Bijlage 3 - Onderzoeksrapport enquête Transitievisie warmte
Tekst van het document
ONDERZOEK Transitievisie warmte Zoetermeer
ONDERZOEK TRANSITIEVISIE WARMTE ZOETERMEER
juni 2021
In opdracht van :
Peter Verheggen, programmamanager Duurzaam en Groen Zoetermeer, Afdeling SO/Stedelijk Beleid
Uitvoering onderzoek:
Josée Boormans, Senior Onderzoeker, Afdeling JaBo/Onderzoek en Statistiek
1
2
INHOUDSOPGAVE Pagina Samenvatting
5
1.
Onderzoeksverantwoording 1.1 achtergrond 1.2 respons 1.3 opzet rapport
7 7 7 8
2.
Woonsituatie 2.1 huidige woonsituatie 2.2 verwarmen, koken en energiekosten
9 9 10
3.
Energiemaatregelen 3.1 kleine energiemaatregelen 3.2 grote energiemaatregelen
11 11 12
4.
Aardgasvrij 4.1 mening over aardgasvrij maken van de woning 4.2 overwegingen voor aardgasvrij (niet VvE) 4.3 aardgasvrij in woningen met een VvE 4.4 Zoetermeer aardgasvrij in 2040 4.5 buurt binnen 10 jaar van het aardgas 4.6 duurzame initiatieven en/of plannen in de buurt 4.7 voorwaarden onder welke aardgasvrij acceptabel zou zijn
17 17 19 21 22 24 25 26
5.
Achtergrond 5.1 leeftijd 5.2 woonbuurt 5.3 wijze waarop men in het onderzoek kwam
29 29 30 30
6.
Meedenken en het vervolg
31
BIJLAGE 1. BIJLAGE 2.
Tabellen Vragenlijst onderzoek
33 131
3
4
SAMENVATTING Respons • Er zijn 1221 Zoetermeerders die in de periode 10 april tot en met 9 juni via de website van de gemeente Zoetermeer (DoeMee) één of meer vragen hebben ingevuld van het onderzoek Transitievisie Warmte. Woonsituatie: • De meeste respondenten wonen in een koopwoning met of zonder VvE (83%) • 15% woont in appartement. • 70% woont in een woning gebouwd tussen 1945 en 1995 • 93% van de respondenten verwarmt zijn/haar huis met centrale verwarming met cv-ketel op aardgas • 64% van de respondenten kookt op aardgas • 65% is per maand tot 150 euro kwijt aan energie (gas + elektra) Kleine energiemaatregelen • De meest populaire kleine energiemaatregel die respondenten al genomen hebben, is het gebruik van energiebesparende ledlampen (85%). Daarnaast gaat bijna twee derde (65%) zuinig met energie om of heeft energiezuinige apparaten aangeschaft (53%) • Vier van de vijf respondenten (80%) hebben één of meer kleine energiemaatregelen in de woning toegepast om kosten te besparen. De helft van de respondenten paste één of meer kleine energiemaatregelen toe uit milieuoverwegingen. Grote energiemaatregelen • Door eigenaren van koopwoningen zijn vooral dakisolatie (46%), vloerisolatie (45%) en mechanische ventilatie (44%) toegepast.
• Bijna twee derde (65%) van de eigenaren van koopwoningen heeft geen plannen voor (verdere) grote energiemaatregelen in de komende vijf jaar of wachten eerst de plannen van de gemeente af. • Belangrijke redenen om geen grote energiemaatregelen uit te voeren zijn: tevredenheid met het huis (61%) of het te duur vinden om dergelijke maatregelen uit te voeren (57%). Een kwart (25%) ziet niets in argumenten voor het klimaat en/of milieu. • Respondenten die wél plannen hebben in de komende vijf jaar, kiezen daarbij voor de plaatsing van zonnepanelen (13%) of het overschakelen op elektrisch koken (12%). Driekwart van hen doet dat vooral om kosten te besparen of uit milieuoverwegingen (60%). Maar ook om prettiger te wonen (44%) of te investeren in de waarde van het huis (41%). Aardgasvrij • Van de respondenten die niet in een huis met een VvE wonen (dus alle overige kopers en huurders), zegt 40% niet van plan te zijn hun woning aardgasvrij te maken. Van 23% is nog niet zeker of ze dit willen en de overige 37% voelt daar wel voor. • De meest genoemde redenen om hier eventueel over na te denken, is om klimaatverandering tegen te gaan (38%) en/of om kosten te besparen (35%). In totaal ziet 45% geen enkele reden om aardgasvrij te worden.
5
VvE • • •
Bij 70% van de respondenten met een VvE, heeft de VvE (voorlopig) geen plannen om energiemaatregelen te nemen aan het appartementencomplex. Waar dat wel zo is gaat het vooral om glasisolatie. Wat betreft aardgasvrij maken van het appartementencomplex blijkt dat 45% aangeeft dat hun VvE verdeeld is op dit punt. Bij meer dan de helft (55%) ziet de VvE geen reden om aardgasvrij te worden. Waar die wens er wel is, is dat om klimaatverandering tegen te gaan (33%) of de waarde van het appartementencomplex te verhogen (27%).
Zoetermeer aardgasvrij in 2040 • Het streven van Zoetermeer is, om eerder dan de landelijke doelstelling in 2050, al in 2040 aardgasvrij te zijn. Bijna één op de drie respondenten geeft aan helemaal niet aardgasvrij te willen zijn en daarnaast geeft een derde aan de landelijke doelstelling van 2050 niet realistisch te vinden. In totaal vindt 14% het goed om in Zoetermeer al in 2040 aardgasvrij te zijn. Nog eens 15% zou dat uiterlijk in 2050 willen zijn. • Respondenten zijn vooral bang voor de hoge kosten van aardgasvrij (72%) maar ook is een aantal respondenten onzeker over de uitvoering van aardgasvrij in hun situatie en vraagt men vooral hulp bij verandering (27%) en uitvoering (21%) en/of een plek waar ze terecht kunnen met vragen (14%). Buurt binnen 10 jaar van het gas af. • Meer dan een derde van de respondenten (34%) wil niet dat hun buurt binnen 10 jaar van het gas af is. Daarnaast zegt 18% dit veel te vroeg te vinden en wil liever wachten. Aan de andere kant zeg 5% het prima te vinden en het zo snel mogelijk gerealiseerd te willen zien. Voor de overige respondenten hangt het af van wat er moet gebeuren (22%) of wil men dit als met goed wordt geïnformeerd over de kosten en wat het verder betekent (17%).
• Mocht er in de buurt van de respondent een initiatief gestart worden voor aardgasvrij wonen dan zegt meer dan de helft van de respondenten (51%) er (zeker) niet als eerste aan mee te gaan doen. Voorwaarde om aardgasvrij te wonen • Voor meer dan de helft van de respondenten (54%) zou aardgasvrij acceptabel zijn als de investeringskosten niet te hoog zijn en/of er subsidie zou zijn voor het nemen van maatregelen (47%), als de energiekosten ongeveer gelijk zouden blijven (38%) of als het om een kleine ingreep in huis gaat. (29%). Bijna een kwart van de respondenten wil het onder geen enkele voorwaarde.
6
1
ONDERZOEKSVERANTWOORDING
1.1
achtergrond Alle gemeenten in Nederland werken aan een aardgasvrije toekomst. Dit is afgesproken in het nationale Klimaatakkoord. Zoetermeer wil stap voor stap deze verandering in gang zetten en ontwikkelt daarvoor een aantal plannen. Tot aan de zomer werkt de gemeente aan de eerste stap namelijk het opstellen van de warmtevisie. Graag wil de gemeente van de inwoners horen wat hun ideeën en aandachtspunten zijn bij het aardgasvrij maken van woningen en wat de beste manier is om dit te doen. Eén van de manieren om inwoners hierbij te betrekken, is een onderzoek over dit onderwerp. De afdeling Stedelijke ontwikkeling heeft aan de afdeling JaBo/Onderzoek en Statistiek gevraagd dit onderzoek uit te voeren onder de inwoners Zoetermeer. De vragen van dit onderzoek waren voor alle inwoners te benaderen via DoeMee op de gemeentelijke website van 10 april tot en met 9 mei 2021. Na afronding van het onderzoek zijn er nog stadsgesprekken georganiseerd over dit onderwerp. De uitkomsten van de enquête en de stadsgesprekken zijn voor de gemeente van groot belang bij het opstellen van de warmtevisie die de gemeenteraad in het najaar bespreekt.
1.2
respons In totaal hebben 1221 mensen meegedaan aan het onderzoek door één of meer vragen in te vullen. Bij de resultaten staat telkens vermeld op hoeveel respondenten de uitkomsten betrekking hebben. Het aantal respondenten neemt af in het onderzoek. In totaal zijn er 1032 respondenten die de hele vragenlijst hebben afgerond. Omdat het onderzoek voor iedereen toegankelijk was, is het mogelijk dat respondenten, die zowel in positieve als negatieve zin belang hebben bij dit onderwerp, de vragenlijst meerdere keren hebben ingevuld. Ook konden mensen van buiten Zoetermeer de vragenlijst invullen. Dat laatste lijkt niet direct het geval te zijn geweest.
1.3
opzet rapport In het volgende hoofdstuk staat een overzicht van een aantal achtergrondvragen uit het onderzoek over de huidige woning en woonsituatie. Ook het al of niet verwarmen van het huis met aardgas en het koken op gas of een andere bron komt hier aan bod. In het derde hoofdstuk wordt weergegeven welke kleine en/of grote energiemaatregelen respondenten al of niet in of aan hun huis hebben toegepast of nog gaan toepassen. Hoofdstuk vier gaat over aardgasvrij. Hoe staan de inwoners daar tegenover? En wat zijn hun plannen op dit gebied of wat hebben ze nodig om dit te kunnen gaan doen. In hoofdstuk vijf staan achtergrondkenmerken van de respondenten zelf zoals leeftijd en woonbuurt. Ook is daar weergegeven hoe men in het onderzoek terecht kwam. Aan het einde van het onderzoek is nog gevraagd of en hoe men verder door de gemeente betrokken wil worden bij dit onderwerp. Veel respondenten hebben in het onderzoek van de gelegenheid gebruik gemaakt om vragen toe te lichten of aanvullingen of suggesties te geven. Deze worden weergeven in bijlage 1. In bijlage 2 staat een overzicht van de vragen van dit onderzoek 7
8
2
WOONSITUATIE 2.1
Tabel 1.
huidige woonsituatie In totaal woont 87% van de respondenten in een koopwoning en 13% uit respondenten in een huurwoning. Bijna driekwart van de respondenten (74%) woont in een eigen koopwoning zonder VVE en 14% in een eigen koopwoning met VVE. De verhouding koop/huur in Zoetermeer is in werkelijkheid 55% koop en 45% huur. Huidige woonsituatie? (n=1221) Soort woning
Aantal
In % van het totaal
Eigen koopwoning zonder VVE Eigen koopwoning met VVE Huurwoning via een corporatie Huurwoning via een particuliere verhuurder Totaal
904 159 142 16 1221
74,0% 13,0% 11,6% 1,3% 100,0%
De meeste respondenten wonen in een laagbouwwoning (afgerond 84%). In totaal woont 15% in een appartement en heeft de overige 2% niet aangegeven in welk type woning ze wonen. Tabel 2.
Type woning waarin men woont (n=1221) Type woning
Aantal
In % van het totaal
Appartement Tussenwoning Hoekwoning Twee onder 1 kap Vrijstaand Overig Totaal
181 670 213 82 53 18 1217
14,9% 55,1% 17,5% 6,7% 4,4% 1,5% 100,0%
Het merendeel van de respondenten woont in een woning gebouwd tussen 1945 en 1995 (70%). Tabel 3.
Bouwjaar woning (n=1213) Bouwjaar woning:
Aantal
In % van het totaal
Vóór 1945 1945 tot 1995 1995 tot 2005 2005 tot nu Weet ik niet Totaal
18 843 185 154 13 1213
1,5% 69,5% 15,3% 12,7% 1,1% 100,0%
Van de respondenten behoort 13% tot een eenpersoonshuishouden en 87% tot een meerpersoonshuishouden.
9
Tabel 4.
Aantal personen in huishouden (n=1209) Aantal personen in huishouden:
2.1
Tabel 5.
Aantal
In % van het totaal
1 2 3 4 Meer dan 4
152 551 201 245 60
12,6% 45,6% 16,6% 20,3% 5,0%
Totaal
1209
100,0%
verwarmen, koken en maandlasten energie De meeste respondenten verwarmen hun huis op gas, via centrale verwarming met een cv-ketel op aardgas of een gaskachel. Wijze waarop men het huis nu verwarmt (n=1206) -
Meer antwoorden mogelijk Wijze waarop met het huis verwarmt:
Aantal
In % van het totaal aantal respondenten
Centrale verwarming met cv-ketel op aardgas Gaskachel Elektrische waterpomp Hout gestookte kachel/ketel Collectief warmtenet Overig Totaal aantal respondenten: 1206
1118 21 38 30 54 40
92,7% 1,7% 3,2% 2,5% 4,5% 3,3%
Van de respondenten kookt 36% elektrisch/inductie of keramisch en 64% op aardgas. Tabel 6.
Wijze waarop men kookt (n=1205) Kookwijze: Op aardgas Elektrisch/inductie/keramisch Overig Totaal
Aantal
In % van het totaal
772 430 3
64,1% 35,7% 0,2%
1205
100,0%
Bijna twee derde van de respondenten is tot 150 euro per maand kwijt aan gas en elektra. Tabel 7.
Maandlasten voor energie totaal (gas en elektra – n=1194) Type woning
Aantal
In % van het totaal
Minder dan 100 euro per maand 100 t/m 150 euro per maand 151 t/m 200 euro per maand Meer dan 200 euro per maand Zeg ik liever niet Weet ik niet Totaal
292 478 239 100 21 64 1194
24,5% 40,0% 20,0% 8,4% 1,8% 5,4% 100,0%
10
3
ENERGIEMAATREGELEN 3.1
kleine energiemaatregelen Aan alle respondenten is gevraagd welke kleine energiemaatregelen ze zelf of een eventuele vorige bewoner al hebben toegepast in hun woning. De meest populaire kleine energiemaatregel blijkt het gebruik van energiebesparende ledlampen te zijn. In totaal zegt 85% deze te hebben toegepast. Daarnaast zegt bijna twee derde van de respondenten (65%) zuinig met energie om te gaan. Het toepassen van energiebesparende ledlampen draagt natuurlijk bij aan een zuiniger energiegebruik. Ook de aanschaf van energiezuinige apparaten, genoemd door meer dan de helft van de respondenten (53%), draagt hieraan bij.
Tabel 8.
Zelf of door de vorige bewoner toegepaste kleine energiemaatregelen in de woning (n=1183) -
Men mocht meer antwoorden geven Toegepaste kleine energiemaatregelen:
Aantal
In % van het totaal aantal respondenten
Energiebesparende ledlampen Zuinig omgaan met energie (gedrag) Aanschaf energiezuinige apparaten Tochtstrippen Thermostaat lager dan 20C ingesteld Aanschaf waterbesparende douchekop Temperatuur Cv-ketel lager gezet Overgestapt op elektrisch koken Radiatorfolie Cv-ketel (waterzijdig) ingeregeld Geen
1009 766 630 522 447 440 365 315 229 203 50
85,3% 64,8% 53,3% 44,1% 37,8% 37,2% 30,9% 26,6% 19,4% 17,2% 4,2%
Totaal aantal respondenten: 1183
11
Grafiek 1.
Zelf (of door de vorige bewoner) toegepaste kleine energiemaatregelen in de woning (n=1183) -
Men mocht meer antwoorden geven Geen
4,2%
CV-ketel (waterzijdig) ingeregeld
17,2%
Radiatorfolie
19,4%
Overgestapt op elektrisch koken
26,6%
Temperatuur CV-ketel lager gezet
30,9%
Aanschaf waterbesparende douchekop
37,2%
Thermostaat lager dan 20C ingesteld
37,8%
Tochtstrippen
44,1%
Aanschaf energiezuinige apparaten
53,3%
Zuinig omgaan met energie (gedrag)
64,8%
Energiebesparende ledlampen
85,3% 0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
Vier van de vijf respondenten (80%) hebben één of meer kleine energiemaatregelen in de woning toegepast om kosten te besparen. De helft van de respondenten paste één of meer kleine energiemaatregelen toe uit milieuoverwegingen. Tabel 9.
Genoemde reden (van u of vorige bewoner) om de genoemde kleine maatregelen toe te passen in de woning (n=1129) -
Men mocht meer antwoorden geven Genoemde reden voor keuze maatregelen:
Om kosten te besparen Omdat het beter is voor het milieu Om prettiger te wonen Voor een gezond binnenmilieu Voor de veiligheid
Aantal
In % van het totaal aantal respondenten
907 591 381 162 50
80,3% 52,3% 33,7% 14,3% 4,4%
Totaal aantal respondenten: 1129
3.2
grote energiemaatregelen Woningeigenaren kunnen zelf beslissen of ze grote energiemaatregelen aan hun woning laten uitvoeren. Aan alle respondenten die in een koopwoning wonen is dan ook gevraagd of er door henzelf of door hun VVE grote energiemaatregelen zijn toegepast. Uit de resultaten blijkt dat dakisolatie in koopwoningen het meest is toegepast (46%), gevolgd door vloerisolatie (45%) en mechanische ventilatie (44%).
12
100%
Naar koopwoningen zonder en met VVE uitgesplitst blijkt dat 39% van de respondenten in een koopwoning mét VVE aangeeft dat er geen grote energiemaatregelen zijn toegepast. Bij koopwoningen zonder VVE is dat 10%. Bij koopwoningen zonder VVE zijn relatief veel meer grote energiemaatregelen toegepast dan bij koopwoningen zonder VVE. Bij meer dan de helft van de koopwoningen zonder VVE is dakisolatie en vloerisolatie toegepast. Bij koopwoningen met VVE is dat in minder dan een vijfde het geval. Tabel 10.
In de woning of door de VVE al toegepaste grote energiemaatregelen (n=1021) -
Men mocht meer antwoorden geven
Toegepaste grote energiemaatregelen:
Dakisolatie Vloerisolatie Mechanische ventilatie Spouwmuurisolatie Plaatsing zonnepanelen Overschakelen op elektrisch koken Kierdichting Plaatsing zonneboiler Plaatsing warmtepomp Aanleg groen (mos)dak Geen Iets anders, namelijk (zie bijlage 1 tabel X1 en X2)
Totaal aantal respondenten
Eigen koopwoning zonder VVE Aantal In % van het totaal aantal respondenten
Eigen koopwoning met VVE
Totaal
Aantal
In % van het totaal aantal respondenten
Aantal
In % van het totaal aantal respondenten
444 440 399 381 378 281
51,0% 50,6% 45,9% 43,8% 43,4% 32,3%
28 24 50 35 17 23
18,5% 15,9% 33,1% 23,2% 11,3% 15,2%
472 464 449 416 395 304
46,2% 45,4% 44,0% 40,7% 38,7% 29,8%
207 32 29 8 89 106
23,8% 3,7% 3,3% 0,9% 10,2% 12,2%
20 1 1 5 59 16
13,2% 0,7% 0,7% 3,3% 39,1% 10,6%
227 33 30 13 148 122
22,2% 3,2% 2,9% 1,3% 14,5% 11,9%
870
151
1021
Alleen aan respondenten die in een koopwoning zonder VVE wonen, is gevraagd of men plannen heeft om in de komende vijf jaar (grotere) energiemaatregelen te nemen aan de woning. Uit de resultaten blijkt dat twee derde (66%) van hen hiervoor geen plannen heeft in de komende vijf jaar (niet of wachten eerst plannen van de gemeente af). Meest genoemde geplande grote energiemaatregel, door respondenten die wél plannen hebben in de komende vijf jaar, is de plaatsing van zonnepanelen (13%). Daarnaast wil 12% overschakelen op elektrisch koken.
13
Tabel 11.
Eventuele plannen om in de komende vijf jaar (grotere) energiemaatregelen te nemen aan de woning (n=864) -
Men mocht meer antwoorden geven Vraag is alleen gesteld aan eigenaren van woningen zonder VVE
Plannen voor grotere maatregelen?
Aantal
Nee, ik heb geen plannen, ik wacht eerst de plannen van de gemeente af Nee
293 274
In % van het totaal aantal respondenten 33,9% 31,7%
Ja, plaatsing zonnepanelen Ja, overschakelen op elektrisch koken Ja, vloerisolatie Ja, glasisolatie Ja, dakisolatie Ja, spouwmuurisolatie Ja, plaatsing warmtepomp Ja, kierdichting Ja, mechanische ventilatie Ja, plaatsing zonneboiler
111 102 62 59 51 47 38 17 17 14
12,8% 11,8% 7,2% 6,8% 5,9% 5,4% 4,4% 2,0% 2,0% 1,6%
Totaal aantal respondenten: 864
Respondenten die expliciet aangeven geen grote energiemaatregelen te willen nemen aan hun huis in de komende vijf jaar, doen dat vooral niet omdat ze tevreden zijn met hun huis (60%). Daarnaast vindt 58% het te duur om dergelijke maatregelen uit te voeren. Een kwart (25%) ziet niets in argumenten voor het klimaat en/of milieu. Tabel 12.
Genoemde redenen om geen (grotere) maatregelen aan de woning te nemen (n=272) -
Men mocht meer antwoorden geven Vraag is alleen gesteld aan respondenten die geen (=nee) plannen hebben voor grotere maatregelen in de komende vijf jaar Genoemde reden(en) om geen grotere maatregelen te nemen:
Mijn huis is goed zoals het nu is Ik vind het veel te duur Ik zie niets in argumenten voor het klimaat en/of milieu Ik ben op leeftijd, het duurt mijn tijd wel Ik ga (op termijn) verhuizen Ik zou wel willen, maar ik weet niet wat ik moet doen
Aantal
In % van het totaal aantal respondenten
165 157 68 38 16 10
60,7% 57,7% 25,0% 14,0% 5,9% 3,7%
Totaal aantal respondenten: 272
Driekwart van de respondenten die wél van plan zijn om in de komende vijf jaar grotere energiemaatregelen aan hun huis uit te voeren, doen dat vooral om kosten te besparen (75%). In totaal denkt 60% hieraan vanuit milieuoverwegingen, om prettiger te wonen (44%) of te investeren in de waarde van hun huis (41%).
14
Tabel 13.
Genoemde redenen om grotere maatregelen aan de woning te nemen (n=296) -
Men mocht meer antwoorden geven Vraag is alleen gesteld aan respondenten die plannen hebben voor grotere maatregelen in de komende vijf jaar en die in een koopwoning zonder VVE wonen
Genoemde reden(en) om grotere maatregelen te nemen:
Besparen van kosten Beter voor het milieu Prettiger wonen/ comfort Investeren in de waarde van mijn huis Veiligheid
Totaal aantal respondenten: 296
15
Aantal
In % van het totaal aantal respondenten
222 172 131 120 17
75,0% 58,1% 44,3% 40,5% 5,7%
16
4
AARDGASVRIJ 4.1
mening over aardgasvrij maken van de woning Sommige bewoners denken na over het helemaal aardgasvrij maken van hun huis, andere mensen juist nog helemaal niet. Weer andere bewoners hebben hun huis al aardgasvrij gemaakt. Van de respondenten die niet in een huis met een VvE wonen (dus alle overige kopers en huurders), zegt 40% niet van plan te zijn hun woning aardgasvrij te maken. In totaal zegt 8% van de respondenten in een huis te wonen dat al geheel of gedeeltelijk aardgasvrij is. Uit tabel 14 blijkt dat 28% van de respondenten positief staat tegenover het aardgasvrij maken van de woning. Ze willen dit maar hebben zich er nog niet in verdiept of ze willen wel maar weten niet wat ze moeten doen of ze hebben al plannen om maatregelen te nemen. Daarnaast heeft 14% zich er wel in verdiept maar nog niets gedaan om dit gebied. Het is niet duidelijk of dit dan is omdat men het niet ziet zitten, te onduidelijk of te duur vindt of dat ze het nog wel gaan doen.
Tabel 14.
Hoe staan de respondenten tegenover het aardgasvrij zijn of maken van hun woning (n=1004)
-
Vraag is niet gesteld aan respondenten met een eigen woning met een VvE
Mening:
Aantal
In % van het totaal
Ik wil wel meedoen, maar ik heb me er nog niet in verdiept Ik heb me er wel in verdiept, maar ik heb nog niets gedaan Ik wil wel, maar de informatie is niet helder, ik weet niet wat ik moet doen Ik heb plannen om maatregelen te nemen Ik al maatregelen genomen, maar ik ben nog niet (helemaal) aardgasvrij Ik heb maatregelen genomen en ben nu aardgasvrij Mijn huis was/is al aardgasvrij Ik wacht af wat mijn verhuurder doet
137 143 112 27 59 7 26 89
13,6% 14,2% 11,2% 2,7% 5,9% 0,7% 2,6% 8,9%
Ik wil het niet
404
40,2%
Totaal
1004
100,0%
17
Grafiek 2.
Hoe staan de respondenten tegenover het aardgasvrij zijn of maken van hun woning (n=1004) -
Vraag is niet gesteld aan respondenten met een eigen woning met een VvE Mening over aardgasvrij wonen (n=1004)
45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0%
40%
14%
14%
Ik wil het niet Ik heb me er Ik wil wel wel in meedoen, verdiept, maar ik heb maar ik heb me er nog nog niets niet in gedaan verdiept
11%
9%
Ik wil wel, Ik wacht af maar de wat mijn informatie is verhuurder niet helder, ik doet weet niet wat ik moet doen
6%
3%
3%
Ik heb al Ik heb Mijn huis maatregelen plannen om was/is al genomen, maatregelen aardgasvrij maar ben nog te nemen niet (helemaal) aardgasvrij
1% Ik heb maatregelen genomen en ben nu aardgasvrij
De respondenten mochten hun gegeven antwoord toelichten. In bijlage 1 tabel X3 staat een overzicht van deze toelichtingen. Een indeling naar leeftijdsklasse laat zien dat van de respondenten in de leeftijdsklasse 41 t/m 50 en 51 t/m 60 jaar 44% tot 45% niet aardgasvrij wil worden. In de leeftijdsklasse 21 t/m 30 jaar geldt dat voor 32% van de respondenten.
18
Tabel 15.
Mening over het nadenken over aardgasvrij i.r.t. leeftijdsklasse in % van het aantal respondenten per leeftijdsklasse *Men mocht meer antwoorden geven * Vraag is alleen gesteld aan respondenten die niet in een woning met VVE wonen
Mening:
21 t/m 30 jr.
30 t/m 40 jr.
41 t/m 50 jr.
51 t/m 60 jr.
61 t/m 70 jr.
>= 71 jr.
Ik wil wel meedoen, maar ik heb me er nog niet in verdiept
10,5%
18,8%
15,6%
12,2%
13,7%
6,0%
Ik heb me er al wel in verdiept, maar ik heb nog niets gedaan
13,2%
14,9%
11,7%
14,9%
14,6%
16,0%
Ik wil wel, maar de informatie is niet helder, ik weet niet wat ik moet doen
2,6%
12,3%
10,1%
10,8%
11,9%
15,0%
Ik heb plannen om maatregelen te nemen
5,3%
2,6%
5,0%
1,8%
2,2%
1,0%
Ik heb al maatregelen genomen, maar ik ben nog niet (helemaal) aardgasvrij
7,9%
5,2%
6,1%
5,9%
6,2%
7,0%
Ik heb al maatregelen genomen en ben nu aardgasvrij
2,6%
1,3%
0,6%
-
-
1,0%
Mijn huis was/is al aardgasvrij
5,3%
2,6%
2,2%
3,2%
1,8%
1,0%
Ik wacht af wat mijn verhuurder doet
21,1%
5,8%
6,3%
6,3%
9,3%
15,0%
Ik wil het niet
31,6%
36,4%
43,6%
45,0%
40,3%
38,0%
Totaal
(n=38)
(n=154)
(n=179)
(n=222)
(n=226)
(n=100)
4.2
overwegingen voor aardgasvrij (niet VvE) Aan alle respondenten die in een koopwoning zonder VvE wonen is gevraagd wat hun eventuele redenen zouden kunnen zijn om na te denken over aardgasvrij. Uit de resultaten blijkt dat 45% van hen daar niet aan denkt omdat ze hiertoe geen reden zien. De meest genoemde redenen om er eventueel over na te denken, is om klimaatverandering tegen te gaan (38%) en/of om kosten te besparen (35%).
19
Tabel 16.
Eventuele redenen om na te denken over aardgasvrij (n=831) -
Men mocht meer antwoorden geven Vraag is alleen gesteld aan respondenten met een koopwoning zonder VVE Eventuele reden(en) voor aardgasvrij:
Ik denk daar niet aan, ik zie geen redenen om mijn huis aardgasvrij te maken Tegengaan van klimaatverandering Besparen van kosten Investeren in de waarde van mijn huis Prettiger wonen/ comfort Veiligheid
Aantal
In % van het totaal aantal respondenten
377
45,4%
316 289 180 128 34
38,0% 34,8% 21,7% 15,4% 4,1%
Totaal aantal respondenten: 831
Ook nu is een indeling naar leeftijdsklasse gemaakt. Het percentage respondenten dat er niet aan denkt om de woning aardgasvrij te maken omdat ze hiertoe geen reden zien, neemt toe met de leeftijdsklasse. Van de respondenten in de leeftijdsklasse 21 t/m 30 jaar wil 33% het niet en in de leeftijdsklassen vanaf 51 jaar ziet bijna de helft of meer daartoe geen reden. Uit de volgende tabel blijkt ook dat de eventuele kostenbesparing en het klimaat vooral in de leeftijdsklassen tot 41 jaar een grotere rol spelen bij het nadenken over een aardgasvrije woning dan in de leeftijdsklassen daarboven. Tabel 17.
Genoemde redenen om na te denken over het aardgasvrij maken van de woning naar leeftijdsklasse in % van het aantal respondenten per leeftijdsklasse *Men mocht meer antwoorden geven * Vraag is alleen gesteld aan respondenten die in een koopwoning zonder VVE wonen
Mening:
21 t/m 30 jr.
30 t/m 40 jr.
41 t/m 50 jr.
51 t/m 60 jr.
61 t/m 70 jr.
>= 71 jr.
Besparen van kosten
48,1%
47,4%
40,4%
37,2%
23,2%
20,3%
Belangrijk voor tegengaan van klimaatverandering
44,4%
47,4%
37,2%
34,7%
38,7%
36,7%
Veiligheid
14,8%
5,2%
5,1%
2,6%
2,6%
3,9%
Investeren in de waarde van mijn huis
33,3%
28,9%
25,6%
20,9%
14,9%
17,7%
Prettiger wonen/comfort
22,2%
18,5%
17,3%
15,6%
15,8%
12,4%
Ik denk daar niet aan, ik zie geen redenen om mijn huis aardgasvrij te maken
33,3%
34,1%
43,6%
49,0%
49,5%
51,9%
Totaal
(n=27)
(n=135)
(n=156)
(n=196)
(n=194)
(n= 79)
20
4.3
Tabel 18.
aardgasvrij in woningen met een VvE Bij driekwart van de respondenten in een koopwoning met VvE, zegt dat hun VvE een Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) heeft. Heeft de VvE een Meerjarenonderhoudsplan (MJOP)? MJOP?
Aantal
In % van het totaal
Ja Nee Weet ik niet
112 12 26
74,7% 8,0% 17,3%
Totaal
150
100,0%
Uit tabel 19 blijkt dat bij 70% van de respondenten met een VvE, hun VvE (voorlopig) geen plannen heeft om energiemaatregelen te nemen aan het appartementencomplex. Bij de VvE’s waar dergelijke plannen wel bestaan (35 VvE’s, gaat het vooral om glasisolatie (18 v.d. 35 -51%). Bij het lezen van de resultaten is het wel van belang te weten dat meer respondenten die vallen onder één VvE de vragen kunnen hebben ingevuld. Tabel 19.
Eventuele plannen van de VvE om in de komende vijf jaar energiemaatregelen te nemen aan het appartementencomplex (n=150) -
Men mocht meer antwoorden geven Vraag is alleen gesteld aan respondenten met een koopwoning met een VVE
Plannen voor energiemaatregelen in de komende vijf jaar:
Aantal
In % van het totaal aantal respondenten
Nee, onze VVE heeft (voorlopig) geen plannen, we wacht eerst de plannen van de gemeente af Nee, onze VVE wil hier niets aan doen
90 25
62,5% 17,4%
Ja, glasisolatie Ja, plaatsing zonnepanelen Ja, dakisolatie Ja, spouwmuurisolatie Ja, vloerisolatie Ja, mechanische ventilatie Ja, kierdichting Ja, overschakelen op elektrisch koken Ja, plaatsing warmtepomp Ja, plaatsing zonneboiler
18 14 12 9 8 8 7 5 3 2
12,5% 9,7% 8,3% 6,3% 5,6% 5,6% 4,9% 3,5% 2,1% 1,4%
Totaal aantal respondenten: 150
Wat betreft aardgasvrij maken van het appartementencomplex blijkt dat 45% van de respondenten in een koopwoning met VvE, aangeeft dat hun VvE verdeeld is op dit punt. Bij 4% van de respondenten is het complex al aardgasvrij.
21
Tabel 20.
Hoe staat uw VvE tegenover het aardgasvrij maken van uw appartementencomplex (n=132)
Mening:
Aantal
In % van het totaal
Onze VVE is verdeeld Onze VVE wil wel, maar we hebben er ons nog niet voldoende in verdiept Onze VvE heeft zich er al wel in verdiept, maar we hebben meer en duidelijkere informatie nodig Onze VVE heeft zich er al wel in verdiept, maar we hebben nog niets gedaan Ons appartementencomplex is al aardgasvrij We hebben plannen om maatregelen te nemen en weten wat we willen doen
60 32 20
45,5% 24,2% 15,2%
12 5 3
9,1% 3,8% 2,3%
Totaal
132
100,0%
In bijlage 1 tabel X4 staat een overzicht van de antwoorden die als toelichting op deze vraag gegeven zijn. Ruim meer dan de helft van de respondenten (55%) die in een koopwoning mét een VvE wonen, zegt dat hun VvE geen reden ziet om aardgasvrij te worden. Als reden om eventueel wel aardgasvrij te worden, wordt door een derde (33%) het tegengaan van klimaatverandering genoemd. Iets meer dan kwart (27%) zou het eventueel willen als investering in de waarde van het appartementencomplex. Tabel 21.
(Eventuele) redenen voor de VVE om na te denken over het aardgasvrij maken van het appartementencomplex (n=121) -
Men mocht meer antwoorden geven Vraag is alleen gesteld aan respondenten met een koopwoning met een VVE
Eventuele redenen voor de VVE om na te denken over het aardgasvrij maken van het appartementencomplex:
Aantal
In % van het totaal aantal respondenten
We zien geen redenen om aardgasvrij te worden
67
55,4%
Belangrijk voor tegengaan van klimaatverandering Investeren in de waarde van ons appartementencomplex Besparen van kosten Prettiger wonen/ comfort Veiligheid
40 33 23 22 9
33,1% 27,3% 19,0% 18,2% 7,4%
Totaal aantal respondenten: 121
4.4
Zoetermeer aardgasvrij in 2040 In 2050 moeten alle Nederlandse woningen aardgasvrij zijn. Zoetermeer streeft naar een aardgasvrije gebouwde omgeving in 2040. Bijna één op de drie respondenten (32%) geeft aan het niet eens te zijn met het streven om aardgasvrij te wonen. En één op de drie respondenten (33%) vindt de landelijke doelstelling om 2050 aardgasvrij te worden niet realistisch. Hierbij geven ze niet aan of ze de Zoetermeerse
22
doelstelling dan wel realistisch vinden. Ook is niet duidelijk of ze hiermee tegen aardgasvrij zijn of ze wel voor zijn maar niet in 2050. Daarnaast zou 14% graag voorlopen op de landelijke doelstelling en staat dus achter het streven om een aardgasvrije gebouwde omgeving te hebben in Zoetermeer in 2040 en wil 15% aansluiten bij de landelijke doelstelling om uiterlijk in 2050 aardgasvrij te zijn. Tabel 22.
In 2050 moeten alle Nederlandse woningen aardgasvrij zijn. Zoetermeer streeft naar een aardgasvrij gebouwde omgeving in 2040 (n=1089)
Mening:
Aantal
In % van het totaal
Ik vind de landelijke doelstelling om aardgasvrij te worden niet realistisch Ik ben het helemaal niet eens met het streven om aardgasvrij te wonen Ik zie graag dat Zoetermeer aansluit bij de landelijke doelstellingen om uiterlijk in 2050 aardgasvrij te zijn Ik zie graag dat Zoetermeer voorloopt op de landelijke doelstellingen om aardgasvrij te worden Ik weet het nog niet/ geen mening
363 348 167
33,3% 32,0% 15,3%
152 59
14,0% 5,4%
Totaal
1089
100,0%
Grafiek 3.
Mening over het streven van Zoetermeer naar een aardgasvrije gebouwde omgeving in 2040 (n=1089) Mening over Zoetermeer aardgasvrij in 2040 (n=1089) Ik weet het nog niet/ geen mening
5%
Ik zie graag dat Zoetermeer voorloopt op de landelijke doelstellingen om aardgasvrij te worden
14%
Ik zie graag dat Zoetermeer aansluit bij de landelijke doelstellingen om uiterlijk in 2050 aardgasvrij te zijn
15%
Ik ben het helemaal niet eens met het streven om aardgasvrij te wonen
32%
Ik vind de landelijke doelstelling om aardgasvrij te worden niet realistisch
33% 0%
5%
10%
15%
20%
25%
30%
35%
Aan alle respondenten is vervolgens gevraagd wat hun belangrijkste zorgen, wensen en/of vragen zijn rond aardgasvrij wonen. Bijna driekwart van de respondenten (72%) blijkt bang te zijn voor hoge kosten. In totaal weet 36% niet wat er gebeurt als ze niet mee willen doen. Bij een aantal respondenten is onzekerheid over de uitvoering van aardgasvrij in hun situatie en vraagt men vooral hulp bij verandering (27%) en uitvoering (21%) en/of een plek waar ze terecht kunnen met vragen (14%). 23
Iets meer dan een vijfde van de respondenten (21%) geeft aan in een te oud huis te wonen en het duur te vinden om aanpassingen te doen en/of is zelf te oud en denkt de investering niet meer terug te verdienen (24%). Tabel 23.
De belangrijkste zorgen, wensen en/of vragen rond aardgasvrij wonen die men ziet (n=1079) -
Men mocht meer antwoorden geven
Belangrijkste zorgen, wensen en/of vragen rond aardgasvrij wonen:
Aantal
In % van het totaal aantal respondenten
Ik ben bang voor hoge kosten Wat gebeurt er als ik niet mee wil doen? Ik weet niet wat er allemaal moet veranderen aan mijn huis Ik ben al op leeftijd, ik zal de investering niet meer terugverdienen Mijn huis is veel te oud, aanpassen gaat te veel kosten Ik heb hulp nodig bij de uitvoering Ik ben al op leeftijd, ik wil mijn spaargeld aan iets anders besteden Als ik iets wil gaan doen, wil ik weten waar ik terecht kan met vragen Geen Ik ga of wil gaan verhuizen en daarom doe ik niets
778 393 295 254 231 230 202 153 85 45
72,1% 36,4% 27,3% 23,5% 21,4% 21,3% 18,7% 14,2% 7,9% 4,2%
Totaal aantal respondenten: 1079
In bijlage 1 tabel X5 staat een overzicht van de antwoorden die als toelichting op deze vraag gegeven zijn. 4.5
buurt binnen 10 jaar van het aardgas Aan alle respondenten is gevraagd wat ze er van zouden vinden als hun buurt binnen 10 jaar van het aardgas afgaat. Meer dan een derde van de respondenten (34%) zegt dit niet te willen. Daarnaast zegt 18% dit veel te vroeg te vinden en liever te willen wachten. Aan de andere kant zeg 5% het prima te vinden en het zo snel mogelijk gerealiseerd te willen zien. Voor de overige respondenten hangt het af van wat er moet gebeuren (22%) of wil men dit als met goed wordt geïnformeerd over de kosten en wat het verder betekent (17%).
Tabel 24.
Mening van de respondenten als hun buurt binnen 10 jaar van het aardgas afgaat (n=1073)
Mening:
Aantal
In % van het totaal
Ik wil dit helemaal niet Dat hangt af van wat er moet gebeuren Dat vind ik veel te vroeg, ik wil liever wachten Dat vind ik prima, als we wel goed worden ondersteund en geïnformeerd worden over de kosten en wat het verder betekent Ik weet er te weinig van om hier iets over te kunnen zeggen Ik vind het prima en wil het zo snel mogelijk
362 232 193 179
33,7% 21,6% 18,0% 16,7%
57 50
5,3% 4,7%
Totaal
1073
100,0%
24
Grafiek 3.
Mening van de respondenten als hun buurt binnen 10 jaar van het aardgas afgaat (n=1073) Weergave van wat respondenten vinden als hun buurt binnen 10 jaar van het aardgas afgaat (n=1073) Ik vind het prima en wil het zo snel mogelijk
5%
Ik weet er te weinig van om hier iets over te kunnen zeggen
5%
Dat vind ik prima, als we wel goed worden ondersteund en…
17%
Dat vind ik veel te vroeg, ik wil liever wachten
18%
Dat hangt af van wat er moet gebeuren
22%
Ik wil dit helemaal niet
34% 0%
5%
10%
15%
20%
25%
30%
35%
40%
Ook nu mocht men een toelichting op deze vraag geven. In bijlage 1 tabel X6 staat een overzicht van de gegeven toelichtingen. 4.6
duurzame initiatieven en/of plannen in de buurt Vier van de vijf respondenten weten niet of er in hun buurt duurzame initiatieven of plannen zijn (29%) of weet dat die er nog niet zijn (51%). In totaal is 5% van de respondenten actief betrokken bij dergelijke plannen en is 15% er van op de hoogte dat er plannen zijn maar is er nog niet actief bij betrokken.
Tabel 25.
Aantal en percentage respondenten dat al of niet bekend is met duurzame initiatieven en/of plannen van bewoners in hun buurt (n=1065)
Bekend met initiatieven en/of plannen van bewoners in uw buurt?
Aantal
In % van het totaal
Nee, ik hier niet mee bekend Nee, er zijn in mijn buurt nog geen duurzame initiatieven en/of plannen
539 309
50,6% 29,0%
Ja, maar ik ben hier niet actief bij betrokken Ja, en ik ben hier actief bij betrokken
162 55
15,2% 5,2%
Totaal
1065
100,0%
Mocht er in de buurt van de respondent een initiatief gestart worden voor aardgasvrij wonen dan zegt 13% van de respondenten daar (helemaal) zeker als eerste aan mee te gaan doen. In totaal zegt 30% niet te weten of ze hier wel of niet aan gaan meedoen. Meer dan de helft van de respondenten (51%) zegt er (zeker) niet als eerste aan mee te gaan doen.
25
Tabel 26.
Aantal en percentage respondenten dat het al of niet eens is met de stelling: ‘’Als er in mijn buurt een initiatief wordt gestart voor aardgasvrij wonen, ben ik de eerste die meedoet’’ (n=1062)
Mening:
Aantal
In % van het totaal
Helemaal mee eens Mee eens Neutraal (niet eens/niet oneens) Mee oneens Helemaal mee oneens Weet niet/ geen mening
54 82 323 131 415 57
5,1% 7,7% 30,4% 12,3% 39,1% 5,4%
Totaal
1065
100,0%
Grafiek 4.
Aantal en percentage respondenten dat het al of niet eens is met de stelling: ‘’Als er in mijn buurt een initiatief wordt gestart voor aardgasvrij wonen, ben ik de eerst die meedoet’’ (n=1062) ’Als er in mijn buurt een initiatief wordt gestart voor aardgasvrij wonen, ben ik de eerste die meedoet’ 5%
5%
8% Helemaal mee eens Mee eens Neutraal (niet eens/niet oneens)
39% 31%
Mee oneens Helemaal mee oneens Weet niet/ geen mening
12%
4.7
voorwaarden onder welke aardgasvrij acceptabel zou zijn Aan alle respondenten is vervolgens gevraagd onder welke voorwaarden het aardgasvrij wonen voor hen acceptabel zou zijn. Voor meer dan de helft van de respondenten (54%) zou dat zijn als de investeringskosten niet te hoog zijn en/of er subsidie zou zijn voor het nemen van maatregelen (47%). In totaal zou 38% het acceptabel vinden als zijn/haar energiekosten ongeveer gelijk zouden blijven en nog eens 29% als het om een kleine ingreep in huis gaat. Bijna een kwart van de respondenten zegt het onder geen enkele voorwaarde te willen (nooit – 23%) en 5% weet het niet of heeft er geen mening over.
26
Tabel 27.
Genoemde voorwaarden onder welke aardgasvrij wonen voor een respondent acceptabel zou zijn (n=1050) -
Men mocht meer antwoorden geven
Het aardgasvrij maken van de woning zou voor mij acceptabel zijn als:
Aantal
In % van het totaal aantal respondenten
Als de investeringskosten niet te hoog zijn Als er subsidie is voor het nemen van maatregelen Als mijn energiekosten ongeveer gelijk blijven Als ik heldere en betrouwbare informatie krijg Als het om een kleine ingreep in mijn huis gaat Als mijn buurt en ik goede begeleiding krijgen tijdens het proces Als ik het samen met mijn buurt kan doen Als er een lening is met gunstige voorwaarden Als er een loket is waar ik heen kan met vragen Als huurder wil ik dat mijn woonlasten (huur en energiekosten) samen gelijk blijven
566 497 398 380 300 218 174 131 114 94
53,9% 47,3% 37,9% 36,2% 28,6% 20,8% 16,6% 12,5% 10,9% 9,0%
Nooit, want ik wil het niet Ik weet het nog niet/ geen mening
241 50
23,0% 4,8%
Totaal aantal respondenten: 1050
In bijlage 1 tabel X7 staat een overzicht van de eventuele toelichtingen op de vraag wanneer het aardgasvrij maken van de woning voor de respondent (wél) acceptabel zou zijn.
27
28
5
ACHTERGROND 5.1
leeftijd
Van de respondenten is iets meer dan 60% ouder dan 50 jaar. In Zoetermeer is op 1-1-2021 40% ouder dan 60 jaar. Omdat in de respons het aandeel respondenten in de lagere leeftijdsgroep (20 jaar of jonger) in vergelijking tot de bevolking laag is, is het aandeel ouderen in de respons relatief hoog. Wanneer in zowel de respons als in de bevolking de leeftijdsgroep tot en met 20 jaar buiten beschouwing wordt gelaten dan is in de respons in de leeftijdsgroep 51 jaar en ouder 61% en in de bevolking 52%. Ook dan is de conclusie dat het percentage respondenten in de respons van 51 jaar en ouder oververtegenwoordigd is in het onderzoek en het aandeel respondenten van 50 jaar en jonger ondervertegenwoordigd. Tabel 28.
Leeftijdsgroep van de respondent (n=1047) Leeftijdsgroep:
Tabel 29.
Aantal
In % van het totaal
20 jaar of jonger 21 t/m 30 jaar 31 t/m 40 jaar 41 t/m 50 jaar 51 t/m 60 jaar 61 t/m 70 jaar 71 jaar of ouder Geen antwoord/ wil ik niet zeggen
4 41 169 196 249 258 116 14
0,4% 3,9% 16,1% 18,7% 23,8% 24,6% 11,1% 1,3%
Totaal
1047
100,0%
Leeftijdsgroep:
Aantal
In % van het totaal
20 jaar of jonger 21 t/m 30 jaar 31 t/m 40 jaar 41 t/m 50 jaar 51 t/m 60 jaar 61 t/m 70 jaar 71 jaar of ouder Geen antwoord/ wil ik niet zeggen
29.831 14.342 16.052 15.480 17.631 16.787 15.148 -
23,8% 11,4% 12,8% 12,4% 14,1% 13,4% 12,1% -
Totaal
125.271
100,0%
Leeftijdsverdeling in Zoetermeer per 1-1-2021 *leeftijdsklasse t/m 20 niet relevant omdat deze niet te vergelijken is met de respons
29
5.2
woonbuurt
De meeste respondenten uit het onderzoek zijn afkomstig uit Oosterheem. Daarna zijn de meeste respondenten afkomstig uit Seghwaert. Tabel 30.
Woonbuurt/wijk van de respondent (n-=1043) Woonbuurt/wijk
5.3
Aantal
In % van het totaal
Dorp Stadscentrum Palenstein Driemanspolder Meerzicht-west Meerzicht-oost Buytenwegh De Leyens Seghwaert Noordhove Rokkeveen Oosterheem Buitengebied Weet niet/ wil ik niet zeggen
42 24 28 35 95 58 77 98 158 76 215 116 5 16
4,0% 2,3% 2,7% 3,4% 9,1% 5,6% 7,4% 9,4% 15,1% 7,3% 20,6% 11,1% 0,5% 1,5%
Totaal
1043
100,0%
wijze waarop men in het onderzoek kwam
Uit de volgende tabel blijkt dat Facebook de belangrijkste bron voor deelname aan de vragenlijst te zijn. Meer dan driekwart van de respondenten maakte gebruik via deze wijze (77%). Tabel 31.
Wijze waarop men in de vragenlijst terechtkwam (n=1042)
Genoemde wijze:
Aantal
In % van het totaal
Via Facebook Via Instagram Via Twitter Via de krant Via een andere bewoner Via DoeMee.zoetermeer.nl Via het Energieloket Op een andere manier, namelijk (zie bijlage 1 tabel X8)
772 39 15 64 29 54 10 109
69,3% 3,7% 1,4% 6,1% 2,8% 5,2% 1,0% 10,5%
Totaal
1043
100,0%
30
6
MEEDENKEN EN HET VERVOLG In tabel X8 in bijlage 1 staan nog zaken toegelicht die men in de vragenlijst niet kwijt kon Aan het einde van de vragenlijst is nog gevraagd of men in de toekomst nog wil meedenken met de gemeente over aardgasvrij en/of de hoogte gehouden wil worden. Uit tabel 29 komt naar voren dat meer dan een vijfde (21%) wil meedenken omdat ze het niet eens zijn met de doelstelling van Zoetermeer aardgasvrij en kritisch wil meedenken. Aan de andere kant wil 14% meedenken omdat ze het eens zijn met de doelstelling en kritisch willen meedenken. Een aantal respondenten wil op de hoogte gehouden worden (26%) maar verder niet meedenken. De overige respondenten willen niet meedenken en geen informatie ontvangen (13%) of willen voorlopig alleen informatie ontvangen (26%).
Tabel 32.
Aantal en percentage respondenten dat in de toekomst wil meedenken met de gemeente over aardgasvrij en/of op de hoogte gehouden wil blijven (n=1032) Wilt u in de toekomst meedenken met de gemeente Zoetermeer aardgasvrij en/of op de hoogte blijven?
Aantal
In % van het totaal
ja, want ik ben het niet eens met de doelstelling van Zoetermeer aardgasvrij en wil graag kritisch meedenken.
218
21,2%
ja, want ik ben het eens met Zoetermeer aardgasvrij en wil graag kritisch meedenken
144
14,0%
ik weet nog niet zeker of ik mee wil denken, maar ik wil graag op de hoogte blijven
270
26,2%
nee, op dit moment niet maar misschien later wel
264
25,6%
nee, ik wil hier niet over meedenken en ook geen verder informatie ontvangen
136
13,2%
Totaal
1032
100,0%
Er zijn 276 respondenten die hebben aangegeven mee te willen doen met de stadsgesprekken. Zij hebben hun emailadres daarvoor ingevuld. In bijlage 1 tabel X9 in bijlage 1 staan nog zaken toegelicht die men in de vragenlijst niet kwijt kon
31
32
BIJLAGE 1.
TABELLEN
Tabel X1.
Genoemde andere grote energiemaatregelen door koopwoningen zonder VVE
Genoemde andere grote energiemaatregel
Aantal keren genoemd
•
-HR++ glas en kunststofkozijnen -HR Ketel.
1
•
Alle verlichting LED Alle beglazing HR++
1
•
Balansventilatie met warmteterugwinning
1
•
De kosten van de maatregelen dienen in 5-7 jaar terugverdiend te worden. Anders wegen de baten niet
1
op tegen de kosten. •
Drie dubbel HR glas op de begane grond, op de eerste en tweede etage dubbel HR glas. De bestaande
1
mechanische ventilatie vervangen door een energiezuinige, met CO2 en vocht aansturing. •
Dubbel glas/ ++ glas/ hoog rendement glas/ glasisolatie
60
•
Dubbel glas, kunststof kozijnen
13
•
Dubbele beglazing en rolluiken
1
•
Dubbelglas, tochtvrije buitendeuren zonder brievenbus
1
•
Elektrische boilers
1
•
Elektrische vloerverwarming
1
•
Elektrische vloerverwarming in uitbouw aangebracht
1
•
Extra zuinige cv ketel en goed isolerende beglazing
1
•
Gedeeltelijk HR++ glas
3
•
Glasisolatie (HR++). Toepassing radiatorventilatoren (van het merk speedcomfort), zodat de radiatoren
1
met een lagere temperatuur kunnen werken. Voordelen: kamer eerder op temperatuur, betere spreiding van de warmte door de woonkamer. Ze verbruiken slechts heel weinig energie en slaan automatisch af als de radiatoren wat afkoelen, dus ze werken alleen als het nodig is. •
Hoog rendement glas (isolerend en geluid werend). Infrarood verwarming (gedeeltelijk)
1
•
HR++ glas. Geïsoleerde dakkapel
1
•
HR++ glas, kunststofkozijnen. Huis heeft al dak, vloer- en muurisolatie
1
•
HR++ glas, zuinige CV ketel
1
•
Installatie speksteenkachel als hoofdverwarming
1
•
Kunststof kozijnen en ramen HR++ en vloerverwarming
1
•
Muurisolatie onbekend
1
•
Nieuw dubbel glas voorzijde woning
1
•
Nieuwe kozijnen, nieuwe buitendeuren, overal dubbel glas, betere isolatie door andere muurbekleding.
1
•
Per Zone geregelde verwarming d.m.v. Tado
1
•
Plaatsing PV modulen
1
•
Vloerverwarming
1
•
Vloerverwarming (laag temperatuur traject)
1
•
Vloerverwarming en HR++ glas
1
•
Wtw
2
•
Zonnepanelen in aanvraag, nieuwe CV ketel, wasmachine en warmtedroger
1
33
Tabel X2.
Genoemde andere grote energiemaatregelen door koopwoningen met VVE
Genoemde andere grote energiemaatregel
Aantal keren genoemd
Dubbel glas
1
Gaat in overleg met VVE mag niet zomaar dingen aan mijn huis wijzigen
1
Geen idee
2
Gevel is niet geschikt voor spouwisolatie, dus isolatie vanuit binnenuit. HR+ en HR++ beglazing
1
HD ramen
1
HR++ beglazing rondom
1
Ik kan niks veranderen omdat dat van de vve niet mag
1
Ik weet het niet
1
Isolatie korrels en isolatie onderbehang
1
Kunststofkozijnen, met dan direct ook hoog kwantiteit dubbel glas
1
Led verlichting
1
Ledverlichting algemene ruimte
1
Ons appartementen complex is heel goed geïsoleerd. Door buren van elkaar te zijn hoeven we minder te
1
stoken (alleen huiskamer maar die staat zelden aan). Het enige wat wijzelf nog kunnen doen is op elektriciteit gaan koken. Stadsverwarming
1
Vervangen van de dak niveau- kappen als voorbereiding voor op termijn door bewoners plaatsen van de
1
individuele HR- cv ketels (incl. Voering van de aluminium rookgasafvoerleidingen) en documenteren van e.e.a. Voor bewoners; een energie prestatie advies (EPA) laten opstellen als voorbereiding op de discussie voor verdere verduurzaming van het gebouw.
Tabel X3.
•
Eventuele toelichting op hoe eigenaren van woningen zonder VvE staan tegenover het aardgasvrij zijn of maken van hun woning
- overgaan op elektrisch is niet klimaat/milieuvriendelijk omdat die elektriciteit op een klimaat/milieu negatieve manier wordt opgewekt. - mijn huis kan alleen tegen zeer hoge kosten van het aardgas af en over op elektriciteit; aardgas kan beter door waterstof worden vervangen. - energiedichtheid van aardgas is erg hoog. Je hebt veel elektriciteit nodig om da Het gebruikte aardgas te vervangen tenzij aardgas door waterstof wordt vervangen. - aardgas wordt in de rest van Europa gestimuleerd als milieuvriendelijk.
•
[Bij vraag aanpassing woning; geen aanpassingen komende 5 jaar, want meeste is al gedaan (isolatie/zonnepanelen/zonneboiler) ed.] M.b.t. aardgas; de hele infrastructuur ligt er en werkt goed. Aardgas wordt vooral gebruikt in enkele wintermaanden, andere maanden nauwelijks. Het is ook (milieu)verspilling wanneer we met zijn allen zoveel aanpassingen doen (voor minder dan 25%van de tijd, het elect. net 400% aanpassen). En elect. zal in de winter ook opgewekt moeten worden met…aardgas.... dit is beleid voor de bühne.
•
1500kg speksteen kachel in de woonkamer als hoofdverwarming, cv voor douche en ondersteuning hoofdverwarming overdag om overlast voor de buurt te reduceren.
•
Aanschaf zonnepanelen met warmtepomp en inductiekookplaat is geregeld, maar nog niet gerealiseerd.
34
•
Aardgas blijft nog lang beschikbaar voor iedereen. Als je investering van 40.000 om alles gasvrij te maken en warmtepomp en dan voor 50 euro per maand extra besparen op je energierekening dan ben je pas over 800 maanden eruit +/- 66 jaar!! Wat voor zin heeft het dan? Kijk voor de nieuwe huizen die nu worden gebouwd is het goed maar voor huizen voor 2015 is het nutteloos.
•
Aardgas heeft een schone verbranding. Misschien een optie om iets met waterstof te doen. Een warmtepomp is geen optie voor een huis uit 1978. Om dit huis goed te isoleren is veel te duur zo ook de kosten van een warmtepomp.
•
Aardgas is 1 van de schoonste manieren om te verwarmen en te koken. Windenergie is horizonvervuilend, neemt te veel ruimte in en is lawaaierig en levert te weinig rendement. Zonnepanelen zijn nog te duur en bij het produceren milieu onvriendelijk.
•
Aardgas is de beste transitie energiebron. Er wordt nog te weinig elektriciteit opgewekt en de toestellen zijn nog niet voldoende van kwaliteit en te duur.
•
Aardgas is een enorm schone bron van energie. Veel landen (ook in Europe waaronder Duitsland) gaan juist naar het aardgas toe om schonere energie te realiseren. De (eventuele) next step om aardgas te veranderen in bijvoorbeeld zone energie, gebruik maken van warmte pompen is financieel niet haalbaar. Het is een illusie dat het kosten dekking is c.q. dat de investeringen worden terug verdiend.
•
aardgas is een goed product en er is voldoende en helemaal niet slecht voor het klimaat i.t.t andere bronnen die we nu voorhanden hebben
•
Aardgas is een schone brandstof die gewoon in onze eigen grond zit...
•
Aardgas is een schone brandstof. Het alternatief is stadsverwarming 'm.i., maar dat vraagt een investeringen. Van bv de gemeente
•
Aardgas is een schone brandstof. Ons elektrische netwerk kan het niet aan. Het is een onzinnig plan, geld verspilling en onrealistisch om bestaande woning van het gas af te halen.
•
Aardgas is een schone en milieuvriendelijke brandstof en kan prima gebruikt worden als transitie tot kernenergie ruimschoots beschikbaar is. Ook al duurt dat nog 10 tot 15 jaar. Nu aardgasvrij maken is dogmatisch en zorgt voor een onnodig voortijdig afschrijven van een waardevolle infrastructuur. Stop aub met deze onzin en verspilling.
•
Aardgas is een schone energie, de reden ook dat landen rond Nederland moeten overstappen naar GAS.
•
Aardgas is een schone oplossing, hoeft niet weg.
•
Aardgas is een uitstekend product, er is geen enkele reden om van het gas af te gaan.
•
Aardgas is een van de meest milieu vriendelijke energie bronnen. Stap eerst is van bio massa af wat de meest vervuilende energie bron is. Daarna kolen en daarna mag je na denken over aardgas.
•
Aardgas is een van de schoonste brandstoffen. Heel Europa gaat aan het gas met subsidie en het kleinste landje gaat er van af.
•
Aardgas is een van de schoonste vormen van energie. Het is belachelijk om zoveel geld “weg te gooien” om over te stappen naar andere energie vormen.
•
Aardgas is een zeer milieuvriendelijke brandstof.
•
Aardgas is goedkoper en milieuvriendelijker dan elektriciteits verslindende warmtepompen, hooguit overgaan op kernenergie en waterstof maar geen warmtepomp of _net
•
Aardgas is milieuvriendelijk en het beste in gebruik. Ik daarom niet van het gas af.
•
Aardgas is op dit moment qua prijs en qua milieu de beste optie
•
Aardgas is schoon en er is nog geen beter alternatief dat het milieu minder belast
35
•
Aardgas is vrij schoon. Als er niet genoeg is, importeert Nederland maar uit Rusland. Beter dan bomen verbranden, absoluut tegen biomassa. Heel vies, ben ook tegen houtkachels
•
Aardgas niet verkopen aan Duitsland en het net is berekend op grote afnamen. En ik ga het niet betalen.
•
Aardgas vrij is een utopie en zou niet gepromoot mogen worden door de overheid gezien de ongeschiktheid van onze huizen en infra als publieke net. Aardgas is schoon goedkoop en duurzaam.
•
Aardgas vrij is voor mij een forse investering (€25000) en op dit moment is een warmtepomp juist meer uitstoot dan ik nu heb door verdubbeling energieverbruik. Een warmte net zou veel gunstiger zijn of Waterstofgas
•
Aardgas vrij maken van woning is een onevenredig grote investering met nog veel risico over bestendigheid terwijl aardgas een prima methode is.
•
Aardgas vrij maken werkt alleen als elektriciteit CO2 vrij wordt opgewekt. Windmolens zijn geen optie. Nu wordt 5% van de stroom opgewekt door windmolens. Willen we naar 75% zijn er 15 maal zoveel windmolens nodig. Als we elektrisch gaan verwarmen en elektrisch rijden hebben we 5maal zoveel stroom nodig. Voor elke windmolen die er nu staat moeten er dan 75 komen er is dan geen ruimte meer om te wonen. Er is dan nog geen rekening gehouden met de energie en grondstoffen die nodig zijn om ze te bouwen en na 15 jaar weer te slopen. Zonnepanelen op het dak zijn prima maar niet in plaats van groen. Bomen en landbouwgewassen nemen CO2 op dat houdt op als er zonnepanelen liggen!
•
Aardgas vrijmaken, daarvoor moeten ook de juiste voorzieningen er zijn, heb mij wel enigszins verdiept maar hoor ook dat de maatregelen die er zijn nog niet helemaal zijn zoals het moet zijn.
•
Aardgas wordt in andere landen juist gepromoot. Nederland maakt deals met Rusland. Gasvrij Nederland wordt te duur. Daarom, geen realistisch beeld.
•
Aardgas zal waarschijnlijk dit jaar door de E.U. als groen aangemerkt worden Aardgas is nog voor decennia beschikbaar (en niet alleen uit Rusland) In Duitsland krijgt men subsidie om over te gaan naar aardgas Het is ongelooflijk wij hebben het beste aardgas net ter wereld (ook geschikt voor waterstof) waar zijn wij mee bezig Die 100 miljard om het elektrisch net te versterken besteed die aan andere milieu maatregelen zoals sluiten kolen centrales niet alleen in Nederland maar ook in polen en China een huis aardgas vrij maken kost veel meer dan de heer Nijpels eerst verkondigen de laatste gegevens zijn tussen de 20.000 en 40.000 Euro
•
Aardgasloos? Onbetaalbare dagdromerij.
•
Aardgasvrij is een aanname, er worden diverse systemen ontwikkeld waarvan nu nog niet duidelijk is wat het gaat worden. Nederland heeft een uitstekend gasnetwerk, dat kan uitstekend worden gebruikt met waterstofgas. Dus Zoetermeer, niet moeilijk gaan doen met omschakelen, er komen genoeg alternatieven. Grootste fout zou blokverwarming of WKO zijn, veel te duur en onderhoudsgevoelig! Daarnaast geen concurrentie, je ben dan afhankelijk van 1 leverancier,
•
Aardgasvrij is voor heel veel mensen onbetaalbaar.
•
Aardgasvrij maken behoorlijk wat kosten mee. Kan ik niet betalen
•
Aardgasvrij maken brengt zeer hoge kosten met zich mee waarbij de vraag is of het huidige niveau van wooncomfort wel gehandhaafd kan blijven, gezien de ervaringen van inmiddels gerealiseerde projecten.
•
Aardgasvrij maken is onzin. Met meer isolatie en simpele maatregelen kan veel energie bespaard worden. Ik overweeg wel zonnepanelen maar wacht de nieuwe regeling van de overheid af. EUR 60 geven aan bewoners geven van Zoetermeer voor aanschaf leslampen is weggegooid geld. Iedereen kan dat betalen. Doe dan iets met subsidies voor groene daken, planten van bomen of zonnepanelen of boiler. Den Haag doet dat wel. Welk beleid heeft de gemeente nu eigenlijk? Komt er een warmtenet? Dan hoeven we warmtepompen ed. niet aan te schaffen.
36
•
Aardgasvrij zou voor ons een hoop geld kosten voor renovatie van de warmtepomp. Hij is niet goedkoop aanschaf en zien wij dit graag af regels.
•
Afgezien van zonnepanelen zijn andere maatregelen, zelfs met subsidie, niet rendabel. Dat geldt zeker als je op leeftijd bent…zoals wij. De gemeentelijke doelstelling is daarom te zien als volstrekt onrealistisch, omdat het zowel de gemeente als veel bewoners aan middelen ontbreekt om zeer dure investeringen te doen.
•
Afhankelijk van wat de Gemeente gaat kiezen bijvoorbeeld Stadsverwarming of biogas, maar daarin heeft de Gemeente niets over gemeld
•
Alle landen om ons heen promoten gebruik van aardgas, en Nederland wil er van af. 🤨
•
Alle maatregelen mogelijk genomen die hier kunnen. Warmte v warmtepompen zijn nog ontoereikend geweest dus techniek moet eerst beter worden. Ruimte voor meer zonnepanelen was er niet en elektrisch verwarmen blijft nog 4x duurder dus nog geen serieuze optie
•
Alleen van het gas af heeft geen enkel effect op uitstoot CO2. Oplossingen zouden gezocht moeten worden in isoleren woningen, dubbelglas, daarnaast een HR++ ketel betekent gewoonweg dat maximaal rendement wordt behaald op verbruikte gas. De investering om gasvrij te wonen betekent zeer grote investeringen die niet opwegen tegen effect en kostenterugwinning. Warmtepomp bijvoorbeeld is grote investering, waarbij energieverbruik om pomp aan te sturen zal stijgen. Daarnaast dient in woningen dan ook (deels) verwarming in woningen aangepast te worden. Vloerverwarming in veel gevallen bijvoorbeeld niet geschikt. Bijeffect resulteert dan in vervanging. Slopen, aanpassing, etc. Voor het maken van deze zaken/materialen wordt elders CO2 uitgestoten. Kortom: een totaal inefficiënte oplossing.
•
Alleen van het gas af, als het niets kost
•
Als amateur kol weiger ik elektrisch te gaan koken
•
Als bewoners van het Berlageplan willen we gezamenlijk de transitie maken naar aardgasvrij wonen. Het is dan wel belangrijk wat de plannen van de gemeente zijn om desinvesteringen te voorkomen.
•
Als eigenaar van een oud huis houden we al niet veel geld over dus we willen graag meewerken maar het moet zeker gesubsidieerd worden.
•
Als eigenaar van een woning tussen huurwoningen vraag ik me af wat de plannen van de woningbouwvereniging(en) zijn en of ik kan/mag aansluiten bij hun projecten
•
Als heel Nederland aardgas vrij moet en ook nog elektrisch rijden moeten er zeker 3 kerncentrales bij. Dat afval van deze centrales is goed voor het milieu???? Warmtepompen werken slecht en er is nog geen andere oplossing. Waterstof zou kunnen, maar de politiek doet hier niets mee.
•
Als het kosten neutraal (geen extra kosten boven de prijs van een nieuwe cv ketel) gaat en geen veel ruimte in beslag neemt zoals bv warmte koude installaties, sta ik er voor open Bv overgaan op waterstof is een eenvoudige hele goede oplossing Het geld is op voor mij en veel mensen met mij
•
Als huurder hebben wij zelf al wel een 2 fase groep aan laten leggen en dit zelf betaald, om met inductie te gaan koken, niet iedereen in sociale huurwoning kan/ wil dit zelf betalen. De rest zal verder van een woningcorporatie af moeten komen wbt cv-ketel als huurder ben je afhankelijk wat een woningcorporatie doet en wanneer, zij lopen niet zo hard.
•
Als ik de financiën had, zou ik het wel aanpakken
•
Als ik mijn woning aardgasprijs wil maken, kost mij dit rond de 50.000 euro. Wie gaat dit betalen voor mij? Tevens heb ik geen ruimte voor een warmtepomp en bijbehorende apparatuur. Ik zal dan een kamer moeten opofferen waardoor wij minder ruimte in de woning hebben. Oplossing: verhuizen. Deze oplossing is gezien de huidige woningmarkt onbetaalbaar!!! Dus alleen maar nadelen...
37
•
Als je een huurwoning hebt ben je afhankelijk van wat de woningbouw gaat doen aangezien je zelf niet zomaar van het gas afkan en bijv. zonnepanelen etc. aanschaffen.
•
Als pensionado gaat het inkomen alleen maar achteruit. Ik zit daarom niet te wachten op kostenverhogende maatregelen.
•
Alternatief is Warmtepomp die is duur en maakt herrie. Aardgas is schoon.
•
Alternatieven zijn nog steeds duurder en niet bewezen dat zij beter voor het milieu zijn
•
Alternatieven zijn nog niet toereikend genoeg.
•
Alternatieven zijn veel te kostbaar. Zelfs het afsluiten van het gas kost geld! Warmtepomp wordt niet terug verdiend. Regelgeving voor zonnepanelen verandert, terug levering levert steeds minder op. Ook deze investering verdien ik niet terug.
•
Andere grote landen (o.a. Duitsland) gaan weer over op aardgas verwarming. De investering voor aardgasvrij weegt mijns inziens niet op tegen de voordelen (kosten en milieu). Ik zie liever dat men vanuit de overheid investeert om de huidige gaswinning te verduurzamen.
•
Andere landen gaan over op gas omdat dit een schone brandstof is, en wij gaan van het gas af omdat dit zogenaamd beter is. Maar als huiseigenaar moet je dan wel 20.000 euro of meer neertellen, of meer, om dit te bereiken. Dan ben je m.i. toch niet goed bezig. Is niet uit te leggen. Bovendien hebben recente studies uitgewezen dat het vele malen duurder is dan verwacht. Ik zeg voorlopig niet doen. Begin maar eens dit te doen met nog nieuw te bouwen huizen (van het gas af) en dan deze ervaringen meenemen voor bestaande huizen. Maar nu rücksichtslos van het gas afgaan is niet de goede weg.
•
Apparatuur is nog veel te duur en nog niet goed genoeg waarom hier wel van het gas af en in de rest van Europa niet. Alles is tegenstrijdig!
•
Beetje domme vragen en antwoordmogelijkheden, is dit een afstudeerproject?
•
Belachelijk Duitsland en Spanje gaan over op aardgas omdat het milieuvriendelijke is EN Nederland moet weer zo nodig dit malle en kostbare idee doorvoeren