Bijlage 3 - Ontwerp Omgevingseffectrapport (OER)

3.5

Beoordeling Onderzoeksalternatieven en Voorkeursalternatief Beoordeling van de drie onderzoeksalternatieven De effecten van de drie onderzoeksalternatieven zijn, net als de Leefomgevingsfoto van zowel de huidige situatie als de referentiesituatie, beoordeeld op basis van de kernwaarden van het ecologisch plafond en het sociaal fundament. Hiervoor is hetzelfde beoordelingskader toegepast. Per kernwaarde is beschreven en beoordeeld of een alternatief een positieve of negatieve bijdrage levert aan de verwachte score van de referentiesituatie.

Pagina 25 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

De onderzoeksalternatieven zijn globaal geformuleerd, wat betekent dat de exacte omvang, locatie en specifieke kenmerken van ontwikkelingen pas bij verdere uitwerking duidelijk zullen worden. Daarom is het van belang te benadrukken dat de hier gepresenteerde effectbeoordeling niet bedoeld is om specifieke effecten precies te duiden. Deze beoordeling op hoofdlijnen moet dan ook worden geïnterpreteerd als een indicatie van ‘kansen op positieve of negatieve effecten’. Verkeerskundige doorrekening van de alternatieven Alle maatregelen die in de onderzoeksalternatieven genoemd zijn, zijn doorgerekend in een verkeersmodel. In dit onderzoek wordt naast een vergelijking tussen de verschillende varianten ook gekeken naar de referentiesituatie. De referentiesituatie is de toekomstige situatie 2040 zonder de ontwikkelingen die vastgelegd worden in de Ruimtelijke Strategie, maar met bekende autonome ontwikkelingen. Autonome ontwikkelingen zijn die ontwikkelingen met een vastgesteld juridische-planologische status, die logischerwijs uit maatschappelijke trends te ontleden zijn of die vrijwel zeker doorgang zullen vinden voor 2030. In het geval van de Ruimtelijke Strategie spelen de grote woningbouwontwikkelingen in de regio mee. Per alternatief wordt een verkeersintensiteit (motorvoertuigen per etmaal) en I/C-verhouding op alle onderstaande wegvakken berekend.

Deze getallen geven een weergave van de knelpunten die in elk scenario ontstaan. Daarnaast zijn berekeningen uitgevoerd naar het aantal fietsers en openbaar vervoer, waarbij een inschatting is gemaakt van de veranderingen in aantal reizigers per modaliteit, op basis van de infrastructurele maatregelen en de woningbouwaantallen.

De beoordeling is uitgevoerd op traditionele wijze, met behulp van plussen en minnen; er zijn geen trendgrafieken gebruikt.

Pagina 26 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

++ + 0/+ 0 0/--

Kans op het optreden van een sterk positief effect ten opzichte van de referentiesituatie Kans op het optreden van een positief effect ten opzichte van de referentiesituatie Kans op het optreden van een licht positief effect ten opzichte van de referentiesituatie Een neutraal effect ten opzichte van de referentiesituatie Risico op het optreden van een licht negatief effect ten opzichte van de referentiesituatie Risico op het optreden van een negatief effect ten opzichte van de referentiesituatie Risico op het optreden van een sterk negatief effect ten opzichte van de referentiesituatie

Beoordeling Voorkeursalternatief De effecten van het Voorkeursalternatief zijn ook beoordeeld op de thema’s van het beoordelingskader. Veel van de effectbeschrijvingen zijn ontleend aan de onderzoeksalternatieven. Ook hier is een beoordeling van plussen en minnen gegeven. Conclusies en aanbevelingen bij het Voorkeursalternatief Bij de beoordeling van de effecten van het Voorkeursalternatief uit de Ruimtelijke Strategie zijn diverse conclusies getrokken. Ook zijn er diverse mogelijkheden om effecten te versterken of juist te beperken. In de vorm van aanbevelingen zijn diverse spelregels per thema en in het algemeen gemaakt. Deze kunnen helpen om gedurende de uitvoering van de visie de kwaliteit van de fysieke leefomgeving zo hoog mogelijk te maken en houden. Hier is een duidelijke link te maken met het monitoren van hetgeen onderzocht is en nader uitgewerkt wordt. Zie ook hoofdstuk 8.

Pagina 27 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

4.

Zoetermeer in vogelvlucht

4.1

Algemene kenmerken De gemeente Zoetermeer heeft ruim 128.000 inwoners, verdeeld over circa 55.000 huishoudens. Gelegen in het hart van de Randstad, dichtbij steden als Den Haag en Rotterdam, bestaat de gemeente uit diverse wijken, elk met hun eigen unieke karakter. Zoetermeer biedt een combinatie van stedelijke voorzieningen en groene ruimtes, wat bijdraagt aan een aantrekkelijke en leefbare woonomgeving. Dankzij de centrale ligging in de Randstad en de nabijheid van grootstedelijke faciliteiten, beschikt Zoetermeer over een gunstige economische positie en uitstekende bereikbaarheid. De gemeente biedt circa 50.000 banen, wat zorgt voor veel hoogwaardige werkgelegenheid. Zoetermeer is goed verbonden via het openbaar vervoer, met rechtstreekse treinverbindingen naar Den Haag, Rotterdam en Gouda. Daarnaast bieden de nabijgelegen snelwegen A12 en A4 snelle toegang tot andere delen van het land. De wijken van Zoetermeer zijn ontstaan rondom de groene gebieden en recreatieve zones, zoals het Balijbos en het Westerpark. De stad is uitgegroeid van een tuinstad tot een moderne gemeente, waar natuur en stedelijke ontwikkeling harmonieus samenkomen.

Pagina 28 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

4.2

Historische ontwikkeling De ontwikkeling van Zoetermeer kan worden begrepen door zowel de stedelijke als de natuurlijke veranderingen door de eeuwen heen te bekijken. Zoetermeer bleef tot halverwege de 20e eeuw grotendeels een rustig, agrarisch dorp. De natuurlijke kenmerken van het landschap, zoals polders, sloten en weilanden, bleven dominant. De meest ingrijpende verandering in de ontwikkeling van Zoetermeer kwam in de jaren ‘60 van vorige eeuw. Door de snelle bevolkingsgroei in de Randstad en de woningnood in steden als Den Haag en Rotterdam werd Zoetermeer in de jaren ‘60 aangewezen als een van de zogenaamde "groeikernen". Dit betekende dat het dorp een belangrijke rol kreeg in het huisvesten van mensen die vanuit omliggende steden naar de regio verhuisden. In korte tijd werd het voormalige dorp omgevormd tot een snelgroeiende stad. Het inwonertal schoot omhoog van ongeveer 6.000 in de jaren ‘50 naar meer dan 100.000 in de jaren ‘90. Nieuwe woonwijken, winkelcentra en infrastructuur werden ontwikkeld, zoals de wijken Driemanspolder, Meerzicht en Buytenwegh. Ook het moderne stadshart met winkelcentrum en kantoorcomplexen kreeg vorm. De stad werd ontworpen volgens de principes

Pagina 29 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

van de moderne stedenbouw, met veel ruimte voor groen en recreatie, wat een weerspiegeling is van de hedendaagse poging om een nog steeds balans te vinden tussen nieuwe verstedelijking en een prettige woonomgeving. Ondanks de grootschalige verstedelijking is er in Zoetermeer veel aandacht gebleven voor de natuurlijke omgeving. In de jaren ‘70 en ‘80 werd het Balijbos aangelegd, een groot natuurgebied aan de rand van de stad. Ook het Westerpark en het recreatiegebied Noord Aa ontstonden in deze periode. Deze gebieden zijn aangelegd om de bewoners toegang te geven tot natuur en recreatie binnen de stad, waarmee Zoetermeer een van de groenste steden in de regio werd. Sinds de jaren ‘90 is Zoetermeer verder gegroeid tot een stad met meer dan 128.000 inwoners. Naast woonwijken en groene recreatiegebieden heeft de stad zich ook ontwikkeld als economisch en technologisch centrum, met onder andere bedrijvenparken zoals het Lansingerland-Zoetermeer gebied en het IT-cluster rond de Dutch Innovation Factory. Dit weerspiegelt de overgang van Zoetermeer naar een meer gevarieerde stadseconomie. Daarnaast heeft de stad zichzelf gepositioneerd als aantrekkelijk voor forenzen, dankzij de uitstekende verbindingen met Den Haag, Rotterdam en Utrecht via de RandstadRail en de snelwegen A12 en A4.

Zoetermeer is een voorbeeld van een stad die in relatief korte tijd een flinke transformatie heeft ondergaan. Van een klein agrarisch dorp is het uitgegroeid tot een moderne groeikernstad, waar stedelijke ontwikkeling en infrastructuur samen gaan met de aanleg van groene recreatiegebieden en natuur. Dit evenwicht tussen stedelijke groei en natuurlijke omgeving blijft een van de belangrijkste kenmerken van de stad tot op de dag van vandaag.

Figuur 4.1: Weergave kaart Zoetermeer met uitbreiding van de stadsgrenzen over de jaren heen

4.3

Systeemanalyse bodem en water De gemeente Zoetermeer heeft Antea Group ingeschakeld om de huidige en toekomstige uitdagingen op het gebied van bodem, water en biodiversiteit inzichtelijk te maken en advies te geven voor de Ruimtelijke Strategie. In het kader hiervan analyseerde Antea Group de fysieke, ecologische en sociale elementen in Zoetermeer en stelde strategieën voor die aansluiten bij de gemeentelijke Klimaatstrategie. Deze strategieën moeten helpen om

Pagina 30 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

de effecten van klimaatverandering, zoals wateroverlast, droogte en hittestress, beter op te vangen in het stedelijke ontwerp van Zoetermeer. Het rapport benadrukt de dringende noodzaak van maatregelen vanwege de klimaateffecten die vooral sterk verstedelijkte gebieden zoals Zoetermeer treffen. Klimaatmodellen voorspellen een toename van natte winters, extreme zomerbuien en hogere temperaturen, wat gevolgen heeft voor het waterbeheer, de hittestress en de biodiversiteit. Zoetermeer heeft te maken met specifieke ondergrondse kenmerken, waaronder oude zeeklei, beperkte bodemdaling en een complex watersysteem dat gevoelig is voor verzilting en waterpeilbeheer. Door de beperkte hoeveelheid stedelijk groen is de biodiversiteit onder druk, wat de noodzaak voor groene en blauwgroene infrastructuren benadrukt. Deze structuren bieden niet alleen leefruimte voor flora en fauna, maar dragen ook bij aan het tegengaan van klimaat gerelateerde uitdagingen. Voor de toekomst worden strategieën voorgesteld die zich richten op de vergroening van de stad, wateropvang en -beheer, verbetering van waterinfiltratie, vergroening van privéterreinen, en de integratie van natuurinclusieve maatregelen in stedelijk beleid. Hiermee wordt Zoetermeer beter bestand tegen klimaatveranderingen en blijft de stad leefbaar en gezond

4.4

Autonome trends en nationale ontwikkelingen Het beleid in de Omgevingsvisie van de gemeente Zoetermeer richt zich op de komende +- 15 jaar. In deze periode kunnen er veel veranderingen plaatsvinden. Ontwikkelingen die met enige zekerheid verwacht kunnen worden, ongeacht de inhoud van de visie, zijn autonome ontwikkelingen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen nationale trends en lokale ontwikkelingen in en rond Zoetermeer die invloed kunnen hebben op de leefomgeving. Hieronder worden enkele van deze autonome trends en nationale ontwikkelingen toegelicht. Demografische ontwikkeling: Een belangrijke autonome ontwikkeling is de verandering in de bevolkingssamenstelling. Net als in de rest van Nederland zal ook Zoetermeer te maken krijgen met verdere vergrijzing. Het aandeel ouderen neemt toe, evenals het aantal eenpersoonshuishoudens. Deze trends hebben invloed op de fysieke leefomgeving en vragen om een herziening van de woonbehoeften. Er zal een grotere vraag ontstaan naar kleinschalige woningen voor eenpersoonshuishoudens en levensloopbestendige woningen, die geschikt zijn voor meerdere levensfasen, voor de oudere bevolking. Klimaatverandering: De effecten van klimaatverandering worden steeds duidelijker. De gemiddelde temperatuur stijgt en weersextremen zoals hittegolven, droogte en hevige regenbuien komen steeds vaker voor.

Dit brengt uitdagingen met zich mee voor de fysieke leefomgeving. Zo neemt het risico op hittestress toe door de stijgende temperaturen en kunnen langdurige droogteperiodes leiden tot verdroging en dalende grondwaterstanden. Tegelijkertijd zorgen intensievere regenbuien voor een verhoogd risico op wateroverlast en overstromingen. Groeiende vraag naar ruimte: De vraag naar ruimte, zowel boven- als ondergronds, neemt toe. De verduurzamingsopgave brengt bijvoorbeeld een grotere vraag naar ruimte voor de opwekking van duurzame energie, zoals door middel van zonne- en windenergie. Ondergronds groeit de behoefte aan opslagcapaciteit en aan geothermische installaties of warmtepompen. Bovengronds is er daarnaast steeds meer ruimte nodig voor geplande ontwikkeling. Deze ruimteclaims kunnen in sommige gevallen de druk op het omliggende landschap vergroten. Groeiende aandacht voor gezondheid: Gezondheid speelt een steeds belangrijkere rol in ruimtelijke besluitvorming. Er is een trend zichtbaar waarbij bedrijven en activiteiten die overlast veroorzaken, zoals geluid of geur, steeds verder van woonwijken worden verplaatst naar het buitengebied. Met de invoering van de Omgevingswet zal het mogelijk worden om milieuruimte meer specifiek per bedrijf te beoordelen, in plaats van generieke hindercontouren te hanteren.

Sociaaleconomische ontwikkeling van de stad: Zoetermeer is geëvolueerd van een snelgroeiende groeistad naar een moderne woongemeente, met een sterke focus op technologie, ICT, en dienstverlening. De economie richt zich op innovatie en duurzaamheid, terwijl de stad aantrekkelijke werkgelegenheid biedt. Tegelijkertijd staan bepaalde wijken voor uitdagingen zoals vergrijzing en inkomensverschillen, waardoor sociaaleconomische inclusie en betaalbare huisvesting belangrijke aandachtspunten blijven.

Pagina 31 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

4.5

Autonome lokale ontwikkelingen De Omgevingsvisie Zoetermeer 2040 schetst een toekomstbeeld voor de gemeente. Een onderdeel van die toekomst zijn plannen die al een juridisch-planologische status hebben, of al vergevorderd in de planuitwerking zijn. Deze worden beschouwd als autonome ontwikkelingen. Om een goede vergelijkingssituatie te hebben, is het relevant deze harde plannen inzichtelijk te hebben. De visie borduurt immers voort op de situatie waarin deze autonome harde plannen zijn gerealiseerd. Dit wordt de referentiesituatie genoemd. In het OER bij de Omgevingsvisie wordt de vergelijking met de referentiesituatie gemaakt om te toetsen welke effecten de Omgevingsvisie en de opgestelde onderzoeksalternatieven hebben. De referentiesituatie 2040 bestaat uit de huidige situatie inclusief de harde plancapaciteit van 10.000 woningen. Deze woningen zijn al (deels) verankerd in huidige wet- en regelgeving (bestemmingsplannen). De extra woningen leiden tot een toename van de verkeersgeneratie waardoor ook op bestaande wegen de geluidbelasting en de luchtverontreiniging toeneemt.

Pagina 32 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

5.

De leefomgevingsfoto (LOF) van Zoetermeer De eerste stap van het OmgevingsEffectRapport (OER) is het schetsen van een goed beeld van de huidige en toekomstige staat van de leefomgeving in de gemeente Zoetermeer. Hiervoor dient deze Leefomgevingsfoto; deze geeft een overzicht van het bestaand beleid, de huidige situatie en de mogelijke trends en ontwikkelingen. Dit is per thema en aspect gedaan. In deze Leefomgevingsfoto wordt nog geen oordeel gegeven over de thema’s; dit volgt later in dit OER, op basis van de referentiesituaties die in deze leefomgevingsfoto zijn beschreven. De voorliggende leefomgevingsfoto geeft een beeld van de huidige situatie in de gemeente Zoetermeer omtrent verschillende aspecten. Op basis van eerder opgestelde parameters door de gemeente Zoetermeer is er een huidige referentiesituatie geschetst waaraan de verschillende onderzoeksalternatieven kunnen worden getoetst. Zo is er uitgegaan van een groeiscenario van 12.350 tot 27.500 woningen en is er in elk alternatief verschillende gekeken naar specifieke aspecten. De LOF geeft een referentiesituatie ten opzichte van de onderzoeksalternatievenvergelijking later in dit OER. Zoetermeer is een stad in ontwikkeling met ambitieuze plannen om de bevolkingsgroei te ondersteunen door de bouw van duizenden nieuwe woningen.

De gemeente zet sterk in op duurzaamheid, klimaatadaptatie en het creëren van een leefbare omgeving. Naast infrastructuuruitdagingen zoals verkeersdrukte en de groeiende populariteit van fietsen, ligt de focus ook op het verbeteren van de luchtkwaliteit, verminderen van geluidsoverlast en versterken van biodiversiteit. De stad investeert in veiligheid, groenvoorzieningen en sportfaciliteiten, met aandacht voor het behoud van historisch erfgoed. Samenwerking en innovatie staan centraal in het streven naar een duurzame toekomst. De leefomgevingsfoto toont Zoetermeer als een moderne, groene stad met uitdagingen binnen verschillende kaders. Er is veel aandacht voor duurzaamheid, met ruime fietspaden, elektrische laadpalen, en groene parken voor sport en recreatie. In de buurt staan moderne woningen naast enkele monumenten die herinneren aan het historische karakter van de stad. Om de stad leefbaar te houden is het nodig om aanpassingen te doen in zowel het vigerende beleid als het ruimtelijke domein.

5.1

Verkeer en vervoer

5.1.1

Inleiding, beleid en beoordelingskader Inleiding Het streven naar een dynamische, leefbare stad gaat hand in hand met de ambitie van Zoetermeer om een aantrekkelijke en goed bereikbare omgeving te creëren voor haar inwoners, werknemers en bezoekers. Mobiliteit vormt hierbij een essentieel onderdeel, waarbij de ontwikkeling van een prettige woon- en leefomgeving nauw verbonden is met de bereikbaarheid en toegankelijkheid van de stad. De groeiende vraag naar woonruimte en de behoefte aan hoogwaardige voorzieningen hebben geleid tot ambitieuze plannen, zoals 'De woningbouwagenda Zoetermeer', 'Zoetermeer groeit' en 'Entree Zoetermeer', die de stad een nieuw gezicht zullen geven. Met een bouwopgave van 12.350-27.500 woningen en een verwachte groei van circa 21.000 tot 33.000 inwoners, staat Zoetermeer voor de uitdaging op het gebied van mobiliteit. In dit hoofdstuk zullen we dieper ingaan op de mobiliteitsuitdagingen van Zoetermeer en de strategieën die worden ingezet om deze aan te pakken. We verkennen de voornaamste kenmerken op het gebied van mobiliteit en belichten hoe deze aansluiten bij de recente beleidsontwikkelingen van zowel de gemeente Zoetermeer als de bredere regio. Beleid In de Visie Zoetermeer 2040 beschrijft de gemeente haar ambitie om de ‘alzijdige bereikbaarheid te verbeteren’.

Daarvoor zet de gemeente in op behoud van de kwaliteit van de van oudsher goede oost-westverbindingen. De noord-zuid ontsluiting behoeft nog aandacht. Voor OV zet de gemeente in op een hoogwaardige ov-verbinding met Rotterdam (ZoRo) en Leiden (LeiZo) en een intercitystation. Ook zet de gemeente in op hoogwaardige

Pagina 33 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

alzijdige wandel- en fietsverbindingen. Waar mogelijk is er sprake van schone en stille mobiliteit. De impact op het milieu door verkeer en vervuilende activiteiten is ver teruggedrongen. Zoetermeer heeft ook een mobiliteitsvisie 2030, fietsbeleid en parkeerbeleid. Dit is hieronder schematisch opgenomen Mobiliteitsvisie 2017-2030 De mobiliteitsvisie van Zoetermeer voor de periode 2017-2030 heeft als ambitie om de stad aantrekkelijk, goed bereikbaar en veilig te maken voor haar inwoners, werknemers en bezoekers. De doelstellingen omvatten het behouden van leefbaarheid en vitaliteit, waarbij mobiliteit en ruimtelijke ontwikkeling hand in hand gaan. Dit omvat het versterken van verbindingen tussen gebieden rond de stadsring, het verbeteren van verkeersveiligheid, het opzetten van een kwalitatief hoogwaardig openbaar vervoersnetwerk vanuit drie hoofdknooppunten, en het bevorderen van fietsen en lopen door goede netwerken en stallingen te bieden. Daarnaast streeft Zoetermeer ernaar om haar positie in het hart van de Randstad en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) optimaal te benutten. Dit omvat samenwerking met regionale partners, het verbeteren van HOV-verbindingen richting Rotterdam, Leiden, Scheveningen en Delft, het aanleggen van nieuwe regionale noord-zuid autoverbindingen, en het integreren van Zoetermeer binnen een aantrekkelijk regionaal fietsnetwerk.

Innovatie en duurzaamheid worden maximaal gestimuleerd om deze doelstellingen te bereiken. Actieplan fiets 2014 Het Actieplan Fiets 2014 streeft naar een 50% stijging in fietsgebruik tegen 2030. Het fietsbeleid heeft drie pijlers: (1) kunnen fietsen, (2) willen fietsen en (3) flankerende acties. Waarbij ‘kunnen fietsen’ zich richt op de infrastructuur van het fietsnetwerk. De pijler ‘willen fietsen’ gaat over maatregelen om gedrag te beïnvloeden en benaderingen op basis van doelgroepen. De flankerende acties richten zich o.a. op het verbeteren van fietsvaardigheden, monitoring en handhaving. Ook is er een nachtnetwerk fiets.

Pagina 34 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

Beoordelingskader In het beoordelingskader zijn onderstaande aspecten opgenomen. De drie aspecten binnen het model van een modal split (de verdeling van personen over vervoerswijzen) zijn opgenomen in het onderstaande beoordelingskader. De streefwaarden en ambities zijn afkomstig uit de Visie Zoetermeer, en uit Mobiliteitsvisie 2017-2030 en het Actieplan Fiets 2014. Thema

Aspect

Verkeer en vervoer Gemotoriseerd vervoer Openbaar vervoer

Actieve verkeer vervoerswijzen

Streefwaarde / ambitie

Gewenste beweging

Verbeteren van de alzijdige Versterken van de noord-zuid bereikbaarheid verbindingen Het versterken van de positie Groei van het aantal ovin het hart van de Randstad verplaatsingen; Voldoende aanbod en robuuste verbindingen met andere steden / Hoogwaardige alzijdige Groei van 50% in fietsgebruik wandel- en fietsverbindingen in 2030 Realiseren van fietsnetwerk en ontbrekende schakels

5.1.2

Huidige situatie Autoverkeer Zoetermeer wordt ontsloten door een uitgebreid wegennetwerk dat zowel lokale als regionale verbindingen mogelijk maakt. Als een groeiende stad speelt het wegennet een cruciale rol in de mobiliteit van de stad. Het centrale punt van het wegennetwerk is de A12, een belangrijke snelweg die Zoetermeer verbindt met steden als Den Haag, Utrecht en Rotterdam. Deze snelweg fungeert als een belangrijke weg voor het autoverkeer van en naar de stad. De A12 biedt niet alleen een snelle verbinding met omliggende steden, maar ook met de rest van Nederland. Naast de A12 zijn er diverse andere wegen die een essentiële rol spelen in de ontsluiting van Zoetermeer. De N209, bijvoorbeeld, verbindt automobilisten uit Zoetermeer met omliggende gemeenten zoals Bergschenhoek, Bleiswijk en Boskoop. Deze weg is een goede verbinding voor het regionale verkeer en draagt bij aan de bereikbaarheid van Zoetermeer en haar omgeving. Ook wegen als de Australiëweg en de Zoetermeerse Rijweg zijn belangrijke wegen die een rol spelen in de ontsluiting van Zoetermeer. Binnen Zoetermeer wordt het wegennetwerk gekenmerkt door een structuur van hoofdwegen die de verschillende wijken en bedrijventerreinen met elkaar verbinden.

Hoofdwegen zoals de Europaweg, de Afrikaweg en de Zwaardslootseweg zorgen voor een vlotte doorstroming van het autoverkeer binnen de gemeente en vormen de ruggengraat van het lokale wegennetwerk. Voor het onderzoek naar de hoofdwegenstructuur van Zoetermeer in 2016 zijn de huidige en toekomstige kwaliteit van dit wegennet in en rond de stad geanalyseerd.

Pagina 35 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

Hieruit blijkt dat er tijdens de spits knelpunten zijn qua doorstroming op de Zwaardslootseweg en de Europaweg. Deze vertraging wordt veroorzaakt door het hoge aandeel sluipverkeer, waarbij 23% van de voertuigen die een route hebben via de A12 en de A4, de alternatieve route door Zoetermeer nemen. Het stimuleren van dit doorgaande verkeer om een andere route te kiezen, helpt bij het oplossen van de doorstromingsproblemen in Zoetermeer.

Figuur 5.1: Knelpunten in het autonetwerk binnen Zoetermeer

Een ander aandachtspunt betreft de snelheidsregimes op de hoofdstructuur van Zoetermeer, die variëren tussen 50 en 70 km/h. Dit kan mogelijk als verwarrend worden ervaren en heeft mogelijk invloed op de verkeersveiligheid en doorstroming. Daarnaast wordt opgemerkt dat de hoofdwegenstructuur van Zoetermeer niet altijd het stedelijk karakter van de stad weerspiegelt. Automobilisten beleven niet de aanwezigheid van de stad, doordat deze verborgen ligt en afgekeerd is van de hoofdwegenstructuur, die vormgegeven is als ‘stroomweg’. (GOW70). De maximumsnelheid van 70km/u is daarnaast niet in lijn met de CROW-richtlijnen voor snelheden binnen de bebouwde kom. De huidige inrichting leidt ook tot snelheidsovertredingen op de GOW70 en GOW50 wegen blijkt uit de verkeersveiligheidsrapportage 2023 uitgevoerd door Bliq. Met zware snelheidsovertredingen op o.a. de Afrikaweg, Australieweg en Oostweg. Parkeren Wat betreft parkeren zijn er diverse aandachtspunten. Zo is er een hoge parkeerdruk in de 'oude' wijken van Zoetermeer, met name in Meerzicht, Driemanspolder, Palenstein, Seghwaert, Buytenwegh en De Leyens. Daarnaast is er onvoldoende openbare parkeergelegenheid bij kantoorlocaties in de wijk Rokkeveen, terwijl een deel van de kantoren wel over voldoende inpandige parkeerplaatsen beschikt, die echter niet volledig worden benut. Dit leidt tot oneigenlijke parkeerdruk op straat.

Echter heeft Zoetermeer op veel andere plekken geen hoge parkeerdruk. In de binnenstad geldt dat er een overcapaciteit is van de parkeerplaatsen en in veel gebouwen zijn er inpandige parkeervoorzieningen.

Pagina 36 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

Het invoeren van vergunningen en parkeertarieven is een effectieve maatregel om de parkeerdruk te verlagen in drukbevolkte gebieden. Door vergunningen in te voeren, krijgen bewoners en bedrijven voorrang op parkeerplekken, wat het willekeurige parkeren door bezoekers beperkt. Daarnaast ontmoedigen parkeertarieven het langdurig parkeren door bezoekers, omdat het betalen voor parkeertijd minder aantrekkelijk is dan bijvoorbeeld het gebruik van openbaar vervoer of andere alternatieven. Deze maatregelen zouden kunnen zorgen voor een betere balans in het gebruik van parkeerplaatsen. Openbaar vervoer De OV-bereikbaarheid van Zoetermeer wordt gekenmerkt door een uitgebreid netwerk van treinen, bussen en trams, dat inwoners en bezoekers in staat stelt om zich gemakkelijk binnen de stad en naar omliggende steden te verplaatsen. Een van de belangrijkste knooppunten van het openbaar vervoer in Zoetermeer is station Zoetermeer, gelegen langs de A12. Dit station biedt verbindingen met verschillende trein- en lighttraillijnen, waaronder de Randstadrail lijn 3 en de NS Sprinter richting Den Haag en Gouda. De meest wezenlijke verbindingen zijn opgenomen in onderstaande kaart. Zoetermeer kent veel vrij liggende bus- en traminfrastructuur.

Figuur 5.2: Deel van de huidige OV-verbindingen binnen de gemeente Zoetermeer

Pagina 37 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

Figuur 5.3: Weergave huidige OV-knooppunten binnen de gemeente Zoetermeer

Naast het treinstation is Zoetermeer ook goed bereikbaar met de bus. Verschillende buslijnen van EBS en RET bedienen de stad en zorgen voor een netwerk van busverbindingen met enkele ‘witte vlekken’. Deze buslijnen verbinden verschillende wijken en bedrijventerreinen in Zoetermeer met elkaar, evenals met omliggende gemeenten. In onderstaande kaarten 1.5 en 1.6 is de afstand tot een treinstation of een bushalte binnen de gemeente Zoetermeer weergegeven. De kaarten laten zien dat voornamelijk het centrum goed is aangesloten op het busen treinennetwerk, maar dat de buitengrenzen van de gemeente nog een relatief grote afstand hebben tot een bushalte en/of treinstation.

Pagina 38 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

Figuur 5.4: Weergave afstand tot treinstation binnen de gemeente Zoetermeer (Atlas Leefomgeving, 2024)

Figuur 5.5: Weergave afstand tot bushalte binnen de gemeente Zoetermeer (Atlas Leefomgeving, 2024)

Een belangrijk aspect van de ov-bereikbaarheid van Zoetermeer is de integratie van verschillende vormen van openbaar vervoer. Zo maakt de Randstadrail het mogelijk om snel en efficiënt te reizen tussen Zoetermeer en

Pagina 39 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

omliggende gemeente Leidschendam-Voorburg en steden zoals Den Haag. Deze lightrailverbinding biedt een snelle manier van reizen tussen den Haag en Zoetermeer, waardoor forenzen en andere reizigers kunnen profiteren van een goede verbinding tussen verschillende delen van de regio. De kwaliteit van het OV-netwerk is geanalyseerd, waarbij de snelheid van het openbaar vervoer in de spits als maatstaf werd genomen (voornamelijk van invloed bij het busvervoer). Uit deze analyse blijkt dat de OVverbindingen vanuit Zoetermeer naar gemeenten zoals Den Haag, Utrecht, Gouda en Amsterdam over het algemeen goed presteren. De combinatie van treinen en RandstadRail draagt bij aan een efficiënte reiservaring voor forenzen en reizigers. Echter, de verbinding met Rotterdam en enkele andere omliggende steden blijft achter, met trage en lage frequente busdiensten en verlies van tijd bij overstappen. Ook het aantal (gewenste) reizigers blijft achter op bepaalde stations en haltes. Zoals op het Zoetermeerse deel van lijn 3 (De Krakeling) en op station Zoetermeer en Zoetermeer-Oost. In het kader van het verbeteren van de algehele mobiliteit heeft de gemeente Zoetermeer essentiële verbindingen geïdentificeerd die een centrale rol spelen in het openbaar vervoer binnen de regio.

Deze vitale routes omvatten trajecten naar Rotterdam (met de mogelijkheid tot doorkoppeling naar Schiedam), Scheveningen, Leiden en Delft. Een veelheid aan benaderingen wordt overwogen om deze connecties te optimaliseren, variërend van naadloze overstapmogelijkheden tot het versnellen van het HOV-netwerk. Zo wordt bijvoorbeeld onderzocht hoe een snellere verbinding tussen Zoetermeer en Rotterdam kan worden gerealiseerd door een naadloze overstap op de metro in Rodenrijs, wat aanzienlijke reistijdwinst met zich meebrengt. Daarnaast tracht de gemeente de verbindingen met Leiden en Delft te verbeteren Fietsen De gemeente Zoetermeer is door fietsers uitgeroepen tot ‘beste grote fietsgemeente’. Het fietsgebruik in Zoetermeer is de afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen, waardoor de stad zich terecht profileert als een fietsvriendelijke omgeving. Dagelijks vinden alleen al door de inwoners van Zoetermeer circa 100.000 fietsverplaatsingen plaats.

Pagina 40 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

Figuur 5.6: Weergave totaalscore onderzoek naar kwaliteit van fietsgemeenten, score 1-5 (Fietsbond, 2022)

Ondanks deze reputatie als fietsstad, zijn er nog steeds obstakels die de gemeente graag wil aanpakken. In 2014 is het Actieplan Fiets vastgesteld, waarin concrete maatregelen zijn opgenomen om het fietsnetwerk en de fietsvoorzieningen te verbeteren. De ambitie is om het aantal fietsverplaatsingen binnen de stad tegen 2030 met 50% te verhogen ten opzichte van 2012. Cijfers tonen aan dat de gemeente op de goede weg is: het aantal bewoners dat dagelijks de fiets gebruikt, is gestegen van 34% in 2012 naar 42% in 2014. Over het algemeen is de bevolking tevreden over het fietsnetwerk in en rond de stad, waarbij in enquêtes het fietsnetwerk een 8,2 krijgt als rapportcijfer en de regionale fietsverbindingen zelfs een 8,8. Een belangrijk aandachtspunt is de barrièrewerking van de A12, met specifieke focus op de Mandelabrug. Fietsers ervaren het als minder prettig om de (rol)trap te moeten nemen om de A12 over te steken. Recente verbeteringen, zoals de vervanging van roltrappen en de installatie van extra liften, hebben het gebruik van de roltrap verminderd ten gunste van de nieuwe lift. Desondanks blijft de ambitie om het Katwijkerlaantracé aan te leggen met een nieuwe fietsbrug over de A12 van belang. Een ander aandachtspunt is het onderhoud van fietspaden. Als verbeterpunten geeft de fietsersbond tevens aan: meer 30 km/u wegen en rotondes (met fietsers in de voorrang).

Het netwerk van fietsverkeer sluit echter niet altijd goed op elkaar aan, met name waar het gaat om de aansluiting tussen regionale fietsroutes en de historische linten van Zoetermeer. Er ligt een uitdaging om deze regionale fietsroutes zoveel mogelijk via de linten te laten lopen. Daarnaast ligt de uitdaging bij het ontwikkelen van betere routes door de wijken, hierdoor wordt de fiets niet alleen een prominenter vervoersmiddel in de wijk, maar is er op deze manier ook een verbetering van de sociale controle op straat.

Pagina 41 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

In dat kader is het concept van het Nachtnet Fiets geïntroduceerd, bedoeld om fietsers 's avonds zoveel mogelijk gezamenlijk te laten rijden via verlichte en sociaal veilige routes. Belangrijke plekken zoals scholen, winkelcentra, sportvoorzieningen en uitgaansgelegenheden zijn verbonden via dit netwerk, waar extra verlichting is aangebracht en groen goed wordt gesnoeid. Er wordt voortdurend gewerkt aan verbeteringen, zoals betere verlichting en snoeiwerk langs de routes, om de veiligheid en beleving van fietsers in het donker te verbeteren.

5.1.3

Trends en ontwikkelingen (H)OV-gebruik groeit door trek naar de stad De groei van OV-aanbod staat op dit moment onder druk door personeelstekort. Waardoor verschillende vervoerders in de regio (NS, HTM en RET) een afgeschaalde dienstregeling rijden ten opzichte van de periode voor Corona. Autogebruik blijft groeien tot 2040 Ondanks de toenemende populariteit van stedelijke leefomgevingen en de afnemende interesse van jongeren in het bezitten van een auto, blijft het autogebruik naar verwachting groeien tot 2040. Dit komt onder andere door dalende autokosten in vergelijking met het openbaar vervoer, terwijl de prijs van het OV juist stijgt. In veel steden maakt autodelen een exponentiële groei door. Ook in Zoetermeer groeit het aanbod van deelauto’s. In absolute zin zijn het er echter nog weinig. In nieuwbouwontwikkelingen wordt in Zoetermeer ook deelmobiliteit toegepast. E-bike biedt kansen op langere afstand Een andere vervoerswijze is het gebruik van de e-bike. Er worden steeds meer fietsen verkocht die geschikt zijn om langere afstanden af te leggen. Dit opent nieuwe mogelijkheden voor fietsgebruik tussen steden, waardoor de vraag naar regionale fietspaden toeneemt. Het veranderende gebruik van de fiets vraagt om aanpassingen in de infrastructuur om de groei te accommoderen. Ook de zwaardere elektrische fiets (ook wel ‘fat bike’) wint aan populariteit.

De ‘fat bike’ vervangt vooral de snor- en bromfiets, auto en (e-)fiets. Dat is positief voor de luchtkwaliteit en doorstroming. Er zijn zorgen over het toenemend aantal ongelukken met (vooral) jonge fietsers. De opkomst van de e-bike op de fietspaden in Zoetermeer biedt zowel voordelen als uitdagingen. E-bikes zijn een duurzaam en efficiënt alternatief voor autoritten, maar hun hogere snelheid kan leiden tot ongevallen en gevaarlijke situaties op drukke fietspaden. De huidige infrastructuur is vaak niet geschikt voor e-bikes, wat tot knelpunten en frustraties kan leiden. Er is behoefte aan aangepaste wet- en regelgeving, zoals snelheidslimieten en specifieke rijstroken voor e-bikes. De veranderende dynamiek op fietspaden vereist aanpassingen van zowel traditionele fietsers als e-bikers. Daarnaast is er een groeiende vraag naar veilige parkeervoorzieningen om diefstal te voorkomen. Om deze uitdagingen aan te pakken, zijn verbeteringen in infrastructuur, regelgeving en bewustwordingscampagnes noodzakelijk. Legalisering van de E-step Naar verwachting zal in 2025 de E-step worden gelegaliseerd. Dat zal voor de binnenstedelijke vervoerskeuze een grote verschuiving kunnen betekenen, voornamelijk onder jongeren. Dit zal waarschijnlijk van invloed zijn op de ruimteclaim van vervoersmiddelen.

De E-step is makkelijker te stallen dan bijvoorbeeld een scooter of auto en zal daarmee voor verandering zorgen binnen de gemeente Zoetermeer. In aanloop naar 2025 zal het gebruik van de desbetreffende steps steeds meer gedoogd worden. Invloed van andere steden op mobiliteitskeuze in Zoetermeer De mobiliteitskeuzes van Zoetermeer worden ook beïnvloed door ontwikkelingen in omliggende gemeenten, met name door beleidsmaatregelen die gericht zijn op het stimuleren van fiets- en OV-gebruik en het ontmoedigen van de auto. Hierdoor neemt in deze gemeenten het autobezit relatief af. Werk- en recreatielocaties in Zoetermeer die slecht met het OV te bereiken zijn, hebben hier mogelijk last van. Ook zullen Zoetermeerse automobilisten mogelijk moeten betalen op hun bestemming in andere steden, waardoor een ander vervoersmiddel aantrekkelijker wordt. Deze trend onderstreept het belang van een goed doordacht mobiliteitsbeleid dat rekening houdt met regionale ontwikkelingen.

Pagina 42 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

5.1.4

Beschrijving referentiesituatie Autoverkeer Het autoverkeer in Zoetermeer wordt ondersteund door een uitgebreid netwerk van lokale en regionale wegen. De belangrijkste verkeersader, de A12, zorgt voor directe verbindingen met grote steden zoals Den Haag, Utrecht en Rotterdam. Dit maakt de stad goed bereikbaar voor autoverkeer. Echter, knelpunten in de doorstroming, met name op de Zwaardslootseweg en Europaweg, leiden tot vertragingen tijdens de spits. Deze vertragingen worden versterkt door sluipverkeer, wat de capaciteit van de lokale wegen verder belast. De variërende snelheidslimieten op de hoofdwegenstructuur worden als verwarrend ervaren en hebben een negatieve invloed op de verkeersveiligheid en doorstroming. Bovendien zorgt de hoge parkeerdruk in oude woonwijken en bij bepaalde kantoorlocaties voor uitdagingen. De beperkte ruimte om nieuwe parkeerplaatsen aan te leggen, dwingt de gemeente om creatief te zoeken naar oplossingen. Openbaar vervoer De OV-bereikbaarheid van Zoetermeer is relatief goed, vooral dankzij knooppunten zoals station Zoetermeer en station Lansingerland-Zoetermeer. Deze stations bieden verbindingen met het RandstadRail-netwerk en de NS Sprinter, wat bijdraagt aan een vlotte verplaatsing naar steden als Den Haag en Gouda.

Hoewel de verbindingen naar Den Haag en Gouda efficiënt zijn, blijven de verbindingen met steden zoals Rotterdam achter, wat leidt tot trage busdiensten en lange overstaptijden. De gemeentelijke ambitie om deze knelpunten aan te pakken, bijvoorbeeld door snellere HOV-verbindingen te realiseren, is een belangrijk aandachtspunt. Daarnaast blijkt dat de OV-dekking in het centrum van de stad goed is, terwijl de randen van de stad nog te kampen hebben met relatief grote afstanden tot bushaltes en treinstations. Langzaam verkeer Zoetermeer profileert zich sterk als fietsstad en heeft een goede reputatie onder fietsers, met hoge tevredenheidscijfers over de fietsinfrastructuur. De stad heeft ambitieuze doelen gesteld om het fietsgebruik tegen 2030 met 50% te verhogen. Ondanks deze positieve resultaten zijn er echter ook enkele obstakels, zoals de barrièrewerking van de A12, die fietsers belemmert in hun verplaatsingen. Met name de Mandelabrug, waar fietsers de trap moeten gebruiken om de A12 over te steken, wordt als een belemmering ervaren. De stad is weliswaar bezig met verbeteringen, zoals betere fietsroutes, maar er blijft ruimte voor optimalisatie. Ook op het gebied van onderhoud en de aansluiting van regionale fietsroutes is nog verbetering mogelijk, vooral door meer asfaltpaden aan te leggen en de verbindingen met omliggende gemeenten te versterken.

Zoetermeer is goed op weg met haar mobiliteitsplannen, maar er blijven uitdagingen bestaan, vooral op het gebied van autoverkeer en de bereikbaarheid van omliggende steden via het openbaar vervoer. De focus op duurzame vervoersopties zoals fietsen en lopen sluit goed aan bij de regionale en nationale ambities, maar verdere investeringen in infrastructuur en verbindingen blijven noodzakelijk om de stad volledig te laten profiteren van haar strategische ligging binnen de Randstad.

Pagina 43 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

Figuur 5.7: Beoordeling referentiesituatie 2050 (Verkeer en vervoer)

5.2

Gezond milieu

5.2.1

Inleiding, beleid en beoordelingskader Een ‘gezond milieu’ is een breed begrip. Een veelheid aan factoren kan bepalend zijn voor de gezondheid van de mens. Vanuit het perspectief van een ‘gezond milieu’ dient vooral aan de bescherming van de menselijke gezondheid vanuit ruimtelijke functies gedacht te worden. Hierbij zijn vooral de aspecten luchtkwaliteit, geluid, geur en lichthinder maatgevend voor een goede bescherming van de gezondheid. Deze aspecten hebben elk hun eigen benaderingswijze, en hoewel ze soms met elkaar samenhangen, kunnen er verschillende bronnen tot verschillende vormen van milieuhinder leiden. De aspecten worden in deze paragraaf achtereenvolgens opgesomd. Luchtkwaliteit Dit onderdeel van een gezond milieu gaat over de hoeveelheid schadelijke stoffen in de lucht. Het gaat dan in het bijzonder om schadelijke stoffen die door menselijk toedoen in de lucht terecht komen. De meest bekende stoffen zijn stikstofdioxide (NO2) en fijn stof in verschillende groottes (PM10 en PM2.5). Het gaat in deze paragraaf om de relatie tussen luchtverontreiniging en de mens; de relatie tussen luchtverontreiniging en de natuur wordt in hoofdstuk 4 onder het ecologisch plafond behandeld.

WHO-advieswaarden De World Health Organization (WHO) heeft in 2005 advieswaarden gepubliceerd die gezondheidskundige grenzen aangeven voor de concentratie van verontreinigende stoffen in de buitenlucht. Op 22 september 2021 zijn door de World Health Organization (WHO) nieuwe advieswaarden voor de luchtkwaliteit gepubliceerd, deze zijn aanzienlijk verlaagd ten opzichte van de eerdere richtlijnen uit 2005. De herziene advieswaarden zijn gebaseerd op recent wetenschappelijk bewijs dat sterke verbanden heeft aangetoond tussen luchtverontreiniging en gezondheidseffecten. Stof

Toetsingsperiode

NO2

Jaargemiddeld

WHO Advieswaarde Nieuwe WHO (2005) Advieswaarde (2021) Maximaal 40 μg/m3 Maximaal 10 μg/m3

PM10

Jaargemiddeld

Maximaal 20 μg/m3

Maximaal 15 μg/m3

PM2,5

Jaargemiddeld

Maximaal 10 μg/m3

Maximaal 5 μg/m3

Tabel 1: WHO-advieswaarden luchtkwaliteit

Omgevingswet

Pagina 44 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

Onder de Omgevingswet toetst de overheid minder (ruimtelijke) projecten aan de regels voor luchtkwaliteit. Ook de monitoring van de luchtkwaliteit is in een kleiner gebied nodig. Vooral in en nabij de aandachtsgebieden moeten overheden toetsen aan de Rijksomgevingswaarden. Aandachtsgebieden zijn locaties met hogere concentraties stikstofdioxide (NO2) of fijnstof (PM10). Vanuit de zorgplicht in de Omgevingswet voor gemeenten voor een gezonde leefomgeving kan hier wel strenger op worden gezeten.

De volgende tabel toont de Rijksomgevingswaarden met een resultaatsverplichting en ook de advieswaarden van de WHO voor NO2, PM10 en PM2,5. Stof

Toetsingsperiode

Rijksomgevingswaarde

NO2

Jaargemiddeld

Maximaal 40 μg/m3

WHO Advieswaarde Nieuwe WHO (2005) Advieswaarde (2021) Maximaal 40 μg/m3 Maximaal 10 μg/m3

PM10

Jaargemiddeld

Maximaal 40 μg/m3

Maximaal 20 μg/m3

Maximaal 15 μg/m3

PM2,5

Jaargemiddeld

Maximaal 25 μg/m3

Maximaal 10 μg/m3

Maximaal 5 μg/m3

Tabel 2: Rijksomgevingswaarden en WHO-advieswaarden luchtkwaliteit

Geluidhinder Geluid hoort bij onze leefomgeving. Het kan prettig zijn, maar hinderlijk als het langdurig hard en ongewenst is. Het is daarnaast een bedreiging van de gezondheid door het ontstaan van stress en vermoeidheid door slaapverstoring. In Nederland zijn wegverkeer en buren de belangrijkste bronnen van geluidhinder. In Zoetermeer wordt het geluidklimaat, naast geluid door buren en bouwactiviteiten, bepaald door voornamelijk wegverkeer en in mindere mate railverkeer. In het OER ligt de focus op de geluidsaspecten wegverkeer, geluid door buren en bouwactiviteiten en in mindere mate railverkeer. Geluid is wettelijk geregeld in de Omgevingswet. Er gelden waarden voor de maximale geluidbelasting op de gevel. Deze gelden voor geluidsgevoelige objecten, zoals woningen, kinderdagverblijven, basisscholen, maar niet voor bedrijven en kantoren. Voor alle gebouwen gelden binnenshuis aparte normen. Voldoen aan de standaardwaarde is de hoofdregel voor een aanvaardbaar geluidklimaat. Voor geluidsgevoelige objecten is er een standaardwaarde: 50 dB bij wegen, 50 dB bij industrie en 55 dB bij spoorwegen. Dit zijn alle ook andere typen geluid. Daarnaast geldt er een maximale waarde tot waar de gemeente Zoetermeer nog een zogenaamde hogere waarde voor kan verlenen. Voor wegen is dit afhankelijk van het type weg 53 of 681 dB, voor spoorwegen 68 dB en voor industrie 55 dB.

Boven deze maximale waarden zijn geluidsgevoelige objecten nog wel mogelijk, maar moeten deze uitgevoerd worden met een ‘dove’ gevel. Aan deze zijde waar de geluidbelasting te hoog is, mag geen te openen delen zijn.

Beoordelingskader Thema Gezond milieu

Aspect Luchtkwaliteit Geluid

Geur Lichthinder

Streefwaarde / ambitie

Gewenste beweging

Voldoen aan de Afname van de concentraties Rijksomgevingswaarden NO2, PM10 en PM2,5 Aantal locaties dat de Ontwikkeling in stedelijke advieswaarden overschrijdt planning, geluidsschermen en gehalveerd toegenomen handhaving Vermindering van klachten Verbetering van geurbeheer omtrent geurhinder en controle Afname van lichthinder Implementeren van slimme verlichtingssystemen en bewustwording over lichtgebruik

Beleid

Pagina 45 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

Het Actieplan Geluid in Zoetermeer heeft als doel geluidsoverlast te verminderen en voldoet aan wettelijke verplichtingen, maar lijkt nog niet volledig geïntegreerd te zijn in de bredere ambities van Zoetermeer 2040. Concrete acties lijken beperkt en verdere integratie in de visie wordt aanbevolen. Het hogere waardenbeleid Zoetermeer en afwijkingsregels uit 2009 richt zich op het waarborgen van een gezonde leefomgeving bij nieuwbouw in Zoetermeer, met bindende regels voor initiatiefnemers. Er is behoefte aan een geconsolideerde versie van het beleid en een integratie met de bredere duurzaamheidsvisie van Zoetermeer 2040. Daarnaast zijn de Geurvisie Zoetermeer en de Geurverordening Zoetermeer uit 2017 gericht op het voorkomen van geurhinder van agrarische bedrijven en maneges. Er is behoefte aan een actualisatie en integratie met andere duurzaamheidsaspecten om nieuwe knelpunten te voorkomen. Deze verordening zal overgenomen worden in het Omgevingsplan. Voor de industriële bedrijven worden de geurnormen uit de zogenoemde Bruidsschat overgenomen. Er is een mogelijke koppeling te maken met het lokale gezondheidsbeleid.

5.2.2

Huidige situatie Luchtkwaliteit Voor de luchtkwaliteit is voor een oordeel over de huidige situatie gekeken naar de NSL-monitoringstool (waarin een landsdekkend beeld van de jaargemiddelden van verontreinigende stoffen is voorzien) Fijnstof Verhoogde concentraties fijnstof veroorzaken gezondheidsschade. Er bestaat geen bekende veilige grenswaarde voor de hoeveelheid fijnstof in de lucht. In figuren PM en PM worden de concentraties PM2,5 en PM10 rondom Zoetermeer weergegeven. Voor beide typen fijnstof overschrijdt de gemeente de richtwaarden van de World Health Organization, maar wordt voldaan aan de wettelijke normen.

Figuur 5.8: Weergave concentratie fijnstof binnen de gemeente Zoetermeer (Atlas Leefomgeving, 2024)

Per locatie in de gemeente wisselt de jaargemiddelde concentratie van luchtverontreinigende stoffen. De gemiddelde, hoogst en laagst gemeten waarden zijn in onderstaande tabel weergegeven. Stof

EU-norm

WHOadvieswaarde (2005)

WHOGemeentelijke Gemiddelde advieswaarden /ambitie “20% beterZoetermeer Schone Lucht dan norm” Akkoord

Hoogst gemeten Laagst gemeten waarde waarde Zoetermeer Zoetermeer

Pagina 46 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer NO2

40 μg/m3

40 μg/m3

10 μg/m3

32 μg/m3

20,4 μg/m3

29,2 μg/m3

14,6 μg/m3

PM10

40 μg/m3

20 μg/m3

15 μg/m3

32 μg/m3

17,3 μg/m3

19,1 μg/m3

15,8 μg/m3

PM2,5

25 μg/m3

10 μg/m3

5 μg/m3

20 μg/m3

9,2 μg/m3

9,9 μg/m3

8,4 μg/m3

Tabel 3: Gemiddelde, hoogst en laagst gemeten waarden

Geluid Geluidshinder is een belangrijke factor in de kwaliteit van de leefomgeving. Geluidshinder is niet alleen vervelend maar heeft ook gevolgen voor de volksgezondheid zoals stress, concentratieproblemen, slaapverstoring en daardoor zelfs hart- en vaatziekten. In onderstaande figuur is weergegeven wat de gemiddelde cumulatieve geluidsbelasting is van wegverkeer op rijkswegen, provinciale wegen en gemeentelijke wegen, railverkeer op hoofd-spoorwegen en lokale spoorwegen, evenals industrielawaai, op het gezoneerde industrieterrein Nutrihage.

Figuur 5.9: Weergave geluidsbelastingkaart gemeente Zoetermeer (gemeente Zoetermeer, 2024)

Uit de verzamelde gegevens blijkt dat een aanzienlijk aantal woningen in Zoetermeer blootgesteld wordt aan verschillende niveaus van geluidbelasting. Hierbij is geen rekening gehouden met woningen waarbij voorzieningen getroffen zijn om het geluid binnen te verminderen. Wegverkeer: In totaal zijn er 27.110 woningen blootgesteld aan Lden geluidbelasting van ≥ 55 dB, waarbij 15.563 woningen worden blootgesteld aan Lnight geluidbelasting van ≥ 50 dB. Railverkeer: Voor railverkeer zijn respectievelijk 2.228 blootgesteld aan ≥ 50 dB Lden en 149 woningen aan ≥ 50 dB Lnight geluidbelasting. Industrie: De invloed van industrie op geluidbelasting is relatief beperkt, met een laag aantal woningen blootgesteld aan 55 – 69 dB geluidbelasting over een etmaal.

Pagina 47 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

Geur Geurhinder kan optreden door de aanwezigheid van veehouderijen, wegverkeer of plaatselijke bronnen als houtkachels of barbecues. De impact van houtkachels en barbecues is niet goed generiek inzichtelijk te maken. Ongeveer 10% van de Nederlandse huishoudens bezit een houtkachel of open haard. Het stoken van hout kan voor omwonenden overlast opleveren in de vorm van geurhinder, gezondheidsklachten en roetneerslag. Lokaal kan de achtergrondbelasting van geuren leiden tot (ernstige) hinder of misselijkheid, hoofdpijn, prikkeling van slijmvliezen, irritatie van ogen en neus, verstoring van dagelijkse activiteiten en slaapproblemen. In het landelijke buitengebied van Zoetermeer zijn diverse veehouderijen en één manege gevestigd die al geruime tijd een significante rol vervullen in het landschappelijk beheer en de recreatieve voorzieningen voor de lokale bevolking. Deze bedrijven, met hun historische verankering, dragen bij aan de unieke karakteristieken van het gebied. Er zijn geen klachten met betrekking tot geur. Voor een duurzame exploitatie van deze bedrijven, heeft de gemeente Zoetermeer een Geurvisie ontwikkeld. Deze Geurvisie vormt de basis voor het opstellen van een Geurverordening, waarin afwijkende afstandseisen kunnen worden vastgesteld voor (delen van) het grondgebied van Zoetermeer.

Deze afwijkende afstandseisen stellen veehouderijen en maneges in staat om binnen de vastgestelde bestemming/omgevingsplannen uit te breiden en hun bedrijfsvoering te versterken. Concreet betekent dit dat de afstanden tot geurgevoelige objecten worden verkleind tot respectievelijk 50 meter binnen de bebouwde kom en 25 meter daarbuiten. In de praktijk is echter geen sprake van een onaanvaardbare geursituatie, omdat er slechts sprake is van één situatie. Lichthinder Lichthinder kan optreden door de aanwezigheid van straatverlichting, reclameborden of plaatselijke bronnen als sportvelden of gebouwen met veel verlichting. De impact van sportvelden en reclameborden is niet goed generiek inzichtelijk te maken. Ongeveer 70% van de Nederlandse huishoudens ervaart in meer of mindere mate lichthinder. Overmatige verlichting kan voor omwonenden overlast opleveren in de vorm van slaapverstoring, gezondheidsklachten en verminderd zicht van de nachtelijke hemel. Lokaal kan de achtergrondbelasting van licht leiden tot (ernstige) hinder of verstoring van de biologische klok, concentratieproblemen, prikkeling van de ogen, verstoring van dagelijkse activiteiten en negatieve effecten op de biodiversiteit. In de gemeente Zoetermeer zijn diverse gebieden die al geruime tijd te maken hebben met lichthinder door intensieve bebouwing en commerciële activiteiten.

Deze bronnen van licht, hoewel vaak noodzakelijk voor veiligheid en commerciële doeleinden, dragen soms en in zekere mate bij aan de karakteristieken van het stedelijke gebied. Echter, enkele van deze lichtbronnen brengen overmatige verlichting met zich mee, waarbij de intensiteit en richtlijnen niet altijd voldoen aan de wettelijke voorschriften. Om deze uitdagingen aan te pakken en tegelijkertijd ruimte te bieden voor verdere stedelijke ontwikkeling, heeft de gemeente Zoetermeer een Lichtvisie ontwikkeld. Deze Lichtvisie vormt de basis voor het opstellen van een Lichtverordening, waarin specifieke richtlijnen kunnen worden vastgesteld voor (delen van) het grondgebied van Zoetermeer. Deze richtlijnen stellen commerciële en residentiële projecten in staat om binnen de vastgestelde bestemmingsplannen te opereren, terwijl ze de lichtintensiteit reguleren en lichthinder minimaliseren. Concreet betekent dit dat de richtlijnen betrekking hebben op de lichtsterkte, richting en timing van verlichting, zowel binnen als buiten de bebouwde kom. Het voornaamste streven is het verminderen van bestaande lichthinder, terwijl tegelijkertijd ruimte wordt gecreëerd voor de ontwikkeling van verlichte objecten in de nabijheid van woonwijken en commerciële gebieden.

Verschillende afwegingen hebben geleid tot het vaststellen van deze richtlijnen, waaronder de noodzaak van veiligheid, het voorkomen van overmatige verlichting in het buitengebied, en het minimaliseren van lichthinder voor omwonenden. Nieuw te vestigen commerciële projecten en intensieve verlichtingsbronnen vallen onder het toepassingsgebied van deze regeling, terwijl kleinschalige woonprojecten en tijdelijke verlichtingsinstallaties worden uitgesloten van de Lichtverordening, gezien hun beperkte impact.

Pagina 48 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

5.2.3

Trends en ontwikkelingen Een 'gezond milieu' in Zoetermeer wordt gekenmerkt door verschillende factoren die bijdragen aan de bescherming van de menselijke gezondheid vanuit ruimtelijke functies. De belangrijkste aspecten die hierbij een rol spelen zijn luchtkwaliteit, geluid, geur en lichthinder. Hieronder worden de trends en ontwikkelingen op deze gebieden in Zoetermeer besproken. Luchtkwaliteit is essentieel voor een gezond milieu en betreft de hoeveelheid schadelijke stoffen in de lucht, zoals stikstofdioxide (NO2) en fijnstof (PM10 en PM2.5). Deze stoffen komen voornamelijk door menselijke activiteiten in de lucht terecht en kunnen schadelijk zijn voor de gezondheid. WHO Advieswaarden en Rijksomgevingswaarden In 2021 zijn de advieswaarden van de WHO voor luchtkwaliteit aanzienlijk verlaagd. De nieuwe richtlijnen zijn strenger dan de eerdere waarden uit 2005, gebaseerd op recent wetenschappelijk bewijs dat de sterke verbanden tussen luchtverontreiniging en gezondheidseffecten aantoont. De Omgevingswet vereist dat overheden toetsen aan de Rijksomgevingswaarden, vooral in aandachtsgebieden met hogere concentraties NO2 of fijnstof. Beleid omtrent omgevingslawaai wordt continue getoetst, omgevingslawaai beïnvloedt de leefomgeving en heeft directe gevolgen voor de volksgezondheid, zoals stress, slaapverstoring en concentratieproblemen.

In Zoetermeer wordt omgevingslawaai voornamelijk veroorzaakt door wegverkeer, railverkeer en industriële activiteiten. Wettelijke Regelingen en Geluidbelasting Geluid is wettelijk geregeld onder de Omgevingswet, met specifieke waarden voor de maximale geluidbelasting op geluidsgevoelige objecten zoals woningen en scholen. Een aanzienlijk aantal woningen in Zoetermeer wordt blootgesteld aan verschillende niveaus van geluidbelasting, vooral door wegverkeer. Actieplan Geluid en Integratie met Breder Beleid Het Actieplan Geluid in Zoetermeer streeft naar het verminderen van geluidsoverlast door stedelijke planning, geluidsschermen en handhaving. Er is daarnaast behoefte aan verdere integratie van het geluidbeleid met de bredere duurzaamheidsvisie van Zoetermeer 2040. Afwijkende Afstandseisen Om geurhinder te verminderen, zijn afwijkende afstandseisen vastgesteld voor veehouderijen, waarbij de afstanden tot geurgevoelige objecten zijn verkleind. Dit biedt mogelijkheden voor uitbreiding van bestaande bedrijven binnen de wettelijke kaders. Preventie en Beheer Er is een continue inspanning om geurklachten te verminderen door verbetering van geurbeheer en controle. Lichthinder kan de kwaliteit van leven beïnvloeden door slaapverstoring en andere gezondheidsproblemen.

Bewustwording en Technologie Er is een groeiende bewustwording van de impact van lichthinder en de noodzaak om dit te beheersen. Slimme Verlichtingssystemen, Zoetermeer werkt aan het implementeren van slimme verlichtingssystemen die lichthinder verminderen. Daarnaast wordt bewustwording over lichtgebruik gestimuleerd om lichthinder te minimaliseren.

5.2.4

Beschrijving referentiesituatie Luchtkwaliteit De luchtkwaliteit in Zoetermeer wordt voornamelijk beïnvloed door stikstofdioxide (NO2) en fijnstof (PM10 en PM2.5), die door menselijk toedoen in de lucht terechtkomen. Hoewel de gemeente voldoet aan de wettelijke

Pagina 49 van 217

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapport (OER) projectnummer 0490193.100 14 januari 2025 Gemeente Zoetermeer

normen, worden de strengere WHO-richtwaarden uit 2021 nog overschreden. De gemeentelijke ambitie om de luchtkwaliteit 20% beter te maken dan de norm, toont de inzet voor verdere verbetering. Acties zoals stedelijke planning en milieuvriendelijke maatregelen zijn cruciaal voor het verminderen van de concentraties van schadelijke stoffen. Geluid Geluidshinder in Zoetermeer wordt voornamelijk veroorzaakt buren en scooters en daarnaast door wegverkeer, railverkeer en industriële activiteiten. Dit heeft directe gevolgen voor de volksgezondheid, zoals stress, slaapverstoring en concentratieproblemen. Het Actieplan Geluid streeft naar een vermindering van geluidsoverlast, met een focus op stedelijke planning, geluidsschermen en handhaving. Hoewel de wettelijke regelingen goed zijn opgezet, is er nog behoefte aan verdere integratie met de bredere duurzaamheidsvisie van Zoetermeer 2040 om een structurele verbetering te realiseren. Geur Geurhinder in Zoetermeer komt voornamelijk door veehouderijen in het landelijke buitengebied, wegverkeer en plaatselijke bronnen zoals houtkachels. De gemeente heeft een Geurvisie en Geurverordening ontwikkeld om geurhinder te beheersen en ruimte te bieden voor de ontwikkeling van agrarische bedrijven.