complete-set-vergaderstukken-alv-30-september-2026
Tekst van het document
Dit is het gevolg van een toename gerealiseerd koersresultaat obligaties/aandelen (€ 2.229 miljoen) wat voornamelijk veroorzaakt wordt door verkoop aandelen, door hogere kosten (€ 0,198 miljoen) als gevolg van prijs en volume effecten en door dat vorig jaar de negatieve ongerealiseerde waardemutaties zijn ingelopen. De dividendopbrengsten kwamen daarentegen dit jaar lager uit (€ -0,595 miljoen). Met betrekking tot de ongerealiseerde waarde mutaties valt in dit kader op te merken dat zolang de cumulatieve ongerealiseerde koersresultaten negatief zijn, zij via het resultaat lopen. Dit jaar zijn de ongerealiseerde koersresultaten positief en vormen een herwaarderingsreserve, in dat geval lopen de ongerealiseerde waardemutaties lopen dan via de balans. Vergoeding geleverde diensten (30) Realisatie 2025 | Realisatie 2024 Vergoeding geleverde diensten | 53.719 | 50.634 Totaal vergoeding geleverde diensten | 53.719 | 50.634 De vergoeding geleverde diensten stijgt ten opzichte van 2024 met € 3,085 miljoen. Dit komt voornamelijk door de gestegen opbrengsten VNG International. Overige baten (31) Realisatie 2025 | Realisatie 2024 Opbrengst derden | 5.021 | 4.202 Auteursvergoedingen | 198 | 205 Overige baten | 2.888 | 2.948 Totaal overige baten | 8.107 | 7.355 De overige baten zijn in 2025 € 0,752 miljoen hoger dan vorig jaar, door hogere opbrengsten derden.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten | 53 Personeelslasten (32) Realisatie 2025 | Realisatie 2024 Salarissen | 48.231 | 44.441 Sociale lasten | 6.643 | 5.875 Pensioenbijdragen | 7.314 | 6.206 Overige personeelslasten | 13.797 | 7.552 Totaal personeelslasten | 75.985 | 64.074 De personeelskosten stijgen aanzienlijk ten opzichte van vorig jaar. De stijging is o.a. veroorzaakt door een toename van salariskosten volgend uit wijzigingen in de CAO en een stijging van de omvang van het personeelsbestand. De overige personeelskosten stijgen vooral een hogere inzet van inhuur en uitzendkrachten, welke grotendeels werden ingezet op de tijdelijke extern gefinancierde projecten. Ten opzichte van het voorgaande jaar stijgen de personeelslasten met € 11,911 miljoen. De totale bezetting van de VNG is per ultimo 2025 als volgt onderverdeeld naar de verschillende onderdelen (in fte’s): Realisatie 2025 | Realisatie 2024 VNG, de Vereniging | 346,8 | 328,6 VNG Connect Holding B.V. | 105,15 | 109,0 VNG International B.V. (incl. buitenlandse | 80,0 | 79,0 dochterbedrijven VNG Risicobeheer B.V. | 4,0 | 3,9 VNG Realisatie B.V.
| 113,54 | 132,3 649,49 | 652,8 Overige lasten (33) Realisatie 2025 | Realisatie 2024 Huisvestingskosten | 1.073 | 444 Onderhoudskosten en inventaris | 647 | 670 Automatisering | 7.532 | 7.147 Telecommunicatie | 925 | 992 Drukwerkkosten | 23 | 39 Bibliotheekkosten | 807 | 791 Restauratieve kosten | 638 | 595 Overige bedrijfskosten | 1.876 | 30 13.521 | 10.708 De stijging in de overige lasten komt voornamelijk door de aanzienlijk hogere kosten voor huisvesting en overige bedrijfskosten. Een groot deel hiervan is project gefinancierd. Vereniging van Nederlandse Gemeenten | 54 De honoraria voor de externe accountant met betrekking tot het boekjaar 2025 opgenomen in de controle- en advieskosten, opgenomen onder overige bedrijfsposten, zijn als volgt samengesteld: Realisatie 2025 | Realisatie 2024 Onderzoek van de jaarrekening | 268 | 278 Andere controle opdrachten | 301 | 204 Fiscaal advies en niet controle opdrachten | 235 | 91 Totaal | 804 | 573 De controle- en advieskosten zijn flink gestegen vergeleken met vorig jaar, met name de advieskosten voor het RBF en het Horizontaal Toezicht. Vereniging van Nederlandse Gemeenten | 55 Overzicht mutatie eigen vermogen (bedragen x € 1.000) Vermelding van de mutatie in het eigen vermogen is volgens de Raad voor de Jaarverslaggeving (RJ) een verplicht onderdeel van de jaarrekening.
Realisatie 2025 | Realisatie 2024 Geconsolideerd nettoresultaat na belastingen | 1.986 | -634 toekomend aan de rechtspersoon Mutatie herwaarderingsreserve | 1.039 | 4.682 Omrekenverschillen | -19 | 12 Mutatie eigen vermogen | 3.006 | 4.060 Den Haag, augustus 2026 Namens het bestuur, Vereniging van Nederlandse Gemeenten Sharon Dijksma | Eric van Oosterhout Voorzitter Penningmeester Vereniging van Nederlandse Gemeenten | 56 57Vereniging van Nederlandse Gemeenten Overige gegevens 58Vereniging van Nederlandse Gemeenten Overige zaken betreffende de jaarrekening Vaststelling jaarrekening Conform artikel 8 lid 5 legt het bestuur de jaarrekening ter vaststelling voor aan de algemene ledenvergadering. Vallei Accountants Audit B.V. is onderdeel van Vallei Finance Group E info@vaacc.nl W www.vallei-audit.nl IBAN NL74 RABO 0356 8652 15 BIC RABONL2U BTW 8185.48.137.B.01 KVK 3212 6939 Maarsbergseweg 48 3931 JJ Woudenberg T +31 (0)33 286 66 19 Postbus 191 3930 ED Woudenberg ` CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT Aan: de leden van de Vereniging van Nederlandse Gem eenten Verklaring over de in het jaarverslag opgenomen jaarrekening 2025 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2025 van de Vereniging v an Nederlandse Gemeenten te 's-Gravenhage gecontroleerd. De verantwoording inza ke de Wet normering topinkomens (hierna WNT-verantwoording) is opgenomen in de jaar rekening.
Naar ons oordeel geeft de in dit jaarverslag opgenomen jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten op 31 december 2025 en van het resultaat over 2025 in overeenstemming met de in Nederland geldende RJ-Richtlijn 640 'Organisa ties zonder winststreven'. Daarnaast is de in de jaarrekening opgenomen WNT-verantwoording inzake de Vereniging van Nederlandse Gemeente over 2025 in alle van materiee l belang zijnde aspecten in overeenstemming met de bepalingen bij en krachtens de Wet Normering Topinkomens (WNT). De jaarrekening bestaat uit: - De geconsolideerde en enkelvoudige balans per 31 december 2025; - De geconsolideerde en enkelvoudige staat van baten en lasten over 2025; - Het geconsolideerde kasstroomoverzicht over 2025; en - De toelichting met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen. De basis voor ons oordeel Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens het Ned erlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden vallen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de sectie 'Onze verantwoordelijk heden voor de controle van de jaarrekening'.
Wij zijn onafhankelijk van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, zoals vereist in de Wet toezicht accountantsorganisaties (wat), de Verorden ing inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en ander e voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebbe n wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA). Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Informatie ter ondersteuning van ons oordeel Wij hebben onze controlewerkzaamheden bepaald in he t kader van de controle van de jaarrekening als geheel en bij het vormen van ons oordeel hierover. Onderstaande informatie ter ondersteuning van ons oordeel en onze bevindingen moeten in dat kader worden bezien en niet als afzonderlijke oordelen of conclusies. Controleaanpak frauderisico's Hoewel wij niet verantwoordelijk zijn voor het voor komen van fraude en niet van ons verwacht kan worden dat wij het niet-naleven van iedere wet- en regelgeving ontdekken, is het onze verantwoordelijkheid om een redelijke mate van zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materi eel belang bevat als gevolg van fraude en fouten.
In het kader van onze controle hebben wij inzicht v erkregen in de entiteit en de bedrijfsomgeving en hebben wij de opzet en de imple mentatie beoordeeld en, waar van toepassing de effectieve werking getoetst van het r isicomanagement van de entiteit met betrekking tot fraude en niet-naleven van wet- en r egelgeving. In overeenstemming het voorgenoemde en met de controlestandaarden hebben w ij de volgende risico’s geïdentificeerd ten aanzien van fraude die relevant zijn voor onze controle, inclusief de relevante veronderstelde risico’s vastgelegd in de controlestandaarden. De door ons geïdentificeerde frauderisico’s zijn als volgt: - Het frauderisico dat het management maatregelen van de interne beheersing doorbreekt; - Het frauderisico ten aanzien van de aanpassing van de crediteurenstamgegevens en onvoldoende functiescheiding in het betalingsproces ; - Het frauderisico ingegeven vanuit de perceptie dat transacties met (semi) overheidsorganen leiden tot een verhoogd corruptier isico; en - Het frauderisico ten aanzien van de nauwkeurigheid/ rechtmatigheid en afgrenzing van de lasten. - Op basis van onze risicoanalyse en uitgevoerde werk zaamheden hebben we geen andere materiële frauderisico’s gesignaleerd. Onderstaand worden de risico’s en de uitgevoerde werkzaamheden verder beschreven.
Het risico dat het management maatregelen van de interne beheersing doorbreekt Dit betreft het frauderisico dat het bestuur maatregelen van interne beheersing doorbreekt. Het bestuur bevindt zich in een positie om fraude t e kunnen plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en fra uduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Daarom besteden wij bij al onze controles aandacht aan het risico van het doorbreken van maatregelen van interne beheersing door het bestuur , waaronder risico’s op mogelijke afwijkingen als gevolg van fraude op basis van een analyse van mogelijke belangen van het bestuur. Wij hebben in dat kader bijzondere aandacht gehad voor tendenties in schattingen als gevolg van mogelijke druk op management om de b egroting te realiseren. Wij besteden bij de controle aandacht aan dit risico door het ui tvoeren van onder andere onderstaande werkzaamheden: - Wij hebben, voor zover relevant voor onze controle, de opzet en het bestaan geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersi ng die het risico op het doorbreken van de interne beheersing moeten mitiger en in de processen voor het genereren en verwerken van journaalposten en het ma ken van schattingen.
We hebben het proces rondom de totstandkoming van fina nciële verslaggeving beoordeeld; - Wij hebben journaalposten geselecteerd op basis van risicocriteria gericht op journaalposten en andere aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; - Wij hebben in onze controle aandacht besteed aan si gnificante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening; - Wij hebben specifieke controlewerkzaamheden verricht ten aanzien van schattingen waaronder de voorzieningen en waardering van activa; - Wij hebben, voor zover relevant voor onze controle, de opzet en het bestaan geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersi ng die het risico ten aanzien van corruptie moeten mitigeren. Daarnaast hebben wi j een steekproef op de lasten uitgevoerd. Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifiek e aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude ten aanzien van het doorbreken van de interne beheersing door het management. Het frauderisico ten aanzien van de aanpassing van de crediteurenstamgegevens en onvoldoende functiescheiding in het betalingsproces Dit betreft het frauderisico dat crediteurenstamgeg evens ongeautoriseerd kunnen worden gewijzigd door diverse medewerkers. Diverse medewerkers kunnen zowel gegevens invoeren en muteren en zijn één van de fiatteurs tijdens de controle van de betaalbatch.
Wij besteden bij de controle aandacht aan dit risico door het ui tvoeren van onder andere onderstaande werkzaamheden: - Wij hebben, voor zover relevant voor onze controle, de opzet en het bestaan geëvalueerd en de werking getoetst van de maatregel en van interne beheersing rondom de uitgaande betalingen en in de processen v oor het genereren en verwerken van journaalposten omtrent de uitgaande betalingen; - Wij hebben een analyse opgesteld van de uitgaande betalingen; - Wij hebben betalingen geselecteerd op basis van risicocriteria. Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifiek e aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude ten aanzien van de uitgaande betalingen. Het frauderisico ingegeven vanuit de perceptie dat transacties met (semi) overheidsorganen leiden tot een verhoogd corruptierisico Wij besteden bij de controle aandacht aan dit risic o door het uitvoeren van onder andere onderstaande werkzaamheden: - Wij hebben, voor zover relevant voor onze controle, de opzet en het bestaan geëvalueerd rondom het aanbestedingsproces; - Wij hebben kennisgenomen van interne toetsingen ger icht op het aanbestedingsproces; - Wij hebben de lasten geanalyseerd op sporen van sme ergeld dan wel corruptie op basis van risicocriteria. Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifiek e aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude ten aanzien van corruptie.
Het risico ten aanzien van de nauwkeurigheid/rechtm atigheid en afgrenzing van de lasten Als onderdeel van onze risico inschatting hebben wi j geëvalueerd welke soorten lasten of beweringen aanleiding geven tot een risico op afwijking van materieel belang als gevolg van fraude. Wij besteden bij de controle aandacht aan d it risico door het uitvoeren van onder andere onderstaande werkzaamheden: - Wij hebben, voor zover relevant voor onze controle, de opzet en het bestaan geëvalueerd en de werking getoetst van de maatregel en van interne beheersing rondom de verantwoording van de lasten, en in de pr ocessen voor het genereren en verwerken van journaalposten omtrent de verantwoord ing van de lasten; - Wij hebben verbanden gelegd tussen de projectadmini stratie en de verantwoorde lasten; - Wij hebben een steekproef uitgevoerd op de verantwoorde (project)lasten; - Wij hebben een aansluiting gemaakt tussen de verant woorde uren en de geadministreerde lasten; - Wij hebben journaalposten geselecteerd op basis van risicocriteria, zoals memoriaalboekingen in de verantwoording van de lasten; - Wij hebben kennisgenomen van reeds uitgevoerde cont roles door accountants op afgesloten subsidieverantwoordingen. Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifiek e aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude ten aanzien van de nauwkeurig heid/rechtmatigheid en afgrenzing van de lasten.
Onze controlewerkzaamheden leidden niet tot aanwijz ingen en/of andere redelijke vermoedens van fraude en niet-nakomen van wet- en regelgeving die van materieel belang zijn voor onze controle. Controleaanpak continuïteit Het bestuur heeft zijn continuïteitsbeoordeling voo r de periode van tenminste 12 maanden vanaf de datum van het opmaken van de jaarrekening uitgevoerd en geen gebeurtenissen of omstandigheden geïdentificeerd die gerede twijfe l kunnen doen ontstaan over de mogelijkheid van de entiteit om haar continuïteit t e handhaven. Onze werkzaamheden om de continuïteitsbeoordeling van het bestuur te evalueren omvatten onder andere: - Overwegen of de continuïteitsbeoordeling van het be stuur alle relevante informatie bevat waarvan wij als gevolg van onze controle kenn is hebben en het bestuur bevragen over de belangrijkste veronderstellingen en uitgangspunten waaronder het aanwenden van liquiditeiten middels toekomstige div idendstromen en het aanbreken van de effectenportefeuille; - Evalueren van de begrote operationele resultaten en daaraan gerelateerde kasstromen in het kader van het GGU-fonds en inkoms ten uit contributies; - Evalueren of in de continuïteitsbeoordeling rekenin g is gehouden met de ontwikkelingen rondom minimaal aan te houden weerst andsvermogen; - Analyseren of de huidige en de benodigde financieri ng voor het kunnen continueren van het geheel van de
bedrijfsactiviteiten is gewaa rborgd, in overeenstemming met het beleid; - Inwinnen van inlichtingen bij het bestuur over zijn kennis van continuïteitsrisico's na de periode van de door het bestuur verrichte continuïteitsbeoordeling. Gebaseerd op onze werkzaamheden hebben wij geen geb eurtenissen of omstandigheden geïdentificeerd die gerede twijfel kunnen doen onts taan over de mogelijkheid van de vereniging om haar continuïteit te handhaven en achten wij de continuïteitsveronderstelling zoals door het bestuur gehanteerd aanvaardbaar. Onz e conclusies zijn gebaseerd op de controle-informatie die verkregen is tot de datum van onze controleverklaring. Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er echter t oe leiden dat een onderneming haar continuïteit niet langer kan handhaven. Verklaring over de in het jaarverslag opgenomen andere informatie Het jaarverslag bevat andere informatie, naast de j aarrekening en onze controleverklaring daarbij. Op grond van onderstaande werkzaamheden zi jn wij van mening dat de andere informatie met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat. Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen bevat.
Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de ve reisten in de Richtlijn voor de jaarverslaggeving 640 ‘Organisaties zonder winst’ e n de Nederlandse Standaard 720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onz e controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Het bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van de andere informatie in overeenstemming met RJ-Richtlijn 640 'Organisaties zonder winststreven'. Beschrijving van verantwoordelijkheden met betrekki ng tot de jaarrekening Verantwoordelijkheden van het bestuur voor de jaarrekening Het bestuur is verantwoordelijk voor het opmaken en getrouw weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met RJ-Richtlijn 640 'Organisaties zonder winststreven'. In dit kader is het bestuur verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing die het bestuur noodzakelijk acht om het opmaken van de jaa rrekening mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten. Bij het opmaken van de jaarrekening moet het bestu ur afwegen of de vereniging in staat is om haar activiteiten in continuïteit voort te zetten.
Op grond van genoe md verslaggevingsstelsel moet het bestuur de jaarreken ing opmaken op basis van de continuïteitsveronderstelling, tenzij het bestuur h et voornemen heeft om de vereniging te liquideren of haar activiteiten te beëindigen of al s beëindiging het enige realistische alternatief is. Het bestuur moet gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de vereniging haar activiteiten in conti nuïteit kan voortzetten, toelichten in de jaarrekening. Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel. Onze controle is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze contr ole niet alle afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten ontdekken. Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude o f fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen.
De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omva ng van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-k ritisch uitgevoerd en hebben waar relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de o nafhankelijkheidseisen. Onze controle bestond onder andere uit: − het identificeren en inschatten van de risico's dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten, het in reactie op deze risico's bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en h et verkrijgen van controle- informatie die voldoende en geschikt is als basis v oor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsh eid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing; − het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel controlewerkzaamheden te selecteren die pa ssend zijn in de omstandigheden.
Deze werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van de vereniging; − het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door het bestuur en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan; − het vaststellen dat de door het bestuur gehanteerde continuïteitsveronderstelling aanvaardbaar is. Tevens het op basis van de verkreg en controle-informatie vaststellen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de vereniging haar bedrijfsactivi teiten in continuïteit kan voortzetten. Als wij concluderen dat er een onzeker heid van materieel belang bestaat, zijn wij verplicht om aandacht in onze con troleverklaring te vestigen op de relevante gerelateerde toelichtingen in de jaarreke ning. Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpass en. Onze conclusies zijn gebaseerd op de controle-informatie die verkregen i s tot de datum van onze controleverklaring.
Toekomstige gebeurtenissen of o mstandigheden kunnen er echter toe leiden dat een onderneming haar continuïteit niet langer kan handhaven; − het evalueren van de presentatie, structuur en inho ud van de jaarrekening en de daarin opgenomen toelichtingen; en − het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en gebeurtenissen. Gegeven onze eindverantwoordelijkheid voor het oord eel zijn wij verantwoordelijk voor de aansturing van, het toezicht op en de uitvoering van de groepscontrole. In dit kader hebben wij de aard en omvang bepaald van de uit te voeren werkzaamheden voor de groepsonderdelen. Bepalend hierbij zijn de omvang e n/of het risicoprofiel van de groepsonderdelen of de activiteiten. Op grond hierv an hebben wij de groepsonderdelen geselecteerd waarbij een controle of beoordeling va n de volledige financiële informatie of specifieke posten noodzakelijk was. Wij communiceren met onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de controle en over de significante bevindingen die uit onze co ntrole naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing. Woudenberg, 26 augustus 2026 Vallei Accountants Audit B.V. w.g. Drs. L.S.
Goeman RA Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nassaulaan 12 2514 JS Den Haag +31 70 373 83 93 info@vng.nl september 2026 Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag 070 - 373 83 93 | info@vng.nl | vng.nl 1/2 Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag 070 - 373 83 93 | info@vng.nl | vng.nl 1/2 Voorstel aan de Algemene ledenvergadering Datum ALV : 30 september 2026 Agendapunt : 6. Geactualiseerde kadernota en kaderbegroting 2027 Onderwerp VNG kadernota 2027 met ambities voor beleidsinzet en inzet op gebied Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU), inclusief kaderbegroting 2027. Kennis te nemen van de VNG kadernota 2027. Aanleiding Tijdens de ALV van juni 2025 is besloten tot uitstel van het Jaarcongres en ALV 2026 naar 29 en 30 september 2026. Daarbij is geconcludeerd dat het voor zowel de leden als het VNG-bureau te laat is als er pas eind september 2026 duidelijkheid is over de hoogte van de contributie en van de GGU-bijdrage voor 2027. Zij kunnen de bedragen dan niet meer meenemen in hun begrotingscyclus. Om die reden zijn tijdens de Najaars-ALV van 28 november 2025 al de contributie en de GGU- bijdrage voor 2027 (excl. de loon- en prijsindexatie) door de leden vastgesteld.
Het indexpercentage voor loon- en prijsontwikkelingen welke voor de contributie wordt gehanteerd is ook van toepassing op het GGU en is begin 2026 gecommuniceerd aan de leden. Het indexatiepercentage voor 2027 is vastgesteld op 4,6%. Op basis hiervan is de ledenbijdrage voor het GGU in 2027 gelijk aan € 4,858 per inwoner. De bijgaande kadernota 2027, inclusief kaderbegroting 2027, worden daarom op een later moment dan gewoonlijk aan de leden voorgelegd. De kaderbegroting 2027 bevat de investeringen op hoofdstukniveau. De hoofdstukken/ thema’s worden in detail verwerkt in de jaarplanbegroting 2027 en zijn nog niet zichtbaar in de kadernota. De presentatie van de jaarplanbegroting zal aan de leden worden gepresenteerd in de Najaars- ALV. Gevraagd besluit Toelichting op hoofdlijnen Vereniging van Nederlandse Gemeenten 2/2 Vereniging van Nederlandse Gemeenten 2/2 Voorstel aan ALV De leden wordt voorgesteld kennis te nemen van de VNG kadernota 2027, inclusief kaderbegroting 2027. Ter toelichting: de kaderbegroting 2027 is gebaseerd op de begroting 2026, waarin is uitgegaan van een indexatie van 4,6%. De specifieke wijzigingen aan het GGU-fonds worden geduid in de jaarplanbegroting.
Bijlage(n) VNG kadernota 2027 Kaderbegroting 2027 Vaststelling bijdrage leden aan Fonds GGU voor 2027 Gaat u akkoord met: - De vaststelling van de hoogte van de bijdrage van de leden aan het Fonds GGU voor 2027 . 1 = ja 2 = nee 1 Kadernota 2027 2 Inhoud Voorwoord ........................................................................................................................................................ 3 Inleiding ............................................................................................................................................................ 4 1 Een krachtige lokale overheid ........................................................................................................................ 5 1.1 Verenigingsstrategie ..................................................................................................................... 6 1.2 Visie Nederland 2040 ................................................................................................................... 7 1.3 Kennis en leren............................................................................................................................. 7 2 Sociaal Domein ..............................................................................................................................................
9 2.1 Participatie, werk en inkomen ................................................................................................... 10 2.2 Jeugd, onderwijs en cultuur ...................................................................................................... 11 2.3 Gezondheid en maatschappelijke ondersteuning ..................................................................... 12 2.4 Asiel, migratie en integratie ...................................................................................................... 14 2.5 Platform Sociaal Domein ........................................................................................................... 14 3 Leefomgeving............................................................................................................................................... 16 3.1 Fysieke leefomgeving ................................................................................................................. 17 3.2 Instrumentarium leefomgeving ................................................................................................. 20 3.3 Energietransitie .........................................................................................................................
21 4 Lokaal bestuur en veiligheid ........................................................................................................................ 23 4.1 Lokaal bestuur en democratie ................................................................................................... 24 4.2 Openbare orde en veiligheid ..................................................................................................... 25 4.3 Weerbaarheid ........................................................................................................................... 26 4.4 Gemeenterecht ......................................................................................................................... 27 4.5 Gemeentefinanciën ................................................................................................................... 28 4.6 Arbeidszaken ............................................................................................................................. 29 5 Digitale samenleving .................................................................................................................................... 31 5.1 Digitale veiligheid & privacy .......................................................................................................
32 5.2 Verantwoorde inzet van digitalisering ...................................................................................... 34 5.3 Verantwoord datagebruik en versterken informatiepositie ..................................................... 35 5.4 Innovatie-infrastructuur ............................................................................................................ 36 5.5 AI en Algoritmen ....................................................................................................................... 36 6 Versterken lokale uitvoering ........................................................................................................................ 38 6.1 Inclusieve dienstverlening.......................................................................................................... 39 6.2 Digitale Overheid ....................................................................................................................... 40 6.3 Informatiehuishouding en openbaarheid ................................................................................. 41 6.4 Uitvoerbaarheid ........................................................................................................................ 42 6.5 Collectieve dienstverlening en inkoopbeleid ............................................................................
43 6.6 Risicobeheer .............................................................................................................................. 44 7 Europa, Internationaal en Caribisch deel van het Koninkrijk ....................................................................... 46 7.1 Europa ........................................................................................................................................ 47 7.2 Internationaal ............................................................................................................................ 48 7.3 Caribisch deel van het Koninkrijk .............................................................................................. 49 8 De organisatie .............................................................................................................................................. 50 8.1 Communicatie en lobby ............................................................................................................. 51 8.2 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................... 52 9 Financiën ......................................................................................................................................................
54 9.1 Ontwikkeling begroting .............................................................................................................. 56 9.2 Financiële kaders ....................................................................................................................... 58 9.3 Begroting en omvang Fonds GGU ............................................................................................. 59 3 Voorwoord Voor u ligt de Kadernota 2027 van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. In het jaar na de gemeenteraadsverkiezingen krijgen lokale ambities steeds duidelijker vorm. Gemeenten bouwen voort op coalitieakkoorden, nieuwe raadsleden groeien in hun rol en overal wordt met volle energie gewerkt aan wat inwoners nodig hebben. De VNG staat daarbij als grootste supporter naast gemeenten: daar waar beleid werkelijkheid wordt en elke dag het verschil wordt gemaakt. De uitdagingen voor gemeenten zijn groot. Maatschappelijke vraagstukken stapelen zich op, terwijl de politieke en financiële context grilliger wordt. De wereld verandert sneller dan ooit; geopolitieke, economische en maatschappelijke onzekerheden vragen om wendbaarheid en lef. Daarom blijft de VNG haar inzet voortdurend afstemmen op wat gemeenten écht nodig hebben. Het afgelopen jaar is bewust gekozen voor herprioritering: niet om minder te doen, maar om scherper te kiezen.
Door ruimte te creëren in budget en organisatie kan de VNG sneller inspelen op nieuwe ontwikkelingen en beter aansluiten bij de veranderende behoeften van haar leden. Wendbaarheid is daarbij geen luxe, maar een randvoorwaarde. In 2027 zet de VNG verdere stappen in de verenigingsstrategie. De organisatie versterkt haar rol als kennispartner, belangenbehartiger en dienstverlener, en investeert in samenwerking binnen de vereniging en met partners in het openbaar bestuur. Zo ondersteunt de VNG gemeenten bij grote opgaven zoals bestaanszekerheid, klimaat, woningbouw en digitale transformatie. Gemeenten staan dicht bij inwoners, tonen leiderschap en laten zien dat de kracht van Nederland lokaal begint. Met deze Kadernota geven we richting aan onze gezamenlijke ambitie om vooruit te blijven bewegen: voor sterke gemeenten, voor inwoners die kunnen rekenen op een nabije overheid, en voor een samenleving die sterker wordt wanneer we samen optrekken. Leonard Geluk Algemeen directeur VNG
4 Inleiding In deze Kadernota staat op hoofdlijnen wat de VNG in 2027 voor de gemeenten op alle beleidsdomeinen wil bereiken en wat dat mag kosten. Het gaat om programma’s en projecten vanuit zowel de beleidsinzet als de Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU). Als collectief van 342 gemeenten weten we meer te bereiken, in de uitvoering én met één gezamenlijke stem richting het rijk. Jaarlijks wordt de Kadernota voorgelegd aan de ALV. Het Jaarplan - dat daarop volgt - bevat een uitwerking van deze ambities in concrete activiteiten en is onderdeel van de stukken tijdens de Najaars ALV. Investeren op omkeringsthema’s De uitdagingen van het lokaal bestuur groeien in complexiteit en aantal. Zoals het gemeentelijke takenpakket de afgelopen decennia flink is uitgebreid, is ook de scope van de VNG steeds breder geworden. Ook het aantal omkeringsthema’s, zoals begonnen in de verenigingsstrategie, is gegroeid. Op omkeringsthema’s is aanzienlijk meer maatschappelijk resultaat te behalen, aangezien wij als lokale bestuurslaag dicht bij de samenleving staan. Gemeenten weten daar als geen ander effectieve oplossingen voor aan te dragen. Om gemeenten optimaal te ondersteunen en samen het verschil te blijven maken, is het nodig dat de VNG als organisatie meebeweegt en vernieuwt. Scherper kiezen Méér omkeringsthema’s vraagt om focus in onze inzet.
We doen ontzettend veel mooie en goede dingen voor onze leden, en tegelijk kennen de financiële middelen natuurlijk een grens. Om die reden hebben we in 2026 al eens grondig naar onze dienstverlening gekeken: Waar zijn onze leden het meest gebaat bij? Welke focus is nodig in onze kennisdeling, belangenbehartiging en dienstverlening? Waar kan de VNG impact maken? Deze vragen brachten ons ertoe om als VNG meer focus aan te brengen in wat we doen; dat vormt het uitgangspunt voor een herprioritering. Zo’n herprioritering is een herkenbare ontwikkeling voor onze leden, waar financiële krapte ook de noodzaak geeft om scherpere keuzes te maken. Hiermee maken we jaarlijks ruimte vrij in ons budget om in te kunnen spelen op (nieuwe) behoeften van gemeenten. Dit maakt de VNG wendbaarder. In 2026 stopten we daarom met onze inzet op Gemeentelijke basisprocessen inkomen (GBI), Quick Scan Lokale Democratie en Dutch Societal Innovation Hub (DSIH). Ook kijken we binnen programma’s en projecten wat er efficiënter kan. Dit leverde in 2026 besparingen op binnen bijvoorbeeld Platform sociaal domein, programma Energie en team Architectuur en standaarden. Vanaf 2027 gaat deze herprioritering verder, en voegen we nieuwe onderwerpen toe waarop we ombuigingen doorvoeren. Verder lezen? Een volledig overzicht van alle projecten en programma’s is te vinden in de begroting en op de VNG-website.
In hoofdstuk 9 gaan we dieper in op de financiële uitgangspunten. 5 1 Een krachtige lokale overheid 6 De VNG werkt aan een krachtige lokale overheid. Dat doen we door agendasettend te zijn op voor gemeenten relevante vraagstukken en ontwikkelingen, en door de lokale uitvoering centraal te stellen bij maatschappelijke opgaven. In de VNG-geschiedenis zijn er drie vaste waarden: belangenbehartiging, dienstverlening en kennisdeling. In de afgelopen jaren kwam er meer aandacht voor de uitvoeringspraktijk. Centraal in de verenigingsstrategie staat de omkeringsgedachte: gemeenten nemen het voortouw in belangrijke maatschappelijke kwesties. De omkeringsthema’s zijn inmiddels uitgebreid naar acht beleidsterreinen. Dichtbij de samenleving, weten gemeenten daarop als geen ander wat er nodig is om tot oplossingen te komen die op de lange termijn werken. Gezamenlijk geven we aan wat we van het rijk nodig hebben. We nemen initiatief, en zetten de stap naar voren. Hiermee plaatse n we inwoners op de eerste plaats en zorgen we voor samenhang in beleid en een gelijkwaardige samenwerking tussen alle overheidslagen. Om een krachtige lokale bestuurslaag te kunnen zijn, is een sterke kennispositie van groot belang. De toegevoegde waarde voor gemeenten ligt in het bundelen van krachten, het voorkomen van versnippering en het duurzaam toegankelijk maken van relevante kennis.
Zo ondersteunen wij gemeenten in hun rol als eerste overheid en dragen wij bij aan een sterke en toekomstbestendige bestuurslaag, in lijn met de verenigingsstrategie 2030. 1.1 Verenigingsstrategie De verenigingsstrategie kent ondertussen acht beleidsinhoudelijke omkeringsthema’s: • Bestaanszekerheid • Kansengelijkheid (jeugd & onderwijs) • Gezond leven & ouder worden • Klimaat & energie • Inrichting van Nederland • Weerbaarheid • Digitalisering • Veiligheid Om verschil te kunnen maken op deze thema’s en andere beleidsdossiers, zijn in de verenigingsstrategie ook vijf ontwikkelpunten voor gemeenten en de VNG als organisatie benoemd: • Een sterke bestuurslaag van gemeenten • Leren van elkaar • Knooppunt van netwerken • Regionale samenwerking • Versterken van mandaat en slagvaardigheid van de VNG Gemeenten willen en kunnen dit alleen het hoofd bieden door stevig samen op te trekken. Dit vraagt iets van onze professionaliteit. We moeten onze manier van samenwerken verstevigen, evenals de manieren waarop we van elkaar leren en onszelf ontwikkelen. Trends & ontwikkelingen Maatschappelijke opgaven worden steeds complexer en de verwachtingen van inwoners nemen toe. Dit vraagt veel van gemeenten en lokale organisaties. Onmisbaar hierbij is een stevige aanpak vanuit innovatiekracht, samenwerking en lerend vermogen.
Gemeenten mo eten de ruimte krijgen om het initiatief te nemen en vanuit een vernieuwde professionaliteit met elkaar op te trekken en toekomstgericht te werken. Door onze krachten te bundelen lukt het om oplossingen te creëren en maatschappelijke opgaven met impact aan te pakken. 7 Koers in 2027 • In 2027 zet de VNG zich verder in op het operationaliseren van de verenigingsstrategie. Als vereniging zetten we een stap naar voren door met daadkracht in te zetten op nieuwe omkeringsthema’s. Het nemen van regie en verantwoordelijkheid vraagt wat van de manier van werken. • We stimuleren gemeenten daarbij, door ons te richten op het versterken van de professionaliteit van gemeenten. En door kennis en vaardigheden te bevorderen. In de praktijk betekent dit dat we gemeenten actief met elkaar verbinden - als knooppunt van netwerken - zodat ze van elkaar kunnen leren, en ook kennis en informatie uitwisselen. We organiseren samenwerking om gemeenten als collectief te versterken en maatschappelijke opgaven samen aan te pakken. 1.2 Visie Nederland 2040 De ontwikkelingen in de wereld vragen om een lange termijn focus, ingrijpende keuzes zijn nodig. De gesprekken daarvoor moeten we blijven voeren om te bereiken dat Nederland in 2040 krachtiger, groener en menselijker is.
Het initiatief Nederland 2040 - dat mede door de VNG is geïnitieerd - vertelt hoe zo’n krachtiger, groener en menselijker Nederland te realiseren is. Trends & ontwikkelingen Het toekomstbeeld van Nederland 2040 heeft veel aandacht gekregen vanuit politiek en beleid. We zien dat gemeenten en sectoren zelf met het boek in de hand lange termijn -keuzes willen maken. Actuele en aanhoudende spanningen in de samenleving, nationale en geopolitieke ontwikkelingen en de kortetermijnblik van sociale media maken het in de praktijk echter lastig om het langetermijndenken vast te houden. Koers in 2027 • In 2027 blijven we inzetten op langetermijndenken met en bij maatschappelijke partners, politieke organisaties en overheden. Dat doet de VNG samen met de andere partnerorganisaties van Stichting Nederland 2040. We zetten in op het verder uitwerken en implem enteren van het gedachtegoed van de Denktank Nederland 2040 en zetten een stap naar voren door het aanjagen van noodzakelijke transities voor een krachtiger, groener en menselijker Nederland. 1.3 Kennis en leren De kennisfunctie van de VNG omvat het geheel aan processen en instrumenten waarmee data, informatie en ervaring worden omgezet in toepasbare kennis die richting geeft aan strategische keuzes, beleid, uitvoering en innovatie.
Kennis is daarbij geen los product, maar een sturend principe binnen de beleids-, uitvoerings- en innovatiecyclus. Met de VNG Academie organiseren wij kennisontwikkeling, kennisdeling en leren in samenhang. Daarmee versterken wij de gemeentelijke informatiepositie en dragen wij bij aan een robuuste kennisinfrastructuur voor alle leden. Trends & ontwikkelingen Gemeenten staan voor complexe maatschappelijke opgaven die onderling met elkaar samenhangen. Dat vraagt om deskundige bestuurders en ambtenaren die beschikken over actuele, gevalideerde en toepasbare kennis. Tegelijkertijd zien we dat beschikbare kennis en onderzoek nog niet altijd optimaal doorwerken in beleid en uitvoering. De opgave ligt daarom niet alleen in het ontwikkelen van nieuwe kennis, maar vooral in het vergroten van de impact, toegankelijkheid en toepasbaarheid ervan. 8 Daarnaast groeit de behoefte aan structurele kennisuitwisseling tussen gemeenten, ook nadat nieuwe taken zijn geïmplementeerd. Gemeenten willen blijvend van en met elkaar leren, met nadruk op de uitvoeringspraktijk en het versterken van het handelingsperspectief. Duurzame lerende netwerken zijn essentieel. Het gaat erom dat kennis niet alleen wordt gedeeld, maar ook wordt verdiept, toegepast en verder ontwikkeld. Voor de VNG betekent dit dat wij onze rol als gezaghebbend kennis - en leerplatform verder versterken.
Dat vraagt om onderlinge samenhang tussen kennisontwikkeling, data, innovatie en leren, en om scherpe prioritering op thema’s waar collectieve inzet de meeste meerwaarde heeft voor leden. Koers in 2027 • De VNG Academie is een belangrijk onderdeel van de verenigingsstrategie 2030. De ambitie om als gemeenten een sterke en gezaghebbende bestuurslaag te zijn, vraagt om een robuuste kennisinfrastructuur, betere kennisdoorwerking en structureel leren van en me t elkaar. De Academie vormt daarin ook in 2027 een dragende pijler. • In 2027 zetten wij, in het kader van Samen1VNG, de lijn voort om kennis, data, innovatie en leren meer in onderlinge samenhang te organiseren. Het zwaartepunt ligt bij versterking van de bestuurs- en uitvoeringskracht van gemeenten en bij het beter laten doorwerken van kennis in beleid en uitvoering. Daarbij maken wij scherpe keuzes in prioritering en positioneren wij de kennisfunctie nadrukkelijk als strategisch instrument binnen de VNG. 9 2 Sociaal Domein 10 Aangezien gemeenten dichtbij de samenleving staan, liggen er op het vlak van bestaanszekerheid, kansengelijkheid en gezond samenleven aanzienlijke kansen om maatschappelijk resultaat te behalen. We blijven bij het rijk hameren op passende financiële middelen, een prangend vraagstuk o p het vlak van jeugdhulp.
Als VNG zien we dat de beweging naar collectieve voorzieningen (in plaats van individuele hulp) onvermijdbaar is. Kansengelijkheid brengt kinderen en jongeren verder in het leven. Dit is te bereiken via onderwijs en andere ontplooiingsmogelijkheden. Dat vraagt soms om ongelijk te investeren. De manifestatie kansengelijkheid geeft ons richting. We werken de komende jaren - samen met onze partners - verder aan een stevige pedagogische basis. Verbinding van gemeenschappen draagt bij aan een gezonde samenleving, daar gaan we ook in 2027 voor. Een goede volksgezondheid is een grondrecht, en raakt aan een gezonde leefomgeving; in ruimte en in voorzieningen. Gezond samenleven is onder meer te bereiken door gemeenschappen te verbinden. Gemeenten spelen in integratie, asiel- en migratiebeleid een belangrijke rol. De VNG ondersteunt hen bij dit grote maatschappelijke vraagstuk dat impact heeft op de lokale samenleving. Verder is het versterken van uitvoeringskracht is van groot belang. Aangezien de maatschappelijke opgave groot en ingewikkeld is, is het wenselijk dat we versnippering in de ondersteuning tegengaan. Vanuit die gedachte is het Platform Sociaal Domein actief; gerichter werken en leren van elkaar. We bundelen de krachten door praktijkkennis te delen, zowel tussen gemeenten als naar het rijk. Samenwerking is waar het allemaal om draait.
2.1 Participatie, werk en inkomen De grondwettelijke verantwoordelijkheid voor bestaanszekerheid bestaat uit vier onderdelen: Inkomenszekerheid: inkomen is voldoende en voorspelbaar om van rond te komen. Werkzekerheid: iedereen kan meedoen via werk of een andere zinvolle dagbesteding, waarmee zoveel mogelijk kan worden voorzien in eigen levensonderhoud. Inwonergerichte dienstverlening: de overheid vertrouwt inwoners en past waar nodig de menselijke maat toe. Beschikbare en betaalbare voorzieningen: voorzieningen als wonen, zorg en onderwijs zijn voor iedereen beschikbaar en betaalbaar. Trends & ontwikkelingen De bestaanszekerheid van inwoners komt onder druk te staan door bezuinigingen in sociale zekerheid en zorg die via de portemonnee van inwoners lopen. Hierbij is een stapeling te zien van inwoners die ziek zijn en/of minder arbeidsvermogen hebben. Dit zal de komende jaren merkbaar worden in een groter beroep op gemeentelijk vangnet waarvoor de doelgroep groter wordt, bijvoorbeeld door afbouw van de leefgeldregeling voor Oekraïense ontheemden. Plannen voor extra vangnetten voor chronisch zieken en huishoudelijke hulp - zoals compensatie voor bezuinigingsmaatregelen - maken de positie van gemeenten complexer.
Gemeenten werken ondertussen volop aan de implementatie van verschillende wets - en beleidstrajecten die ingezet zijn om bestaanszekerheid te versterken zoals Participatiewet, regionale werkcentra, wet handhaving sociale zekerheid, sociaal ontwikkelbedrijven en het Nationaal Programma Armoede en Omkeringsthema: Bestaanszekerheid 11 Schulden. Belangrijke ontwikkelingen in 2027 zijn proactieve dienstverlening en verbetering van gemeentelijke armoedebeleid waarbij bestuurlijke verhoudingen, rollen tussen overheden en dienstverlening aan elkaar verbonden zijn. Koers in 2027 • Inkomenszekerheid: met onze partners rond de top bestaanszekerheid werken we in 2027 samen verder aan een eenvoudiger en zekerder stelsel van inkomensondersteuning. Als gemeenten onderling werken we aan verbetering van onze armoededienstverlening, met een inzet op een voldoende sociaal minimum zodat gemeenten niet alleen pleisters aan het plakken zijn. • Werkzekerheid: we zetten in 2027 speciaal in op het snel aan het werk helpen van nieuwkomers. Daarnaast werken we aan een nieuwe banenafspraak zodat de inclusieve arbeidsmarkt verder vorm krijgt. • Inwonergerichte dienstverlening: we beproeven in 2027 de mogelijkheden van proactieve dienstverlening.
• In 2027 bieden we gemeenten een samenhangend ondersteuningspakket voor participatie, werk en inkomen waarin expertise rondom schulden & armoede, arbeidsmarktregio's, gegevensdeling, naleving en proactieve dienstverlening in samenhang voor gemeenten beschikbaar is. 2.2 Jeugd, onderwijs en cultuur De kansen van jongeren mogen niet afhangen van waar ze wonen of wie ze zijn. Gemeenten werken daarom aan een sterke pedagogische basis in elke wijk. Dit vraagt om investeringen in de sociale basis. We missen nu hiervoor de ruimte vanwege het grote beroep op de jeugdhulp. Bovendien is de afhankelijkheid van hulp onwenselijk voor kinderen. Daarom willen we werken aan de verschuiving van individuele hulp naar collectieve voorzieningen. De hulp die wel geboden wordt, moet goed en rechtmatig zijn. Trends & ontwikkelingen De groei van het jeugdhulpgebruik en de financiering van gemeenten blijven onverminderd onze aandacht vragen. Het is nodig dat gemeenten meer instrumenten hebben om goed te sturen op de jeugdhulp. Begin 2027 komt het tweede adviesrapport van de commissie Van Ark uit. Dat biedt de basis voor de onderhandelingen over de financiering vanaf 2028 en verder. De VNG zal zelf met voorstellen komen hoe we tot een betere macrobeheersing komen zodat dit mee kan worden genomen in deze onderhandelingen.
Daarnaast zetten we verder in op de beweging van individuele hulp naar collectieve voorzieningen. Dit vraagt in de samenwerking met de rijksoverheid om minder versnippering en een integrale aanpak op jeugd en gezin. Uiteindelijk moet in de lokale context de ruimte zijn om dit in te vullen. De sterke lokale teams en de samenwerking tussen onderwijs en hulp zijn hierbij cruciaal. Het in 2026 ondertekende convenant sterke lokale teams is hierbij een belangrijke basis. Er zijn stelselwijzigingen nodig in de hulp en bescherming van inwoners in situaties van onveiligheid. We zetten daarom in op de afbouw van de JeugdzorgPlus en de effectuering van het toekomstscenario. Tot slot zijn er vraagstukken binnen deze thema's waar de VNG meer aandacht aan zal besteden op basis van de prioriteiten van het kabinet en lopende bestuurlijke afspraken. Dit betreft de doorontwikkeling van de landelijke inkoop jeugd en Wmo; de aanpak van fraude in de Jeugdwet, de aanpak van femicide en de aanpak van de problematiek rondom mensen met onbegrepen gedrag. Omkeringsthema: Kansengelijkheid 12 Koers in 2027 • Op basis van het tweede rapport van de commissie Van Ark voeren we in 2027 onderhandelingen met het rijk over de financiering vanaf 2028 en de benodigde kaders om beter te kunnen sturen op de jeugdhulp.
• In 2027 werken we verder aan een stevige pedagogische basis met onze partners van de manifestatie kansengelijkheid. Goede onderwijshuisvesting, toegankelijke kinderopvang en samenhang tussen lokale teams en scholen zijn hierbij cruciaal. • In 2027 voeren we het convenant sterke lokale teams uit met als doel om in 2028 overal sterke lokale teams te hebben. • In 2027 zorgen we voor de beloofde doorontwikkeling van de landelijke inkoop en wordt de nieuwe inkoop voor 2029 (en verder) uitgevoerd. Hiermee zorgen we voor een verbeterde dienstverlening aan gemeenten en kunnen we namens gemeenten beter sturen op schaarse hoogspecialistische jeugdhulp. • We pakken door met de Hervormingsagenda Jeugd. Hierbinnen werken we aan de standaardisatie van de specialistische jeugdhulp, verbeteren van de data-infrastructuur en de afbouw van de gesloten jeugdzorg. • We werken in lijn met het toekomstscenario aan de vereenvoudiging van de jeugdbeschermingsketen en het tegengaan van de versnippering rondom huiselijk geweld en kindermishandeling. Dit gaat gepaard met een lobby om te komen tot uitvoerbare wettelijke en financiële kaders. • We werken op basis van de propositie Samen Cultuur borgen verder aan het verstevigen van het gemeentelijke cultuurbeleid.
• In 2027 zetten we door op de verdere professionalisering van naleving op de kwaliteit van kinderopvang en Voorschoolse Educatie (VE) om kinderen een goede start in kwalitatief hoogwaardige kindercentra te bieden. We werken aan doorontwikkeling van toezicht en handhaving om effectiever te werken. Zo leren we bijvoorbeeld beter van de bevindingen vanuit toezicht en handhaving (reflectieve functie) en zetten we in op ruimte voor lokaal maatwerk. • Het Ketenbureau i-Sociaal Domein werkt aan beheer en vernieuwing van de informatie- uitwisseling tussen gemeenten en zorgaanbieders. Daarnaast ondersteunt het Ketenbureau bij de standaardisatie van inkoop, contractering en administratie voor Jeugdwet en Wmo . 2.3 Gezondheid en maatschappelijke ondersteuning Een inclusieve samenleving nodigt mensen uit tot gezond en prettig samenleven, en daarin kunnen gemeenten het verschil maken. We zetten in op een sterke sociale basis, toegankelijke zorg en ondersteuning, sterke regionale samenwerking én op samenwerking met zorg- en welzijnspartijen, sport, onderwijs, gezondheidszorg, politie en woningcorporaties en tussen het sociale en medische domein. In 2027 geven we verder vorm aan onontkoombare keuzes die voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) als gevolg van vergrijzing, personeelskrapte en een groeiend beroep op ondersteuning en zorg door een nieuw kabinet zullen worden gemaakt.
Trends & ontwikkelingen De staatscommissie zorgstelsel doet onderzoek naar de inrichting van het zorgstelsel in Nederland. De commissie komt met voorstellen die betrekking hebben op de toekomstbestendigheid en weerbaarheid daarvan. De opgave is om zorg in de volle breedte toegankelijk te houden. Dat kan alleen als de zorgvraag Omkeringsthema: Gezond leven & ouder worden 13 kan worden gereduceerd én meer patiënten worden bediend met minder mensen. In deze verkenning wordt expliciet de ondersteuning en zorgondersteuning voor ouderen meegenomen. De VNG volgt deze ontwikkelingen nadrukkelijk. In het regeerakkoord is een groot aantal bezuinigingsmaatregelen op het terrein van de zorg opgenomen. Hoe die precies hun beslag gaan krijgen, wordt in de loop van 2026 helder. De VNG blijft in gesprek met het rijk om te kijken hoe de kracht van gemeenten kan worden benut, in zowel individuele als collectieve ondersteuning van burgers. En, hoe de meeste kwetsbare burgers ondersteuning kunnen blijven ontvangen. Daarnaast blijft er aandacht voor het verschuiven van problemen tussen de verschillende stelsels.
De keuzes die het kabinet maakt op beleidsterreinen zoals huisvesting, ggz zorg, bestaanszekerheid, asiel en (arbeids-)migratie hebben een effect op het aantal mensen dat uitvalt, dakloos raakt en een beroep doet op Wmo maatwerkvoorzieningen zoals maatschappelijke opvang en beschermd wonen. De combinatie van enerzijds een toename van dakloosheid en anderzijds de beperkte capaciteit om complexe zorgvragen - in een gefragmenteerd stelsel - goed te beantwoorden, baren ons zorgen. Tegelijkertijd zien we dat gemeenten blijven inzetten op inclusief wonen en preventie. De VNG zet in op een goede implementatie van de wet versterking regie op de volkshuisvesting, zodat aandachtsgroepen sneller gehuisvest en evenwichtiger verdeeld kunnen worden over gemeenten. Het is belangrijk dat er een duurzame en gezamenlijke strategie komt voor het verbeteren van mentale gezondheid. Anderzijds moeten gemeenten in staat worden gesteld van begin af aan hun preventieve, signalerende en normaliserende rol in het stelsel goed in te vullen. Koers in 2027 • In juni 2023 bekrachtigde de ALV de propositie Gezond en Actief Leven. Dit ten behoeve van ondersteuning van gemeenten bij de uitvoering van het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en Gezond en Actief Leven akkoord (GALA).
De ondertekening van het AZWA (Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord) in het najaar 2025 betekent dat de VNG-ondersteuning de komende jaren onverminderd wordt voortgezet. Het accent verschuift steeds meer naar implementatieondersteuning in lijn met behoeften van gemeenten. • In 2027 volgt een verdere uitwerking van onze visie op de verouderende samenleving. • We geven vorm aan de resultaten van het houdbaarheidsonderzoek Wmo, mede in het licht van de verdere uitwerking van het regeerakkoord. Dit geldt met name op het terrein van inkomensafhankelijke bijdrage en huishoudelijke hulp. • In 2027 voeren we het convenant sterke lokale teams uit met als doel om in 2028 overal sterke lokale teams te hebben. • In 2027 zetten we ons in het kader van het programma Versterken informatiepositie publieke gezondheid in voor het vergroten van databeschikbaarheid en uitbreiden van datastandaardisatie, regie op gegevensdeling, secundair datagebruik (scenariomodel) en data -governance (programmamanagement). • Het Ketenbureau i-Sociaal Domein werkt in 2027 aan beheer en vernieuwing van de informatie - uitwisseling tussen gemeenten en zorgaanbieders. Daarnaast ondersteunt het Ketenbureau bij de standaardisatie van inkoop, contractering en administratie voor Jeugdwe t en Wmo. • In 2027 versterken we de aanpak van zorgfraude door vanuit het collectief de basis van toezicht te helpen verstevigen.
En ook, door alert te zijn en blijven op fraude bij de toegang, het verstevigen van inkoop en contractmanagement, en samen met gemeenten nieuwe interventies te ontwikkelen en handhaving te professionaliseren. 14 2.4 Asiel, migratie en integratie De VNG versterkt gemeenten in hun opgave voor opvang, integratie en bescherming van diverse migrantenstromen. Asiel en migratie omvat alle vraagstukken rond vluchtelingen, Oekraïense ontheemden, arbeidsmigranten en overige vormen van migratie. De VNG behartigt de gemeentelijke belangen in de ontwikkeling van landelijke wetten en regels. Hierdoor staan gemeenten gezamenlijk sterk in overleg met het rijk en andere partners. Ook zorgt de VNG voor kennisdeling en praktische handreikingen voor de uitvoering. Trends & ontwikkelingen Het kabinetsbeleid rondom opvang en inburgering van migranten kan het komende jaar in een stabielere fase komen. De uitvoering van de Spreidingswet maakt de bestuurlijke regie op asielopvang mogelijk, maar vraagt veel van uitvoeringskracht van gemeenten. Rond de opvang van Oekraïners spelen kwesties op zowel de korte als middellange termijn (onder andere de houdbaarheid van de opvang). Vooral de beëindiging van de Richtlijn tijdelijke bescherming en huisvesting stelt ons voor grote vragen.
Wanneer een aanzienlijk deel van de Oekraïners in Nederland blijft, vergt dat forse inspanningen in diverse gemeentelijke domeinen. Voor arbeidsmigratie worden nieuwe wetten en regels voorbereid om huisvesting, registratie en begeleiding beter te reguleren, in lijn met de aanbevelingen van het aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten. De VNG waarschuwt dat gefragmenteerde maatregelen zonder regie niet effectief zijn. We pleiten daarom voor samenhangend beleid en integrale samenwerking tussen domeinen als zorg, onderwijs, inburgering, participatie en jeugd, en voor het versterken van regionale samenwerking gericht op het voorkomen van benadeling van kwetsbare arbeidsmigranten en het verbeteren van hun positie. Koers in 2027 • De VNG blijft in 2027 inzetten op een stabiele, betrouwbare rol van gemeenten als eerste overheidslaag in asiel- en migratievraagstukken. Ook in de opvang van Oekraïense ontheemden. We stimuleren leden om met één stem op te treden en benutten de vereniging als krachtig platform voor onderlinge solidariteit. Nieuwe wet- en regelgeving beïnvloeden we actief (lobby) en we bieden ondersteuning bij de implementatie en uitvoering in gemeenten. • Met het plan ‘van wachtstand naar werkstand’ hebben gemeenten een propositie voor verbetering van de opvangketen en verbinding met participatie.