Bijlage 3 - Omgevingseffectrapport RSZ (aangepaste versie n.a.v. advies Commissie mer)

5.2.2

Huidige situatie Luchtkwaliteit Voor de luchtkwaliteit is voor een oordeel over de huidige situatie gekeken naar de NSL-monitoringstool (waarin een landsdekkend beeld van de jaargemiddelden van verontreinigende stoffen is voorzien) Fijnstof Verhoogde concentraties fijnstof veroorzaken gezondheidsschade. Er bestaat geen bekende veilige grenswaarde voor de hoeveelheid fijnstof in de lucht. In figuur 5.9 wordt de concentratie PM2,5 in Zoetermeer weergegeven. Voor beide typen fijnstof overschrijdt de gemeente de richtwaarden van de World Health Organization, maar wordt voldaan aan de wettelijke normen.

Figuur 5.9: Weergave concentratie fijnstof binnen de gemeente Zoetermeer (Atlas Leefomgeving, 2024)

Stikstofdioxide Verhoogde concentraties stikstofdioxiden veroorzaken gezondheidsschade. Het wordt voornamelijk uitgestoten door verkeer in industrie. Uit onderstaande figuur volgt dat vooral rondom de H-structuur en langs de A12 de hoge concentraties bestaan. De WHO-advieswaarde (10 μg/m3) wordt in de hele gemeente overschreden.

Pagina 49 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

Figuur 5.10: weergave concentraties NO2 binnen de gemeente Zoetermeer (Atlas Leefomgeving, 2024)

Per locatie in de gemeente wisselt de jaargemiddelde concentratie van luchtverontreinigende stoffen. De gemiddelde, hoogst en laagst gemeten waarden zijn in onderstaande tabel weergegeven. Stof

EU-norm

WHOadvieswaarde (2005)

Hoogst gemetenLaagst gemeten waarde waarde Zoetermeer Zoetermeer

40 μg/m3

WHOGemeentelijke Gemiddelde advieswaarden /ambitie “20% beterZoetermeer Schone Luchtdan norm” Akkoord 10 μg/m3 32 μg/m3 20,4 μg/m3

NO2

40 μg/m3

29,2 μg/m3

14,6 μg/m3

PM10

40 μg/m3

20 μg/m3

15 μg/m3

32 μg/m3

17,3 μg/m3

19,1 μg/m3

15,8 μg/m3

PM2,5

25 μg/m3

10 μg/m3

5 μg/m3

20 μg/m3

9,2 μg/m3

9,9 μg/m3

8,4 μg/m3

Tabel 3: Gemiddelde, hoogst en laagst gemeten waarden

Geluid Geluidshinder is een belangrijke factor in de kwaliteit van de leefomgeving. Geluidshinder is niet alleen vervelend maar heeft ook gevolgen voor de volksgezondheid zoals stress, concentratieproblemen, slaapverstoring en daardoor zelfs hart- en vaatziekten. In onderstaande figuur is weergegeven wat de gemiddelde cumulatieve geluidsbelasting is van wegverkeer op rijkswegen, provinciale wegen en gemeentelijke wegen, railverkeer op hoofd-spoorwegen en lokale spoorwegen, evenals industrielawaai, op het gezoneerde industrieterrein Nutrihage.

Pagina 50 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

Figuur 5.10: Weergave geluidsbelastingkaart gemeente Zoetermeer (gemeente Zoetermeer, 2024)

Uit de verzamelde gegevens blijkt dat een aanzienlijk aantal woningen in Zoetermeer blootgesteld wordt aan verschillende niveaus van geluidbelasting. Hierbij is geen rekening gehouden met woningen waarbij voorzieningen getroffen zijn om het geluid binnen te verminderen. Wegverkeer: In totaal zijn er 27.110 woningen blootgesteld aan Lden geluidbelasting van ≥ 55 dB, waarbij 15.563 woningen worden blootgesteld aan Lnight geluidbelasting van ≥ 50 dB. Railverkeer: Voor railverkeer zijn respectievelijk 2.228 blootgesteld aan ≥ 50 dB Lden en 149 woningen aan ≥ 50 dB Lnight geluidbelasting. Industrie: De invloed van industrie op geluidbelasting is relatief beperkt, met een laag aantal woningen blootgesteld aan 55 – 69 dB geluidbelasting over een etmaal. Geur Geurhinder kan optreden door de aanwezigheid van veehouderijen, wegverkeer of plaatselijke bronnen als houtkachels of barbecues. De impact van houtkachels en barbecues is niet goed generiek inzichtelijk te maken. Ongeveer 10% van de Nederlandse huishoudens bezit een houtkachel of open haard. Het stoken van hout kan voor omwonenden overlast opleveren in de vorm van geurhinder, gezondheidsklachten en roetneerslag. Lokaal kan de achtergrondbelasting van geuren leiden tot (ernstige) hinder of misselijkheid, hoofdpijn, prikkeling van slijmvliezen, irritatie van ogen en neus, verstoring van dagelijkse activiteiten en slaapproblemen.

In het landelijke buitengebied van Zoetermeer zijn diverse veehouderijen en één manege gevestigd die al geruime tijd een significante rol vervullen in het landschappelijk beheer en de recreatieve voorzieningen voor de lokale bevolking. Deze bedrijven, met hun historische verankering, dragen bij aan de unieke karakteristieken van het gebied. Er zijn geen klachten met betrekking tot geur. Voor een duurzame exploitatie van deze bedrijven, heeft de gemeente Zoetermeer een Geurvisie ontwikkeld. Deze Geurvisie vormt de basis voor het opstellen van een Geurverordening, waarin afwijkende afstandseisen

Pagina 51 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

kunnen worden vastgesteld voor (delen van) het grondgebied van Zoetermeer. Deze afwijkende afstandseisen stellen veehouderijen en maneges in staat om binnen de vastgestelde bestemming/omgevingsplannen uit te breiden en hun bedrijfsvoering te versterken. Concreet betekent dit dat de afstanden tot geurgevoelige objecten worden verkleind tot respectievelijk 50 meter binnen de bebouwde kom en 25 meter daarbuiten. In de praktijk is echter geen sprake van een onaanvaardbare geursituatie, omdat er slechts sprake is van één situatie. Lichthinder Lichthinder kan optreden door de aanwezigheid van straatverlichting, reclameborden of plaatselijke bronnen als sportvelden of gebouwen met veel verlichting. De impact van sportvelden en reclameborden is niet goed generiek inzichtelijk te maken. Ongeveer 70% van de Nederlandse huishoudens ervaart in meer of mindere mate lichthinder. Overmatige verlichting kan voor omwonenden overlast opleveren in de vorm van slaapverstoring, gezondheidsklachten en verminderd zicht van de nachtelijke hemel. Lokaal kan de achtergrondbelasting van licht leiden tot (ernstige) hinder of verstoring van de biologische klok, concentratieproblemen, prikkeling van de ogen, verstoring van dagelijkse activiteiten en negatieve effecten op de biodiversiteit.

In de gemeente Zoetermeer zijn diverse gebieden die al geruime tijd te maken hebben met lichthinder door intensieve bebouwing en commerciële activiteiten. Deze bronnen van licht, hoewel vaak noodzakelijk voor veiligheid en commerciële doeleinden, dragen soms en in zekere mate bij aan de karakteristieken van het stedelijke gebied. Echter, enkele van deze lichtbronnen brengen overmatige verlichting met zich mee, waarbij de intensiteit en richtlijnen niet altijd voldoen aan de wettelijke voorschriften. Om deze uitdagingen aan te pakken en tegelijkertijd ruimte te bieden voor verdere stedelijke ontwikkeling, heeft de gemeente Zoetermeer een Lichtvisie ontwikkeld. Deze Lichtvisie vormt de basis voor het opstellen van een Lichtverordening, waarin specifieke richtlijnen kunnen worden vastgesteld voor (delen van) het grondgebied van Zoetermeer. Deze richtlijnen stellen commerciële en residentiële projecten in staat om binnen de vastgestelde bestemmingsplannen te opereren, terwijl ze de lichtintensiteit reguleren en lichthinder minimaliseren. Concreet betekent dit dat de richtlijnen betrekking hebben op de lichtsterkte, richting en timing van verlichting, zowel binnen als buiten de bebouwde kom.

Het voornaamste streven is het verminderen van bestaande lichthinder, terwijl tegelijkertijd ruimte wordt gecreëerd voor de ontwikkeling van verlichte objecten in de nabijheid van woonwijken en commerciële gebieden. Verschillende afwegingen hebben geleid tot het vaststellen van deze richtlijnen, waaronder de noodzaak van veiligheid, het voorkomen van overmatige verlichting in het buitengebied, en het minimaliseren van lichthinder voor omwonenden. Nieuw te vestigen commerciële projecten en intensieve verlichtingsbronnen vallen onder het toepassingsgebied van deze regeling, terwijl kleinschalige woonprojecten en tijdelijke verlichtingsinstallaties worden uitgesloten van de Lichtverordening, gezien hun beperkte impact.

5.2.3

Trends en ontwikkelingen Een 'gezond milieu' in Zoetermeer wordt gekenmerkt door verschillende factoren die bijdragen aan de bescherming van de menselijke gezondheid vanuit ruimtelijke functies. De belangrijkste aspecten die hierbij een rol spelen zijn luchtkwaliteit, geluid, geur en lichthinder. Hieronder worden de trends en ontwikkelingen op deze gebieden in Zoetermeer besproken. Luchtkwaliteit is essentieel voor een gezond milieu en betreft de hoeveelheid schadelijke stoffen in de lucht, zoals stikstofdioxide (NO2) en fijnstof (PM10 en PM2.5). Deze stoffen komen voornamelijk door menselijke activiteiten in de lucht terecht en kunnen schadelijk zijn voor de gezondheid. WHO Advieswaarden en Rijksomgevingswaarden In 2021 zijn de advieswaarden van de WHO voor luchtkwaliteit aanzienlijk verlaagd. De nieuwe richtlijnen zijn strenger dan de eerdere waarden uit 2005, gebaseerd op recent wetenschappelijk bewijs dat de sterke verbanden tussen luchtverontreiniging en gezondheidseffecten aantoont. De Omgevingswet vereist dat overheden toetsen aan de Rijksomgevingswaarden, vooral in aandachtsgebieden met hogere concentraties NO2 of fijnstof. Beleid omtrent omgevingslawaai wordt continue getoetst, omgevingslawaai beïnvloedt de leefomgeving en heeft directe gevolgen voor de volksgezondheid, zoals stress, slaapverstoring en concentratieproblemen.

In Zoetermeer wordt omgevingslawaai voornamelijk veroorzaakt door wegverkeer, railverkeer en industriële

Pagina 52 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

activiteiten. Wettelijke Regelingen en Geluidbelasting Geluid is wettelijk geregeld onder de Omgevingswet, met specifieke waarden voor de maximale geluidbelasting op geluidsgevoelige objecten zoals woningen en scholen. Een aanzienlijk aantal woningen in Zoetermeer wordt blootgesteld aan verschillende niveaus van geluidbelasting, vooral door wegverkeer. Actieplan Geluid en Integratie met Breder Beleid Het Actieplan Geluid in Zoetermeer streeft naar het verminderen van geluidsoverlast door stedelijke planning, geluidsschermen en handhaving. Er is daarnaast behoefte aan verdere integratie van het geluidbeleid met de bredere duurzaamheidsvisie van Zoetermeer 2040. Afwijkende Afstandseisen Om geurhinder te verminderen, zijn afwijkende afstandseisen vastgesteld voor veehouderijen, waarbij de afstanden tot geurgevoelige objecten zijn verkleind. Dit biedt mogelijkheden voor uitbreiding van bestaande bedrijven binnen de wettelijke kaders. Preventie en Beheer Er is een continue inspanning om geurklachten te verminderen door verbetering van geurbeheer en controle. Lichthinder kan de kwaliteit van leven beïnvloeden door slaapverstoring en andere gezondheidsproblemen. Bewustwording en Technologie Er is een groeiende bewustwording van de impact van lichthinder en de noodzaak om dit te beheersen.

Slimme Verlichtingssystemen, Zoetermeer werkt aan het implementeren van slimme verlichtingssystemen die lichthinder verminderen. Daarnaast wordt bewustwording over lichtgebruik gestimuleerd om lichthinder te minimaliseren.

5.2.4

Beschrijving referentiesituatie Luchtkwaliteit De luchtkwaliteit in Zoetermeer wordt voornamelijk beïnvloed door stikstofdioxide (NO2) en fijnstof (PM10 en PM2.5), die door menselijk toedoen in de lucht terechtkomen. Hoewel de gemeente voldoet aan de wettelijke normen, worden de strengere WHO-richtwaarden uit 2021 nog overschreden. De gemeentelijke ambitie om de luchtkwaliteit 20% beter te maken dan de norm, toont de inzet voor verdere verbetering. Acties zoals stedelijke planning en milieuvriendelijke maatregelen zijn cruciaal voor het verminderen van de concentraties van schadelijke stoffen. Geluid Geluidshinder in Zoetermeer wordt voornamelijk veroorzaakt buren en scooters en daarnaast door wegverkeer, railverkeer en industriële activiteiten. Dit heeft directe gevolgen voor de volksgezondheid, zoals stress, slaapverstoring en concentratieproblemen. Het Actieplan Geluid streeft naar een vermindering van geluidsoverlast, met een focus op stedelijke planning, geluidsschermen en handhaving. Hoewel de wettelijke regelingen goed zijn opgezet, is er nog behoefte aan verdere integratie met de bredere duurzaamheidsvisie van Zoetermeer 2040 om een structurele verbetering te realiseren. Geur Geurhinder in Zoetermeer komt voornamelijk door veehouderijen in het landelijke buitengebied, wegverkeer en plaatselijke bronnen zoals houtkachels.

De gemeente heeft een Geurvisie en Geurverordening ontwikkeld om geurhinder te beheersen en ruimte te bieden voor de ontwikkeling van agrarische bedrijven. De afwijkende afstandseisen voor veehouderijen helpen bij het verminderen van geurproblemen en bieden mogelijkheden voor bedrijfsuitbreiding binnen de wettelijke kaders. Continu verbeterde geurbeheer en controle zijn essentieel om klachten te verminderen. Lichthinder Lichthinder kan de kwaliteit van leven negatief beïnvloeden door slaapverstoring en andere gezondheidsproblemen. Zoetermeer werkt aan de implementatie van slimme verlichtingssystemen om

Pagina 53 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

lichthinder te verminderen en stimuleert bewustwording over lichtgebruik. Deze technologische en bewustmakingsmaatregelen zijn belangrijke stappen om lichthinder effectief aan te pakken. Conclusie Zoetermeer toont een sterke inzet voor het verbeteren van het milieu en de bescherming van de gezondheid van haar inwoners. Door strikte monitoring, regelgeving en innovatieve oplossingen worden de belangrijkste aspecten van een gezond milieu – luchtkwaliteit, geluidshinder, geurhinder en lichthinder – systematisch aangepakt. De gemeente streeft naar een integrale benadering om de gezondheidseffecten van milieufactoren te minimaliseren en een gezonde leefomgeving te creëren voor alle inwoners. Verdere integratie van deze maatregelen met de bredere duurzaamheidsvisie van Zoetermeer 2040 zal bijdragen aan het behalen van deze ambitieuze doelen.

Figuur 5.11: Beoordeling referentiesituatie 2050 (Gezond Milieu)

5.3

Veiligheid

5.3.1

Inleiding, beleid en beoordelingskader Omgevingsveiligheid, verkeersveiligheid en hoogwaterveiligheid vormen integrale pijlers van het welzijn, de veiligheidsbeleving en de levenskwaliteit van de inwoners van Zoetermeer. Zo is omgevingsveiligheid essentieel voor een leefbare en duurzame gemeenschap. In Zoetermeer wordt voortdurend gewerkt aan het minimaliseren van risico's die voortkomen uit industriële activiteiten, het transport van gevaarlijke stoffen en andere potentiële gevaren. Dankzij adequaat beleid en samenwerking tussen lokale overheden, bedrijven en gemeenschappen worden preventieve maatregelen genomen en noodplannen ontwikkeld om in geval van calamiteiten snel en effectief te kunnen handelen. Dit omvat het creëren van bufferzones, het implementeren van strikte veiligheidsvoorschriften en het verbeteren van communicatiekanalen tussen belanghebbenden. Verkeersveiligheid staat daarnaast hoog op de agenda in Zoetermeer, een stad waar onder andere mobiliteit een cruciale rol speelt in het dagelijks leven van haar inwoners. De gemeente investeert voortdurend in infrastructuur, zoals fietspaden, trottoirs en verkeerslichten, om de veiligheid van zowel automobilisten als fietsers en voetgangers te waarborgen. Daarnaast worden verkeersstromen geanalyseerd en worden er maatregelen genomen om congestie te verminderen en het aantal verkeersongevallen te minimaliseren.

Verkeerseducatie en -bewustwording spelen een cruciale rol, met programma's gericht op het bevorderen van veilig rijgedrag en het verminderen van het gebruik van gemotoriseerd vervoer ten gunste van milieuvriendelijkere alternatieven. Als laatste aspect is hoogwaterveiligheid een uitdaging die voortkomt uit de geografische ligging van Zoetermeer, met delen van de stad die vatbaar zijn voor overstromingsrisico's. De gemeente neemt actief deel aan

Pagina 54 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

waterbeheersingsprogramma's en -projecten om deze risico's te beheren en te verminderen. Dit omvat het verbeteren van dijken en waterkeringen, het implementeren van drainage- en pompsystemen en het bevorderen van ruimtelijke ordening die rekening houdt met overstromingsgevoelige gebieden. Bewustmaking over overstromingsrisico's en het nemen van individuele voorzorgsmaatregelen worden ook aangemoedigd om de veerkracht van de gemeenschap te vergroten in het geval van hoogwatergebeurtenissen. In Zoetermeer wordt een multidisciplinaire benadering aan de hand van beleid gehanteerd om de veiligheid van haar inwoners te waarborgen, waarbij omgevings-, verkeers- en hoogwaterveiligheid als onlosmakelijk met elkaar verbonden elementen worden beschouwd. Door middel van voortdurende inspanningen op het gebied van preventie, planning en samenwerking blijft de stad een veilige en leefbare omgeving voor iedereen. Beoordelingskader Thema

Aspect

Streefwaarde / ambitie

Veiligheid

Omgevingsveiligheid

Geen nieuwe extra kwetsbare functies nabij risicobronnen

Verkeersveiligheid

Hoogwaterveiligheid

Gewenste richting

Geen nieuwe risicobronnen in bewoond gebied en een afname in bestaande risicobronnen Procentuele afname van Afname van verkeersslachtoffers per 100.000 verkeersongelukken in inwoners de gemeente Zoetermeer Waterpeil in de watergangen en Versterking en rivieren moet onder de 1 meter boven ontwikkeling van dijken, NAP. kades, waterberging en samenwerking tussen beheerders Zoetermeer wil in 2030 een waterveiligheidsnorm bereiken die bestand is tegen overstromingen die statistisch eens in de 1.000 jaar voorkomen.

Beleid Mobiliteitsvisie Zoetermeer 2030 De mobiliteitsvisie van Zoetermeer voor 2030 is een plan dat gericht is op het creëren van een duurzaam, efficiënt en inclusief transportsysteem dat voldoet aan de behoeften van alle inwoners van de stad Zoetermeer. Het plan omvat verschillende pijlers die de kern vormen van de visie, zoals duurzaamheid, toegankelijkheid en veiligheid. Met deze mobiliteitsvisie als leidraad, wilt Zoetermeer een leefomgeving te creëren waarin mobiliteit niet alleen efficiënt is, maar ook duurzaam, toegankelijk en veilig voor alle inwoners. Actieplan Verkeersveiligheid 2013 Het Actieplan Verkeersveiligheid 2013 van Zoetermeer is een beleidsdocument dat maatregelen en initiatieven beschrijft om de verkeersveiligheid in de gemeente te verbeteren. Het plan omvat diverse acties zoals infrastructuurverbeteringen, educatieve programma's en handhavingscampagnes. Doel is om het aantal verkeersongelukken en slachtoffers te verminderen door onder andere veilige oversteekplaatsen, betere verlichting en bewustwordingscampagnes voor verkeersdeelnemers. Dit plan draagt bij aan een veiliger verkeer voor alle inwoners en bezoekers van Zoetermeer. Regionaal Waterprogramma Zuid-Holland 2022-2027 Het Regionaal Waterprogramma Zuid-Holland 2022-2027 is een beleidskader dat zich richt op het beheer en de bescherming van water in de provincie Zuid-Holland, inclusief Zoetermeer.

Het programma omvat maatregelen voor waterkwaliteit, waterveiligheid en duurzaam watergebruik. Speerpunten zijn het verbeteren van de waterkwaliteit in rivieren en kanalen, het versterken van dijken en kades en het bevorderen van klimaatadaptatie.

Pagina 55 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

Door samenwerking met lokale en regionale partners wordt gestreefd naar een robuust en veerkrachtig watersysteem dat de leefbaarheid en biodiversiteit in de regio Zuid-Holland ondersteunt.

5.3.2

Huidige situatie Binnen de gemeente Zoetermeer wordt voortdurend gewerkt aan het verbeteren en handhaven van omgevingsveiligheid, verkeersveiligheid en hoogwaterveiligheid om de leefbaarheid en veiligheid van haar inwoners te waarborgen. Omgevingsveiligheid Omgevingsveiligheid is, zoals in vele andere gemeenten, een belangrijk onderdeel van het stadsbeleid. De gemeente Zoetermeer hanteert strikte regelgeving en voert regelmatig inspecties uit om de veiligheid van industriële activiteiten en het transport van gevaarlijke stoffen te waarborgen. Onder de Omgevingswet zijn aandachtsgebieden rondom risicobronnen (A12, LPG-tankstations of gasleidingen bijvoorbeeld) aangewezen waarbinnen regels gelden voor het vestigen van nieuwe functies. Deze aandachtsgebieden zijn weergegeven in onderstaande kaart. Er wordt samengewerkt met bedrijven om risico's te identificeren en te minimaliseren, en noodplannen worden regelmatig herzien en bijgewerkt om snel en effectief te kunnen reageren in geval van calamiteiten. Desondanks blijft er aandacht voor verdere verbeteringen en voorlichting aan de gemeenschap om bewustwording te vergroten en een veilige omgeving te bevorderen.

Figuur 5.11: Weergave van de aandachtsgebieden omgevingsveiligheid in de stad

Verkeersveiligheid Verkeersveiligheid blijft naast omgevingsveiligheid een topprioriteit binnen de gemeente Zoetermeer, waar mobiliteit een integraal onderdeel vormt van het dagelijks leven. Zoetermeer wordt over het algemeen beschouwd als een verkeersveilige stad in vergelijking met de rest van Nederland. De gemeente investeert in infrastructuurverbeteringen en verkeersmanagementmaatregelen om het aantal verkeersongevallen te verminderen en de doorstroming te verbeteren. Er wordt gekeken naar nieuwe technologieën en innovaties om de verkeersveiligheid te verbeteren, zoals de implementatie van slimme verkeerslichten en geavanceerde

Pagina 56 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

verkeersmonitoringssystemen. Daarnaast wordt er ingezet op verkeerseducatie en -bewustwording om veilig rijgedrag te bevorderen en alternatieve vervoerswijzen aan te moedigen, zoals fietsen en openbaar vervoer, wat tevens bijdraagt aan een duurzamere stad. Echter is er de laatste jaren sprake van een toenemend aantal verkeersongevallen. De maatschappij, en daarmee de verkeersomstandigheden, verandert en vraagt om nieuwe maatregelen die inspelen op nieuwe situaties. Zo is de groep met kwetsbare verkeersdeelnemers toegenomen en verandert het verkeer door de toename van (licht) elektrische voertuigen. Hoogwaterveiligheid Als laatste hoogwaterveiligheid, dat blijft een uitdaging voor Zoetermeer, gezien de geografische ligging en het voortdurende risico op overstromingen. Echter ligt deze verantwoordelijkheid voornamelijk bij Rijkswaterstaat en de waterschappen. De gemeente werkt nauw samen met waterbeheerders en andere belanghebbenden om de waterveiligheid te waarborgen. Er worden maatregelen genomen om de waterkeringen te versterken, zoals dijken en dammen, maar er wordt vooral geïnvesteerd in drainage- en pompsystemen om wateroverlast te voorkomen. Bovendien wordt er gekeken naar ruimtelijke ordening en klimaatadaptatiemaatregelen om de stad weerbaarder te maken tegen de gevolgen van klimaatverandering, zoals toenemende neerslag en stijgende zeespiegels.

In de gemeente Zoetermeer wordt actief gewerkt aan het verbeteren en handhaven van omgevingsveiligheid, verkeersveiligheid en hoogwaterveiligheid. Door voortdurende inspanningen, investeringen en samenwerking blijft de gemeente streven naar een veilige en leefbare omgeving voor al haar inwoners.

Figuur 5.12: Toelichtingen bij enquêtevraag: Hoe beoordeelt u de verkeersveiligheid in uw wijk? 298 toelichtingen op 1.339 geënquêteerden. De kaart toont naast de maximumsnelheden de gemiddelde score ten aanzien van de verkeersveiligheid per wijk

Pagina 57 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

5.3.3

Trends en ontwikkelingen Veranderingen van risicovolle activiteiten Energietransitie en woningbouw (nabij industrieterreinen) zijn activiteiten die kunnen leiden tot vergrotingen van omgevingsveiligheidsrisico’s, bijvoorbeeld door de opslag van energie in batterijen of waterstof. Daarnaast bestaat de trend dat woningen door ruimtegebrek steeds dichter op transportassen voor gevaarlijke stoffen gesitueerd worden of binnen explosieof brandaandachtsgebieden. Hierdoor kunnen omgevingsveiligheidsrisico’s groter worden. Toenemend gebruik van slimme technologieën De gemeente investeert in slimme technologieën voor verkeersbeheer, zoals slimme verkeerslichten, verkeersmonitoringssystemen en slimme mobiliteitsapps. Deze technologieën dragen bij aan een verbetering van de verkeersveiligheid door de doorstroming te verbeteren en het aantal verkeersongevallen te verminderen. Klimaatverandering en extreme weersomstandigheden Als gevolg van klimaatverandering worden extreme weersomstandigheden, zoals zware regenval en stormen, frequenter en intenser. Dit heeft directe gevolgen voor de hoogwaterveiligheid van Zoetermeer, waardoor er een grotere nadruk komt te liggen op het versterken van waterkeringen, het verbeteren van drainage- en pompsystemen en het ontwikkelen van klimaatadaptatiestrategieën.

Toenemende verstedelijking en mobiliteitsuitdagingen Zoetermeer groeit als stad, wat leidt tot een toename van verstedelijking en mobiliteitsuitdagingen. De gemeente staat voor de uitdaging om de verkeersveiligheid te handhaven en te verbeteren in een steeds drukker wordende omgeving, waarbij ook aandacht wordt besteed aan het stimuleren van duurzame vervoerswijzen en het verminderen van congestie. Samenwerking en participatie Er is een groeiende erkenning van het belang van samenwerking en participatie van belanghebbenden bij het bevorderen van veiligheid binnen de gemeenschap. Lokale overheden, bedrijven, bewoners en andere belanghebbenden werken samen aan initiatieven en projecten die gericht zijn op het verbeteren van omgevingsveiligheid, verkeersveiligheid en hoogwaterveiligheid.

5.3.4

Beschrijving referentiesituatie Omgevingsveiligheid Het beleid van de gemeente Zoetermeer toont een sterke toewijding aan het waarborgen van omgevingsveiligheid. Er worden strikte regelgevingen gehanteerd en regelmatige inspecties uitgevoerd om industriële activiteiten en het transport van gevaarlijke stoffen te controleren. Samenwerking met bedrijven en het regelmatig herzien van noodplannen dragen bij aan een effectieve respons op calamiteiten. De aandacht voor verdere verbeteringen en bewustmaking in de gemeenschap is daarnaast ook voldoende geborgd. Verkeersveiligheid De gemeente Zoetermeer stelt verkeersveiligheid als een topprioriteit en heeft diverse maatregelen genomen om dit te waarborgen. Investeringen in infrastructuurverbeteringen en verkeersmanagementmaatregelen tonen een positieve intentie, maar de toenemende verkeersongevallen wijzen op de noodzaak van aanvullende maatregelen. Het gebruik van slimme technologieën is een stap in de goede richting, maar verdere inspanningen zijn nodig om de verkeersveiligheid te verbeteren, met name gezien de groeiende diversiteit van verkeersdeelnemers en veranderende verkeersomstandigheden. Hoogwaterveiligheid Hoogwaterveiligheid blijft een uitdaging voor Zoetermeer vanwege de geografische ligging en de toenemende risico's door klimaatverandering.

De gemeente werkt echter actief samen met waterbeheerders en neemt maatregelen om waterveiligheid te waarborgen. Investeren in drainage- en pompsystemen zijn positieve stappen. Het ontwikkelen van klimaatadaptatiestrategieën is van cruciaal belang om de stad weerbaarder te maken tegen de gevolgen van extreme weersomstandigheden.

Pagina 58 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

Conclusie In het algemeen blijft de gemeente Zoetermeer actief betrokken bij het verbeteren en handhaven van omgevings, verkeers- en hoogwaterveiligheid. Er is echter ruimte voor verdere verbeteringen, met name op het gebied van verkeersveiligheid, waarbij meer aandacht moet worden besteed aan de veranderende verkeersdynamiek en het toenemende aantal verkeersongevallen. De trends en ontwikkelingen benadrukken de noodzaak van voortdurende aanpassingen en samenwerking om de veiligheid van de inwoners van Zoetermeer te waarborgen.

Figuur 5.13: Beoordeling referentiesituatie 2050 (Veiligheid)

5.4

Gezondheidsbevordering

5.4.1

Inleiding, beleid en beoordelingskader Gezondheidsbevordering is een belangrijk thema binnen de gemeente Zoetermeer, gericht op het verbeteren van de algemene gezondheid en het welzijn van haar inwoners. Het streven naar een gezondere samenleving is niet alleen een kwestie van individuele keuzes, maar ook van een stimulerende omgeving die gezonde leefstijlen faciliteert en aanmoedigt. Twee belangrijke pijlers binnen dit thema zijn sporten en bewegen en de ontwikkeling van een gezonde openbare ruimte. Daarnaast ligt binnen de gemeente Zoetermeer ook een focus op het bevorderen van mentale gezondheid door het versterken van sociale steunnetwerken en het aanbieden van toegankelijke hulpverlening. De gemeente stimuleert initiatieven en samenwerkingen die gericht zijn op het verminderen van stress, het voorkomen van psychische problemen en het verbeteren van welzijn. Er worden programma's en activiteiten georganiseerd die inwoners ondersteunen bij het herkennen van mentale gezondheidsproblemen en hen helpen bij het vinden van passende hulp en ondersteuning. Sporten en Bewegen Sporten en bewegen vormen de basis van een gezonde levensstijl. Regelmatige fysieke activiteit bevordert zowel de fysieke als de mentale gezondheid en het zorgt voor een verbetering van sociale cohesie.

In Zoetermeer ligt de focus op het creëren van toegankelijke en aantrekkelijke mogelijkheden voor sport en beweging voor alle leeftijdsgroepen. Dit omvat het aanbieden van diverse sportfaciliteiten, het organiseren van sportevenementen, en het ondersteunen van lokale sportverenigingen. Daarnaast wordt er speciale aandacht besteed aan het bevorderen van een actieve levensstijl onder kinderen en jongeren, bijvoorbeeld door middel van schoolprogramma's.

Pagina 59 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

Figuur 5.14: Gemiddelde afstand naar een sportlocatie (Atlas Leefomgeving, 2023)

Gezonde Openbare Ruimte De inrichting van de openbare ruimte speelt samen met sport, bewegen en cultuur een belangrijke rol in het bevorderen van gezondheid en welzijn. Een gezonde openbare ruimte nodigt bijvoorbeeld uit tot ontmoeten en bewegen, biedt ruimte voor recreatie en draagt bij aan de mentale gezondheid door het bieden van groene, rustgevende omgevingen. In Zoetermeer betekent dit onder andere het integreren van groenzones, parken, sport- en speelplekken, kunst, speel-en stadsboerderijen en wijk/schooltuinen in stedelijke gebieden. Deze ontmoetingsplekken leveren een belangrijke bijdrage aan de mentale en fysieke gezondheid van de inwoners van Zoetermeer. Om een gezonde leefomgeving verder te bevorderen, wordt er ook aandacht besteed aan het beperken van reclame-uitingen voor ongezond voedsel en fastfoodketens in de stad. Door strikte regels en richtlijnen te hanteren voor dergelijke reclame, wordt voorkomen dat inwoners verleid worden tot ongezonde voedingskeuzes die de gezondheid kunnen schaden. Daarnaast wordt er in Zoetermeer nadrukkelijk aandacht besteed aan het creëren van een rookvrije omgeving. Het bevorderen van rookvrije zones in openbare ruimtes, zoals parken en speeltuinen, draagt bij aan het verminderen van de blootstelling aan tabaksrook en creëert een gezondere omgeving voor alle inwoners, vooral voor kinderen en kwetsbare groepen.

Door samen te komen leveren deze voorzieningen een bijdrage aan de sociale cohesie en de vermindering van eenzaamheid binnen de gemeentelijke grenzen. Ook wordt er aandacht besteed aan luchtkwaliteit en het verminderen van geluidsoverlast. Op deze manier zorgt Zoetermeer voor een leefomgeving die bijdraagt aan een algehele gezonde openbare ruimte. Ontbrekende kaarten/tabellen/grafiek, die kunnen dienen om aan te sturen op bijvoorbeeld meer diversiteit aan speelplekken, binnen de leefomgevingsfoto kunnen eventueel op een later moment nog toegevoegd worden.

Pagina 60 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

Beoordelingskader Thema

Aspect

Streefwaarde / ambitie Gewenste beweging

Gezondheids bevordering

Sporten en bewegen

Ontwikkeling sport- en Verbeteren en uitbreiden bewegingsfaciliteiten van sportvoorzieningen binnen de gemeente en het vergroten van sportparticipatie onder haar inwoners Minimaal percentage van Het uitbreiden van de openbare ruimte groenvoorzieningen in de voldoet aan normen voor gemeente de gezonde stad

Gezonde openbare ruimte

Hieronder zijn de thema's uitgesplitst om thematische beoordelingen te ondersteunen, maar het domein gezondheid vraagt om een integrale aanpak. Gezondheid wordt namelijk beïnvloed door een breed scala aan factoren, waarbij vanuit de leefomgeving met name een gezond milieu, veiligheid en gezondheidsbevordering cruciaal zijn. Thema's zoals voeding, alcoholgebruik en roken spelen eveneens een belangrijke rol in de gezondheid van inwoners, maar worden slechts gedeeltelijk vanuit het fysieke domein bepaald. Voor een effectieve aanpak is daarom een samenwerking tussen verschillende domeinen nodig, waarbij zowel fysieke als sociale factoren in acht worden genomen. Beleid In de Visie Zoetermeer 2040 beschrijft de gemeente haar ambitie om de omgeving dusdanig in te richten dat het groen uitnodigt om te ontmoeten, te bewegen sporten en daarmee bij te dragen aan de gezondheid van haar inwoners. Daarvoor zet de gemeente in op behoud en ontwikkeling van groene voorzieningen binnen de gemeente. Daarnaast wordt de ontwikkeling van sportfaciliteiten en de gezonde openbare ruimte gestimuleerd. Naast de visie Zoetermeer 2040 heeft de gemeente het beleidsdocument ‘integraal werken aan een gezonde stad’ ontwikkeld, waarin de ontwikkeling van samenhangende lokale aanpak op het gebied van gezondheid, sport en bewegen en sociale basis wordt beschreven en onderbouwd.

Daarnaast heeft de gemeente Zoetermeer op basis van het Nationaal Sportakkoord in 2023 het lokaal sportakkoord geactualiseerd waarin de sportaanbieder wordt aangespoord om nieuw aanbod te realiseren en samenwerking te versterken, daarnaast is er gemeentelijk sportbeleid de Sportagenda 2017 en verder. De planning is dat deze in het eerste kwartaal van 2025 wordt geactualiseerd. De Nota Lokaal Preventief Gezondheidsbeleid 2024-2027 van de gemeente Zoetermeer richt zich op het bevorderen van de gezondheid van inwoners door preventieve maatregelen. De gemeente streeft naar een gezondere leefomgeving, waarbij aandacht wordt besteed aan thema's zoals mentale gezondheid, gezond gewicht, rookvrije generaties, en sociale cohesie. Er wordt samengewerkt met lokale partners om inwoners te ondersteunen bij een gezonde leefstijl en vroegtijdig gezondheidsproblemen te signaleren en aan te pakken. De nota zet in op maatwerk voor verschillende doelgroepen en wijken, met een nadruk op preventie en duurzame gezondheidswinst.

5.4.2

Huidige situatie Sporten en bewegen Zoetermeer betreft een beweegvriendelijke gemeente. De indicator Beweegvriendelijke omgeving laat zien in hoeverre de openbare ruimte mogelijkheden biedt om buiten te sporten en te bewegen. De indicator bestaat uit vier deelscores: 1. Sportaccommodaties: de diversiteit en nabijheid van verschillende sportgelegenheden; 2. Sport en speelplekken: de nabijheid van sport- en speelplekken in de openbare ruimte; 3. Recreatief groen en blauw: de nabijheid en het oppervlak van parken en water voor recreatief

Pagina 61 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

gebruik; en 4. De nabijheid van voorzieningen. Stedelijke gemeenten scoren veelal hoger dan overige gemeenten in de mate van beweegvriendelijkheid. Dit komt vooral doordat ze hoger scoren op de nabijheid van voorzieningen, de aanwezigheid van sport- en speelplekken en de aanwezigheid van sportaccommodaties. De gemeente Zoetermeer scoort als gemeente boven het Nederlands gemiddelde op de beweegvriendelijkheid van de omgeving. Wel zijn er verschillen te zien tussen de buurten. De volgende figuur toont de beweegvriendelijkheid per buurt. Voornamelijk de wijken in het zuiden scoren hoog op beweegvriendelijkheid.

Figuur 5.15: Beweegvriendelijkheid van de omgeving (Atlas Leefomgeving)

Zoetermeer heeft bijna 125.000 inwoners, waarvan bijna een kwart jonger is dan 20 jaar. De stad telt acht wijken, met Oosterheem als de meest bevolkte wijk. Er zijn 46 basisscholen met ruim 11.000 leerlingen. Voor het voortgezet onderwijs voorzien scholen zelf in hun sportruimte. Deze demografische gegevens geven een inzicht in de omvang van de potentiële gebruikers van sportfaciliteiten in Zoetermeer. Met een aanzienlijk deel van de bevolking jonger dan 20 jaar is er een constante vraag naar sportvoorzieningen voor de jeugd, zowel binnen als buiten schoolverband. Binnensport Het aanbod aan binnensportaccommodaties omvat drie sporthallen (1 in ontwikkeling waarvan de oplevering in 2026 verwacht wordt), twaalf sportzalen en 21 gymzalen. De meeste zijn eigendom van de gemeente, maar sommige zijn beperkt beschikbaar voor sportverenigingen. Er is behoefte aan minimaal zes sporthallen en dertien sportzalen, maar het huidige aanbod is lager. De behoefte zal door de beoogde ontwikkelingen naar verwachting toenemen. Hoewel het aantal binnensportaccommodaties momenteel onvoldoende is om aan de behoeften te voldoen, bieden de bestaande faciliteiten wel een scala aan mogelijkheden voor verschillende sporten.

Pagina 62 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

Figuur 5.16: Aanbod binnensportaccommodaties in de gemeente Zoetermeer in 2020 (Atlas Leefomgeving, 2024)

Buitensport Zoetermeer herbergt verschillende sportverenigingen op zeven parken waar er een mogelijkheid tot sporten is. De behoefte aan ruimte wordt bepaald door de verwachte bevolkingsgroei. De buitensportfaciliteiten in Zoetermeer zijn van cruciaal belang voor het bevorderen van een actieve levensstijl en het bieden van sociale binding binnen de gemeenschap. Met de verwachte groei van Zoetermeer tegen 2037, zal de behoefte aan sportaccommodaties toenemen. Er is specifieke aandacht nodig voor binnensportfaciliteiten en buitensportvelden om aan deze groeiende vraag te voldoen.

Figuur 5.17: Sportparken gemeente Zoetermeer in 2020 (Kennisbank sport en bewegen, 2022)

Pagina 63 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

Gezonde openbare ruimte Een uitnodigende openbare ruimte is van groot belang voor de beweging van inwoners. In de gemeente Zoetermeer beweegt slechts 38,6% van de inwoners voldoende. Dit is lager dan het gemiddelde in Nederland, waar 47,5% van de mensen voldoet aan de beweegrichtlijn. Ook is het aantal mensen met overgewicht in Zoetermeer (54,8%) hoger dan het gemiddelde in Nederland (50,3%). Een belangrijk onderdeel van een gezonde openbare ruimte is dan ook voldoende ruimte voor speelvoorzieningen. Dit is voor de gemeente Zoetermeer nog een aandachtspunt. Het streven is om de bestaande speelruimtes aantrekkelijker, gevarieerder en veiliger te maken. Het beleid voor speelvoorzieningen in Zoetermeer richt zich op het bieden van een basisniveau aan voorzieningen voor kinderen, jeugd en jongeren. Er wordt gestreefd naar een eerlijke en evenredige spreiding van speelruimte over de verschillende leeftijdscategorieën. Een analyse van de huidige situatie laat zien dat veel bestaande speelplekken te klein zijn en niet voldoende uitdagend, vooral voor oudere jeugd. Er is dus ruimte voor verbetering om de speel- en sportmogelijkheden te vergroten. Het aantal speelplekken blijkt ook niet volledig tegemoet te komen aan de behoeften van de gemeenschap. Daarom worden verbeteringen voorgesteld voor bijna 200 speelplekken om deze aantrekkelijker te maken en de variatie te vergroten.

Hierbij wordt gepleit voor de installatie van meer en uitdagendere speeltoestellen.

Figuur 5.18: Weergave speelplekken (geel) binnen de gemeente Zoetermeer (Stadsatlas Zoetermeer, 2024)

Een vergelijkbare situatie doet zich voor bij de speelruimte voor jongeren. Er is een tekort aan zowel formele als informele ontmoetingsplekken, en de bestaande inrichting van deze plekken is vaak eenzijdig en niet optimaal afgestemd op de behoeften van jongeren. Voornamelijk voetbal- en basketbalplekken domineren het landschap, terwijl jongeren juist behoefte hebben aan multifunctionele sportgebieden en moderne faciliteiten. Informatie voor wat betreft een visuele weergave van een diversiteit aan speelplekken ontbreekt, echter kan dit wel waardevol zijn in een later stadium om ruimtelijke keuzes te maken met betrekking tot de realisatie van nieuwe speelplekken. Een ander belangrijk doel ten behoeve van een gezonde openbare ruimte is het vergroten van de verblijfskwaliteit in de binnenstad en woonwijken door de kwaliteit van de openbare ruimte te verbeteren. Dit omvat het creëren

Pagina 64 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

van goed vormgegeven groene verbindingen en plekken die uitnodigen tot ontmoeting en verblijf. Zowel het Stadshart als de Dorpsstraat, als het nieuwe woongebied Entree, hebben hoogteverschillen en stijgpunten, wat extra aandacht vereist voor de toegankelijkheid van de openbare ruimte. De omgeving speelt daarnaast ook een belangrijke rol in de leefstijl van inwoners, met name op het gebied van voeding, alcoholgebruik en roken. In Zoetermeer zijn er verschillende initiatieven om een gezonde leefomgeving te bevorderen, zoals het creëren van rookvrije speelplaatsen en sportlocaties, zodat kinderen in een veilige en gezonde omgeving kunnen opgroeien. Daarnaast is de nabijheid van snackbars en andere ongezonde voedselopties, met name in de buurt van scholen, een aandachtspunt. Hoewel er op dit moment geen specifieke gegevens zijn verzameld over de invloed van deze factoren in Zoetermeer, blijft de gemeente zich inzetten voor een gezonde leefomgeving door middel van beleid en samenwerkingen met lokale partners. Vergroening van de binnenstad is noodzakelijk vanwege klimaatadaptatie, met een focus op voetgangers en fietsers en een beperkte rol voor auto's. Dit omvat het vergroenen van pleinen, plekken en straten, waarbij een hoog kwaliteitsniveau wordt nagestreefd om de verblijfskwaliteit te verhogen.

De groene transformatie van de stad omvat onder andere het opnieuw inrichten van het centraal park rondom de Dobbe, het aanleggen van een lange singel door het Stadshart en het toevoegen van veel bomen en groen. Elk plein, plek en dak biedt ruimte voor een combinatie van groen. Dit draagt bij aan een aantrekkelijke en rijke stadsecologie door het bevorderen van biodiversiteit en het creëren van diverse leefgebieden.

5.4.3

Trends en ontwikkelingen Vergrijzing De komende 15 jaar stijgt het aantal 60-plussers in de regio met 32% en het aantal 85-plussers zelfs met 61%. Deze vergrijzing heeft een significant effect op het thema gezondheidsbevordering doordat het de vraag naar faciliteiten en infrastructuur stimuleert die afgestemd zijn op de behoeften van een ouder wordende bevolking. Dit betekent dat er een groeiende noodzaak is voor sportvoorzieningen die geschikt zijn voor senioren, zoals wandelpaden, fietsroutes, outdoor fitnessapparatuur en sportvelden met aangepaste speelvelden. Daarnaast is er behoefte aan openbare ruimtes die veilig en gemakkelijk toegankelijk zijn voor ouderen, met bankjes om te rusten, goede verlichting en overzichtelijke paden om mobiliteit te bevorderen en sociale interactie te stimuleren. Deze ontwikkelingen dragen niet alleen bij aan de fysieke gezondheid van oudere inwoners, maar ook aan hun mentale welzijn en sociale integratie, waardoor Zoetermeer een leefbare en inclusieve gemeenschap blijft voor alle leeftijdsgroepen. Toename Overgewicht Het aantal volwassenen en kinderen met overgewicht neemt landelijk toe. Dit komt o.a. door een makkelijker en/of betaalbaarder aanbod aan ongezond eten. Vooral in wijken met een lage sociaaleconomische status is het aanbod van ongezond voedsel een aandachtspunt.

Toenemende Diversiteit in Sportbehoeften Naarmate de bevolking groeit en verandert, zullen ook de behoeften op het gebied van sport en recreatie evolueren. De gemeente moet een breed scala aan sportfaciliteiten en activiteiten aanbieden om aan de diverse behoeften van de gemeenschap te voldoen, waaronder traditionele sporten, maar ook nieuwe en opkomende sporten. Er moet meer aandacht worden besteed aan openbare sportplekken zoals multifunctionele trapvelden en buiten gymplekken. Ook om in de behoefte te voorzien van de (jong)volwassenen. De behoefte van sporten en spelen per wijk kan erg verschillen en ook deze ontwikkelingen vergen een nieuwe methodiek om te bepalen waar een wijk/buurt behoefte aan heeft. Gezondheidsbewustzijn en Preventie Er is een groeiende bewustwording van het belang van een gezonde levensstijl en regelmatige lichaamsbeweging voor de algemene gezondheid. De gemeente moet programma's en voorzieningen ontwikkelen die de gezondheid en het welzijn van de inwoners bevorderen, zoals gezondheidseducatie, sportevenementen en toegang tot groene ruimten.

Pagina 65 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

Duurzaamheid en Milieubewustzijn Duurzaamheid wordt steeds belangrijker in stedelijke ontwikkeling en infrastructuur. Bij het plannen van nieuwe sportfaciliteiten en openbare ruimten moet de gemeenterekening houden met milieuvriendelijke ontwerpprincipes, zoals groene energiebronnen, waterbeheer en ecologische integratie. Technologische Innovatie in Sport Technologie speelt een steeds grotere rol in sport en recreatie, van fitness-trackers tot virtuele trainingsprogramma's. Het is van belang open te staan voor technologische innovaties en deze integreren in het sportaanbod om de betrokkenheid van burgers te vergroten en de sportervaring te verbeteren. Toegankelijkheid en Inclusiviteit Het is essentieel dat sportfaciliteiten en openbare ruimten toegankelijk zijn voor alle inwoners, ongeacht leeftijd, vaardigheidsniveau, geslacht, etniciteit of lichamelijke beperkingen. De gemeente moet streven naar inclusieve ontwerpen en programma's die participatie bevorderen en sociale cohesie versterken.

5.4.4

Beschrijving referentiesituatie Sporten en Bewegen Sport en beweging vormen een cruciale basis voor het bevorderen van gezondheid in Zoetermeer. De gemeente heeft aanzienlijke inspanningen geleverd om een omgeving te creëren die uitnodigt tot bewegen, zoals blijkt uit de bovengemiddelde scores op de indicator beweegvriendelijkheid. De aanwezigheid van diverse sportaccommodaties, speel- en sportplekken, en groene recreatiegebieden benadrukt de inzet van Zoetermeer om sport en beweging toegankelijk te maken. De stad scoort bovendien goed op de nabijheid van sport- en speelplekken, wat bijdraagt aan een actieve levensstijl voor inwoners van alle leeftijden. Een belangrijk aandachtspunt voor de gemeente Zoetermeer is echter het benutten van schoolpleinen als veilige sport- en speelplekken buiten schooltijden. Deze locaties bieden kinderen extra mogelijkheden om te sporten en te spelen en verdienen verdere ontwikkeling. Ondanks de aanwezigheid van verschillende binnensportfaciliteiten is het huidige aanbod onvoldoende om te voldoen aan de behoeften van de groeiende bevolking. Er is behoefte aan meer sporthallen en zalen. Daarnaast bestaan er aanzienlijke verschillen in beweegvriendelijkheid tussen de wijken, waarbij de zuidelijke wijken hoog scoren. Een evenwichtige verdeling van voorzieningen kan deze ongelijkheid verminderen.

De gemeente Zoetermeer maakt momenteel gebruik van demografische gegevens en de actieradius per leeftijdsgroep om te bepalen waar vernieuwing van sport- en beweegfaciliteiten noodzakelijk is. Gezonde Openbare Ruimte De ontwikkeling van een gezonde openbare ruimte speelt een belangrijke rol in het bevorderen van het welzijn van de inwoners. Zoetermeer heeft zich gecommitteerd aan het integreren van groenvoorzieningen en het verbeteren van de verblijfskwaliteit in de stad. Zoetermeer investeert in de integratie van groene zones, parken en speelplekken binnen stedelijke gebieden. Dit draagt bij aan een uitnodigende en rustgevende omgeving die bewegen en recreatie stimuleert. De gemeente besteedt aandacht aan het verbeteren van de luchtkwaliteit en het verminderen van geluidsoverlast, wat bijdraagt aan een gezonde leefomgeving. Veel speelplekken zijn echter te klein en onvoldoende uitdagend, vooral voor oudere jeugd. Er is behoefte aan meer en gevarieerdere speel- en sportmogelijkheden. De binnenstad moet verder beter toegankelijk worden gemaakt voor ouderen en mensen met beperkingen. Het vergroenen van pleinen en het verbeteren van de infrastructuur voor voetgangers en fietsers zijn belangrijke stappen om dit te realiseren.

Conclusie De gemeente Zoetermeer toont een sterke inzet op het gebied van gezondheidsbevordering door de ontwikkeling van sportfaciliteiten, programmering en een gezonde openbare ruimte. Hoewel er aanzienlijke vooruitgang is

Pagina 66 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

geboekt, zijn er nog verbeterpunten om aan de groeiende vraag en diverse behoeften van de bevolking te voldoen. Door de balans te vinden tussen aanbod en vraag, en door te investeren in inclusieve en toegankelijke voorzieningen, kan Zoetermeer verder bouwen aan een gezonde, actieve en samenhangende gemeenschap. Er moet echter een grondige onderbouwing worden toegevoegd voor de genoemde analyses en methodieken. Ook moet de tekst aansluiten bij de huidige beleidsplannen, waarbij de demografische gegevens en actieradius per leeftijdscategorie leidend zijn, en het belang van schoolpleinen als veilige sport- en speelplekken buiten schooltijd duidelijk wordt benoemd.

Figuur 5.19: Beoordeling referentiesituatie 2050 (Gezondheidsbevordering)

5.5

Klimaatadaptatie

5.5.1

Inleiding, beleid en beoordelingskader Klimaatadaptatie staat op nationaal, provinciaal en gemeentelijk niveau hoog op de agenda als een belangrijke uitdaging. In steden als Zoetermeer, waar de impact van klimaatverandering steeds duidelijker voelbaar wordt, wordt het belang van adaptatiemaatregelen steeds meer erkend. Zoetermeer wordt in toenemende mate geconfronteerd met diverse klimaat gerelateerde risico's, waaronder hittestress, wateroverlast en droogtestress, die een aanzienlijke impact kunnen hebben op de leefbaarheid en veerkracht van de gemeenschap. Hittestress is bijvoorbeeld een groeiende zorg in Zoetermeer, vooral tijdens de zomer maanden van het jaar. De toenemende verstedelijking en het gebrek aan groene ruimtes versterken het stedelijke hitte-eilandeffect, waardoor temperaturen in stedelijke gebieden hoger liggen dan in omliggende landelijke gebieden. Dit kan leiden tot gezondheidsproblemen, hittegerelateerde ziekten en uitdagingen voor de algemene levenskwaliteit van de inwoners. Daarnaast wordt Nederland geconfronteerd met de uitdaging van droogte, met periodes van verminderde neerslag die een impact hebben op grondwaterbronnen, natuurlijke ecosystemen, civiele bouwconstructies en landbouwactiviteiten. Dit kan leiden tot watertekorten, bodemdegradatie en verlies van biodiversiteit, waardoor de veerkracht van de gemeenschap wordt aangetast.

Pagina 67 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

Figuur 5.20: Weergave Stedelijk hitte-eiland effect gemeente Zoetermeer (Atlas Leefomgeving)

Een tegenovergesteld, belangrijk aspect is wateroverlast, vooral kijkend naar de intensivering van extreme neerslag. De bestaande rioleringssystemen kunnen de toegenomen neerslag niet altijd adequaat verwerken, wat resulteert in overstromingen en wateraccumulatie op wegen en in woonwijken. Er is voldoende berging. Bottleneck is met name het niet snel kunnen afvoeren via de straatkolken en een aantal locaties die lager gelegen zijn en door afstroming een risico vormen.

Om deze uitdagingen het hoofd te bieden, zijn adaptatiestrategieën en maatregelen essentieel. Zo is het ontwikkelen van groene infrastructuur om hittestress te verminderen, het verbeteren van de waterafvoerinfrastructuur om wateroverlast te beperken en het implementeren van waterbesparende maatregelen noodzakelijk. Daarnaast is het bevorderen van bewustwording en betrokkenheid van de gemeenschap cruciaal om veerkracht te bevorderen en een duurzame toekomst te waarborgen. Beoordelingskader Thema

Aspect

Streefwaarde / ambitie

Klimaatadaptatie

Hittestress

Schade en overlast veroorzaakt Minder plekken waar hittestress door hitte in zowel het fysieke als ontstaat en meer plekken die het sociale domein zoveel verkoelend op de omgeving mogelijk voorkomen en werken. beperken Schade en overlast door extreme Minder plekken waar na een buiten voorkomen extreme bui het water tot schade leidt. Schade aan gebouwen, groen, Minder schade na een lange infrastructuur, water en dijken periode van droogte door droogte zoveel mogelijk voorkomen en overlast beperken.

Wateroverlast

Droogtestress

Gewenste beweging

Beleid De gemeente heeft een klimaatadaptatiestrategie met uitvoeringsagenda. Vanuit deze uitgangspunten zijn voor de drie thema's hitte, droogte en wateroverlast doelen beschreven. Daarbij is het hoofddoel van deze strategie om Zoetermeer een natuur inclusieve en duurzame stad te laten zijn. Dit sluit aan op de visie Zoetermeer 2040.

Pagina 68 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

Het Convenant Klimaatbestendig Bouwen in Zuid-Holland (2018) richt zich op het bevorderen van bouwpraktijken die de klimaatbestendigheid van de regio versterken. Dit convenant stimuleert gemeenten, ontwikkelaars en bouwbedrijven om bij de ontwikkeling en renovatie van gebouwen rekening te houden met klimaatadaptatie. Dit omvat maatregelen zoals waterberging, het gebruik van duurzame materialen en het ontwerpen van gebouwen en infrastructuur die bestand zijn tegen extreme weersomstandigheden. Het convenant benadrukt de noodzaak van samenwerking tussen publieke en private partijen om een weerbare en duurzame leefomgeving te creëren. Het Programma Duurzaam en Groen Zoetermeer is een gemeentelijk beleidskader dat zich richt op het bevorderen van duurzaamheid en vergroening binnen de gemeente Zoetermeer. Dit programma omvat een breed scala aan initiatieven en maatregelen die bijdragen aan de milieuvriendelijkheid en leefbaarheid van Zoetermeer. Speerpunten zijn onder andere de vermindering van CO2-uitstoot, het vergroten van groene ruimtes, het bevorderen van biodiversiteit en het stimuleren van duurzame mobiliteit. Door het integreren van groene infrastructuur en duurzame praktijken in stadsplanning en ontwikkeling, streeft Zoetermeer naar een toekomstbestendige en gezonde leefomgeving voor al haar inwoners.

Deze ontwikkelingen zijn onder andere mitigerende maatregelen ten behoeve van klimaatadaptatie. Recent heeft Zoetermeer sturende principes vanuit water, bodem en biodiversiteit laten onderzoeken. Daarbij zijn de nieuwste klimaatmodellen van het KNMI gehanteerd. Conclusies uit dit onderzoek zijn dat het stedelijk gebied van Zoetermeer zowel niet berekend is op extreme piekbuien als op toename van extreme hitte. Er worden aanbevelingen gedaan om hierop in te spelen, aanvullend op de uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie. Ook wordt in dit onderzoek geconcludeerd dat overstromingsrisico geen sturend thema is.

Figuur 5.21: De gevolgen van toenemende hitte in Zoetermeer (Strategie klimaatadaptatie Zoetermeer)

5.5.2

Huidige situatie De huidige staat van klimaatadaptatie in Zoetermeer weerspiegelt de voortdurende inspanningen van de gemeente om zich aan te passen aan de veranderende klimatologische omstandigheden en de bijbehorende uitdagingen van hittestress, wateroverlast en droogtestress.

Pagina 69 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

Hittestress Hittestress vormt een groeiende zorg in Zoetermeer. De gemeente heeft erkend dat groene ruimtes en schaduwrijke gebieden van belang zijn om het stedelijke hitte-eilandeffect te verminderen. Als reactie daarop worden er initiatieven ontplooid om het groen in de stad te vergroten, zoals het aanleggen van parken, het planten van bomen en het creëren van groene daken en gevels. Deze maatregelen dragen bij aan het verlagen van temperaturen, het bevorderen van de luchtkwaliteit en het verbeteren van de levenskwaliteit van de inwoners.

Figuur 5.22: Afstand tot koele plekken in meters (Tauw & Hogeschool van Amsterdam, 2020)

Wateroverlast Wateroverlast is een andere belangrijke kwestie waar Zoetermeer mee te maken heeft, vooral gezien de intensivering van extreme neerslaggebeurtenissen als gevolg van klimaatverandering. De gemeente heeft geïnvesteerd in de verbetering van de waterafvoerinfrastructuur, waaronder de aanleg van meer infiltratievoorzieningen, de vergroting van de capaciteit van rioleringssystemen, groen in de stad en de creatie van waterbergingen. Daarnaast worden er projecten uitgevoerd om de waterkwaliteit te verbeteren en natuurlijke waterafvoerprocessen te herstellen, zoals het herstellen van beken en watergangen en het aanleggen van natuurvriendelijke oevers en een ijzerzandfilter bij de Zoetermeerse Plas. Ook zijn het aanleggen van groenvoorzieningen en infiltratiemogelijkheden (bv. Wadi’s en groene parkeerplaatsen) mogelijkheden om de afvoer van het water te bevorderen binnen de gemeente Zoetermeer. Deze ingrepen zijn nodig om de verwachte toename van extreme buien het hoofd te kunnen bieden.

Pagina 70 van 246

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0490193.100 13 augustus 2025 Gemeente Zoetermeer

Figuur 5.23: Waterdiepte op wegen en straten bij hevige bui (Klimaateffectatlas)

Droogtestress Droogtestress blijft een uitdaging voor Zoetermeer, vooral gezien de toenemende droogteperiodes en verminderde neerslag als gevolg van klimaatverandering. De gemeente heeft maatregelen genomen om waterbesparende praktijken te bevorderen, zoals het stimuleren van het gebruik van regenwateropvangsystemen. Daarnaast wordt er gewerkt aan het vergroten van de veerkracht van de stad tegen droogte, onder meer door het behoud en het herstel van groenvoorzieningen en natuurlijke habitats

5.5.3

Trends en ontwikkelingen De gemeente zet zich steeds meer in om klimaatadaptatiestrategieën te ontwikkelen en toe te passen als integraal onderdeel van stedelijke planning en beleid. Een belangrijke focus ligt op het aanpakken van hittestress, waarbij innovatieve oplossingen worden ontwikkeld om het hitte-eilandeffect te verminderen en de leefbaarheid te verbeteren. Dit omvat het vergroenen van stedelijke gebieden, het aanleggen van groene daken en gevels, en het creëren van schaduwrijke plekken. Tevens wordt geëxperimenteerd met technologische oplossingen, zoals reflecterende materialen, om warmteabsorptie te verminderen. Wateroverlast (Figuur 5.4 en 5.5) vormt een ander aandachtspunt, gezien de toenemende intensiteit van neerslag. De gemeente werkt aan verbetering van de waterafvoerinfrastructuur en vergroting van rioleringscapaciteit om overstromingen te voorkomen. Natuurlijke oplossingen, zoals het herstellen van watergangen, worden ook onderzocht om waterafvoer te bevorderen. Daarnaast groeit de bewustwording van droogtestress als serieuze zorg, met toenemende dreiging van langdurige droogteperiodes. De gemeente neemt maatregelen om waterverbruik te verminderen en te focussen op waterbesparing. Het optimaal benutten van overtollig water ten behoeve van drogere periodes zou een ideale uitgangssituatie betekenen.