CConstaterende datZoetermeer
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage - Rapportage Sociaal Domein eerste helft 2026

Commissie Samenleving 26 november 2026, gemeente ZoetermeerBij agendapunt: Rapportage Sociaal Domein eerste helft 20269.974 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Rapportage Sociaal Domein 1e helft 2026 Opgesteld september 2026 Bron: VNG/Divosa, De waarde van het sociaal domein (december 2023) 1 Voorwoord Met deze rapportage informeren wij uw raad over de ontwikkelingen binnen het sociaal domein in de eerste helft van 2026. Hierin laten wij zien welke resultaten zijn bereikt op het gebied van bestaanszekerheid, gezond samenleven en kansengelijkheid. Deze drie opgaven vormen samen de basis voor een samenleving waarin inwoners kunnen meedoen, zichzelf kunnen ontwikkelen en elkaar kunnen ondersteunen. Samen met inwoners, maatschappelijke organisaties, vrijwilligers, zorg- en welzijnspartners hebben wij het afgelopen halfjaar gewerkt aan ondersteuning die toegankelijk, begrijpelijk en dichtbij inwoners is georganiseerd. Daarbij zien wij dat de vraag naar ondersteuning op verschillende onderdelen blijft toenemen. Tegelijkertijd zien wij dat de gezamenlijke inzet van partners ertoe leidt dat inwoners steeds eerder passende hulp kunnen vinden, beter worden ondersteund en vaker actief deelnemen aan de samenleving. In deze rapportage beschrijven wij niet alleen wat wij hebben gedaan, maar vooral wat dit heeft opgeleverd voor inwoners van Zoetermeer. Daarnaast geven wij inzicht in ontwikkelingen die invloed hebben op het sociaal domein en op de keuzes die wij maken.

2 Inhoud Voorwoord ...............................................................................................................................................................1 Inleiding ...................................................................................................................................................................3 Doorontwikkeling van het Sociaal Domein ..............................................................................................................5 Bestaanszekerheid ...................................................................................................................................................6 Participatiewet in Balans .....................................................................................................................................6 Meerjarenagenda arbeidsmarktregio Zuid Holland Centraal ..............................................................................6 Actieagenda financiële bestaanszekerheid gestart .............................................................................................7 Vroegsignalering naar gemeente .........................................................................................................................7 Onderzoek naar een brede stadspas

...................................................................................................................8 Werkbedrijf De Binnenbaan ................................................................................................................................8 Bijstandsvolume .................................................................................................................................................10 Meerjarenstrategie Stedelijke Kenniseconomie ................................................................................................10 Kansengelijkheid ....................................................................................................................................................11 De Peutermonitor ..............................................................................................................................................11 Start Ketenregisseur Thuiszitters .......................................................................................................................11 Inburgering ........................................................................................................................................................12 Aanpak laaggeletterdheid ..................................................................................................................................14 Gezond

leven .........................................................................................................................................................16 Sterke Sociale basis ............................................................................................................................................16 Visie Sterke Sociale Basis ...............................................................................................................................16 Community tegen eenzaamheid ....................................................................................................................16 Netwerk Inclusie en Diversiteit ......................................................................................................................17 Netwerk Vrouwen van Zoetermeer ...............................................................................................................18 Vrijwilligersondersteuning .............................................................................................................................18 Gezonde Stad .....................................................................................................................................................18 Suïcidepreventie

............................................................................................................................................18 Zoetermeerse Aanpak Gewoon Gezond (ZAGG) ...........................................................................................19 Integraal Zorgakkoord (IZA), Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) ...............................................................................................................................................................20 Samen ZoeterMeerGezond (SZMG) en Haaglander Gezonder! (HG!) ...........................................................21 GelijkGezond ......................................................................................................................................................21 Ontwikkelingen InZet .........................................................................................................................................22 Huishoudelijke ondersteuning ...........................................................................................................................23 Aanpak personen met onbegrepen gedrag .......................................................................................................24 Woonzorgvisie

...................................................................................................................................................24 3 Inleiding Aanleiding De gemeenteraad heeft gevraagd om tweemaal per jaar geïnformeerd te worden over de ontwikkelingen in het sociaal domein. Om de voortgang op de maatschappelijke opgaven beter inzichtelijk te maken, besteden we in deze rapportage nadrukkelijk aandacht aan monitoring en resultaten. Waar mogelijk brengen we ontwikkelingen daarom in beeld met zowel kwantitatieve gegevens als kwalitatieve resultaten. Samen werken aan verbetering en resultaat Sinds de decentralisaties in 2015 werken we aan de transformatie1 van het sociaal domein. We blijven onze aanpak verbeteren en vernieuwen, met als uitgangspunt dat inwoners zo veel mogelijk zelf, met hun netwerk en in hun eigen omgeving oplossingen kunnen vinden. Daarbij zetten we in op vroeg handelen en het voorkomen van zwaardere ondersteuning. We maken ondersteuning zo toegankelijk en eenvoudig mogelijk: standaard waar het kan, maatwerk waar dat nodig is. We werken steeds meer dichtbij en samen met inwoners en bundelen ondersteuning en zorg op plekken waar deze het meest nodig is. Zo werken we steeds meer gebiedsgericht. Om deze ontwikkeling te ondersteunen, is in de eerste helft van 2026 gewerkt aan de reorganisatie van het sociaal domein naar het domein Samenleving.

Per 1 juli 2026 is de nieuwe organisatiestructuur in werking getreden. Naast de inhoudelijke ontwikkelingen binnen het sociaal domein besteden wij daarom in deze rapportage ook aandacht aan de doorontwikkeling van de organisatie, de uitbreiding van de personele capaciteit en de inrichting van de Lokale Teams. Deze ontwikkelingen vormen een belangrijke randvoorwaarde voor het realiseren van de maatschappelijke opgaven in het sociaal domein. Deze uitgangspunten vormen niet alleen de basis voor onze inhoudelijke inzet, maar ook voor de doorontwikkeling van de organisatie. Ze komen daarom terug in vrijwel alle onderwerpen in deze rapportage. In de rapportage maken we dit zichtbaar met vijf pictogrammen: Tegelijkertijd willen we beter zicht hebben op de resultaten van onze inzet en de financiële effecten daarvan. We volgen daarom ontwikkelingen en resultaten steeds beter met data en indicatoren en sturen bij wanneer de uitkomsten daar aanleiding toe geven. Daarbij benutten we naast cijfers ook de kennis en ervaring van inwoners en professionals. Waar mogelijk sluiten we aan bij landelijke monitors en brengen we ontwikkelingen steeds meer visueel in beeld. We willen publieke middelen zorgvuldig en doelmatig inzetten. Daarom maken we in deze rapportage met een pictogram zichtbaar wanneer bij een onderwerp een beoogd financieel effect is.

Hiermee geven we aan waar we gericht sturen op de financiële gevolgen van onze keuzes en activiteiten: grip op financiën. Kernopgaven: bestaanszekerheid, kansengelijkheid en gezond leven We werken in het sociaal domein aan drie met elkaar samenhangende kernopgaven2: het bieden van bestaanszekerheid, versterken van gezond samenleven, vergroten van kansengelijkheid. Deze opgaven beïnvloeden elkaar en vragen om een integrale aanpak. Daarom werken we niet alleen over de grenzen van de verschillende beleidsterreinen binnen het sociaal domein heen, maar ook samen met andere 1 Gemeente Zoetermeer, Het verschil is de bedoeling, raadsbesluit 16 januari 2017. 2 VNG en Divosa, De waarde van het sociaal domein, Een slimme investering in bestaanszekerheid, kansengelijkheid en gezond samenleven, 2024. Preventie Toegang Maatwerk Gebiedsgericht Grip op financiën 4 domeinen, zoals het fysieke domein, veiligheid en economie. Zo werken we aan een gezonde, inclusieve en toekomstbestendige stad. De drie kernopgaven vormen in deze rapportage de rode draad in ons werk in het sociaal domein, in deze rapportage en in de projectenrapportage voor de programma’s Sociale innovatie en Toekomstbestendige jeugdhulp. 5 Doorontwikkeling van het Sociaal Domein In de eerste helft van 2026 is gewerkt aan de reorganisatie van het sociaal domein naar het domein Samenleving.

Per 1 juli 2026 is de nieuwe organisatiestructuur van het domein Samenleving in werking getreden. Met deze wijziging wordt de organisatie verder ingericht om de maatschappelijke opgaven binnen het sociaal domein beter te ondersteunen. De doorontwikkeling van de organisatie maakt onderdeel uit van een bredere transformatie waarbij wordt ingezet op het versterken van preventie, vroegsignalering en integrale ondersteuning en het verminderen van de inzet van specialistische hulp waar dat mogelijk is. De nieuwe organisatiestructuur bestaat uit de afdelingen Gezondheid en Maatschappelijke Ondersteuning, Jeugd en Onderwijs, Inkomen en Bestaanszekerheid en Vrije Tijd. De afdelingen werken momenteel aan de verdere inrichting van hun werkzaamheden. Daarbij worden beleid, uitvoering en financiële verantwoordelijkheid meer in samenhang georganiseerd. Hiermee wordt de sturing op resultaten versterkt en ontstaat meer ruimte om te leren van ervaringen uit de praktijk. De samenwerking tussen afdelingen blijft geborgd door gezamenlijke werkprocessen en overlegstructuren. Groei van de personele capaciteit Om de transformatie van het sociaal domein mogelijk te maken, groeit de formatie de komende jaren van circa 329 fte naar 450 fte in 2029.

Deze uitbreiding vloeit voort uit het door de gemeenteraad vastgestelde besluit over de transformatie van het sociaal domein en de inrichting van de nieuwe organisatie. De grootste uitbreiding vindt plaats binnen de Lokale Teams. Deze uitbreiding draagt bij aan het verminderen van externe inhuur, het terugdringen van structurele personele tekorten en het versterken van de continuïteit van de dienstverlening. De werving van nieuwe medewerkers verloopt volgens verwachting. Hierdoor wordt stapsgewijs toegewerkt naar de beoogde personele bezetting van de Lokale Teams en de nieuwe organisatie. Lokale Teams De Lokale Teams vormen een belangrijk onderdeel van de beweging naar ondersteuning dichtbij inwoners. Binnen de afdeling Jeugd en Onderwijs wordt gewerkt met acht Lokale Teams, verdeeld over verschillende wijken in de stad. De inrichting van de Lokale Teams verloopt volgens planning. Voor zeven van de acht locaties is huisvesting gerealiseerd, waardoor de teams steeds meer vanuit de wijk kunnen werken. De samenwerking met scholen, huisartsen, wijkpartners en maatschappelijke organisaties is gestart en wordt verder uitgebouwd. Hierdoor ontstaat een steeds betere verbinding tussen ondersteuning in de wijk en de vragen van inwoners. De Lokale Teams bieden laagdrempelige, gebiedsgerichte ondersteuning aan jeugdigen en gezinnen en dragen bij aan een integrale aanpak van hulpvragen.

Vanaf de start in 2026 hebben de Lokale Teams voor ruim 500 kinderen en gezinnen toegang tot ondersteuning georganiseerd. Daarnaast hebben zij inwoners voorzien van informatie, advies en ondersteuning of hen verwezen naar passende voorzieningen. Daarmee functioneren de teams in lijn met de doelstellingen die bij de inrichting zijn vastgesteld. In de komende periode wordt verder gewerkt aan de uitbreiding van de personele capaciteit. Daarbij blijft aandacht bestaan voor de beschikbaarheid van gekwalificeerde medewerkers en de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Conclusie Met de invoering van de nieuwe organisatiestructuur per 1 juli 2026 is een belangrijke stap gezet in de doorontwikkeling naar het domein Samenleving. De plaatsing van medewerkers is afgerond, de werving verloopt volgens planning en de Lokale Teams zijn grotendeels ingericht. In de komende periode ligt de focus op de verdere ontwikkeling van de organisatie, het versterken van de samenwerking in de wijken en de verdere groei van de personele capaciteit. 6 Bestaanszekerheid Een stabiel inkomen, passend werk, betaalbaar wonen en grip op de eigen financiën vormen de basis om mee te kunnen doen in de samenleving. Daarom hebben wij ons in de eerste helft van 2026 ingezet voor inwoners die ondersteuning nodig hebben bij werk, inkomen, wonen of financiële vragen.

Daarbij hebben wij gewerkt aan begrijpelijke dienstverlening, vereenvoudiging van regels en ondersteuning die aansluit bij de situatie van inwoners. Wij zien dat financiële zorgen, onzeker werk, stijgende woonlasten en maatschappelijke ontwikkelingen nog steeds invloed hebben op het dagelijks leven van veel inwoners. In de eerste helft van 2026 is verder gewerkt aan de versterking van de sociale basis in Zoetermeer. Maatschappelijke organisaties, vrijwilligers, woningcorporaties, energieleveranciers, werkgevers en de gemeente hebben samengewerkt om ondersteuning dichtbij en toegankelijk te organiseren. In dit hoofdstuk beschrijven wij de belangrijkste ontwikkelingen, resultaten en de bijdrage van de sociale basis aan het welzijn en de bestaanszekerheid van inwoners. Participatiewet in Balans Op 1 januari 2026 zijn de eerste wijzigingen van de Participatiewet in Balans in werking getreden. Het doel van deze wetswijzigingen is om regels eenvoudiger te maken en meer ruimte te bieden voor ondersteuning die past bij de persoonlijke situatie van inwoners. De Participatiewet in Balans bestaat uit 3 sporen en treedt over 2026-2027 gefaseerd in werking. • Spoor 1: een pakket van wetswijzigingen dat op korte termijn helpt bij het toepassen van de menselijke maat en vereenvoudiging van de wet. • Spoor 2: een fundamentele herziening van het stelsel van sociale zekerheid.

• Spoor 3: een cultuurveranderingstraject met aandacht voor deskundigheid van professionals, bejegening van inwoners en werken vanuit vertrouwen. In de eerste helft van 2026 hebben wij onze beleidsregels aangepast. Daarbij staat centraal dat inwoners eenvoudiger toegang krijgen tot ondersteuning en dat regels begrijpelijker zijn. Ook hebben wij maatregelen voorbereid die inwoners stimuleren om werkervaring op te doen en stappen richting werk te zetten. Een voorbeeld hiervan is de inkomstenvrijlating voor jongeren die vanaf 1 juli 2026 in werking is getreden. Na de invoering van de nieuwe wet, is gewerkt aan het verbeteren van communicatie richting inwoners en het versterken van een dienstverlening die uitgaat van vertrouwen en een persoonlijke benadering. Met deze veranderingen willen wij ervoor zorgen dat inwoners sneller passende ondersteuning ontvangen, beter begrijpen waar zij recht op hebben en meer vertrouwen ervaren in de gemeentelijke dienstverlening. Meerjarenagenda arbeidsmarktregio Zuid Holland Centraal In de eerste helft van 2026 is verder gewerkt aan de nieuwe Meerjarenagenda van de Arbeidsmarktregio Zuid- Holland Centraal voor de periode 2027-2031. Gemeenten, onderwijsinstellingen, werkgevers en uitvoeringsorganisaties werken hierin samen aan een arbeidsmarkt waarin inwoners zich kunnen ontwikkelen en werkgevers voldoende personeel kunnen vinden.

Daarbij staan vijf thema's centraal: • ondersteuning van verschillende doelgroepen; • aansluiting op kansrijke sectoren; • ontwikkeling van (basis)vaardigheden; • doorontwikkeling werkgeversdienstverlening; • inclusie op de arbeidsmarkt. Voor de uitwerking van de meerjarenagenda is er een concept-ambitie opgesteld: De arbeidsmarktregio ZHC wil uitgroeien tot een samenhangend, inclusieve en toekomstbestendige arbeidsmarkt waarin alle inwoners - werkzoekend en werkend - gelijke kansen hebben op duurzaam werk en 7 ontwikkeling. Tegelijkertijd worden werkgevers via één herkenbare regionale toegang ondersteund in hun behoeften en bij het vinden, ontwikkelen en behouden van talent. Wij werken als één regionaal ecosysteem, waarin partners over organisatie- en gemeentegrenzen heen samenwerken, dienstverlening naadloos op elkaar aansluit ("no wrong door") en de mismatch tussen vraag en aanbod aantoonbaar wordt verkleind. Regionale eenheid waar het moet, lokaal maatwerk waar het kan, gestuurd op maatschappelijke impact. Een belangrijke stap was de opening van het Work in NL informatiepunt (WIN punt) op 17 april 2026. Hier kunnen arbeidsmigranten terecht voor informatie en ondersteuning over werken, wonen en leven in Nederland. Ook werkgevers kunnen er informatie krijgen.

Met het informatiepunt bieden we laagdrempelige ondersteuning aan mensen die door taalverschillen, beperkte kennis van wet- en regelgeving of een klein netwerk niet altijd eenvoudig hun weg vinden naar passende hulp en informatie. Ook werkgevers met vragen kunnen bij het loket terecht. De ontwikkeling van het WIN punt is een landelijk initiatief en heeft als doel om in alle 35 arbeidsmarktregio’s in Nederland een informatiepunt te openen. Actieagenda financiële bestaanszekerheid gestart Op 26 januari heeft de raad de Actieagenda Financiële Bestaanszekerheid vastgesteld. Met deze Actieagenda willen wij de financiële bestaanszekerheid van inwoners versterken en de gemeentelijke dienstverlening verbeteren. De agenda richt zich op drie programmalijnen: • Bereik: vergroten van het bereik van inkomensondersteunende maatregelen • Bejegening: verbeteren van de dienstverlening vanuit de waarden van inwoners • Preventie: voorkomen van geldzorgen en -problemen Een rode draad in de Actieagenda is dat we in onze dienstverlening een balans zoeken, uitgaande van gezond vertrouwen, eenvoud en menselijke maat. Dat vraagt een cultuuromslag: van focus op rechtmatigheid naar de menselijke maat. Deze cultuuromslag sluit aan bij de nieuwe Participatiewet in Balans. Ook ontwikkelen we een monitor om de effecten van de Actieagenda in beeld te brengen.

In de tweede helft van 2026 werken we toe naar concrete en meetbare indicatoren. Op alle drie de programmalijnen zijn acties opgesteld. Over het algemeen liggen deze acties op schema en zijn inmiddels ook verschillende acties afgerond. Hieronder lichten we een aantal acties uit. • Er is een nieuw verificatieprotocol opgezet binnen de uitvoering van de Participatiewet. Dit is een richtlijn om het recht op een uitkering vast te stellen. We hebben kritisch gekeken waarop we onze besluiten baseren en hoe we die onderbouwen. De insteek is om minder gegevens op te vragen en zorgen dat we onze besluiten goed kunnen uitleggen. Dat vraagt vakmanschap van de medewerkers. • In het voorjaar 2026 zijn de voorbereiding gestart voor de Voorzieningenwijzer. Dit is een (anonieme) online tool voor inwoners om na te gaan op welke regelingen (gemeentelijk, landelijk en fondsen) zij recht hebben. Deze tool is ontwikkeld samen met Zorgweb en partners uit het Breed Overleg Armoedebestrijding Zoetermeer. De Voorzieningenwijzer wordt in de week van 12 t/m 19 oktober gelanceerd via de Laat geen geld liggen-camper tour. De raad ontvangt in december 2026 een overzicht van de voortgang en de eerste actualisatie van de agenda. Vroegsignalering naar gemeente Sinds 2026 voeren we de aanpak voor vroegsignalering zelf uit.

Hiermee willen we inwoners met betalingsachterstanden en (beginnende) schulden tijdig bereiken en voorkomen dat deze uitgroeien tot problematische schulden. De medewerkers die de vroegsignalering eerder uitvoerden, zijn inmiddels in dienst van de gemeente. Zo blijft waardevolle kennis en ervaring behouden. De eerste ervaringen met vroegsignalering in eigen beheer zijn positief. We hebben meer directe regie op de uitvoering, kunnen de capaciteit flexibeler inzetten en werken sneller en effectiever samen met de schuldhulpverlening. Ook inwoners ervaren voordelen. Wanneer zij worden doorverwezen, waarderen zij het dat zij snel en rechtstreeks vanuit de gemeente worden benaderd voor ondersteuning. Net als in voorgaande periodes benaderde Certin inwoners proactief na een signaal van een betalingsachterstand, bijvoorbeeld bij een woningcorporatie, zorgverzekeraar, energieleverancier of de gemeentelijke belastingen. In totaal kwamen 3.066 signalen binnen, een stijging van 9,9% ten opzichte van dezelfde periode in 2025. Certin bereikte 53,5% van de betrokken inwoners. Bij 330 inwoners was sprake van een concrete hulpvraag; zij zijn direct doorverwezen naar de gemeente voor passende ondersteuning. De stijging van het aantal signalen hangt samen met meerdere ontwikkelingen.

Financiële druk door hogere kosten van levensonderhoud en energie zorgt ervoor dat huishoudens sneller betalingsachterstanden kunnen oplopen. Daarnaast voert de gemeente sinds de vroegsignalering in eigen beheer wordt uitgevoerd een actievere regie op het proces. Dit heeft geleid tot betere monitoring, kortere lijnen met de schuldhulpverlening en een intensievere samenwerking met signaalpartners. Ook de proactieve telefonische benadering door Certin draagt bij aan het bereik van inwoners en vergroot de zichtbaarheid en effectiviteit van de vroegsignalering. Hierdoor worden inwoners met financiële zorgen eerder in beeld gebracht en kunnen zij sneller passende ondersteuning ontvangen. Tabel: Cijfers signalen Certin Periode | Aantal meldingen | Bereik | Hulpvraag 1e helft 2025 | 2.789 | 51,0% | 318 2e helft 2025 | 3.183 | 52,0% | 342 1e helft 2026 | 3.066 | 53,5% | 330 Daarnaast is de samenwerking met het CAK voortgezet. Hierbij worden inwoners met een betalingsachterstand op de eigen bijdrage (Wmo/Wlz) proactief benaderd om snel ondersteuning te bieden en verdere oploop van schulden te voorkomen. In 2026 ligt de focus op de verdere doorontwikkeling van de vroegsignalering. Een belangrijk aandachtspunt hierbij is het waarborgen en verhogen van de kwaliteit van de signalen die door partners worden aangeleverd.

Om de samenwerking te versterken en het proces aan de poort te verbeteren, sluiten we actief aan bij periodieke overleggen met vaste signaalpartners, waaronder het CAK en de woningcorporaties. Vindplaats Verborgen Schulden Over de voortgang van het project Vindplaats Verborgen Schulden wordt afzonderlijk gerapporteerd in de rapportage Programma’s en Projecten. Deze rapportage wordt ieder half jaar gelijktijdig aan u aangeboden. Onderzoek naar een brede stadspas Over de voortgang van de Brede Stadspas wordt afzonderlijk gerapporteerd in de rapportage Programma’s en Projecten. Deze rapportage wordt ieder half jaar gelijktijdig aan u aangeboden. In deze rapportage wordt ingegaan op de implementatie, het gebruik en de verdere ontwikkeling. Werkbedrijf De Binnenbaan De Binnenbaan ondersteunt inwoners bij het vinden van passend werk en draagt daarmee bij aan financiële zelfstandigheid en deelname aan de samenleving. Resultaten eerste halfjaar 2026 In de eerste helft van 2026 zijn 66 inwoners uitgestroomd uit de bijstand naar werk. De doelstelling voor heel 2026 is 165. Daarnaast zijn 49 inwoners met een bijstandsuitkering in deeltijd gaan werken en zijn 16 niet uitkeringsgerechtigden naar werk begeleid. Voor deze twee resultaten geldt geen doelstelling. De aantallen worden als kengetal gevolgd.

Hoewel de realisatie halverwege het jaar nog achterblijft op de jaardoelstelling, verwacht De Binnenbaan dat de doelstelling voor 2026 wordt behaald. Daarbij moet worden opgemerkt dat uitstroom naar werk pas wordt 8 geregistreerd wanneer de beëindiging van de uitkering duurzaam blijkt. Hiervoor geldt een periode van zes maanden. Door deze registratietermijn worden resultaten met vertraging zichtbaar in de rapportage en kunnen de cijfers achteraf nog worden bijgesteld. Op basis van de huidige ontwikkelingen ziet De Binnenbaan voldoende perspectief om de doelstelling alsnog te realiseren. Op 30 juni 2026 waren 77 inwoners werkzaam via beschut werk. De doelstelling voor eind 2026 is 90. Daarnaast werkten 257 inwoners met loonkostensubsidie. Daarmee is de doelstelling van 260 voor eind 2026 bijna bereikt. Tabel: Uitstroomdoelstelling De Binnenbaan Doel 2026 | Realisatie eerste half jaar 2026 Uitstroom uit de uitkering naar werk | 165 | 66 Parttimebaan | Kengetal | 49 NUG | Kengetal | 16 Beschut werk | 90 | 77 Loonkostensubsidie | 260 | 257 Ontwikkeling De Binnenbaan In maart 2026 heeft de Algemene Vergadering van Aandeelhouders het bedrijfsplan 2026 tot en met 2030 van De Binnenbaan vastgesteld. Uw raad is hierover via een raadsmemo geïnformeerd. In het bedrijfsplan staat hoe De Binnenbaan zich de komende jaren verder wil ontwikkelen als sociaal ontwikkelbedrijf.

Daarbij staan verbreding van de dienstverlening, versterking van de samenwerking met gemeenten, werkgevers en andere partners en investeringen in vakmanschap, ondernemerschap en technologie centraal. De eigen werklocaties worden meer ingezet voor de ontwikkeling en doorstroom van inwoners, maar behouden ook hun functie als vangnet. Daarnaast wil De Binnenbaan werkgevers meer adviseren en inwoners ook na plaatsing blijven begeleiden, zodat zij duurzaam aan het werk blijven. In aansluiting op het bedrijfsplan hebben Zoetermeer, Leidschendam-Voorburg en Rijswijk samen met De Binnenbaan de inzet van het rijksimpulsbudget voor 2026 uitgewerkt in een innovatieprogramma. Het Rijk stelt dit budget gedurende tien jaar beschikbaar om sociaal ontwikkelbedrijven toekomstbestendiger te maken. Binnen het programma voor 2026 wordt onder meer gewerkt aan een aanpak voor jongeren, methodisch werken, de ontwikkeling van werkleerlijnen, matching, werkgeversdienstverlening en begeleiding tijdens en na de stap naar werk. Wijkgerichte aanpak rond werk Binnen het programma Meer voor Meerzicht 2035 is een wijkgerichte aanpak rond werk gestart. De gemeente, De Binnenbaan en andere partners willen ondersteuning dichter bij inwoners organiseren en kansen op werk verbinden aan ontwikkelingen en activiteiten in de wijk.

Daarbij is aandacht voor inwoners die met de bestaande dienstverlening nog onvoldoende worden bereikt of voor wie de stap naar werk niet direct haalbaar is. De Binnenbaan voert binnen het programma het onderdeel “Werk” uit. Onderzoek naar De Binnenbaan In december 2025 heeft het college het onderzoeksplan voor het 213a-onderzoek naar De Binnenbaan vastgesteld als onderdeel van het Meerjarenplan interne doorlichting 2026 tot en met 2029. Uw raad is hierover via een raadsmemo geïnformeerd. Het onderzoek is in juni 2026 gestart. Centraal staat de vraag in hoeverre is gerealiseerd wat bij de oprichting van De Binnenbaan werd beoogd. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de behaalde resultaten, de dienstverlening aan inwoners en werkgevers, de samenwerking tussen de gemeente en De Binnenbaan en de aansluiting tussen Werk, Inkomen en andere onderdelen van het sociaal domein. Ook wordt onderzocht hoe de gemeente haar rollen als opdrachtgever en eigenaar invult en in hoeverre de governance, financiering en informatievoorziening de gemeente in staat stellen om op de gewenste resultaten te sturen. Het onderzoek is bedoeld om hiervan te leren en richt zich niet op het functioneren van 9 10 De Binnenbaan zelf. De raad wordt naar verwachting eind november 2026 geïnformeerd over de resultaten van het onderzoek.

Bijstandsvolume Het aantal bijstandsuitkeringen in Zoetermeer is in de eerste helft van 2026 toegenomen. Eind december 2025 werden 2.533 uitkeringen verstrekt. Eind juni ontvingen 2.577 inwoners een bijstandsuitkering. Dat zijn 44 uitkeringen meer dan eind 2025, een stijging van 1,7%3. In deze periode zijn 278 uitkeringen toegekend en 234 uitkeringen beëindigd. In de begroting is rekening gehouden met een stijging van het aantal bijstandsdossiers. De groei in bijstandsdossiers ontwikkelt zich in het eerste halfjaar volgens verwachting. Van de 44 extra uitkeringen hebben er 31 betrekking op jongeren tot 27 jaar. In gesprekken met deze jongeren zien wij regelmatig dat een opleiding is beëindigd, een tijdelijk contract afloopt of dat sprake is van meerdere problemen tegelijk, bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs, werk, inkomen, wonen of gezondheid. Uit de beschikbare gegevens blijkt niet of en in welke mate deze omstandigheden de stijging verklaren. In de tweede helft van 2026 werkt de gemeente aan de lokale uitvoering van de Wet 'Van school naar duurzaam werk'. Het doel is om jongeren eerder in beeld te krijgen en tijdig passende ondersteuning te bieden. Zo wil de gemeente voorkomen dat zij uitvallen op school, zonder werk komen te zitten of instromen in de bijstand. Binnen deze aanpak krijgen jongeren die al een bijstandsuitkering ontvangen prioriteit.

De Binnenbaan begeleidt hen waar mogelijk zo snel mogelijk naar duurzaam werk of een combinatie van werken en leren. Met deze inzet wil de gemeente de instroom in de bijstand voorkomen en de bijstandsafhankelijkheid onder jongeren verminderen. Een vergelijking tussen de ontwikkeling van het aantal bijstandsuitkeringen in Zoetermeer en de landelijke ontwikkeling kan nog niet worden gemaakt. De hiervoor benodigde cijfers van het CBS waren bij het opstellen van deze rapportage niet beschikbaar. Meerjarenstrategie Stedelijke Kenniseconomie In maart 2026 heeft het college besloten om aan een aantal korte termijn acties te werken voor het behoud van de Haagse Hogeschool in Zoetermeer en voor de langere termijn een meerjarenstrategie Stedelijke kenniseconomie te ontwikkelen. Deze meerjarenstrategie geeft richting en samenhang aan de economische toekomst van Zoetermeer. Centraal staat een triple helix samenwerking tussen de overheid, het onderwijs en het bedrijfsleven. In de eerste helft van 2026 is gewerkt aan de verkenning van een gezamenlijke governance- en samenwerkingsstructuur, met als doel en duurzame kennisinfrastructuur en een breed aanbod aan leer- en ontwikkelmogelijkheden voor werkenden in Zoetermeer. Onderwijsinstellingen De Haagse Hogeschool (de HHs), mboRijnland en het Techniekplein zijn onmisbaar voor Zoetermeer.

Zij zorgen voor vernieuwing en innovatie op het gebied van kennis, dragen bij aan de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt en zijn een constante beweging op het gebied van leren en werken. Met de aanwezigheid van onderwijs in de stad wordt het vestigingsklimaat voor ondernemers ook aantrekkelijker vanwege de directe toegang tot (toekomstig) talent in de stad, de invloed op hoe onderwijs in de stad eruit kan zien en de nabijheid van innovatie voor projecten. Een nauwe samenwerking tussen onderwijs, ondernemers en overheid biedt een basis voor de uitwerking van de visie Zoetermeer 2040, hoofdlijn 4: doorlopende ontplooiingskansen en hoofdlijn 5: stad van toegepaste innovatie. 3 Bron: Gemeentelijke cijfers Zoetermeer (uitkeringsbestand). 11 Kansengelijkheid Iedere inwoner moet de mogelijkheid hebben om mee te doen en zich optimaal te ontwikkelen, ongeacht achtergrond of omstandigheden. Daarom investeren wij in een sterke basis voor ontwikkeling, onderwijs, taalvaardigheid en participatie en zetten we in op het vroeg signaleren van achterstanden en het bieden van passende ondersteuning. In de volgende paragrafen beschrijven we de belangrijkste resultaten en ontwikkelingen op het gebied van ontwikkeling, onderwijs, taal en participatie.

Ook geven we aan hoe verschillende activiteiten en voorzieningen bijdragen aan de mogelijkheden van kinderen, jongeren en volwassenen om zelfstandig en volwaardig deel te nemen aan de samenleving. De Peutermonitor De gemeente Zoetermeer heeft de wettelijke taak om inzicht te hebben in het aantal peuters met onderwijsachterstanden, dat gebruik maakt van voorschoolse educatie, aangeboden via speeltaalhuizen. Deze taak komt voort uit de landelijke opdracht om onderwijsachterstanden in de Nederlandse taal te voorkomen en bestrijden, segregatie tegen te gaan en integratie te bevorderen. Om goed zicht te hebben op het bereik van voorschoolse educatie, werken wij met de Peutermonitor. Het bereik van de peuters met onderwijsachterstanden, dat gebruik maakt van voorschoolse educatie is te zien in de volgende grafiek. Grafiek: Bereik peuters dat gebruik maakt van voorschoolse educatie per kwartaal Het bereikcijfer is in de 1ste helft 2026 nog iets toegenomen. Het lokale bereikpercentage is vergelijkbaar met het landelijk gemiddelde. Gecorrigeerd met de cijfers van peuters die gebruik maken van een andere vorm van kinderopvang, maakt 90% van de doelgroep gebruik van voorschoolse educatie en/of kinderopvang (tegen 90% in het 2de kwartaal van 2025). Ook deelname aan andere vormen van kinderopvang draagt bij aan het verminderen van onderwijsachterstanden, zij het in iets mindere mate.

Van de 425 peuters die in de eerste helft van 2026 in aanmerking kwamen voor voorschoolse opvang (VSO), maakten 44 peuters hiervan geen gebruik. In de tweede helft van 2025 betrof dit 47 peuters. Van deze 44 peuters hadden 8 een passend zorgaanbod nodig en stonden 7 op een wachtlijst voor een voorkeurslocatie. De gemeente blijft zich inspannen om zoveel mogelijk peuters te bereiken en werkt aan een project om de voorlichting aan ouders verder te verbeteren. Start Ketenregisseur Thuiszitters Het college zet zich ervoor in dat ieder kind en iedere jongere de kans krijgt zich te ontwikkelen en mee te doen in de samenleving. Onderwijs speelt hierin een belangrijke rol. School biedt niet alleen onderwijs, maar ook structuur, sociale contacten en mogelijkheden om talenten te ontwikkelen. Daarom zetten we in op het voorkomen van langdurig schoolverzuim en het bieden van passende ondersteuning aan leerlingen en hun gezinnen wanneer schoolgang onder druk staat.

12 Per 24 september 2026 zijn in Zoetermeer, op basis van de door scholen aan Leerplicht doorgegeven informatie, 147 leerlingen geregistreerd met langdurig relatief verzuim en 183 met absoluut verzuim4. Bij langdurig relatief verzuim staat een leerling wel ingeschreven op een school, maar gaat hij of zij langere tijd niet of onvolledig naar school. De belangrijkste redenen voor thuiszitten zijn psychische klachten, wachtlijsten jeugdhulp, problemen binnen het gezin en gebrek aan motivatie. Bij absoluut verzuim staat een leerling niet ingeschreven op een school en volgt daardoor geen onderwijs. Om het aantal thuiszitters terug te dringen, is een ketenregisseur thuiszitters aangesteld. Na een inventarisatie van de keten, de werkprocessen en knelpunten start op korte termijn de pilot 'Ketensamenwerking SWV/Leerplicht’. In deze pilot werken het Samenwerkingsverband (SWV), Leerplicht, het onderwijs en de Lokale Teams samen aan concrete casussen. Het doel is om een eenduidige en werkbare aanpak te ontwikkelen die leerlingen sneller naar passende ondersteuning en onderwijs begeleidt. Deze ontwikkeling sluit aan bij de voorgenomen Wet terugdringen schoolverzuim. Met deze wet verschuift de aandacht van het registreren van schoolverzuim naar het vroegtijdig signaleren en voorkomen ervan.

Kinderen en jongeren met schoolverzuim komen hierdoor eerder in beeld en krijgen sneller passende ondersteuning. De wet verduidelijkt de rollen en verantwoordelijkheden van scholen, gemeenten en samenwerkingsverbanden en versterkt de samenwerking tussen deze partijen en andere ketenpartners. Ook leerlingen en hun ouders worden nadrukkelijker betrokken bij het vinden van passende oplossingen. Ter voorbereiding op de invoering van de wet werkt de gemeente regionaal en lokaal samen aan onder meer een eenduidige registratie van geoorloofd en ongeoorloofd verzuim. Dit moet bijdragen aan het eerder herkennen van signalen en patronen, zodat sneller passende maatregelen kunnen worden genomen. Ook krijgt Leerplicht een grotere rol in de regie op schoolverzuim en wordt in schooljaar 2026-2027 gestuurd op het tijdig melden van dreigende thuiszitters door scholen. Daarnaast worden de regels voor vrijstelling van de leerplicht vanwege lichamelijke of psychische omstandigheden aangescherpt. De aanpak van de Thuiszitterstafel wordt hierop aangepast, met meer aandacht voor vroegsignalering en preventie. Het thuiszitterspact vormt daarbij een belangrijk uitgangspunt.

Om beter zicht te krijgen op jongeren tussen 15 en 27 jaar die niet naar school gaan, geen werk hebben en geen opleiding of traject volgen (NEET-jongeren), wordt samen met onderwijsinstellingen, arbeidsmarktorganisaties en zorgpartners gewerkt aan een gezamenlijke aanpak. Het doel is om deze jongeren eerder in beeld te krijgen en hen waar nodig passende ondersteuning te bieden. Inburgering Voortgang van de inburgering Sinds de invoering van de Wet inburgering 2021 (Wi2021) zetten we in op een snelle en duurzame integratie van nieuwkomers. Van de 806 inwoners met een inburgeringsplicht volgen 574 inwoners (71%) een inburgeringstraject op basis van een vastgesteld Plan Inburgering en Participatie (PIP). De overige 232 inwoners (29%) bevinden zich nog in de voorbereidingsfase. Deze groep bestaat voornamelijk uit inwoners die aan het begin van hun traject staan. Daarnaast gaat het om statushouders die vallen onder de HAR-regeling en in een Zoetermeerse opvanglocatie wachten op huisvesting. Voor deze groep start de inburgeringsplicht officieel op het moment dat zij doorstromen naar een reguliere, zelfstandige woning. Inburgeringstrajecten hebben een wettelijke termijn van drie jaar. De omvang van de actieve trajecten binnen de gemeente verandert tussentijds ook door verhuizingen naar andere gemeenten of door wettelijke vrijstellingen.

4 Bij absoluut verzuim kunnen ook verhuisleerlingen een rol spelen. Een leerling kan in Zoetermeer wonen, maar nog ingeschreven staan op een school buiten de regio. Als de school de leerling niet uitschrijft of niet meldt dat de leerling niet meer naar school gaat, is dit niet direct zichtbaar in het systeem van Leerplicht. Hierdoor kan het werkelijke aantal thuiszitters hoger liggen dan uit de geregistreerde cijfers blijkt. 13 Sinds de invoering van de Wet inburgering 2021 tot medio 2026 is er binnen de totale groep voor 11 personen een officiële verlenging toegekend door DUO (variërend van 3 maanden tot 2 jaar) vanwege medische omstandigheden, individuele omstandigheden of externe vertraging. 133 inburgeraars zijn sinds de ingang van de wet in 2022 volledig ontheven van hun inburgeringsplicht door Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Onderstaande figuur geeft een overzicht van het aantal inwoners met een inburgeringsplicht, uitgesplitst naar statushouders en gezinsmigranten en naar fase binnen het inburgeringstraject. Figuur: Cijfers inwoners met een inburgeringsplicht Leerroutes en resultaten In Zoetermeer is de B1-route de meest gevolgde leerroute. Binnen de cijfers van de B1-route zijn ook de inburgeraars in de Onderwijsroute opgenomen; jongeren in deze route behalen hiermee een directe startkwalificatie voor ten minste een mbo-niveau 2-opleiding.

Grafiek: Inwoners met een inburgeringsplicht naar beoogd taalniveau De eerste resultaten van de Wet inburgering 2021 zijn positief. 2026 is het eerste jaar waarin de resultaten van de Wet inburgering 2021 kunnen worden vergeleken met die van het oude stelsel. Omdat voor het oude stelsel geen historische gegevens op Zoetermeers niveau beschikbaar zijn, wordt hiervoor aangesloten bij de landelijke cijfers. Hieruit blijkt dat de sturing op taalniveau B1 effectief is. In Zoetermeer behaalt momenteel 60% van de afgeronde trajecten niveau B1. Dit ligt aanzienlijk hoger dan in het oude stelsel, waarin landelijk 2% van de inburgeraars niveau B1 behaalde.

14 Aanpak laaggeletterdheid Aanpak laaggeletterdheid en basisvaardigheden De gemeente heeft een wettelijke taak om zowel lokaal als regionaal laaggeletterdheid terug te dringen en de basisvaardigheden van inwoners te verbeteren. Dit doen we door het faciliteren en financieren van passend educatieaanbod, gerichte samenwerking met partners zoals het Taalhuis en door laaggeletterde inwoners (volwassen inwoners, die niet inburgeringsplichtig zijn) actief te signaleren, te informeren en toe te leiden naar passend ondersteunings- en educatieaanbod. In het eerste half jaar van 2026 hebben we de regionale samenwerking verder versterkt met een nieuwe samenwerkingsovereenkomst en een bijbehorend nieuw regioplan voor de periode 2026 – 2030. Het programma richt zich op het terugdringen van laaggeletterdheid en het vergroten van kansen op participatie en werk. Als verdieping op het regionale programma stellen we een lokale uitvoeringsagenda op. Deze wordt naar verwachting begin vierde kwartaal van 2026 vastgesteld. Bereik en deelname Educatiepartners leveren jaarlijks gegevens aan voor de monitor. In het tweede kwartaal van 2026 zijn de cijfers over 2025 aangeleverd en geanalyseerd. Uit de monitor blijkt dat in 2025 in totaal 4.715 volwassen, niet- inburgeringsplichtige inwoners uit Zoetermeer op enig moment gebruikmaakten van educatieaanbod.

De deelnemersgroep bestaat voor 82% uit vrouwen. De grootste leeftijdsgroep is 36 tot en met 45 jaar (40%). Van de geregistreerde deelnemers zijn 46 inwoners aangemerkt als NT1'er (Nederlands als moedertaal). De deelnemers hebben verschillende herkomstlanden, waaronder Nederland, Marokko, Oekraïne, India en Syrië. Het grootste deel van de deelnemers (4.213 inwoners) maakte gebruik van informeel aanbod, zoals voorleesuren en taalmaatjes. Daarnaast namen 398 inwoners deel aan non-formeel aanbod en 104 inwoners aan formeel aanbod. Grafiek: Deelname aan educatieaanbod in 2025 Het aanbod bestaat uit: • informeel aanbod: laagdrempelig aanbod, zoals voorleesuren en taalmaatjes; • non-formeel aanbod: klassikaal aanbod van meer informele aard; • formeel aanbod: gecertificeerd klassikaal onderwijs. Ontwikkelingen gestarte en afgeronde trajecten Voor het non-formele en formele aanbod wordt bijgehouden hoeveel deelnemers een traject starten, afronden of nog bezig zijn. In 2025 zijn binnen het non-formele aanbod 398 trajecten gestart, waarvan 360 zijn afgerond. Binnen het formele aanbod zijn 104 trajecten gestart; 60 deelnemers hebben hun traject afgerond en 26 deelnemers waren eind 2025 nog bezig met hun traject.

15 Grafiek: Gestarte en afgeronde trajecten in 2025 Het totaal aantal deelnemers aan educatieaanbod lag in 2025 lager dan in 2024. In 2024 maakten volgens de monitor 5.272 inwoners gebruik van educatieaanbod via de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB). Deze daling is grotendeels het gevolg van een aangescherpte registratie van het informele aanbod, waardoor deelnemersaantallen nauwkeuriger worden vastgelegd. Tegelijkertijd blijven we samen met onze partners inzetten op het vergroten van het bereik van inwoners met beperkte basisvaardigheden en het stimuleren van deelname aan het educatieaanbod.

16 Gezond leven Wij werken aan een gezonde stad waarin inwoners gezond, vitaal en actief kunnen leven en meedoen. We zetten in op gezond blijven, een gezonde leefomgeving en een sterke sociale basis. Samen met inwoners en partners werken we aan het verkleinen van gezondheidsverschillen, het voorkomen van gezondheidsproblemen en het bieden van passende ondersteuning dichtbij de inwoners. Sterke Sociale basis Visie Sterke Sociale Basis Op 16 juli 2026 heeft de gemeenteraad de Visie Sterke Sociale Basis vastgesteld. Met deze visie versterken we de sociale basis van Zoetermeer vanuit drie uitgangspunten: • de inwoner maakt het verschil; • ontmoeten kan overal; • samenwerken aan een sterke sociale basis. De visie bouwt voort op Zoetermeer 2040 en geeft invulling aan de ambitie om de sociale cohesie, betrokkenheid van inwoners en zelfredzaamheid verder te versterken. In Zoetermeer geloven we in wat inwoners zelf kunnen doen. Hun betrokkenheid, initiatieven en onderlinge steun dragen bij aan een samenleving waarin mensen naar elkaar omzien en zoveel mogelijk mee kunnen doen. Of het nu gaat om een helpende hand voor een buurtgenoot, een bewonersinitiatief of deelname aan een vereniging; het zijn de dagelijkse contacten en activiteiten die zorgen voor verbinding, leefbaarheid en veerkracht in de stad.

Een sterke sociale basis is van belang om ook op langere termijn de zorg, ondersteuning en leefbaarheid in Zoetermeer op peil te houden. De visie is tot stand gekomen na een uitgebreid participatietraject. Tijdens wijkgesprekken zijn ruim 100 inwoners gesproken en 248 inwoners hebben een digitale enquête volledig ingevuld. Ook zijn bijeenkomsten georganiseerd met inwoners, netwerkpartners, wijkpartners, geloofsgemeenschappen en de Adviesraad Sociaal Domein. Onder de Sterke Sociale Basis vallen de volgende thema's en netwerken: Community tegen eenzaamheid, Netwerk Inclusie en Diversiteit, Netwerk Vrouwen van Zoetermeer en de Vrijwilligersondersteuning. Community tegen eenzaamheid Om eenzaamheid in Zoetermeer te verminderen, wordt gewerkt aan een maatschappelijke beweging waarin inwoners, organisaties en ondernemers ieder hun eigen bijdrage leveren. De gemeente stimuleert, ondersteunt en verbindt initiatieven, zodat steeds meer partijen zich inzetten voor ontmoeting en verbinding. Een kernteam van betrokken partners bewaakt de samenwerking binnen het netwerk en zorgt voor verbinding en continuïteit. Daarnaast zijn binnen de community verschillende themagroepen actief. De themagroep Jongeren werkt aan initiatieven voor en door jongeren om ontmoeting en verbinding te stimuleren.

De themagroep Eten & Ontmoeten brengt sociale eetinitiatieven in de stad samen, stimuleert samenwerking en vergroot de zichtbaarheid van ontmoetingsplekken. Hiervoor wordt onder andere gewerkt met een sociale routekaart, communicatie via het Streekblad en jaarlijkse netwerkbijeenkomsten. Enkele voorbeelden van activiteiten die plaatsvonden in het eerste halfjaar van 2026: • Netwerk Samen Cultuur Maken – 24 maart Tijdens deze bijeenkomst stond de vraag centraal hoe mensen die zich eenzaam voelen beter kunnen worden bereikt en welke rol kunst en cultuur daarbij kunnen spelen. Door deze gezamenlijke inzet groeit het netwerk en worden steeds meer inwoners bereikt, waardoor ontmoeting en verbondenheid in Zoetermeer worden versterkt. • Vrijheidsmaaltijden – 5 mei Tijdens verschillende Vrijheidsmaaltijden schoven in totaal 350 inwoners samen aan tafel om elkaar te ontmoeten en met elkaar in gesprek te gaan. 17 • Netwerkbijeenkomst Eten en Ontmoeten – 4 juni Sociale eetinitiatieven kwamen samen om ervaringen uit te wisselen en kennis te delen over gezondheidsvaardigheden en inclusie. Netwerk Inclusie en Diversiteit De vorige rapportage verwees naar de verschillende signalen die laten zien wat er in Zoetermeer speelt. Toen is geconstateerd dat deze signalen erop wijzen dat de maatschappelijke spanningen en polarisatie toenemen.

Dit benadrukte het belang van het college om, samen met maatschappelijke partners, in te zetten op vroegtijdig signaleren, dialoog en ontmoeting om het onderlinge begrip en samenhang te versterken. Stichting Inclusie en Discriminatiebestrijding registreert de signalen die zich in 2026 voordoen. De trends en opvallendheden uit deze registratie worden in de volgende rapportage beschreven. Binnen het netwerk Inclusie & Diversiteit zijn in de eerste helft van 2026 verschillende activiteiten georganiseerd. Keti Koti Op 30 juni 2026 stond Zoetermeer stil bij Keti Koti, de herdenking en viering van de afschaffing van de slavernij. De bijeenkomst begon met een herdenkingsceremonie in Park Palenstein en werd voortgezet in het CKC, waar bezoekers samenkwamen voor muziek, voordrachten, ontmoeting en reflectie. De viering was toegankelijk voor alle inwoners en benadrukte het belang van vrijheid, verbondenheid en bewustwording van het gedeelde slavernijverleden. De diverse activiteiten en brede samenwerking tussen gemeente en maatschappelijke organisaties laten zien dat Keti Koti een zichtbare plaats inneemt binnen de Zoetermeerse samenleving. Afbeelding: Kranslegging Keti Koti met Comité 30juni-1juli Zoetermeer Stadsiftar Zoetermeer Op 5 maart 2026 organiseerden ILOZ en diverse maatschappelijke partners de StadsIftar Zoetermeer.

Het evenement vond plaats in Het Wapen van Zoetermeer en stond onder het thema ‘Ontmoeting met Marokko’. Door middel van cultuur, gastronomie en ontmoeting werd invulling gegeven aan de doelstellingen van verbinding en wederzijds begrip tussen inwoners met verschillende achtergronden. De organisatie kwam tot

18 stand in samenwerking met onder andere de gemeente Zoetermeer, Stichting Piëzo, de Turkse Ondernemersvereniging en lokale ondernemers. De bijeenkomst bereikte de maximale capaciteit van 250 deelnemers en kende een wachtlijst. Netwerk Vrouwen van Zoetermeer Op 7 maart stond Zoetermeer in het teken van Internationale Vrouwendag. Dankzij de inzet van vele vrijwilligers konden vrouwen uit de stad deelnemen aan inspirerende, verbindende en feestelijke activiteiten. Overdag verwelkomde Eigen Wij bezoekers voor een afwisselend programma met onder meer creatieve workshops, ontspannende activiteiten en ontmoetingen. In de avond bracht de Ladies Night in het Praktijkcollege honderden vrouwen samen voor workshops, optredens, dans, informatie en gezelligheid. De grote opkomst en enthousiaste reacties laten zien hoe belangrijk het blijft om aandacht te besteden aan gelijke kansen, verbinding en de positie van vrouwen. Internationale Vrouwendag bracht vrouwen uit verschillende achtergronden samen en zorgde voor inspiratie, ontmoeting en nieuwe contacten. Daarnaast organiseert het netwerk Vrouwen van Zoetermeer iedere twee maanden een bijeenkomst waarin uiteenlopende onderwerpen op het gebied van emancipatie aan bod komen, zoals vrouwengezondheid, financiële zelfredzaamheid en femicide. Vrijwilligersondersteuning Op 2 juni 2026 vond in het Stadhuis-Forum de bijeenkomst Pop-up 1818 plaats.

Vrijwilligersorganisaties, bewonersinitiatieven en maatschappelijk actieve inwoners konden hier kennismaken met fondsen en ondersteuningsorganisaties. Er was aandacht voor subsidiemogelijkheden, fondsenwerving, crowdfunding, kennisdeling en netwerkondersteuning. De bijeenkomst droeg bij aan het versterken van maatschappelijke initiatieven en vrijwilligersorganisaties in Zoetermeer. Op 16 juli 2026 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen waarin wordt opgeroepen om binnen de kaders van de uitvoeringsagenda Sterke Sociale Basis een nieuwe strategie en aanpak voor vrijwillige inzet te ontwikkelen. Met deze aanpak willen we vrijwilligersnetwerken en -organisaties beter faciliteren bij het aantrekken, ondersteunen, waarderen en behouden van vrijwilligers. Maatschappelijke partners, waaronder vrijwilligersorganisaties, worden hierbij betrokken. Gezonde Stad Met de uitvoering van het plan Integraal werken aan een gezonde stad (IWGS) geven we invulling aan het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Sportakkoord II. Het plan sluit aan bij de Nota Gezondheidsbeleid 2024-2027, waarin de gemeentelijke doelen voor het bevorderen en beschermen van de gezondheid van inwoners zijn opgenomen. Binnen IWGS werken we aan het bevorderen van gezondheid en het voorkomen van gezondheidsproblemen.

De inzet richt zich onder meer op gezond opgroeien, sport en bewegen, mentale gezondheid, een gezonde leefomgeving en een sterke sociale basis. Hieronder vallen onder andere de programma’s Kansrijke Start, de Zoetermeerse Aanpak Gewoon Gezond (ZAGG), Vitaal Ouder Worden, de aanpak rond mentaal welbevinden en middelengebruik en verschillende sport- en preventieactiviteiten. Door samenwerking tussen zorg, welzijn, onderwijs en sport brengen we preventie en ondersteuning dichter bij inwoners en stimuleren we een samenhangende aanpak van gezondheidsvraagstukken. Daarbij sluiten we aan bij regionale ontwikkelingen vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA), de transformatieplannen en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). In deze rapportage lichten wij de ontwikkelingen rond suïcidepreventie en ZAGG verder toe. Suïcidepreventie Vanaf januari 2026 is de Wet integrale suïcidepreventie in werking getreden. Deze wet verplicht gemeenten om aandacht te besteden aan suïcidepreventie binnen het lokale gezondheidsbeleid. Om hier invulling aan te geven is een addendum opgesteld waarmee suïcidepreventie structureel wordt verankerd binnen het preventieve gezondheidsbeleid. 19 De inzet richt zich op het versterken van vroegsignalering, het vergroten van de mentale weerbaarheid van inwoners en het bieden van ondersteuning aan mensen met suïcidale gedachten of na een suïcidepoging.

Zoetermeer neemt sinds 2026 deel aan de Sumona-aanpak (Suïcidepreventie, Monitoring en Nazorg). Binnen deze aanpak ontvangen inwoners na een suïcidepoging ondersteuning van een casemanager, die waar nodig begeleidt naar passende zorg en ondersteuning. In de eerste helft van 2026 zijn verschillende maatregelen in gang gezet. Zo is onderzoek gedaan naar gebouwveiligheid in Zoetermeer en zijn op meerdere locaties verwijzingen naar 113 Zelfmoordpreventie en extra verlichting aangebracht. Daarnaast wordt ingezet op het vergroten van bewustwording en het verminderen van stigma, zodat inwoners eerder hulp zoeken wanneer zij psychische klachten of suïcidale gedachten ervaren. Ook worden professionals en vrijwilligers getraind in het herkennen van signalen en het voeren van het gesprek over suïcidaliteit. Daarnaast wordt gewerkt aan het versterken van de mentale weerbaarheid van inwoners. Voor jongeren gebeurt dit onder meer via het jongerenwerk, waar aandacht wordt besteed aan de invloed van sociale media, cyberpesten en online uitdagingen. Ook wordt ingezet op passende ondersteuning voor nabestaanden, naasten en betrokken professionals, waarbij het regionale aanbod voor lotgenotencontact in kaart wordt gebracht.

Grafiek: Aantal suïcides onder inwoners per 100.000 inwoner, naar woongemeente, 2019-20245 Zoetermeerse Aanpak Gewoon Gezond (ZAGG) In het kader van het Transformatieplan Preventie is het ZAGG-plan aangescherpt. Daarbij ligt meer nadruk op kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar en hun gezinnen. ZAGG is de integrale leefstijlaanpak van Zoetermeer en heeft als doel bij te dragen aan een gezonde generatie door maatschappelijke partners, programma's en leefomgevingen met elkaar te verbinden. Vanuit de ambitie ‘Samen maken we gezond gewoon in Zoetermeer’ werken we aan een omgeving waarin gezond gedrag de makkelijke keuze wordt. De aanpak richt zich op vier thema's: gezonde voeding, voldoende bewegen, ontspanning en mediawijsheid en verantwoord middelengebruik. ZAGG verbindt en versterkt bestaande initiatieven, waaronder JOGG, Gezonde School, Gezonde Kinderopvang, Kind naar Gezonder Gewicht (KnGG) en de Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI). Daarnaast werken we samen met onder andere Kansrijke Start, het Leefstijlloket en Positieve Gezondheid. Daarbij staat steeds de vraag centraal: Wat maakt gezond gedrag makkelijker? 5 Bron: Forensische lijkschouw in de regio Haaglanden 2022-2024, GGD Haaglanden

20 Het LUMC voert een realistische evaluatie van ZAGG uit. Dit onderzoek wordt gefinancierd door ZonMw en bestaat uit vier werkpakketten (WP1 t/m WP4): 1. formulering van de Initial Programme Theory (IPT) en hypothesevorming aan de hand van Context- Mechanism-Outcome (CMO); 2. toetsing van het proces en de implementatie; 3. toetsing van de gezondheidsuitkomsten; 4. verfijning van de IPT's en terugkoppeling. In mei 2026 vond de kick-off van het onderzoek plaats Figuur: Globale planning ZAGG per Werk Pakket (WP) Vanuit ZAGG is in de eerste helft van 2026 onder andere ingezet op: • Uitvoering van leerlingenprojecten door het ONC Parkdreef over een gezondere en duurzame voedselomgeving en gezond schermgebruik, inclusief presentaties van de resultaten door leerlingen. De leerlingen presenteerden verschillende ideeën, waaronder samen koken, een bonuskaart voor gezonde producten en een gezond puzzel- en doeboekje. Het laatste initiatief wordt momenteel verder uitgewerkt; de verwachting is dat er in het najaar van 2026 een Zoetermeers gezond puzzel- en doeboekje voor kinderen beschikbaar komt. • Start van het project JOGG Gezonde Buurtlocaties met organisatie Piëzo op de inZet-locaties. • Organisatie van de projectmaand OntwikkelMeizelf in mei met verschillende workshops voor kinderen en jongeren in meerdere wijken (Oosterheem, Meerzicht en Rokkeveen) en een afsluitende Kidsrun.

• Begeleiding van een sportvereniging (hockey) gericht op een gezondere kantine en verantwoord alcoholbeleid. • Bijdrage aan lokale evenementen zoals het Vet Slim Festival en Samen Buytenwegh in Buytenwegh, Peuterfestival IKC Da Vinci in Oosterheem, het zomerfeest van Piëzo in Meerzicht met aandacht voor gezonde voeding, water drinken en bewegen. En de inzet van mascotte Druppie. • Organisatie van de landelijke themaweek Week voor de Gezonde Jeugd in juni in samenwerking met lokale partners. • Het opleiden van twee Zoetermeerse kinderleefstijlcoaches. • Versterken van een gezonde voedselomgeving en voedingsbeleid op scholen in Buytenwegh en Oosterheem door samenwerking tussen JOGG-regisseur en Gezonde Schooladviseur. • Een groep inwoners zet zich actief in om een voedselbeweging in Zoetermeer te realiseren. Vanuit ZAGG zoeken we daar waar relevant de samenwerking op. Integraal Zorgakkoord (IZA), Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) Het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) bevatten afspraken tussen zorg- en welzijnspartijen, zorgverzekeraars, gemeenten en het Rijk om de gezondheid van inwoners te verbeteren, de samenwerking tussen het medisch en sociaal domein te versterken en de zorg toegankelijk en betaalbaar te houden. Het IZA en GALA lopen tot eind 2026.

21 In 2026 heeft Zoetermeer binnen deze akkoorden verder gewerkt aan het versterken van de verbinding tussen zorg, welzijn en preventie. Daarbij is onder meer ingezet op regionale samenwerking via Haaglanden Gezonder!, het versterken van preventieve ondersteuning in de wijk en het verbeteren van de aansluiting tussen zorg- en welzijnsvoorzieningen. Vanaf 2027 worden de afspraken uit het IZA en GALA voortgezet en verder uitgewerkt in het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Dit akkoord bouwt voort op de ingezette beweging en richt zich op toekomstbestendige, toegankelijke en betaalbare zorg en ondersteuning tot 2028. Aan het akkoord nemen zorg- en welzijnsorganisaties, gemeenten, zorgverzekeraars en het ministerie van VWS deel. Centraal staat het verder versterken van de samenwerking tussen het medisch en sociaal domein. Het AZWA benadrukt de beweging naar de voorkant: inwoners krijgen waar mogelijk eerder ondersteuning in hun eigen omgeving, zodat zwaardere zorg en ondersteuning kunnen worden voorkomen. Daarbij wordt onder meer ingezet op basisfunctionaliteiten en infrastructuur, zoals sociaal verwijzen en lokale steunpunten. Voor gemeenten zijn de basisfunctionaliteiten, in de vorm van lokale projecten en ketenaanpakken, een belangrijk onderdeel van het AZWA.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://zoetermeer.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/e0428eb5-bbfa-4142-b2ab-99f7ec2e51e1?agendaItemId=ae1b9480-78ad-4fd6-b483-dd62999f2239