden hiervan zijn de jaarlijkse VNG Juridische Tweedaagse met ieder jaar meer dan 500 deelnemers en de VNG Kennisdag Gemeenterecht voor alle VNG-medewerkers. • In 2027 implementeren we een volledig geactualiseerd en gereviseerd model-Algemene Plaatselijke Verordening. Deze grote herziening is nodig vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Met veel voorlichting informeren we gemeenten over de wijzigingen en helpen we hen bij de implementatie in de eigen gemeente. • We verbinden alle juridische kennis en capaciteit bij gemeenten in twaalf provinciale netwerken en dragen zorg voor uitwisseling van kennis en inzicht tussen gemeenten 37 onderling en tussen gemeenten en de VNG.

Daarmee dragen we in belangrijke mate bij aan de synergie en het bepalen van afgewogen standpunten in juridische dossiers. • We leveren een grote strategisch-juridische bijdrage met het aanstellen van een speciale strateeg die zich bezig gaat houden met de juridische gevolgen voor gemeenten van digitalisering. • We leveren een extra inspanning op het gebied van de juridische aspecten van privacy, openbaarheid van informatie en gegevensdeling. Portfolio Naam project Link Financiering Versterking gezamenlijke wetgevingsfunctie VNG 🔗 GGU 4.5 Gemeentefinanciën Stabiele gemeentefinanciën zijn een belangrijke voorwaarde voor een robuuste lokale democratie met een daadkrachtig bestuur; zonder goede financiële verhoudingen tussen overheden kunnen gemeenten hun gemeentelijke taken niet naar behoren uitvoeren. Daarom maken we ons sterk voor voldoende middelen en bestedingsvrijheid voor gemeenten. We voeren een stevige lobby naar de landelijke politiek, waarbij we een belangrijke gesprekspartner zijn richting het rijk over de bekostiging van de gemeentelijke taken en ontwikkelingen als de herziening van de Financiële verhoudingswet. Verder onderhouden we goede contacten met de provinciale toezichthouders. Ook op andere manieren ondersteunen we onze leden op het gebied van gemeentefinanciën en belastingen.

Bijvoorbeeld als het gaat om het structureel inzichtelijk maken van de balans tussen taken en middelen, de verdeling en verantwoording van middelen, inclusief het toezicht daarop. Dit geldt ook voor de uitvoering. Daarnaast adviseren en ondersteunen we onze leden, bijvoorbeeld door het geven van presentaties en trainingen en het beschikbaar stellen van modelverordeningen en handleidingen in de lokale heffingen. Voor het in balans brengen van de gemeentelijke taken en middelen en betere financiële verhoudingen volgen we de verschillende adviezen van de ROB waarbij de adviezen van de studiegroep Interbestuurlijke verhoudingen een belangrijke rol spelen. Verder zal de commissie- Van Ark zich in 2027 uitspreken over de (financiële) houdbaarheid van het jeugdstelsel en bevindt de uitwerking van de alternatieve financieringsvorm van (delen van) jeugdzorg en de Wmo zich naar verwachting in een eindfase. We bereiden ons voor op de mogelijke financiële consequenties. Daarnaast houden we rekening met eventuele aanpassingen in het Provinciaal financieel toezicht en het dossier schatkistbankieren als gevolg van de evaluatie Wet financiering decentrale Overheden (Fido). Onze inzet in 2027 • We blijven ons sterk inzetten voor een goede balans tussen taken en middelen van gemeenten. Daarbij speelt de bekostiging van medebewindstaken een cruciale rol.

We blijven streven naar een uitlegbare verdeling van de middelen in het gemeentefonds en zo min mogelijk verantwoordingslasten voor gemeenten. • We dragen actief mogelijkheden aan voor modernisering op het gebied van gemeentelijke belastingen, zoals de toeristen- en parkeerbelasting, en verduurzamingsinstrumenten. • Na afronding van de evaluatie van de Wet WOZ gaan we aan de slag met de aanbevelingen. • We werken aan de uitwerking van de fiscale instrumenten die effect hebben op onze leden, met name in de fysieke leefomgeving. • Van dit alles houden wij onze leden actief op de hoogte via verschillende gremia. 38 Portfolio Naam project Link Financiering Vensters voor bedrijfsvoering 🔗 Extern WOZ-datacenter 🔗 GGU 4.6 Arbeidszaken Het minderheidskabinet maakt politieke besluitvorming en wetgeving onzekerder en onvoorspelbaarder. Ook de geopolitieke situatie heeft invloed op de economische ontwikkeling en daarmee op onze arbeidsmarkt. Dat heeft gevolgen voor de financiële ruimte voor loonsverhogingen, de koopkracht van inwoners en stabiliteit in de pensioenen. Dit zet druk op de cao-onderhandelingen. Krapte op de arbeidsmarkt is een constant gegeven, en vraagt om slimmer werken en aantrekkelijk blijven als werkgever.

De omvang van de krapte zal afhangen van de economische groei, de bevolkingsopbouw, een beroep op arbeidskrachten door andere sectoren, en ontwikkelingen in het gebruik van AI en andere vormen van slimmer werken. De gemeentelijke sector kan een aantrekkelijk werkgever blijven door onder andere aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden te bieden. We bieden gemeenten inzicht in de arbeidsmarktkrapte en helpen hen om de problematiek die hieruit voortkomt aan te pakken. Als VNG ondersteunen we gemeenten in hun rol als werkgever. Dit doet we door afspraken te maken over arbeidsvoorwaarden, salarissen en pensioenen, en ondersteuning op het gebied van personeelszaken en arbeidsvoorwaarden. Zo zorgen we voor duidelijke en gelijke regels voor medewerkers van gemeenten, maar ook voor kostenbesparingen, gedeelde expertise, belangenbehartiging. We ondersteunen gemeenten ook bij goed werkgeverschap, bijvoorbeeld door aandacht voor het bevorderen van een veilige werkomgeving en integriteit van de medewerkers, een landelijke klachtencommissie ongewenst gedrag en de ontwikkeling van een functiewaarderingssysteem. Onze inzet in 2027 • We zetten ons in voor het afsluiten van een toekomstgerichte Cao Gemeenten en Cao SGO met de vakbonden. En we hebben aandacht voor de ondersteuning naar leden via ondersteunende producten en activiteiten en het onderhoud van de cao en aanpalende producten.

• We sluiten met de vakbonden een meerjaren-cao af voor het A&O fonds Gemeenten. • We zetten ons in om cao’s voor medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt af te sluiten met de vakbonden en onderhouden die. • We sturen op een agenda voor duurzame inzetbaarheid- en ziekteverzuimaanpak. • We volgen de ontwikkelingen op het vlak van kunstmatige intelligentie en wat dat betekent voor thema’s rondom werkgeverschap en de cao. Daarbij maken we onder andere gebruik van de uitkomsten van het lopende onderzoek van VNG, WSGO en de vakbonden. • We zetten ons in voor behoud van voldoende en kwalitatief goed personeel voor de sector om de arbeidsmarktkrapte het hoofd te bieden. • We gaan leden ondersteunen bij wetgeving en vraagstukken op het gebied van sociale zekerheid en ontslag. • We voeren de afspraken uit het bestuursakkoord Banenafspraak uit en ondersteunen onze leden bij de Banenafspraak. • We ondersteunen de adviescommissie Rechtspositie Politieke Ambtsdragers als basis voor goed lokaal bestuur. 39 • De pensioenregelingen in de gemeentelijke sector worden aangepast aan de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel. • Leden worden ondersteund in het bieden van een veilige werkomgeving (arbeidsomstandigheden) aan werknemers. • Integriteit en weerbaarheid worden ondersteund vanuit de werkgeversfunctie voor goed lokaal bestuur.

• We organiseren werkgeverspecifieke dienstverlening voor de leden, zoals webinars, commissies als LKOG en AAC DO, het onderhouden van regionale HR-netwerken, vraagbeantwoording en het werkgeversforum. Portfolio Naam project Link Financiering Arbeidsmarktkrapte aanpak gemeenten 🔗 GGU 40 5. Digitale samenleving 41 5.1 Digitale veiligheid & privacy Cybercriminaliteit, online fraude, datalekken, geopolitieke dreigingen en digitale afhankelijkheden: gemeenten staan voor grote uitdagingen op het gebied van digitale veiligheid, terwijl inwoners en ondernemers een betrouwbare digitale dienstverlening en zorgvuldige omgang met hun gegevens verwachten. Steeds meer vormen van criminaliteit vinden online plaats, en cybercrime en cyber-enabled crime zijn dan ook een groeiende zorg binnen het gemeentelijke veiligheidsbeleid. Geopolitieke spanningen, de snelle ontwikkeling van kunstmatige intelligentie en de opkomst van quantumcomputing bieden kansen. Tegelijkertijd vergroten zij de digitale risico’s aanzienlijk. De digitale samenleving is uitgegroeid tot een randvoorwaarde voor het functioneren van overheid, economie en maatschappij. De leefwereld is online en offline nauw verbonden en ontwikkelingen in de digitale wereld kennen altijd een maatschappelijke weerslag.

Waar veiligheid ooit draaide om hekken, camera’s of brandpreventie gaat het nu ook om digitale en hybride dreigingen met fysieke gevolgen. De grootste risico’s voor gemeenten liggen niet langer alleen in cyberaanvallen op de eigen organisatie, maar vooral in de maatschappelijke gevolgen van verstoringen bij leveranciers, cloudproviders, telecomaanbieders, energievoorzieningen, zorginstellingen en andere kritieke of essentiële entiteiten. De impact van (geopolitieke) verstoringen op de digitale veiligheid van gemeenten en hun inwoners kan direct gevolgen hebben voor inwoners, ondernemers en de openbare orde. Denk aan sluizen of gemalen die uitvallen of gemanipuleerd worden door een hack, waardoor afvalwater het drinkwater kan vervuilen, of hulpdiensten die elkaar niet meer kunnen bereiken of een luchthaventerminal die stilvalt. Het is een vraagstuk van maatschappelijke continuïteit, openbare orde, crisisbeheersing en bestuurlijk handelen. Tegelijkertijd beschikken gemeenten nog onvoldoende over de informatiepositie, bevoegdheden, expertise en collectieve voorzieningen die nodig zijn om hier effectief op te handelen. De huidige wetgeving vraagt om veiligheid te zien als een hybride vraagstuk, vanuit een ‘all hazard approach’, met publieke en private partners, al dan niet in ketens.

Die hybride aanpak is een nieuwe maar kansrijke invalshoek; het biedt de mogelijkheid om fysieke en digitale risico's samen te analyseren om zo tot adequate maatregelen te komen. Gemeenten kunnen gezamenlijk hun positie als opdrachtgever versterken en hun grip verbeteren op leveranciers, ketenpartners en digitale infrastructuren. Daarbij verschuift de aandacht van traditionele inkoop naar integraal leveranciers- en ketenmanagement. De samenwerking op Digitale Veiligheid is kansrijk, ver in denken en voorbereiding en kent een grote urgentie om collectief, samen, anders te organiseren, voor gemeenten én met de andere overheden. Delen zijn goed collectief uitvoerbaar. De IBD en ENSIA en de inkoopmantels via GGI-Veilig zijn al concrete collectieve diensten. Gemeenten versterken de continuïteit van hun dienstverlening en verminderen strategische afhankelijkheden van leveranciers, platforms en buitenlandse technologieaanbieders. Digitale autonomie wordt nadrukkelijk gepositioneerd als weerbaarheidsvraagstuk. Hiertoe bevorderen we de ontwikkeling van collectieve voorzieningen waar schaalvoordelen bijdragen aan weerbaarheid, Aansluitend op de Nederlandse Digitaliseringsstrategie willen gemeenten zich dan ook op dit vlak gezamenlijk organiseren, waarbij ze zich richten op AI, cloud, digitale dienstverlening, digitale veiligheid, digitale autonomie, sourcing en vakmanschap.

Omkeringsthema: Digitalisering 42 Informatiebeveiligingsdienst (IBD) Als onderdeel van de VNG helpt de Informatiebeveiligingsdienst (IBD) gemeenten op het gebied van informatiebeveiliging: van preventie en detectie tot coördinatie en kennisdeling. Daarnaast ondersteunt de dienst gemeenten bij het beschermen van persoonsgegevens. Voor de gemeentelijke sector heeft BZK het NCSC aangewezen als sectorale CSIRT. Onder de huidige GGU-afspraken blijft de IBD als Schakelorganisatie de niet-wettelijke taken uitvoeren en levert gemeenten gevraagde ondersteuning en advies. Met NCSC is regelmatig contact over de taakverdeling tussen de wettelijke en niet-wettelijke taken conform de Cyberbeveiligingswet. ENSIA Door de groeiende cyberdreiging moeten gemeenten hun digitale verdediging steeds verder versterken: een hack kan de dienstverlening verstoren, met grote gevolgen voor inwoners en ondernemers. Om dit te voorkomen, brengen gemeenten risico's op het gebied van informatiebeveiliging en datakwaliteit in kaart en nemen ze passende maatregelen. De ENSIA- methode is hiervoor hét verantwoordingsinstrument. Agenda Digitale Veiligheid 2028 Binnen de Agenda Digitale Veiligheid 2028 werken we de komende jaren verder aan drie strategische doelen: 1. Gemeenten zijn voorbereid op digitale ontwrichting van de samenleving. 2.

Gemeenten beschikken over voldoende bestuurlijke regie en informatie om maatschappelijke gevolgen van digitale verstoringen te beheersen. 3. Gemeenten versterken collectief hun digitale autonomie, continuïteit en weerbaarheid. De focus verschuift daarmee: • van cybersecurity naar maatschappelijke weerbaarheid; • van compliance naar bestuurlijke risicosturing; • van individuele gemeentelijke implementatie naar collectivisering; • van technische beveiliging naar continuïteit en herstelvermogen; • van gemeentelijke systemen naar de weerbaarheid van de gehele lokale samenleving. Met het beleidsteam Digitale Veiligheid, de Informatiebeveiligingsdienst (IBD) en ENSIA ondersteunen we gemeenten in de versterking van hun digitale weerbaarheid. Onze inzet in 2027 • Vanuit de Agenda Digitale Veiligheid werken we in 2027 verder aan gezamenlijke oplossingen en aan het versterken van opdrachtgeverschap, inkoop, contract- en leveranciersmanagement voor veilige digitale technologie.

– doorontwikkeling van het programma Samen Controleren, gezamenlijke beoordeling van veelgebruikte SaaS- en cloudleveranciers; – ondersteuning van gemeenten bij contract- en leveranciersmanagement, op invalshoeken voor OT, AI, PQC, en BCM; – duidelijkheid over relevante certificeringen v leveranciers in relatie tot BIO en GIBIT en vertaling van nieuwe wetgeving naar uitvoerbare eisen voor leveranciers; • We ondersteunen bij het versterken weerbaarheid van OT- en smart-citytechnologie binnen het fysieke domein. • We versterken de informatiepositie van burgemeesters bij digitale verstoringen en bevorderen de toegang tot lokale en regionale cyberbeelden en slachtofferdashboards, koppelen van dreigingsbeelden rond cybersecurity, cybercrime en hybride dreigingen. Ook 43 bevorderen we de structurele informatie-uitwisseling met NCSC, veiligheidsregio’s, politie en vitale sectoren. • We versterken van het digitale veiligheidsstelsel met heldere taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden. We werken bestuurlijke handelingsperspectieven uit voor de lauwe fase voorafgaand aan crises voor een betere verbinding tussen digitale crisisbeheersing, bevolkingszorg en fysieke crisisstructuren. • We werken het principe ‘eigen grondgebied op orde’ ten aanzien van kritieke en essentiële entiteiten in de gemeente uit.

We ondersteunen gemeenten bij het opstellen van lokale crisis- en continuïteitsplannen voor digitale uitval en bevorderen gezamenlijke oefeningen met veiligheidsregio’s, vitale aanbieders en rijkspartners. • We onderzoeken en versterken de bestuurlijke handelingsruimte van burgemeesters in het digitale domein en ondersteunen gemeenten bij de aanpak van desinformatie en online beïnvloeding. • We zetten ons in voor voorzieningen waar bestuurders, raadsleden en ambtenaren vanuit hun functie melding kunnen doen van onrechtmatige of schadelijke online content. • We werken samen met het rijk aan een privacyvriendelijke tool, waarmee gemeenten, binnen de juridische kaders van de openbare orde en veiligheid, onderzoek kunnen doen naar online aangejaagde ordeverstoringen. • Versterken van de relatie tussen digitale veiligheid, zelfredzaamheid en maatschappelijke weerbaarheid. • Met het beleidsteam Digitale Veiligheid, de Informatiebeveiligingsdienst (IBD) en ENSIA ondersteunen we gemeenten in de versterking van hun digitale weerbaarheid. • Met de community digitale veiligheid bieden we als VNG een online en offline platform waarop medewerkers van gemeenten kunnen meedenken met de uitwerking van wet- en regelgeving, best practices met elkaar kunnen delen en partijen en initiatieven met elkaar kunnen verbinden.

• De IBD is in overleg met BZK over de aanwijzing van de CSIRT voor de gemeentelijke sector. De dienstverlening van de IBD wordt aangepast op het besluit van BZK over de aanwijzing. • De IBD verstevigt de relatie met gemeentelijke ICT-leveranciers. Met de borging van Samen Controleren normeert en controleert de IBD samen met gemeenten de beveiliging bij software-as-a-service-(SaaS)-leveranciers. • De adviestak van de IBD richt haar capaciteit op het beheersen van de belangrijkste dreigingen zoals opgetekend in het Dreigingsbeeld Informatiebeveiliging Nederlandse gemeenten 2027 – 2028. • Een gespecialiseerd adviesteam van IBD biedt implementatieondersteuning op de wettelijke verplichtingen die gelden als gevolg van de Cyberbeveiligingswet. Ook breidt de IBD de eigen informatiepositie uit met behulp van meer eigen tooling en analysecapaciteiten. • Als regievoerder ondersteunen we de ENSIA-governance. We zetten in op een haalbare en uitvoerbare auditlast door versimpeling en doorontwikkeling van de ENSIA-systematiek. • We werken aan de doorontwikkeling en versimpeling van het ENSIA-proces met behulp van de werkgroepen. • We ondersteunen het ENSIA- proces voor het lopende verantwoordingsjaar, met een helpdesk en andere ondersteuningsmiddelen zoals handleidingen en templates.

In de voorbereiding op een nieuw verantwoordingsjaar brengen we aanpassingen aan in het proces, in de tool en in de ondersteunende middelen. We bieden verschillende middelen aan voor de start van het Verantwoordingsjaar. 44 • We organiseren webinars, bijeenkomsten voor nieuwe ENSIA-coördinatoren en maandelijkse spreekuren. • We bereiden de toetreding voor van een aantal gemeenschappelijke regelingen tot het ENSIA-stelsel voor, zodat ze gepaste ondersteuning kunnen krijgen in het ENSIA-proces. • We bieden ondersteuning bij implementatie van NIS2/Cbw en de inrichting en wijzigingen op het gebied van toezicht NIS2/Cbw waaronder de BIO2 en de verantwoording aan toezichthouder RDI. Implementatieondersteuning Cbw voor de doelgroep raad en college. • Het privacyteam van de IBD ondersteunt gemeenten in het voldoen aan wetgeving op het gebied van privacy en gegevensbescherming. We bieden gemeenten hiervoor collectieve instrumenten en praktijkgerichte ondersteuningsproducten, en verschaffen inzicht in de mate van naleving van de AVG. • We zetten KEN! om in structurele ondersteuningsvoorziening om gegevensdeling binnen samenwerkingsverbanden te bevorderen.

• Met het team Digitale Veiligheid, IBD en ENSIA zetten wij in op het uitvoeren van de bestuurlijk vastgestelde Agenda Digitale Veiligheid (ADV) en het uitvoeren van het bestuurlijk convenant Rijk- gemeenten, en de opdrachten die onze leden ons hebben meegegeven. Portfolio Naam project Link Financiering ENSIA 🔗 GGU en subsidie Informatiebeveiligingsdienst (IBD) 🔗 GGU Agenda digitale veiligheid 🔗 GGU Arbeidskrapte digitale veiligheid 🔗 GGU en subsidie Digitaal weerbare inwoners en ondernemers 🔗 GGU EU/NL wet- en regelgeving digitale veiligheid 🔗 GGU en subsidie Leiderschap en professionalisering digitale veiligheid 🔗 GGU en subsidie Voorbereiding digitale ontwrichting 🔗 GGU KEN! 🔗 GGU en subsidie 5.2 Verantwoorde inzet van digitalisering Digitalisering speelt een steeds grotere rol in ons dagelijks leven en raakt steeds sterker verweven met maatschappelijke en democratische vraagstukken. De roep om onze democratie en rechtstaat beter te beschermen wordt steeds sterker. Gemeenten werken daarom samen aan een digitale samenleving waarin technologie verantwoord wordt ingezet zodat het inwoners en ondernemers ondersteunt en grondrechten worden gerespecteerd. De behoefte aan gezamenlijke regie groeit. Door collectief op te trekken ontwikkelen en beheren gemeenten gezamenlijke voorzieningen, standaarden en afspraken.

Door het bundelen van krachten vergroten gemeenten hun slagkracht en verkleinen zij hun afhankelijkheid van (niet- Europese) leveranciers. Thema's als online veiligheid, desinformatie, digitale autonomie, verantwoord gebruik van AI en de bescherming van publieke waarden staan in deze 45 samenwerking centraal. Een belangrijk uitgangspunt is het gebruik van digitale gemeenschapsgoederen, zoals open source, open data en open standaarden. Deze versterken transparantie en inclusie, en daarmee de democratische zeggenschap van inwoners. Gemeenten lopen voorop in de agendasetting op het gebied van digitalisering. Niet alleen in Nederland, maar ook in Europa vervullen ze een voortrekkersrol. Als VNG ondersteunen we hen hierin, met strategische expertise, belangenbehartiging en het secretariaat van Commissie en API. We werken verder aan de digitale autonomie van gemeenten en zorgen daarbij voor verdere verankering in onze digitale infrastructuur van Europese normen en waarden zoals menselijkheid, inclusie, democratie, participatie, veiligheid en duurzaamheid. In 2028 is de digitale autonomie van gemeenten verder versterkt door interbestuurlijke samenwerking, waardoor deze waarden beter zijn geborgd in de digitale infrastructuur. Samen met gemeenten werken we collectiviseringsvoorstellen uit op AI, Cloud, Digitale Veiligheid, Dienstverlening/Common Ground.

Onze inzet in 2027 • Samen met gemeenten werken we collectiviseringsvoorstellen uit op AI, Cloud, Digitale Veiligheid, Dienstverlening. Common Ground loopt hierin voor en zit al in de realisatie van de in 2024 en 2025 door de ALV vastgestelde realisatiekoers van de collectiviseringsvoorstellen van Common Ground. • We versterken de digitale autonomie van gemeenten door implementatie van de overheidsbrede Routekaart digitale autonomie via instrumenten en handreikingen, onder meer van het overheidsbrede Digitale Autonomie Competentiecentrum. • Ook breiden we in 2027 de community van gemeenten die samenwerken op het gebied van digitale autonomie onder het Kennisnetwerk data en samenleving uit. • In 2027 zijn we daarnaast op de hoogte van de meest recente ontwikkelingen op het gebied van wet- en regelgeving ten aanzien van digitale autonomie. Dit doen we door een actieve lobby in Brussel en we doorlopen we met het rijk een UDO op de Europese Cloud and AI Development Act. • We dragen het VNG position paper Digitale autonomie uit in nationale en Europese belangenbehartiging. • We voeren regie op digitale autonomie in collectiviseringsopgaven en NDS-thema's. • We ontwikkelen handelingsperspectief voor gemeenten, onder meer via het Digitale Autonomie Competentiecentrum.

• We vergroten de ledenbetrokkenheid bij alle belangrijke ontwikkelingen op dit thema, georganiseerd langs de Opgavetafel digitale autonomie en de community digitale autonomie. • We verkennen de mogelijkheden voor de ontwikkeling van een leeraanbod op het thema digitale autonomie. Portfolio Naam project Link Financiering Inkoopvoorwaarden en leveranciersmanagement 🔗 GGU 46 5.3 Verantwoord datagebruik en versterken informatiepositie De VNG Datastrategie en de Interbestuurlijke Datastrategie (IBDS) versterken de positie van gemeenten, zowel op individueel als collectief niveau. Door datagedreven werken staan gemeenten als eerste overheidsorganisatie sterker en kunnen ze zich collectief profileren als één bestuurslaag. Dat resulteert in een sterkere gezamenlijke belangenbehartiging. Een transparante strategie voor verantwoord datagebruik is nodig nu de samenleving en maatschappelijke opgaven complexer worden en de hoeveelheid data exponentieel groeit. We helpen gemeenten om uit deze stortvloed aan data de juiste informatie te filteren en daarmee hun prestaties te verbeteren. Hierin ondersteunen we gemeenten heel concreet, bijvoorbeeld via het dataplatform Waarstaatjegemeente.nl, dat data van en over gemeenten bundelt, bewerkt en zo toegankelijk maakt. Daarnaast vertalen we maatschappelijke opgaven naar concrete datatoepassingen, zoals monitors en voorspelmodellen.

Ook versterken we de informatiepositie van gemeenten via datadeals en doorontwikkeling van diverse toepassingen. Ons kennisnetwerk Data en Samenleving speelt hierin een rol: we ontwikkelen het kennisnetwerk tot een actieve community voor signalering, ledenraadpleging alsook het toetsen en verrijken van initiatieven. Het wordt dé omgeving voor ambtenaren rond datagedreven werken en digitalisering. Onze inzet in 2027 • Het platform waarstaatjegemeente.nl ontwikkelen we door en werken toe naar bezoekersaantallen tussen de 12.500 en 15.0000 bezoekers per maand. Daarbij is onze doelstelling dat minimaal 200 gemeenten gebruikmaken van de bijhorende API. • We genereren minimaal vier nieuwe berichten per maand, twaalf artikelen in het VNG- magazine en halen minimaal twee keer de landelijke pers. • We versterken de informatiepositie van de lokale overheid voor gemeentelijke opgaven, onder andere via datatoepasingen die gemeenten ontzorgen, zodat de uitvoering van gemeentelijke taken wordt vergemakkelijkt. • Het kenniscentrum Data & Monitoring sluit aan op de beleidsvragen en maatschappelijke opgaven die spelen bij onze beleidscollega’s van gemeenten. • We ontwikkelen een centrale plek voor data-initiatieven binnen de VNG. En ontwikkelen en borgen een ‘kennisfunctie’ binnen de VNG. • Waar mogelijk bundelen we kennis en kopen we gezamenlijk datasets in voor alle gemeenten.

• We zetten een stap naar voren met data en trendanalyses om via microdata en AI gemeenten inzicht te geven in hun presteren. Portfolio Naam project Link Financiering Kennisnetwerk Data en Samenleving 🔗 GGU Waarstaatjegemeente.nl 🔗 GGU 5.4 Innovatie infrastructuur De afzonderlijke paragraaf 5.4 uit de Kadernota 2027 is vervallen; de bijbehorende activiteiten zijn in dit jaarplan ondergebracht bij andere thema’s: het programma GROEI en de Overheidsbrede Innovatie Infrastructuur bij thema 6.3 en het Kennisnetwerk Data & Samenleving bij thema 5.3. 47 5.5 AI en Algoritme Nederlandse gemeenten zetten AI steeds vaker in voor slimmere dienstverlening, zoals snellere documentverwerking en efficiëntere beleidsanalyse. Binnen de overheid lopen gemeenten met het gebruik van AI voorop, maar zoeken ze tegelijkertijd kaders om te gaan met de ethische impact en wetgeving, zoals privacywetgeving en de Europese AI Act. We ondersteunen gemeenten bij het ontwikkelen en opschalen van AI-toepassingen met maatschappelijke meerwaarde. Door innovatie vanaf het begin collectief te organiseren werken we toe naar gedeelde voorzieningen binnen een gezamenlijke AI-infrastructuur. Zo voorkomen we versnippering en maken we succesvolle toepassingen breed beschikbaar voor de lokale overheid. Tegelijkertijd leidt innovatie tot structurele verbetering van de gemeentelijke dienstverlening en bedrijfsvoering.

Door gezamenlijk kaders, standaarden en handreikingen te ontwikkelen, ondersteunen we gemeenten bij de verantwoorde inzet van AI en algoritmen. De focus ligt op de implementatie van de AI-verordening en aanverwante wet- en regelgeving, zodat gemeenten niet ieder afzonderlijk hetzelfde werk hoeven te doen. Door kennis te bundelen en met elkaar samen te werken verminderen we de implementatielast en versterken we de uitvoeringskracht. Ook treden we op als belangenbehartigers richting rijk en Europa voor een uitvoerbare en proportionele implementatie van de AI-verordening. We werken aan de opbouw van een community van professionals AI & Algoritmen in het veld om kennisdeling en samenwerking tussen gemeenten te stimuleren en faciliteren, om op die manier als VNG de gezamenlijke uitvoering van de verantwoorde inzet van AI en algoritmen te ondersteunen. De community draagt bij aan normering, schaalbare innovatie en collectieve actie, in lijn met de position paper AI & algoritmen en de resolutie 'Als één sterke bestuurslaag regie op de digitale samenleving’. We versterken de samenwerking tussen gemeenten rond de inzet van AI voor transcriptie. Door kennis, ervaringen en oplossingen te bundelen werken we toe naar opschaalbare toepassingen en een gezamenlijke aanpak voor de uitvoering. Zo kunnen gemeenten sneller beschikken over betrouwbare transcriptiediensten.

Onze langetermijndoelstelling is ‘AI zonder affaires’, door het delen van kennis en ervaring community-management en het organiseren van bijeenkomsten. Vanuit de werkwijze van het innovatieplatform dragen we bij aan het delen en opschalen van initiatieven op gebied van Ethiek, AI en algoritmen, zodat tegen 2028 gemeenten voldoen aan de wettelijke en ethische kaders en maken we tegelijk ruimte voor innovatie en maatwerk. Onze inzet in 2027 • Via de community AI en Algoritmen verbinden we gemeentelijke AI-netwerken en interbestuurlijke initiatieven, delen en ontsluiten we kennis, praktijkvoorbeelden en hulpmiddelen, en waar nodig ontwikkelen we deze gezamenlijk. • We halen behoeften en praktijkervaringen van gemeenten op zodat we beleidsontwikkeling gericht kunnen laten plaatsvinden. • We organiseren wekelijkse bijeenkomsten van de kerngroep AI en Algoritmen, gericht op kennisdeling, consultatie en samenwerking. • Vanuit de community of gemeentelijke werkgroepen worden minimaal drie gemeentelijke producten of initiatieven per jaar ontwikkeld, doorontwikkeld of opgeschaald. • We organiseren minimaal vier community-bijeenkomsten of kennissessies per jaar waarin praktijkervaringen, goede voorbeelden en interbestuurlijke ontwikkelingen worden gedeeld.

48 • We ontwikkelen minimaal drie nieuwe of geactualiseerde collectieve producten (zoals handreikingen, standaarden of governance-instrumenten) ter ondersteuning van de implementatie van de AI-verordening. • We zetten ons in voor een actieve vertegenwoordiging van gemeenten in de relevante interbestuurlijke governance (NDS). • We zetten ons in voor minimaal twee concrete belangenbehartigingsresultaten richting rijk of Europa die bijdragen aan de uitvoerbaarheid of vermindering van de implementatielast voor gemeenten. • We coördineren de interbestuurlijke samenwerking en governance rondom AI en algoritmen. • We beheren en ontwikkelen het gemeentelijke AI Governancekader. • We dragen bij aan landelijke initiatieven op AI-geletterdheid, digitale autonomie en compliance om gemeenten te ontlasten. Portfolio Naam project Link Financiering AI en algoritmen in de praktijk 🔗 GGU Community AI en Algoritmen 🔗 GGU Kaders en wetgeving AI en algoritmen 🔗 GGU 49 6. Versterken lokale uitvoering 50 6.1 Inclusieve dienstverlening Gemeentelijke dienstverlening raakt direct het leven van inwoners en ondernemers. Daarom werken we aan een transformatie naar een inclusieve dienstverlening die uitgaat van behoeften en niet van overheidsprocessen. Inclusieve dienstverlening is digitaal én analoog, maar ook gebruiksvriendelijk, begrijpelijk, transparant en breed toegankelijk.

Vanuit een gezamenlijke visie op inclusieve dienstverlening werken we samen met andere overheden en uitvoeringsorganisaties aan deze opgave. Om samenhang en hergebruik te bevorderen, organiseren we de gemeentelijke dienstverlening steeds meer overheidsbreed zodat inwoners geen onderscheid meer ervaren tussen gemeenten, rijk en uitvoeringsinstanties als dat niet nodig is. We nemen hierbij de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) als uitgangspunt. We ondersteunen gemeenten via standaarden, kaders en afstemming met landelijke partijen. Ook stimuleren we het gebruik van normen en standaarden die gemeenten helpen om hun dienstverlening toegankelijk en toekomstbestendig in te richten. Voor het ontwerpen en ontwikkelen van toegankelijke digitale toepassingen doen we dit bijvoorbeeld op basis van het NL Design System. Het Kenniscentrum Dienstverlening biedt kennis, innovatie en praktische hulpmiddelen om klantgerichtheid te versterken. Projecten als MijnServices en Duidelijke Overheidscommunicatie, ondergebracht bij het expertisecentrum Dienstverlening, dragen bij aan een herkenbare, samenhangende dienstverlening. Onze inzet in 2027 • De NDS-prioriteit 'Burger en Ondernemer Centraal' geeft richting aan onze inzet op dienstverlening, met oog voor digitale inclusie en focussen op het verbeteren van de overheidsbrede loketfunctie, proactieve dienstverlening en signaalmanagement.

• We maken interbestuurlijke afspraken over de invulling van een overheidsbrede loketfunctie die volgens planning in 2028 is ingericht en verbonden met de dienstverlening van alle gemeenten. Via een landelijke informatievoorziening, gestructureerd volgens levensgebeurtenissen worden inwoners verwezen naar digitale dienstverleners en overheidsbrede fysieke loketten. • We ondersteunen alle gemeenten bij de invulling van een omnichannel-strategie, door de kanalen bij elkaar te brengen, slimmer in te richten en op elkaar af te stemmen, realiseren ze een integraal klantbeeld. • Gemeenten bieden transparante en proactieve dienstverlening en maken gebruik van generieke services en interbestuurlijk standaarden. In 2027 zorgen we ervoor dat deze ontwikkeling vanuit het perspectief van dienstverlening gebruik maakt van laag 1 tot en met 3 van Common Ground. • We zetten ons in dat alle gemeenten blijven voldoen aan de vereisten van de WMEBV. • We verbinden de gemeentelijke praktijk verbinden met landelijke ontwikkelingen. Daarvoor halen we ervaringen, behoeften en knelpunten bij gemeenten op en zorgen dat deze zichtbaar doorwerken in landelijke beleidsvorming, programma’s en gezamenlijke keuzes.

• We bevorderen samenhang binnen de Opgave Digitale Dienstverlening en ondersteunen gemeenten met een samenhangende aanpak voor persoonlijke dienstverlening, inclusie, duidelijke communicatie, ondernemersdienstverlening en ondersteuning van inwoners. • We sturen op bereik, gebruik en effect en maken in 2027 beter zichtbaar welke gemeenten worden bereikt, hoe de ondersteuning wordt gebruikt en welke verbetering dit oplevert voor de gemeentelijke dienstverlening. 51 Portfolio Naam project Link Financiering Expertisecentrum - Kenniscentrum Dienstverlening 🔗 GGU Regie Dienstverlening 🔗 GGU 6.2 Digitale overheid Geopolitieke verschuivingen vergroten de vraag naar digitale autonomie en cloudstrategie, met een focus op verantwoord datagebruik, databeschikbaarheid en bedrijfscontinuïteit. Met de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) hebben overheidsorganisaties een gezamenlijke strategie voor het realiseren van een betere digitale publieke dienstverlening. Gemeenten sluiten zich hier collectief bij aan en collectiviseren een groot deel van hun gebruik en inzet. Als VNG ontwikkelen we een samenhangende, collectieve aanpak zodat gemeenten de baten kunnen benutten en risico’s kunnen beheersen.

We werken op veel vlakken aan collectivisering en de landelijke beweging Common Ground is hier een belangrijk voorbeeld van: het positioneert gemeenten om collectief de informatievoorziening eenvoudiger, flexibeler en slimmer in te richten. We ondersteunen gemeenten in het inrichten van de informatievoorziening via referentiearchitectuur en uitwisselstandaarden. We vertalen gemeentelijke behoeften naar de landelijke Generieke Digitale Infrastructuur. We bevorderen meer eenduidigheid in datadeling binnen samenwerkingsketens en we beïnvloeden (Europese) wetgeving. Ook stimuleren we de totstandkoming van datastelsels en de beschikbaarheid van data ten behoeve van maatschappelijke opgaven, dienstverlening en gemeentelijke uitvoering. Onze inzet in 2027 • Het structureel verder inregelen en borgen van strategische en tactische samenhangende sturing op de verschillende dossiers die gezamenlijk de Digitale Overheid vormen. In 2027 wordt daarbij de strategische sturing verder in samenhang gebracht. • We zetten ons in op gemeentelijke belangenbehartiging en tactische sturing op de verschillende voorzieningen die onderdeel uitmaken van de Generieke Digitale Infrastructuur (GDI).

Daarbij verschuiven we de focus naar het vraagstuk van de benodigde transitie van deze voorzieningen die veelal moeten worden aangepast of vervangen als gevolg van Europese ontwikkelingen (zoals eIDAS2 en andere regelgeving). We leggen de nadruk op de voorzieningen die te maken hebben met stelseltoegang. • We werken als organisatie ‘onder architectuur’, zodat bij projecten en programma’s wordt gewerkt aan informatievoorziening die past bij de gekozen richting. Met deze werkwijze dragen we bij aan herkenbare en herbruikbare afspraken, standaarden en oplossingen bij de inrichting van de gemeentelijke informatievoorziening, als onderdeel van de gehele digitale overheid. • Hierdoor kunnen we generieke afspraken, standaarden en voorzieningen in meerdere domeinen (her)gebruiken. Ook wordt het technisch eenvoudiger om data over verschillende domeinen te delen ten behoeve van verschillende maatschappelijke opgaven • Het Federatief Datastelsel is een van onze prioriteiten: we maken de nodige uitwerkingen met betrekking tot de werking en organisatie van bronregisters en participeren in hiervoor ingerichte interbestuurlijke werkgroepen. Daarbij stimuleren we de adoptie en implementatie van FDS-afspraken en standaarden.

• Als onderdeel van verschillende datastelsels en een Federatief Datastelsel (FDS) borgen we een kwalitatief goed functioneren van verschillende geo-databronnen (waaronder de geo- basisregistraties). Dit bereiken we door regievoering op landelijke ontwikkelingen en ondersteuning van gemeenten bij het oplossen van collectieve vraagstukken die zich in het 52 bijhouden van de registraties voordoen, inclusief het financieringsconstruct voor bronhouderskosten. • We werken verder aan datavolwassenheid en ondersteunen en stimuleren de ontwikkeling van gemeenten op het gebied van (het gebruik van) data. • We werken aan de inrichting van een interbestuurlijk stelsel om knelpunten in de gegevensdeling boven water te halen, analyseren, adresseren en op te lossen. En we zetten in op wetgeving die gegevensdeling ten behoeve van proactieve dienstverlening mogelijk maakt. • We brengen ontwikkelingen rondom bestaande basisregistraties, zoals de Basisregistratie Personen (BRP) en de geo-basisregistraties, in lijn met de visie van de VNG. Hierbij werken we samen met partners zoals NVVB en het Kadaster. • In 2027 zetten gemeenten een volgende belangrijke stap in de realisatie van Common Ground door de ontwikkeling en toepassing van een landelijke referentie-implementatie, inclusief validatiecriteria.

De regieorganisatie voor beheer, onderhoud en doorontwikkeling van Common Ground worden operationeel ingericht; governance, rollen, verantwoordelijkheden, financiering en besluitvormingsprocessen zijn dan vastgesteld. Ook worden de aanbestedingen voor de uitvoeringsorganisaties van beheer, onderhoud en doorontwikkeling afgerond en worden de contracten met de geselecteerde partijen gesloten. Dit alles ten behoeve van besluitvorming over structurele borging in de ALV van 2027. Portfolio Naam project Link Financiering Beheer StUF standaarden 🔗 GGU Data: Uit betrouwbare bron 🔗 Subsidie Digilab 🔗 Subsidie Haven 🔗 GGU Kenniscentrum Architectuur 🔗 GGU Ontwikkeling gemeenschappelijke architectuurkaders 🔗 GGU Regie Digitale overheid en Dienstverlening 🔗 GGU Regie geo-informatie 🔗 GGU Regie Datastelsels 🔗 GGU Signalen 🔗 Extern Transitieprogramma Common Ground 🔗 GGU Werken onder architectuur 🔗 GGU 6.3 Informatiehuishouding en openbaarheid Betrouwbare en toegankelijke informatie is de basis voor beter overheidsbeleid, een groter vertrouwen in de overheid en een sterkere informatiepositie van gemeenten. Goed lokaal bestuur staat of valt dan ook met betrouwbare informatie en transparantie. Gemeenten die hun informatie duurzaam toegankelijk bewaren en actief openbaren, versterken de democratische rechtsstaat. Dat dient de inwoners én het lokaal bestuur.

Gemeenten die hun digitale basis op orde krijgen, kunnen bovendien beter profiteren van nieuwe digitale ontwikkelingen en meerwaarde halen uit de beschikbare informatie. 53 Met het Actieplan Open Overheid werken we aan een transparantere overheid, waarin overheden, maatschappelijke organisaties en burgers samen optrekken. Een van de hieruit voortkomende initiatieven is Open Raadsinformatie, dat gemeentelijke besluitvorming transparanter maakt omdat agenda's, moties, beleidsstukken en besluiten raadpleegbaar zijn. We helpen gemeenten om kansen te benutten op het gebied van transparantie, efficiency, innovatie, dienstverlening en datagedreven werken. Via wettelijke kaders, een visie op informatiehuishouding en indicatoren uit het VNG Meerjarenplan 2026-2030 sturen we op het verbeteren van de gemeentelijke informatiehuishouding. Daarbij voeren we regie op de toepassing van wettelijke kaders zoals de Archiefwet en de Wet open overheid (WOO) en bieden we gemeenten een inhoudelijk fundament dat hun positie verstevigt in het uitvoeren van hun wettelijke taken. Onze inzet in 2027 • We ondersteunen gemeenten bij de inwerkingtreding van de nieuwe Archiefwet en verzorgen een aantal collectief gemeentelijke activiteiten (zoals modelverordeningen en de gemeentelijke selectielijst).

• We initiëren kennisuitwisseling over de nieuwe Archiefwet, ontwikkelen modeldocumenten, handleidingen en hulpmiddelen voor de implementatie en beelden voor de inbedding in de gemeentelijke informatiehuishouding. Ook zetten we ons in op belangenbehartiging rondom informatiehuishouding en openbaarheid met een focus op het vergroten van de bestuurlijke aandacht voor de informatiehuishouding, onder meer via de VNG Adviescommissie Archieven. • Met behulp van de standaard Open Raadsinformatie kunnen gemeenten alle documenten (open data) van hun gemeenteraad, zoals agenda’s, moties, beleidsstukken en besluiten, snel en eenvoudig toegankelijk maken. Daarvoor moet deze standaard in de lokale raadsinformatiesystemen worden geïmplementeerd. Landelijke ontsluiting zal op de langere termijn gaan plaatsvinden via een generieke Woo-voorziening, maar tot die tijd zorgen we ervoor dat de website zoek.openraadsinformatie.nl operationeel blijft. • We behartigen de belangen van gemeenten rondom informatiehuishouding en openbaarheid en vergroten de bestuurlijke aandacht voor de informatiehuishouding. We concretiseren de visie naar beelden over het herontwerp van werkprocessen en brengen de eerste stappen op gang in de realisatie daarvan. • We ontwikkelen een herziene domeinarchitectuur in afstemming met gemeenten, leveranciers en aanpalende ontwikkelingen.

• We dragen bij aan de wetsevaluatie van de Woo en monitoren de uitvoeringslasten van actieve openbaarheid. • We werken aan vernieuwing van het ORI-platform. Portfolio Naam project Link Financiering Open Raadsinformatie 🔗 Subsidie Regie Openbaarheid en Informatiehuishouding 🔗 GGU Voorbereiding nieuwe Archiefwet 🔗 Subsidie 54 6.4 Uitvoerbaarheid en uitvoeringskracht De voorspelbaarheid en betrouwbaarheid van gemeenten naar hun inwoners en ondernemers toe gaan hand in hand met uitvoerbaar overheidsbeleid. Op haar beurt vraagt uitvoerbaarheid om duidelijke taken, voldoende middelen en realistische randvoorwaarden. Door verschillende oorzaken staan die momenteel onder druk; zoals een opeenstapeling van taken, een scheve verhouding tussen taken en middelen, regelgeving die niet aansluit op de praktijk, beperkte gegevensdeling en arbeidsmarktkrapte. Als VNG zetten we ons actief in om dergelijke knelpunten structureel aan te pakken. Onze focus ligt naast uitvoerbare wetgeving ook op passende financiering en een betere samenwerking tussen bestuurslagen. En we toetsen al bij de beleidsvorming en de totstandkoming van wetgeving of de nieuwe taken voor gemeenten haalbaar en uitvoerbaar zijn, zodat de uitvoeringspraktijk vroegtijdig wordt meegenomen. Zo vergroten we de gemeentelijke uitvoeringskracht en versterken we het vertrouwen in de lokale overheid.

Via verschillende programma's ondersteunen we gemeentelijke innovaties. Het driejarige programma GROEI haalt samenwerkingsinitiatieven op en begeleidt opschaling naar breed gebruik. Het Kenniscentrum Innovatie is het centrale startpunt voor nieuwe initiatieven: van intake en vraagarticulatie tot standaardisatie en opschaling, waarbij we de verbinding leggen naar Common Ground, collectivisering en de Nederlandse Digitaliseringsstrategie. Onze inzet in 2027 • We selecteren maximaal drie tot vijf nieuwe gemeentelijke samenwerkingsinitiatieven via het intakeproces. • Minimaal acht geselecteerde initiatieven doorlopen de opschalingsfase met begeleiding op governance, juridische en administratieve ondersteuning, community building en communicatie. • We organiseren minimaal twee community-sessies per initiatief per jaar • Voor elk initiatief realiseren we minimaal één concrete maatregel voor bijvoorbeeld gedeelde diensten of gezamenlijke inkoop, die leidt tot kostenreductie of hergebruik. • We ontwikkelen een best practice-werkwijze voor opschaling en duurzame bestendiging opstellen, gebaseerd op alle initiatieven in het programma. • Alle leerlessen en werkwijzen uit het programma GROEI bedden we structureel in de dienstverlening van VNG Realisatie in.

• We voeren op alle nieuwe wet- en regelgeving die gemeenten raakt uitvoeringstoetsen uit (naar verwachting zo'n 30 tot 40 in 2027) • We vergroten de aandacht voor uitvoerbaarheid bij het rijk en de naleving van de interbestuurlijke afspraken over de Uitvoerbaarheidstoets Decentrale Overheden (UDO). • We ontwikkelen, testen en implementeren een gestandaardiseerde methodiek voor maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) die toepasbaar is op gemeentelijke innovaties, inclusief praktische toolkit en begeleidingsformat. • We ontsluiten minimaal vijf bewezen innovatiemethodieken en maken deze breed beschikbaar en we ontwikkelen bijbehorende trainingen en praktijkvoorbeelden. Portfolio Naam project Link Financiering Focus op uitvoering 🔗 GGU GROEI: Gemeentelijke Realisatie en Opschaling van Experimenten en Innovatie 🔗 GGU 55 Naam project Link Financiering Kenniscentrum Analyse 🔗 GGU Uitvoerbaarheid 🔗 Subsidie Uitvoeringstoetsen 🔗 Subsidie GemeenteDelers 🔗 GGU Kenniscentrum Innovatie 🔗 GGU 6.5 Collectieve dienstverlening en inkoopbeleid De miljarden euro’s die gemeenten jaarlijks aan producten en diensten voor hun inwoners besteden worden via inkoop en aanbesteding zorgvuldig uitgegeven binnen de kaders van Europese en Nederlandse wet- en regelgeving. Met hun inkoop kunnen gemeenten niet alleen kosten beheersen, maar ook maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen (MVOI).

Gemeenten kunnen hun inkoopkracht individueel inzetten, maar wanneer ze deze bundelen kunnen ze door standaardisering en collectivisering efficiënter omgaan met publieke middelen. Als VNG stimuleren we deze samenwerking en behartigen we de belangen van gemeenten in Europese en Nederlandse wet- en regelgeving op het gebied van inkoop en aanbesteding. Daarbij kijken we integraal naar de hele sourcing-keten: van kennisdeling en gezamenlijke standaarden tot gezamenlijke inkoop en het beheer van collectieve voorzieningen. Concrete voorbeelden zijn GT Vaste Communicatie en GT Mobiele Communicatie, waarmee gemeenten gezamenlijk telecomdiensten inkopen, en GT Microsoft, waarmee zij gebruikmaken van gezamenlijk onderhandelde voorwaarden voor Microsoft-producten en -diensten. Met het GGI-Netwerk beschikken gemeenten over een gezamenlijke, beveiligde digitale infrastructuur voor gegevensuitwisseling. Het GGI-Cloud Expertisecentrum biedt kennis en ondersteuning bij cloudgebruik. Het 14+netnummer is een voorbeeld van een gezamenlijke voorziening die gemeentelijke dienstverlening herkenbaar en toegankelijk maakt voor inwoners. Zo draagt collectief organiseren bij aan effectievere en toekomstbestendige gemeentelijke dienstverlening en aan een doelmatiger besteding van gemeenschapsgeld.

Onze inzet in 2027 • We organiseren en ondersteunen de gemeentelijke individuele en collectieve inkoopkracht door relatiemanagement, productontwikkelingen. Ook ondersteunen we gemeenten bij maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen (MVOI), zowel in het ontwikkelen van beleid, het daadwerkelijk inkopen, als het contractmanagement. • We vergroten de inkoopkracht van gemeenten door gezamenlijk op te trekken en behartigen hun belangen bij ontwikkelingen in wetgeving, te investeren in een goede relatie met de markt en stimuleren, faciliteren en organiseren samenwerking tussen leden. We hebben hierbij in toenemende aandacht zijn voor maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen (MVOI), zodat de gemeentelijke inkoop bijdraagt aan de maatschappelijke opgaven van gemeenten. • We versterken de gemeentelijke inkoopfunctie en uniformering van het aanbestedingsproces. Daartoe ontwikkelen we handreikingen, adviezen en standaardproducten en -diensten voor gemeenten, door inrichting en borging van relatiemanagement om structureel in gesprek te zijn met gemeenten, en door verkenningen van de mogelijkheden om collectief in te kopen. We werken een nieuwe collectieve aanbesteding uit en realiseren een dynamische aanbestedingskalender. 56 • SCG beheert het contract GT Print voor de gezamenlijke inkoop van printdiensten en levert expertise voor een mogelijke opvolger.

We ondersteunen gemeenten bij het contractbeheer van deze collectieve aanbesteding. • SCG beheert het contract GT Vaste Communicatie, een overeenkomst voor de gezamenlijke inkoop van diensten voor de transmissie van spraak- en dataverkeer over een vaste infrastructuur, alsook het routeren van spraakverkeer over het openbare telefonienetwerk en het leveren van internettoegang. We verlengen het contract voor vaste verbindingen en organiseren expertise voor een mogelijke opvolger waarna we de overeenkomst collectief zullen aanbesteden. • Het GGI-Netwerk (Gemeentelijke Gemeenschappelijke Infrastructuur) is een landelijk datanetwerk dat onderdeel is van het overheidsbrede Diginetwerk en zorgt voor veilige dataconnecties met andere overheden. Via het Servicecentrum Gemeenten ondersteunen we gemeenten bij storingen en bij het omzetten van gegevensstromen. Via het GGI-Cloud Expertisecentrum ondersteunen we gemeenten bij hun cloudtransitie en bieden hen implementatierichtlijnen en hulpmiddelen aan om verantwoord gebruik te kunnen maken van cloudoplossingen. Via het GGI-Cloud expertisecentrum delen we kennisproducten op het gebied van transitie naar de Cloud. • We ondersteunen gemeenten via het Servicecentrum Gemeenten bij storingen van het 14+ netnummer en bij het contractmanagement ervan.

• We organiseren de collectieve aanbesteding van GT Vast 2027, de opvolger van GT vaste communicatie, een overeenkomst voor de gezamenlijke inkoop van diensten voor de transmissie van spraak- en dataverkeer over een vaste infrastructuur. En voeren minicompetities uit. • We doen een collectieve aanbesteding van GT print 2027, de opvolger van GT print met als doel om een overeenkomst te verwerven voor de gezamenlijke inkoop van printdiensten waarmee voordelen worden behaald voor gemeenten. • We zetten ons in voor toepassing van de GIBIT en stimuleren gemeenten gestimuleerd om de GIBIT consequent en proportioneel toe te passen bij hun ICT-inkoop, met oog voor juridische zorgvuldigheid, technologische ontwikkelingen en leveranciersrelaties. Ook werken we aan bewustwording bij leveranciers over het belang van een proportionele toepassing van de GIBIT. • De vernieuwde GEMMA Softwarecatalogus staat in 2026 centraal als instrument voor gemeenten om grip te krijgen op hun applicatielandschap. We blijven de GEMMA Softwarecatalogus gebruiken als bron voor beleidsontwikkeling en ondersteuning, en benutten de data ook om trends in de markt zichtbaar te maken. Daarmee levert de catalogus een waardevolle bijdrage aan transparantie, standaardisatie en innovatie binnen het gemeentelijk ICT-domein.

• We versterken de positie van gemeenten bij ICT-sourcing via collectieve afspraken (zogenaamde frameworks) met leveranciers. Naast inkoopvoordeel en marktmacht vanuit collectiviteit realiseren we hiermee ook een bijdrage aan de beoogde beleidsdoelen, waaronder marktwerking, autonomie en soevereiniteit. • We verkennen hoe de collectieve inkoopkracht van decentrale overheden beter kan aansluiten op de schaal en het tempo van de collectiviseringsopgaven. Daarbij brengen we in kaart welke vormen van samenwerking, kennisdeling en gezamenlijke sturing kansrijk zijn, zodat decentrale overheden waar mogelijk sterker en meer gelijkwaardig kunnen optrekken richting markt en medeoverheden. Het gedeelde interbestuurlijke beeld bieden we aan bij de ALV.

Portfolio Naam project Link Financiering 57 14+netnummers 🔗 GGU GEMMA Softwarecatalogus 🔗 GGU GIBIT: Gemeentelijke Inkoop Bij IT Toolbox 🔗 GGU GGI Veilig (M&R, Cyberweerbaarheid) 🔗 GGU GT Hardware 🔗 GGU GT Microsoft 🔗 GGU GT Mobiele Communicatie 🔗 Extern GT Print 🔗 Extern GT Vaste Communicatie 🔗 Extern Inkoop en Aanbesteden Organiseren governance, MVOI in uitvoering 🔗 GGU Kenniscentrum gezamenlijk inkopen en aanbesteden 🔗 GGU Kenniscentrum Markt en Overheid 🔗 GGU SDG contractbeheer 🔗 GGU Servicecentrum gemeenten 🔗 GGU 6.6 Risicobeheer Gemeenten hebben te maken met steeds meer onderling verbonden risico’s, terwijl de capaciteit en financiële ruimte beperkt zijn. Daarom ondersteunen we gemeenten bij het integraal beheersen en bestuurlijk afwegen van risico’s. We helpen hen om risico’s eerder zichtbaar te maken en te vertalen naar keuzes over preventie, beheersing, verzekeren, financieel opvangen of bewust accepteren. We kijken niet alleen naar wat een beleidsvoorstel kan opleveren, maar ook naar wat nodig is om het verantwoord en uitvoerbaar te realiseren. We verbinden gemeentelijke praktijk, data, kennis en collectieve voorzieningen. Via het Risico Platform Overheden delen controllers, risicomanagers, HR-professionals en andere gemeentelijke professionals kennis en praktijkervaring.

Het Risicolab ontwikkelt en toetst instrumenten als risicoprofielen, risicolabels, benchmarks en handreikingen. Met het collectieve zorgcontract en het Verzuimportaal ondersteunen we gemeenten bij gezondheid, verzuim en duurzame inzetbaarheid. Daarnaast draagt VNG Risicobeheer bij aan een zorgvuldige aansluiting op het Risicobeheerfonds voor gemeentelijk vastgoed. Zo helpen we gemeenten om prioriteiten beter te onderbouwen en zich helder te verantwoorden richting college, raad en accountant. Onze inzet in 2027 • VNG Risicobeheer stuurt op strategie, data-inzicht, governance en resultaat; uitvoering loopt waar mogelijk via DVO’s en een zorgvuldig ingericht partnernetwerk. Oftewel, een schaalbaar regiemodel (1VNG). • Doorontwikkeling en opschaling van de collectieve aanpak van ziekteverzuim en vitaliteit. Hieronder valt ook het Nationaal Verzuimplatform. Dit doen we collectief en datagedreven, met transparante rapportages, effectmeting en gerichte ondersteuning van gemeenten. • Het RPO wordt nadrukkelijker ingezet voor kennisdeling, toepassing in de praktijk en professionalisering van controllers, HR- en risicoprofessionals. Het RPO als versneller dus. • We zien 2027 als kwaliteits- en bewijsjaar.

In onze inzet focussen we op stabiliteit van IT en dataketen, foutloze uitvoering, transparante rapportage en actieve evaluatie met deelnemende gemeenten als voorwaarde voor verdere groei. 58 • Activiteiten die onvoldoende bijdragen aan opschaling of aantoonbare resultaten worden getemporiseerd of beëindigd; focus op ‘no regret’ en besluiten die passen binnen governance en compliance. 59 7. Europa, Internationaal en Caribisch deel van het Koninkrijk 60 7.1 Europa Europese wet- en regelgeving raakt steeds sterker verweven met gemeentelijk beleid, uitvoering en financiering. Tegelijk bieden gezamenlijke lobby en Europese subsidies kansen om lokale opgaven beter aan te pakken. Als belangenbehartiger van gemeenten sturen we aan op werkbaar EU-beleid en stabiele Europese financiering voor gemeenten en regio's. Veel gemeenten die al Europese middelen gebruiken voor de groene, digitale en sociale transities in hun regio streven naar continuering van die projecten. Op dit moment lopen de onderhandelingen over het Meerjarig Financieel Kader (MFK) 2028-2034, die naar verwachting eind 2027 worden afgerond.

Als VNG spelen we een actieve rol in Den Haag en in Brussel om de randvoorwaarden kloppend te krijgen voor gemeenten, zodat zij onder meer toegang houden tot en zeggenschap houden over dit soort projecten, lagere administratielasten gaan ervaren en verder kunnen met een groot genoeg budget. Onze inzet op het MFK-dossier en alle andere lobbydossiers stemmen we zoveel mogelijk af met gemeenten en gemeentelijke netwerken actief in Brussel en we bouwen aan een meer collectieve belangenbehartiging. De bestuurders actief in onze delegaties in het Comité van de Regio's en het Congres van Lokale en Regionale Overheden bij de Raad van Europa spelen een belangrijke rol in het uitdragen van onze standpunten. We vergroten het Europees bewustzijn bij gemeenten én binnen de VNG-organisatie, door goede informatievoorziening. Team Europa beantwoordt basisvragen van gemeenten en organiseert online informatiesessies. In de komende jaren willen we onze informatievoorziening rond ons Europese werk zoveel mogelijk standaardiseren en professionaliseren. Onze inzet in 2027 • Tot eind 2027 blijven de onderhandelingen over het MFK één van onze prioritaire lobby's. Dit speelt zich zowel af in Nederland (wat tot uiting komt in de vormgeving van een nationaal en regionaal partnerschapsplan onder het nieuwe MFK) als in Brussel (waar de randvoorwaarden van het toekomstig MFK worden verankerd).

Het MFK blijft ook een kernthema in de interbestuurlijke samenwerking, met een focus op het NRPP en, in mindere mate, het Europees Concurrentievermogen Fonds (ECF). • Begin 2027 verhuizen we naar het pand waarin ook het Huis van de Nederlandse Provincies en de Unie van Waterschappen zitten in Brussel. Zo versterken we de interbestuurlijke samenwerking (ook met de PV) en onze zichtbaarheid, en faciliteren we een aanlandplek voor Nederlandse gemeenten. • Ook vanuit Den Haag werken we aan meer interbestuurlijke samenwerking in onze lobby richting Brussel. Dit doen we aan de hand van een vernieuwde gezamenlijke agenda en daar uitvloeiende uitbreidingen van inhoudelijke samenwerkingen. • We zetten met de interbestuurlijke agenda en de Europese VNG-agenda in op het proactief benaderen van Europarlementariërs en beleidsmakers bij de Europese Commissie en zetten stappen op concrete dossiers, samen met de bestuurlijke vertegenwoordigers in onze delegaties naar het Comité van de Regio's en het Congres van Lokale en Regionale overheden in de Raad van Europa. • In 2027 zetten we in op het inwerken van de in 2026 geïnstalleerde delegatieleden in het Comité van de Regio's en het uitbreiden van de relaties in Brussel, onder meer via het voorzitterschap van de Nederlandse Comitédelegatie in de periode 2027-2030.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://zoetermeer.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/f33b70f7-81be-4139-9b8a-f57cc88e9a68?agendaItemId=d6c7f27e-092b-447a-906d-8d1ecf781a94