Bijlage 2 - Volkshuisvestingsprogramma (opgemaakt)

• Door een onverwacht hogere groei van de bevolking (bijvoorbeeld als gevolg van migratie) en oplopende druk op de woningmarkt kan, de huisvesting van aandachtsgroepen nog verder onder druk komen te staan. Onduidelijkheid over de huisvesting van statushouders en bezuinigingen in de zorg vergroten dit risico.

|

51

• Politiek-bestuurlijke prioriteiten kunnen gedurende de looptijd van het Volkshuisvestingsprogramma wijzigingen. Dit heeft mogelijk impact op de consistentie van het woonbeleid en kan daarmee van invloed zijn op de bereidheid van investerende partijen in de stad. Beheersmaatregelen Voor de bovengenoemde risico’s nemen we een aantal beheersmaatregelen. • Ten eerste monitoren we de maatregelen tweejaarlijks. Dit levert informatie op over de haalbaarheid van doelen en kan leiden tot voorstellen voor bijsturing. • Daarnaast zijn we blijvend in gesprek met partijen in de stad over inspanningen en de uitvoering van maatregelen, bijvoorbeeld bij de prestatieafspraken en in de Permanente Marktdialoog Zoetermeer. • Projectmanagers voeren met ontwikkelaars gesprekken om tot haalbare projecten te komen. • We houden landelijke ontwikkelingen (wetgeving en regelingen) nauwlettend in de gaten en anticiperen op deze ontwikkelingen. • De prestatieafspraken monitoren we en hier rapporteren we over aan de gemeenteraad. • Afsluitend is het risico met betrekking tot financiële dekking van maatregelen aanwezig. Mocht het niet lukken op tijd financiële middelen te vinden, dan is prioritering en het mogelijk bijstellen van de uitvoeringsagenda of de doelen noodzakelijk.

10 Bijlagen

Volkshuisvestingsprogramma Stad in balans

|

53

Bijlage 1 Begrippenlijst Begrip

Definitie

Begrip

Definitie

Aandachtsgroep

Groep mensen met specifieke woonbehoeften, zoals ouderen, arbeidsmigranten, of gezinnen met lage inkomens, waarvoor beleid of aandacht nodig is.

Doelgroepen-regeling

Aanplakken

Aan de zijkant van bestaande gebouwen bebouwing toevoegen

Aftoppingsgrens

De maximale huurprijs waarvoor huurtoeslag kan worden aangevraagd. Er zijn nu twee grenzen: één- of tweepersoonshuishouden € 682,96 (2025) en voor drie-of meer persoonshuishoudens € 731,93 (2025). Deze bedragen worden jaarlijks geïndexeerd door de rijksoverheid.

Een beleidsregel die gericht is op het realiseren van betaalbare woningen en het langjarig borgen van de betaalbaarheid. Een gemeente mag deze doelen alleen vastleggen in het Omgevingsplan als er een doelgroepenregeling is vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders.

Doorstromer

Iemand die verhuist van een bestaande woning naar een andere woning, vaak als gevolg van een verbetering van het inkomen, of verandering van leeftijd of gezinssamenstelling.

Eengezinswoning

Arbeidsmigrant

Iemand die tijdelijk of permanent naar een land verhuist om daar te werken.

Woning die speciaal ontworpen of geschikt is voor gezinnen, vaak met meerdere slaapkamers, een tuin en voordeur op de begane grond.

Bandbreedte (van + of – 10 punten op woningvoorraad)

De ruimte voor fluctuaties in de woningvoorraad, meestal met een marge van plus of min 10 punten, om veranderingen in vraag en aanbod te accommoderen.

Geclusterde woningen

Betaalbaarheids-grens

Koopwoningen zijn betaalbaar als de transactieprijs maximaal de betaalbaarheidsgrens is. In 2025 bedraagt deze grens € 405.000. Het rijk actualiseert het bedrag jaarlijks.

Betaalbare huur

Ookwel middenhuur genoemd. Woningen met een huurprijs van maximaal €1.184,82 per maand. Deze woningen zijn betaalbaar voor huishoudens met een middeninkomen.

Betaalbare koop

Koopwoningen betaalbaar voor huishoudens met een inkomen tot 2x modaal met een maximale koopprijs tot de betaalbaarheidsgrens.

DAEB-inkomensgrens

Een landelijk vastgestelde inkomensgrens. In 2025 bedraagt die 49.669 voor eenpersoonshuishoudens en € 54.847 voor meerpersoonshuishoudens. Deze grens wordt jaarlijks op 1 januari geactualiseerd.

Geclusterde ouderenwoningen zijn woningen die voldoen aan de definitie voor nultredenwoningen in een geclusterde woonvorm. Geclusterd betekent dat deze woonvormen ingericht zijn op het bevorderen van sociaal contact en gemeenschapsgevoel, waardoor eenzaamheid wordt tegengegaan en samenredzaamheid wordt bevorderd. Er moet daarom een ontmoetingsruimte inpandig aanwezig zijn of op loopafstand voor ouderen (bv. ca. 100 m). Die ruimte moet gericht zijn op ontmoeting van bewoners en eventueel buurtbewoners en op een open en transparante basis te gebruiken zijn. Landelijk wordt bij clustering uitgegaan van een schaal van minimaal 12 woningen. Voorbeelden van geclusterde woonvormen kunnen onder andere hofjeswoningen, serviceflats, aanleunwoningen en seniorenflats zijn. In dit type woning kan onder voorwaarden (Wlz) zorg geleverd worden. Het advies is om geclusterde woonvormen zoveel mogelijk dementievriendelijk in te richten.

Gemeenteinstrument

Beleidsinstrument dat of regeling die door een gemeente wordt gebruikt om de woningmarkt of ruimtelijke ontwikkeling te sturen.

Volkshuisvestingsprogramma Stad in balans

|

54

Begrip

Definitie

Begrip

Definitie

Goedkope huurwoningen

Huurwoningen met een huur van hoogstens € 900,07 per maand (prijspeil 2025) en een instandhoudingstermijn van minimaal 15 jaar.

Optoppen

Het toevoegen van extra verdiepingen aan bestaande gebouwen om de woningvoorraad te vergroten.

Goedkope koopwoningen

Koopwoningen die bereikbaar zijn voor huishoudens met een inkomens beneden de DAEB-inkomensgrens die in dat jaar geldt.

Particuliere verhuurder

Particulieren of bedrijven die woningen verhuren.

Grondbeleid

Beleidsmaatregelen die de ontwikkeling, het gebruik en de verkoop van grond binnen gemeente regelen.

Regiostad

Een stedelijk gebied dat belangrijke stedelijke functies combineert, zoals wonen, werken en recreatie.

Hoogstedelijk

Gebied dat dicht bij het stadscentrum ligt, vaak met een hoge bevolkingsdichtheid en een concentratie van voorzieningen en werkgelegenheid.

Ruimtelijke strategie

De ruimtelijke vertaling van de Visie Zoetermeer 2040.

Selectieve migratie

Leefbaarheid

De mate waarin een woonomgeving als prettig en veilig wordt ervaren, met factoren zoals groenvoorzieningen, bereikbaarheid en sociale cohesie.

Migratie van bepaalde bevolkingsgroepen die wordt aangetrokken door specifieke factoren zoals woningaanbod, werkgelegenheid of onderwijs.

Sociaaleconomisch

Betrekking hebbend op de sociale en economische omstandigheden, zoals inkomen, werk en onderwijs, binnen een gemeenschap.

Leefmilieu

Een gebied in de stad met specifieke kenmerken dat het gebied onderscheidt van andere gebieden. Bijvoorbeeld een hoogstedelijk leefmilieu.

Sociale cohesie

Het niveau van verbondenheid en samenhang tussen verschillende groepen in een samenleving.

Sociaal domein

Het beleid en de voorzieningen die gericht zijn op het verbeteren van het welzijn van kwetsbare groepen, zoals zorg, jeugdzorg en werkgelegenheid.

Sociale huur

Huurwoningen met een huur van hoogstens € 900,07 per maand (prijspeil 2025). Voor deze woningen geldt een minimale instandhoudingstermijn van 25 jaar. En ze worden toegewezen aan huishoudens met een inkomen beneden de DAEB-inkomensgrens. Doorgaans gebouwd en beheerd door woningcorporaties.

Maatwerk

Aangepast beleid of oplossingen die specifiek zijn gericht op de unieke behoeften van bepaalde groepen of situaties.

Marktpartij

Organisatie of bedrijf die actief zijn op de woningmarkt, zoals projectontwikkelaars, makelaars, beleggers en verhuurders.

Meergezinswoning

Woongebouw dat is ontworpen voor het huisvesten van meerdere huishoudens, zoals appartementencomplexen.

Modaal (inkomen)

Het inkomen dat het meest voorkomt in een bepaalde populatie, vaak gebruikt als maatstaf voor het gemiddelde inkomen.

Starter

Jonge mensen of mensen die voor het eerst een woning kopen of huren.

Nultredenwoning

Nultredenwoningen zijn zelfstandige woningen die zowel intern als extern toegankelijk zijn. Dit houdt in dat je de woningen kan bereiken zonder trap te lopen (extern toegankelijk) en dat woonkamer, keuken, badkamer, toilet en minimaal 1 slaapkamer zonder trappen te bereiken zijn (intern toegankelijk). Deze woningen zijn toegankelijk bij oplevering van nieuwbouw of verbouw en behoeven geen grotere aanpassing meer. Bijvoorbeeld, een reguliere eengezinswoning die wordt aangepast met een traplift is geen nultredenwoning.

Statushouder

Vluchtelingen of migranten die asiel en een verblijfsstatus in Nederland hebben verkregen.

Suburbaan

Vaak gebruikt voor wijken waar men rustiger kan wonen.

Toeslag

Financiële bijstand of subsidie die de overheid verstrekt om mensen te helpen bij het betalen van bijvoorbeeld huur of zorgkosten.

Uitplinten

Het omvormen van (berg-)ruimte op de begane grond tot andere functies.

De Visie Zoetermeer 2040 en de Ruimtelijke Strategie Zoetermeer

Uitvoeringsagenda

Plan of schema waarin de concrete stappen voor de uitvoering van beleid of projecten worden vastgelegd.

Omgevingsvisie gemeente Zoetermeer

Volkshuisvestingsprogramma Stad in balans

Begrip

Definitie

Verduurzaming

Het proces waarbij woningen of gebouwen energie-efficiënter en milieuvriendelijker worden gemaakt, bijvoorbeeld door isolatie of zonnepanelen.

Vereveningsfonds

Fonds bedoeld om de bouw van sociale huurwoningen aan te jagen door renderende projecten te laten bijdragen aan onrendabele projecten. Projecten met veel sociale huurwoningen zijn namelijk vaker onrendabel.

Vergrijzing

Het proces waarbij de bevolking veroudert, met een toenemend aantal ouderen (55 jaar en ouder) in verhouding tot jongeren en mensen tot 55 jaar.

Verkameren

Het opdelen van een woning in meerdere kamers die dan apart worden verhuurd.

Volkshuisvestingsbeleid

Beleid en voorzieningen die gericht zijn op het bieden van betaalbare huisvesting voor brede lagen van de bevolking.

Wet versterking regie volkshuisvesting (WVRV)

Wet die de regie op de volkshuisvesting versterkt door gemeenten en de rijksoverheid meer bevoegdheden te geven in het ontwikkelen van woningbeleid.

Wettelijke urgentiecategorieën

Categorieën die bepalen wie in aanmerking komt voor een woning met hoge urgentie, zoals bij medische redenen of acute woningnood.

Woningcorporatie

Een stichting of vereniging die sociale huurwoningen mag beheren en verhuren. Ookwel toegelaten instelling genoemd als bedoeld in artikel 19 van de Woningwet.

Woningsplitsen

Het opdelen van een woning in meerdere kleinere eenheden, bijvoorbeeld door een huis om te vormen naar meerdere appartementen.

Zorggeschikte woning

Zorggeschikte woningen zijn zelfstandige nultredenwoningen waarin Wlz-zorg geleverd kan worden voor bewoners en die onderdeel zijn van een geclusterde woonvorm (zie definitie nultredenwoningen en geclusterde woningen). Om alle vormen van zorg te kunnen leveren dienen deze wooneenheden en de woonvorm rolstoeltoegankelijk te zijn, met voldoende ruimte om zorg te verlenen. De woningen zijn dementievriendelijk ingericht. Woningen die vallen onder de categorie BAT 3 of 4 en Woonkeur 6 vallen binnen deze definitie.

|

55

Volkshuisvestingsprogramma Stad in balans

|

56

Bijlage 2 Definitie Aandachtsgroepen We houden rekening met een breed scala aan aandachtsgroepen In het landelijke programma Een thuis voor iedereen wordt gesproken van de volgende aandachtsgroepen: Statushouders, urgenten, studenten, arbeidsmigranten en woonwagenbewoners. Zoetermeer besteedt verder extra aandacht aan cruciale beroepsgroepen. Binnen de gemeente wordt er op veel verschillende teams, bijvoorbeeld economie, sociaal domein, wonen en woonwagenzaken, gewerkt aan de huisvesting van aandachtsgroepen. Al deze inspanningen krijgen een plek in dit stuk. Daarnaast wil Zoetermeer ook iets doen voor de huisvesting van mensen met cruciale beroepen. Definitie aandachtgroepen Groepen die behoefte hebben aan betaalbare sociale huurwoningen met daarnaast zorg en ondersteuning. Daarnaast hebben ze een dringende woonvraag waardoor ze voorrang krijgen.

We onderscheiden drie aandachtgroepen met voorrang:

Aandachtsgroepen met een dringende woonvraag waardoor ze voorrang krijgen 1. Uitstroom uit zorginstellingen Om uiteenlopende redenen kunnen inwoners tijdelijk in een instelling verblijven. Het kan hier gaan om Zoetermeerders met een psychische of psychosociale kwetsbaarheid, verstandelijke beperking, gedetineerden, slachtoffers van huiselijk geweld of mensen die dak- en thuisloos zijn geworden. Ze verblijven tijdelijk in een (zorg)instelling, beschermd wonen of maatschappelijke opvang. Wanneer ze weer zelfstandig kunnen gaan wonen met begeleiding hebben zij woonruimte nodig. Het is een uitdaging weer je weg te vinden in het dagelijks leven en onderdeel uit te maken van de maatschappij. Jaarlijks worden er circa 65 mensen op deze manier gehuisvest door corporaties. Er gelden vaste afspraken uit het Convenant Zorgafhankelijke Groepen, bijvoorbeeld over het huurcontract. We verwachten dat het beroep op sociale huurwoningen vanuit deze aandachtsgroep gaat toenemen naar jaarlijks 180 mensen.

2. Statushouders (of vergunninghouders?) De gemeente heeft een wettelijke taak(stelling) om te zorgen voor de huisvesting van statushouders. De huisvesting van statushouders is van maatschappelijk belang omdat zij daarmee een bestaan op kunnen bouwen in Nederland. De huisvesting verloopt de afgelopen jaren moeizaam. Dit zorgt ervoor dat de asielketen vastloopt en mensen met een verblijfstatus niet kunnen inburgeren. We houden rekening met een jaarlijkse taakstelling van 300 personen. De huisvesting van alleenstaande statushouders geeft in Zoetermeer de grootste uitdaging. 3. Urgenten: het aantal urgentieverklaringen gaat weer fors toenemen, hoewel dit de afgelopen jaren flink is afgenomen. In de huisvestingsverordening is een hoofdstuk opgenomen over de urgenten. De regels zijn regionaal afgestemd. Zoetermeer heeft een lokale urgentiecommissie, die de aanvragen voor urgentieverklaringen behandelt. Het aantal verleende urgentieverklaringen is tussen 2019 en 2023 fors gedaald van 140 naar 68. Dat komt omdat de Huisvestingsverordening vanaf 2019 veel strenger is geworden. Hierdoor komen er minder mensen in aanmerking voor een urgentieverklaring. De verwachting is dat deze groep weer gaat groeien wanneer de nieuwe wet regie volkshuisvesting van kracht zal zijn.

De urgentieregels worden als gevolg van deze wet minder streng wat zal betekenen dat er meer mensen een urgentie kunnen krijgen. Ook uittredende sekswerkers behoren tot deze doelgroep.

Volkshuisvestingsprogramma Stad in balans

Aandachtsgroepen die een specifieke woonwens hebben maar geen voorrang op de woningmarkt 1. Senioren Een groot deel van Zoetermeerders woont al tientallen jaren in Zoetermeer en hebben door hun leeftijd een steeds grotere behoefte aan gepaste zorg op de juiste plek. Door het huidige tekort aan nieuwe passende seniorenwoningen blijven deze Zoetermeerders vaker en langer thuis wonen in de gezinswoning waar ze hun gezin hebben gesticht. Dat kan leiden tot problemen op het gebied van veiligheid en gezondheid. De opgave in seniorenhuisvesting wordt deels ingevuld als zorggeschikte woningen. Voor deze woningen is actieve betrokkenheid van een zorgorganisatie noodzakelijk en zal de toewijzing aan regels onderhevig zijn (er zal een zorgindicatie moeten zijn). 2. Studenten Zoetermeer huisvest meerdere (hogere) beroepsopleidingen: het MBO Rijnland en de Haagse Hogeschool. Tegelijkertijd biedt Zoetermeer vrijwel geen huisvesting specifiek gericht op studenten, waardoor studenten moeilijk slagen voor een woning of kamer. Studentenhuisvesting is positief voor het vestigingsklimaat van de Haagse Hogeschool en MBO Rijnland. Ook voor Zoetermeer is het positief als we deze jongeren kunnen aantrekken en behouden. Studenten zorgen namelijk voor reuring en ontwikkelen hun talenten volop.

3. Woonwagenbewoners Sinds 2018 gelden er nieuwe landelijke richtlijnen voor woonwagenbewoners. Samenvattend komt het erop neer dat een gemeente rekening houdt in zijn woonbeleid met de specifieke woonbehoefte van woonwagenbewoners en voorziet in voldoende standplaatsen, zodat woonwagenbewoners binnen een redelijke termijn een standplaats kunnen krijgen. Zo mogelijk wordt tegemoetgekomen aan de wens om in familieverband samen te leven. Het toewijzingsbeleid voor woonwagenbewoners binnen de gemeente Zoetermeer wordt geregeld in de huisvestingsverordening. Uit recent onderzoek blijkt een huisvestingsbehoefte van 15 sociale huurwagens. 4. Arbeidsmigranten Er is regionaal een groeiende vraag naar tijdelijke huisvesting voor arbeidsmigranten. Het is logisch dat deze groep ook in Zoetermeer landt vanwege de centrale ligging van Zoetermeer te midden van agrarische en logistieke werkgelegenheid. We zien de noodzaak dat deze huisvesting op een leefbare en betaalbare wijze plaatsvindt. De huisvesting van arbeidsmigranten vindt nu verspreid en ‘onder de radar’ plaats binnen het particuliere verhuursegment van Zoetermeer. De omvang van de huidige en benodigde huisvesting is onvoldoende in beeld. 5. Cruciale beroepsgroepen Personeel van politie, ziekenhuispersoneel, personeel van zorginstellingen en leraren van primair en voortgezet onderwijs.

|

57

Volkshuisvestingsprogramma Stad in balans

Bijlage 3 Omgevingswet geeft een nieuwe werkwijze

Visie 2040 en Ruimtelijke Strategie (Omgevingsvisie) geven stip op de horizon

Het Volkshuisvestingsprogramma geeft een concretere uitwerking van de omgevingsvisie

De Omgevingsvisie van de gemeente is maatgevend voor alle omgevingsprogramma’s, zo ook dit Volkshuisvestingsprogramma. In de Visie Zoetermeer 2040 en de Ruimtelijke strategie doen we uitspraken over wonen, volkshuisvesting en verduurzaming. De meest relevante zijn de volgende:

Met dit Volkshuisvestingsprogramma zetten we de grote lijnen voor wonen, welzijn en zorg uit voor de middellange termijn voor onze gemeente. Dit Volkshuisvestingsprogramma besteedt aandacht aan huisvesting van alle groepen in onze samenleving en geeft uitvoering aan de Visie 2040 en Ruimtelijke strategie voor Zoetermeer. De beleidsuitspraken uit het Volkshuisvestingsprogramma worden verder uitgewerkt in regelgeving voor het omgevingsplan.

Omgevingsvisie Zoetermeer 2040 • Paragraaf 1.2. Zoetermeerse mechanismen • Paragraaf 2.1. Zoetermeer is mijn thuis • Paragraaf 2.2. Duurzame stad tussen de parken • Paragraaf 2.3. Palet van wijken en buurten • Paragraaf 2.6. Zoetermeer regiostad • Paragraaf 3.3 Woningbouw als Katalysator voor een sociaaleconomisch krachtige stad • Hoofdstuk 4 De Zoetermeerse Aanpak • Hoofdstuk 5 Samen de toekomst van Zoetermeer vormgeven Ruimtelijke Strategie • Hoofdstuk 3 het DNA van Zoetermeer • Hoofdstuk 5: Ruimte voor maatwerk: leefmilieus van Zoetermeer • Paragraaf 6.3. Wonen • Paragraaf 6.7 over energie • Hoofdstuk 7: Doorkijk voorbij 2040 • Hoofdstuk 8: Uitvoeringsagenda

Bij het Volkshuisvestingsprogramma hoort een uitvoeringsagenda waarin concrete acties zijn opgenomen. Deze is als aparte bijlage toegevoegd. Het Volkshuisvestingsprogramma schetst de lijn voor de middellange termijn, de uitvoeringsagenda de acties op de korte termijn. De uitvoeringsagenda evalueren en actualiseren we periodiek. We monitoren jaarlijks.

|

58

Volkshuisvestingsprogramma Stad in balans

|

Bijlage 4 Totstandkoming in

participatief proces met stakeholders

Het Volkshuisvestingsprogramma is tot stand gekomen in een participatief proces met stakeholders. Dit programma gaat over de toekomst van Zoetermeer en is daarmee belangrijk voor alle inwoners, bedrijven en (belangen) organisaties. Input van marktpartijen, zorg- en welzijnspartijen, inwoners, bewonersorganisaties, de woningcorporaties, beleidsmedewerkers van de gemeente en de gemeenteraad hebben het Volkshuisvestingsprogramma waar nodig bijgestuurd en aangescherpt. De gemeente is gestart met het uitvoeren van een breed woningbehoefteonderzoek. Stakeholders – met name marktpartijen en woningcorporaties – zijn gevraagd om te reflecteren op de resultaten. Tegelijkertijd is een participatievoorstel opgesteld. Hierbij heeft de gemeente ervoor gekozen om de participatie van het Volkshuisvestingsprogramma samen met de Omgevingsvisie (Ruimtelijke Strategie) te organiseren. De reden hiervoor was om inwoners en bedrijven niet te overvragen. Marktpartijen, zorg- en welzijnspartijen, inwoners, bewonersorganisaties, de woningcorporaties zijn in een vroeg stadium geconsulteerd om – gevoed door de eerste denkrichtingen – de lokale opgaven en ieders perspectief hierop te schetsen.

Hiervoor zijn verschillende participatiebijeenkomsten georganiseerd, waarbij deze groepen zijn uitgenodigd. In dit participatieverslag is hierover gerapporteerd. In verdiepende themasessies zijn onderdelen van het Volkshuisvestingsprogramma verder uitgediept, bijvoorbeeld het streven om wijken in balans te brengen en het realiseren van geschikte seniorenhuisvesting. Ook zijn de resultaten van het woningbehoefteonderzoek besproken. De input van deze bijeenkomsten heeft de gemeente mede gebruikt om de contourennotitie op te stellen, die bestuurlijk is besproken in het college en de commissie Stad. De contourennotitie is ook gedeeld en besproken met stakeholders. De input van de gemeenteraad en stakeholders is gebruikt om het ontwerp Volkshuisvestingsprogramma op te stellen. Dit document is besproken met de woningcorporaties, voorgelegd aan de provincie Zuid-Holland en besproken in regionaal overleg met buurgemeenten. Na instemming door de gemeenteraad is het document ter inzage gelegd voor alle stakeholders die in het voorgaande proces betrokken zijn. Over de terinzagelegging is breed gecommuniceerd, via de website, het lokale nieuwsblad, sociale media en in een informatieve bijeenkomst.

De verschillende zienswijzen zijn in de Nota van Beantwoording (bijlage 5) samengevat en voorzien van een beantwoording. De zienswijzen hebben tot twee wijzigingen geleid in het Volkshuisvestingsprogramma. In de Nota van Wijzigingen (bijlage 4) zijn alle wijzigingen tussen ontwerp en definitief Volkshuisvestingsprogramma samengevat. Resumerend laat voorgaand proces zien dat er burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen bij de voorbereiding zijn betrokken en dat daarbij eenieder zijn zienswijze naar voren heeft kunnen brengen. Hiermee wordt voldaan aan de eisen die de participatieverordening in artikel 2.1, lid 3 en lid 4 stelt aan een omgevingsprogramma.

59

Volkshuisvestingsprogramma Stad in balans

|

Gevolgde processtappen van januari 2024 tot november 2025

Participatievoorstel januari 2024

Verdiepende themasessies wonen inwoners, corporaties/ zorgen welzijnspartijen en marktpartijen

Bestuurlijke ronde: college, commissie en gemeenteraad

Reflectie met stakeholders

Ter inzagelegging aan alle stakeholders

Vaststelling Volkshuisvestingsprogramma Participatiebijeenkomsten Zoetermeerders in gesprek maart, mei en sept

Opstellen contouren­notitie

Concept Volkshuisvestings­ programma

Bestuurlijke ronde: college, commissie en gemeenteraad

60

Volkshuisvestingsprogramma Stad in balans

|

61

Bijlage 5 Relatie met ander beleid en programma’s

Gemeentelijk grondbeleid Grondbeleid is bedoeld om gronden, bebouwd en onbebouwd, op tijd beschikbaar te krijgen voor de realisatie van ruimtelijke ontwikkelingen. Grondbeleid biedt de gemeente instrumenten om deze ruimtelijke ontwikkelingen te (doen) realiseren. Bovendien gaat het bij grondbeleid om het verdelen van kosten en baten over betrokken partijen. Instrumenten van het grondbeleid, zoals kostenverhaal, onteigening en voorkeursrecht vinden hun wettelijke grondslag in de Omgevingswet. De mogelijkheid om deze instrumenten in te zetten via het publiekrechtelijke spoor is afhankelijk van de vaststelling van de (kern)instrumenten omgevingsvisie, omgevingsprogramma, omgevingsplan en/of omgevingsvergunning. Het Zoetermeers grondbeleid wordt bepaald door drie leidende principes: ambitie gestuurd, waarde creërend en adaptief. Op basis hiervan heeft de gemeente gekozen voor situationeel grondbeleid. Dit betekent dat de gemeente per situatie afweegt welke type grondbeleid (actief, faciliterend of samenwerkend) passend is bij de belangen van de gemeente, marktpartijen en de samenleving. Daarbij maakt de gemeente telkens een afweging aan de hand van urgentie, waarde (geld en maatschappelijk waarde) en regie.

7

Woonbeleid Het gemeentelijk woonbeleid is nu verspreid over verschillende documenten: de Woonvisie Zoetermeer ‘Samen aan de slag op de nieuwe woningmarkt’ (2015), Woningbouw­agenda Zoetermeer (2017), het Woningbouwprogramma Zoetermeer (2017), Woonwagenbeleid (2017-2022) en de Versnellingsagenda Woningbouw (2018). Het Volkshuisvestingsprogramma komt in de plaats van al deze documenten, die daarmee komen te vervallen. Woonzorgvisie De gemeente heeft in 2021 een Woonzorgvisie7 vastgesteld. Deze is nog steeds actueel en wordt op moment van schrijven uitgewerkt in een Uitvoeringagenda. In dit Volkshuisvestingsprogramma zullen we een aantal keer verwijzen naar teksten uit deze Woonzorgvisie. Ook overlappen de uitvoeringsagenda van de Woonzorgvisie en de uitvoerings­ agenda van dit Volkshuisvestingsprogramma. Relatie met andere domeinen De woonopgave staat niet op zichzelf. Het gaat niet alleen over het bouwen van woningen maar bijvoorbeeld ook over ambities om bestaande woningen en woongebieden toekomstbestendig, leefbaar, duurzaam en toegankelijk te maken en houden. Dit vraagt om een integrale blik en verbinding met andere beleidsvelden zoals zorg, welzijn, duurzaamheid, ruimtelijk domein, mobiliteit en economie.

https://cuatro.sim-cdn.nl/zoetermeer/uploads/woonzorgvisie-zoetermeer-2021.pdf?cb=dUR-UreJ

De insteek is niet om op al deze terreinen beleid te ontwikkelen in dit volkshuisvestingprogramma. Wel is in dit programma de opgave van specifieke woonvormen voor mensen met een (toekomstige) zorgvraag opgenomen. Ook leggen we hier de verbinding met aangrenzende beleidsvelden. Volkshuisvesting gaat over meer dan wonen alleen, het gaat uiteindelijk over (samen)leven. Zo vormt een huis en de buurt waarin men woont een belangrijke basis om een leven op te bouwen, naar elkaar om te kijken en waar nodig voor elkaar te zorgen.

Leefbaarheid

Duurzaamheid

Wonen

Economie

Welzijn

Mobiliteit

...

Zorg

Volkshuisvestingsprogramma Stad in balans

Regionale of nationale kaders Regionale realisatieagenda wonen Haaglanden Zoetermeer heeft in 2023 de Regionale realisatieagenda wonen Haaglanden (hierna: woondeal ondertekend). De gemeente omarmt de landelijke ambities voor woningbouw. In ruil hiervoor krijgen wij steun van rijk en provincie bij het wegnemen van knelpunten bij woningbouw. De landelijke ambities landen in dit Volkshuisvestingsprogramma. Wet Versterken regie Volkshuisvesting Dit wetsvoorstel is onlangs voorgelegd aan de Tweede Kamer. Als de wet wordt aangenomen heeft dit gevolgen voor dit Volkshuisvestingsprogramma, de Huisvestingsverordening en de Woonzorgvisie. De gemeente sorteert met dit Volkshuisvestingsprogramma al voor op deze wetswijziging. Hieronder volgen twee voorbeelden van zaken die veranderen als deze wet wordt aangenomen. In onze woonzorgvisie zijn al aandachtsgroepen opgenomen, maar de groepen die hieronder vallen worden uitgebreid met arbeidsmigranten, studenten, woonwagenbewoners en statushouders als de wet Versterking Regie Volkshuisvesting van kracht wordt. Met de inwerkingtreding van de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting worden er veel meer wettelijke urgentiecategorieën benoemd. Hierdoor zal het aantal urgentieverklaringen naar verwachting met ruim 20% toenemen. Regionale Woonzorgvisie In de regio Haaglanden wordt op moment van schrijven gewerkt aan een regionale woonzorgvisie.

Deze visie wordt vermoedelijk in de loop van 2025 voorgelegd aan de gemeenteraad.

Met name grote vraag naar nultredenwoningen verwacht We beschikken in Zoetermeer momenteel over een woningvoorraad die grotendeels bestaat uit gezinswoningen. Zowel uit grondgebonden- (zoals rijwoningen) als meergezinswoningen (zoals appartementen). De veranderende behoefte van onze inwoners betekent ook dat onze huidige woningvoorraad niet langer altijd kan voorzien in deze behoeften. De huishoudensgroei, de mate van vergrijzing en het fors kleiner worden van de gemiddelde omvang van een huishouden, zorgen ervoor dat de woonbehoeften van onze inwoners veranderen. Naar verwachting zal de vraag naar nultredenwoningen flink stijgen. Dit zijn woningen die geschikt zijn voor onze ouder wordende bevolking en mensen met (enige vorm van) een zorgvraag. De vraag naar nultredenwoningen is zowel aanwezig onder huurders als bij woningbezitters. Huishoudens wisselen daarbij niet snel van huur naar koop, of vice versa. Verder blijkt uit het woonbehoefteonderzoek dat er – naast deze grote nultredenopgave – ook vraag zal blijven bestaan naar andere type woningen zoals reguliere grondgebonden woningen. De vraag naar grondgebonden woningen zit daarbij met name in het koopsegment (zowel de ‘betaalbare’ categorie als de duurdere categorie).

Uit analyse van de huidige woningvoorraad blijkt dat Zoetermeer voldoende grondgebonden woningen (circa 30.000 woningen) heeft om de huishoudensgroei van gezinnen op te vangen. De uitdaging hierbij is dat deze grondgebonden woningen nu (voor een deel) niet meer bewoond worden door gezinnen, maar door kleine huishoudens.

|

62

Colofon Titel Volkshuisvestingsprogramma Stad in Balans Redactie Mark Baggerman, Hendrik van de Koot en Paul Seitzinger Auteurs Lukas Meuleman, Richard den Blanken, Natalie Bink, Marina le Clercq, Ruud Sinnige, Karen Scherjon, Jennifer Lioe Anjie, Marion van den Berg, Mark Baggerman, Hendrik van de Koot en Paul Seitzinger Vormgeving So Mine Design Versie Concept ontwerp Datum 18 september 2025

www.zoetermeer.nl