Bijlage 2 - Onderzoeksrapport ‘Nota van bevindingen woonbeleid’

Het aandeel betaalbare, sociale huurwoningen in de Bossenbuurt zal in 2035 van circa 60% zijn afgenomen naar maximaal 40%. Deze afname zal plaatsvinden op natuurlijke momenten, waardoor er geen gedwongen uithuiszettingen zullen zijn. 70% Van de woningvoorraad zal worden verduurzaamd. Hierbij wordt geen specifiek termijn genoemd.

48

Normen

3. De doelstellingen en resultaatafspraken zijn realistisch en acceptabel geformuleerd.

4. Er is per doelstelling en resultaatafspraak een nulmeting en streefwaarde vastgesteld om doelbereik te monitoren.

Nota van bevindingen

Beoordeling

Deels

Nee

Toelichting Woonvisie 2015-2024

Voor een aantal maatregelen is de vraag of het instrumentarium effectief is (bijv. beoogde doorstroming), is medewerking van derden noodzakelijk (institutionele beleggers voor de middenhuur) dan wel inzet derden (Vestia problematiek).

Meeste maatregelen kennen dergelijke waarden niet behoudens de groei van de woningvoorraad.

Toelichting Programma Entree krijgen hiermee de gelegenheid om de anterieure overeenkomsten open te breken. Omdat de tijdgebondenheid van de afspraken niet staat geformuleerd is het moeilijk te beoordelen in hoeverre dit realistisch en acceptabel is geformuleerd. Gezien de complexiteit van voornamelijk de transformatie van het gebied en de vele belanghebbenden is het logisch dat de uitwerking van het plan tijd kost. Noodzakelijke fasering van plandoelen in de tijd ontbreekt. Uit de interviews komt wel naar voren dat -ook gezien het aantal zienswijzen en de partijen die gereageerd hebben op het concept bestemmingsplan- het lijkt of de snelheid in dit geval prevaleerde voor kwaliteit bij de voorbereiding van bestemmingsplanprocedure. In de anterieure overeenkomsten zijn destijds wel afspraken gemaakt maar geen integraal overzicht om te monitoren.

Toelichting Programma Meerzicht

De vraag is of er door middel van het natuurlijke verloop voldoende mutaties plaatsvinden om de beoogde 40% sociale huur binnen de Bomenbuurt te bereiken. Ook rondom het verduurzamen van de VvE’s bestaat nog veel onzekerheid.

Er is een nulmeting gedaan en er zijn resultaatafspraken vastgesteld, maar het exacte meetinstrumentarium moet nog uitgewerkt worden. Ze zijn momenteel nog bezig om de MKBA te ontwikkelen. Ook zijn er geen duidelijke streefwaarden

49

Normen

Beoordeling

Toelichting Woonvisie 2015-2024

Toelichting Programma Entree

Toelichting Programma Meerzicht verbonden aan de resultaatafspraken.

5. Er bestaat inzicht in eventuele onderlinge conflicten tussen meegegeven doelstellingen en resultaatafspraken.

6. Er bestaat inzicht in de mate van benodigde beleidsharmonisatie om doelstellingen te kunnen realiseren.

3

1. Niet-gemeentelijke actoren zijn voldoende betrokken bij de ontwikkeling

Nota van bevindingen

Ja

Op belangrijke thema’s als (1) jongerenhuisvesting en transformatie van kantoorpanden in eigendom van derden en (2) bevorderen van doorstroming en langer thuis wonen van de empty nesters.

Wellicht bestond er wel inzicht maar was sprake van onderschatting gelet op de zienswijzen van waterschap, provincie en de belanghebbende ontwikkelaars. Destijds was daar minder/geen sprake van. Nu wel vanwege het grotere (vereiste) deel sociale huur- en betaalbare woningen die de business case van ontwikkelaars maar wellicht ook van de gemeente onder druk zet.

Deels

Op het terrein van verduurzaming en op het sociaal domein (levensloopbestendig).

Gedurende de looptijd van het te ontwikkelen plan en het bespreken van de punten wordt er actief verwezen naar overkoepelend beleid (bijv. woonzorgvisie, verkeersveiligheid, geluidsoverlast)

Ja

Destijds is wel een breed participatief proces doorlopen met diverse belanghebbenden uit de Zoetermeerse samenleving.

Specifiek voor de stadsstraat worden bijv. in het Masterplan en Gebiedsontwikkelingsplan 2019 van De Entree de betrokken partijen specifiek benoemd in het kader van de ontwikkeling

De verdichtingsopgave en de wens om de groene structuren te verbeteren zouden elkaar kunnen bijten. Ingrepen die objectief gezien de kwaliteit van de buurt verhogen roepen weerstand van bewoners op die de toekomstige kwaliteitsverbetering (nog) niet zien. Ook ervaren huurders soms weerstand tegen ingrepen die objectief gezien de kwaliteit van de buurt verhogen. Het mooie aan dit programma is dat fysieke en sociale interventies met elkaar worden gecombineerd om het beoogde effect te realiseren. De programmamanager wordt voldoende ondersteund vanuit de afdeling wonen. Er is weinig zicht op de vraag of er voldoende instrumentaria wordt aangedragen om de doelstellingen te verwezenlijken. Onderdeel van de wijkanalyse is het document ‘verhalen uit Meerzicht’. Hiermee is getracht het bewonersperspectief te borgen binnen het onderzoek. Daarnaast zijn negen partners medeondertekenaar van het

50

Normen

Beoordeling

Toelichting Woonvisie 2015-2024

Toelichting Programma Entree

Toelichting Programma Meerzicht

van het openbaar vervoerknooppunt.

programma. Hiermee is een gezamenlijke verantwoordelijkheid gecreëerd.

In april 2019 is de eerste publiek private buurt samenwerking (PPBS) bijeenkomst gehouden om hierin belangen en wensen goed af te wegen. Via de speciaal hiervoor gemaakte website www.entreezoetermeer.nl worden geïnteresseerden op de hoogte gehouden van ontwikkelingen omtrent de gebiedsontwikkeling. Van april tot en met september 2019 zijn ideeën verzameld bij betrokkenen. Hieruit is het inspiratieboek Entree ontstaan. Er is een nieuwsbrief met de laatste ontwikkelingen waar geïnteresseerden zich voor kunnen inschrijven. Er zijn voldoende mogelijkheden geboden om als betrokkene te participeren bij Entree. De vraag is of dit mogelijk zelfs te veel is geweest (verwachtingen)? Op het concept bestemmingsplan ‘Entree Midden’ zijn veel zienswijzen ingediend waaronder

Nota van bevindingen

51

Normen

2. Afspraken met nietgemeentelijke actoren worden contractueel vastgelegd

4.

1. De gemeenteraad is voldoende betrokken bij de ontwikkeling van de regionale Woonagenda en lokale Woonvisie.

Nota van bevindingen

Beoordeling

Toelichting Woonvisie 2015-2024

Deels

Wat betreft de sociale volkshuisvesting is de vastgestelde woonvisie het mandaat om de onderdelen ter zake vast te leggen in prestatieafspraken met de woningcorporaties. In hoeverre destijds afspraken zijn gemaakt in het kader van transformatie met eigenaren van (leegstaande) kantoren is niet bekend.

Deels

In hoeverre de leden van de gemeenteraad hebben deelgenomen wordt niet duidelijk uit overlegde stukken. Raadsleden vinden wel dat zij voldoende worden geïnformeerd maar hebben in zijn algemeenheid of vinden dat zij onvoldoende toekomen aan kaderstelling.

Toelichting Programma Entree door de ontwikkelende partijen, provincie, waterschap en het MER. Vanuit de omwonenden is wel sprake van een gering aantal unieke zienswijzen. Sinds de zomervakantie (2023) wordt er bestuurlijk overleg georganiseerd tussen gemeente en de betrokken ontwikkelaars bijv. om gezamenlijk te kijken naar het geluidsprobleem. Afspraken met nietgemeentelijke actoren zijn contractueel vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst met 9 betrokken partijen met grondpositie in het gebied (1 partij heeft daarbij een individuele overeenkomst met de gemeente). Er zijn anterieure overeenkomsten en GROK’s gesloten. Dit is bevestigd in de interviews. Raadsleden vinden (in zijn algemeenheid) dat zij wel worden betrokken en geïnformeerd over belangrijke ontwikkelingen en conceptstukken/afspraken maar vervolgens geen zicht hebben op de definitieve kaderstelling of afspraken.

Toelichting Programma Meerzicht

Er is een stuurgroep gevormd met corporaties, welzijnsorganisaties, winkeliersvereniging en onderwijsinstellingen. Zij hebben gezamenlijk de samenwerking vastgesteld. Hierin staat op welke niveaus de samenwerking plaatsvindt en de manier waarop. Er is bewust gekozen om hier geen formeel contract aan ten grondslag te leggen.

-idem

52

Normen

2. Er is voldoende beleidsruimte voor de gemeenteraad gelet op de regionale (regio Haaglanden) en provinciale afspraken en ontwikkelingen

Nota van bevindingen

Beoordeling

Ja

Toelichting Woonvisie 2015-2024 De raad stelt wel de prestatieafspraken met woco’s en hun HV’s vast. In de woonvisie worden de toetsingscriteria van de provincie vermeld alsmede de geaccordeerde netto toevoeging aan de woningvoorraad in Zoetermeer (3.258 in de periode tot 2020). Actueel zijn de recente afspraken binnen de regio over de toevoeging van 10.000 woningen tot en met 2030 waaraan de gemeente zich heeft geconfirmeerd. Raadsleden stellen zich overwegend neutraal op bij de beantwoording of er voldoende beleidsruimte is voor de gemeente.

Toelichting Programma Entree

Toelichting Programma Meerzicht

De oorspronkelijke afspraken over de verdeling sociale huur, vrije sector huur en koop worden nog steeds gehandhaafd.

Door het hoge percentage sociale huur binnen de wijk Meerzicht, is de gemeenteraad niet gebonden aan een minimaal percentage sociale huur op wijkniveau. Wel is de afspraak gemaakt dat de afname in sociale huurwoningen in Meerzicht elders in de stad gecompenseerd wordt.

53

Participatie Normen

1.

1. Er is een participatietraject ingezet voor de ontwikkeling.

Nota van bevindingen

Beoordeling

Toelichting Woonvisie 2015-2024

Toelichting Programma Entree

Toelichting Programma Meerzicht

Programma Entree kent veel manieren en mogelijkheden van participeren. • Stadsbrede samenspraak in september 2017 en november 2018. • Themabijeenkomsten met de adviesgroep (bestaande uit geïnteresseerden en omwonenden) • Publiek Private Buurtsamenwerking (PPBS) in september 2019. Diverse sessie in werkgroepen. Dit heeft geresulteerd in het inspiratieboek Entree. • Evenement ‘Entree maak het mee’ en opening ‘informatiecentrum Entree’ in oktober 2021. • Participatie Terra Nova – december 2021 en juni 2022. • Participatie Voorlopig ontwerp openbare ruimte (met klankbordgroep) juni 2022. • Participatie plintgebouw station (inloopbijeenkomst) augustus 2022. • Fotowedstrijd ‘welke klik heb jij met Entree’ september 2022.

In de wijkanalyse is gebruik gemaakt van storytelling als onderzoeksmethode om bewoners mee te laten denken in de behoeften van de wijk. Negen partijen hebben het gebiedsprogramma gezamenlijk getekend, omdat de gemeente voornamelijk een faciliterende rol heeft. Deze partijen zijn cruciaal in de realisatie van het gebiedsprogramma.

54

Normen

Beoordeling

Toelichting Woonvisie 2015-2024

Toelichting Programma Entree

Toelichting Programma Meerzicht

•

2. Er is een participatietraject ingezet om resultaten te boeken

Bijpraatbijeenkomst klankbordgroepen (Openbare Ruimte, Station) en buurtvertegenwoordigers in februari 2023. • Participatie beweegroute in februari 2023. • Nieuwsbrieven • “Club Entree” en organiseren van activiteiten in Entree (incl. participatie als het gaat om bijeenkomsten en omgeving) In 2021 is zelfs een jaarplan voor communicatie en participatie opgesteld. Hierin staat het volgende: In 2021 werden belangstellenden op de hoogte gehouden (participatieniveau informeren) via: • De (nieuwe) website www.entreezoetermeer.nl • Social Media accounts Entree op Facebook, LinkedIn en Instagram • Nieuwsbrieven • Persberichten • Artikelen op de gemeentepagina van het streekblad (stadnieuws)

De uitvoering wordt vormgegeven aan de hand van een stuurgroep waarin de samenwerking ook is vastgesteld.

Daarnaast is een fysiek informatiepunt ingericht in het Entreegebied.

Nota van bevindingen

55

Normen

Beoordeling

Toelichting Woonvisie 2015-2024

Toelichting Programma Entree

Toelichting Programma Meerzicht

Elke 3 maanden periodieke afstemming met buurtvertegenwoordigers rond de gebiedsontwikkeling (participatieniveau consulteren). In 2021 starten met nieuwe participatie op de onderwerpen: Station Zoetermeer, Terra Nova en voorlopig ontwerp voor de buitenruimte (participatieniveau consulteren)

3. Er zijn voldoende instrumentaria beschikbaar om participatie vorm te geven.

Nota van bevindingen

Er is voldoende ondersteuning vanuit de afdeling wonen bij bezwaarprocedures. De prestatieafspraken wordt mede ingezet als instrumentarium om de doelen te verwezenlijken. Er is onvoldoende beeld of er nog meer bruikbaar instrumentarium beschikbaar gesteld zou moeten worden.

56

Uitvoering en doelrealisatie Normen

•

•

Geen norm Hoe is het (formele) Informatieproces van kaderstelling ingericht?

• •

Toelichting Woonvisie 2015-2024

Toelichting Programma Entree

Voor de vergaderingen van de wordt door de raad, op voorstel van het presidium, een vergaderschema vastgesteld, waarbij het uitgangspunt is de vergaderingen op de maandagavonden te houden. - De vergaderingen vangen aan om 19:30 uur en eindigen uiterlijk om 23:30 uur. Omstreeks 23:00 uur overlegt de voorzitter met de raad of afronding binnen een redelijke tijd kan plaatsvinden, of dat een schorsing plaatsvindt De voorzitter zendt bij voorkeur 21 dagen, maar ten minste 10 dagen voor een vergaderingen, de leden van de raad een schriftelijke oproep onder vermelding van dag, tijdstip en plaats van de vergadering. De agenda en de daarbij behorende stukken worden tegelijkertijd met de schriftelijke oproep aan de leden van de raad verzonden.

Controleren • De auditcommissie (bestaande uit leden van de ledenraad) heeft als doel samen met de accountant en rekenkamercommissie het financieel beleid en beheer van de gemeente, alsmede de financiële stuurinformatie van en voor de raad, meer inzichtelijk en daarmee beter toegankelijk te maken. Dit draagt bij aan een betere besluitvorming van de raad over voorstellen met financiële consequenties, het toezicht houden op de interne beheersing en het bewaken van de rechtmatigheid, doelmatigheid en doeltreffendheid.

0.

1.

Toelichting programma Meerzicht Het Presidium (bestaande uit de plaatsvervangend voorzitter van de raad en de voorzitters van de raadscommissies) bereidt met ondersteuning van de griffie de raadsvergaderingen, commissievergaderingen en andere raadsbijeenkomsten voor en maakt die vergaderingen en bijeenkomsten conceptagenda’s.

Beoordeling

Geen norm: overzicht van eventuele beïnvloedende omstandigheden. Geen norm: overzicht van eventuele beïnvloedende bovenlokale ontwikkelingen en/of lokale resultaten. 1. Er zijn adequate afspraken gemaakt over de wijze, frequentie en inhoud van verantwoording.

Nota van bevindingen

COVID-19 en de daarbij behorende coronabeperkende maatregelen. Dit vroeg om een andere manier van werken en informeren. Via de ‘tijdelijke wet digitale beraadslaging en besluitvorming provincies, gemeenten etc. is het mogelijk om via digitale raadsvergaderingen rechtsgeldige en democratische besluiten te nemen Regie en afspraken met regio Haaglanden en Rijk worden door de jaren intensiever voor zover het woningbouwprogrammering en normen voor doelgroepen betreffen.

Ja

Afspraken zijn gemaakt over rapportage over woonruimteverdeling (raadbesluit 11-09-2017),

In het raadsbesluit van mei 2017 wordt bij de 11 kernpunten benoemd dat het college jaarlijks rapporteert, tot het project

In 2027 en 2032 wordt de wijkverkenning op een of andere manier herhaald om de mening van bewoners te peilen. In de

57

Normen

2. De planning- en controlcycli van de betrokken partijen zijn op elkaar afgestemd. 3. De verantwoordingsinformatie gaat in op: inhoudelijke resultaten,

Nota van bevindingen

Beoordeling

Toelichting programma Meerzicht tussengelegen jaren wordt de Staat van de Wijken en leefbaarheidsmonitor van de corporaties ingezet. Halfjaarlijks wordt er een rapportage ruimtelijk fysiek gemaakt waarin de voortgang van alle projecten wordt gemonitord. Deze wordt altijd gedeeld met de raad. Hierbij wordt ook altijd een projectenmarkt gehouden.

Toelichting Woonvisie 2015-2024

Toelichting Programma Entree

Voortgangsrapportage Projecten Stedelijke Ontwikkeling inclusief uitvoering woningbouwagenda (raadsbesluit 13-02-2017) en woningbouwmonitor (raadsbesluit 8-10-2018). Over de andere speerpunten uit Woonvisie is niet bekend. In hoeverre de gemeenteraad ook de monitor regionale realisatieagenda ontvangt, is niet bekend. Middels raadsmemo informeert de portefeuillehouder de gemeenteraad over voortgang. De gemeenteraad wordt niet specifiek geïnformeerd over de realisatie van prestatieafspraken met woco’s. Wel ontvangt zij de woningbouwmonitor.

geheel is afgerond, wat er op het gebied aan plannen zijn en wat er daadwerkelijk is gerealiseerd.

Neen

n.b.

n.b.

n.b.

Deels

N.B. Ambities uit Woonvisie worden niet afzonderlijk

Het vervolg van toezeggingen en aangenomen moties worden actief teruggekoppeld aan de

Ja, maar de verdieping bij sommige risico’s ontbreekt soms.

In verschillende stukken komen afspraken over wijze, frequentie en inhoud van verantwoording weer terug. Zowel in raadsvoorstellen en, indien niet toegevoegd maar wel nodig geacht, wordt dat middels een amendement toegevoegd aan het raadsvoorstel (bijv. amendement “raad tijdig informeren”) Het is onduidelijk in hoeverre er adequate afspraken zijn gemaakt als het gaat om frequentie en inhoud van verantwoording met externe betrokkenen bij het programma. Wel zijn de extern betrokken partijen blij met de recente mogelijkheid om gezamenlijk te kijken naar onderwerpen, en gebruik te maken van elkaars expertise op bijv. het onderwerp geluidsoverlast.

58

Normen

Beoordeling

financiële resultaten en risico en beheersmaatregelen.

1. De doelstellingen zijn vertaald in concrete acties.

2. De resultaatafspraken zijn Smart en hierop gebaseerd

Deels

Deels

Toelichting Woonvisie 2015-2024

Toelichting Programma Entree

gemonitord. Wel de programma’s en daarbij horende projecten.

gemeenteraad. Het moment van afdoening wordt ook geregistreerd in de openbare omgeving van de raadsvergadering(en).

Speerpunten zijn deels concreet vertaald. Vb. Maatregel prettige gewilde woonwijken: plan van aanpak woninginbraken jaarlijks € 40.000,- beschikbaar. Ook: Streven naar het toevoegen van 200 extra jongerenwoningen. Voor de prestatieafspraken geldt hetzelfde als voor de maatregelen in de woonvisie. Deels concreet, deels intentie of procesafspraak.

2.

3. De resultaten zijn gerealiseerd.

Nota van bevindingen

Deels

De woningbouwambities uit de Woonvisie(s) over de periode 2016-2020 zijn voldoende gerealiseerd. De achterstand in de daaropvolgende jaren is beperkt. Vanaf 2024 is wel sprake van grote (50%) afhankelijkheid van de realisatie van De Entree.

Over het algemeen zijn de doelstellingen vertaald in concrete acties. De resultaatafspraken zijn vaak niet tijdsgebonden en daarmee moeilijk meetbaar in de tijd. Verder is de formulering van de resultaatafspraken meetbaar. Het ontwerpbestemmingsplan voor ‘Entree Midden’ is niet vastgesteld omdat deze op een aantal belangrijke punten gewijzigd moet worden. De planologische procedure wordt voortgezet onder de Omgevingswet, die per 1 januari 2024 ingaat.

Toelichting programma Meerzicht

Aan alle doelstellingen zijn concrete acties verbonden om deze te realiseren.

Een groot deel van de resultaatafspraken gaan over toe-/afname, maar missen een specifieke streefwaarde.

Nog niet bekend, programma is in 2023 opgestart.

De omgevingsvergunning voor het wijzigen van de bestemming voor Terra Nova is verleend evenals de omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen. De start is, door stijgende bouw- en

59

Normen

Beoordeling

Toelichting Woonvisie 2015-2024

Toelichting Programma Entree

Toelichting programma Meerzicht

rentekosten, nog afhankelijk van de haalbare business case en de bereidheid van derden om delen van woningbouwprogramma af te nemen.

Nota van bevindingen

60

Bestuurlijk proces en informatievoorziening Normen

Beoordeling

Toelichting Woonvisie 2015-2024

Toelichting Programma Entree

Toelichting programma Meerzicht

Vanuit het Reglement van Orde voor de vergaderingen van de raad 2023 (hoofdstuk 5 rechten van de leden): - Amendementen/subamendement - Moties - Moties vreemd aan de orde van de dag - Voorstellen van orde - Agenderingsrecht - Initiatiefvoorstel - Collegevoorstel - Interpellatie - Schriftelijke vragen - Mondelingen vragen. 0.

Geen norm: Beschikbare sturingsinstrumenten voor de gemeenteraad

Algemene aanvulling op monitoring en informatievoorziening in het kader van de PCDA-cyclus: Moties De afhandeling van de moties wordt driemaal per jaar – in februari, juni en oktober- aan de raad voorgelegd in overzichten van afgedane moties en nog openstaande moties. De raad is dan in de gelegenheid al dan niet in te stemmen met de afdoeningen van de moties en nadere inlichtingen te vragen over de voortgang van de moties. Schriftelijke vragen Schriftelijke beantwoording vindt zo spoedig mogelijk plaats, in ieder geval binnen 30 dagen nadat de vragen zijn binnengekomen. Indien beantwoording niet binnen deze termijn kan plaatsvinden, stelt het verantwoordelijk lid van het college of de burgemeester de vragensteller hiervan gemotiveerd en met opgave van een nieuwe termijn (niet langer dan 30 dagen na de oorspronkelijke 30 dagen) in kennis. Handvest informatievoorziening gemeente Zoetermeer 2021 Reguliere Planning en Control cyclus??

1. De raad is voldoende betrokken in de voorbereidingsfase. 1.

2. De raad ontvangt voldoende en tijdig informatie over de

Nota van bevindingen

Ja

Ja

n.b. n.b

Ja In juli 2019 wordt de eerste Nieuwsbrief De Entree verstuurd met als doel deze minimaal 2 keer per jaar te versturen. Hier zit

Door middel van de wijkanalyse is de raad voldoende aangehaakt in de voorbereidingsfase. Ja, door middel van de halfjaarlijkse rapportage ruimtelijk fysiek en de in ontwikkeling zijnde MKBA.

61

Normen

Beoordeling

realisatie van doelstellingen.

Toelichting Woonvisie 2015-2024

Toelichting Programma Entree

Wb woningbouwprogrammering en -locaties ontvangt de raad wel voortgangsinformatie.

geen directe regelmaat. Of hiermee raadsleden geïnformeerd worden is onbekend (geïnteresseerden kunnen zich aanmelden).

Toelichting programma Meerzicht

Er worden raadsmemo’s geschreven en op basis van afdoening van motie(s) en/of gedane toezeggingen wordt de raad geïnformeerd over de betreffende onderwerpen.

3. De taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden zijn per rol expliciet en helder geformuleerd.

Nota van bevindingen

Deels

Binnen het college en met ambtelijke ondersteuning voor de programma’s zijn deze helder.

Halfjaarlijks worden de raadsleden geïnformeerd door de rapportage ruimtelijk fysiek en er wordt een projectenmarkt georganiseerd waarin ook aandacht wordt besteed aan Entree. Dit biedt mogelijkheid voor één op één contact met de raadsleden over de ontwikkeling. Vervolgens wordt deze rapportage besproken in raadscie Stad. Niet specifiek in de kaderstellende documenten. Wel wordt bijv. in de afdoening motie 1902-06: eindverslag Samenspraak De Entree een beeld geschetst van de vervolgstappen voor 2020 en daarin de rol van het college, gemeenteraad en mijlpalen

Doordat ze in een matrix organisatie werken, zijn er meerdere functionarissen verantwoordelijk voor de doelen vanuit het gebiedsprogramma. Er wordt er wel voor gezorgd dat dat de juiste mensen uit de lijn in de kerngroep zitten om resultaten te kunnen boeken.

62

Normen

Beoordeling

Toelichting Woonvisie 2015-2024

Toelichting Programma Entree

Toelichting programma Meerzicht

benoemd. N.B. geen voortgangsevaluatie. Zowel de raadsleden als de extern betrokkenen zien de rol van de gemeente voornamelijk als regisserend (over de gehele gebiedsontwikkeling).

4. Alle betrokkenen hebben eenzelfde beleving bij (de afbakening van) eigen en andermans taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden.

5. In geval van tussentijdse bijzonderheden, incidenten of geconstateerde risico’s wordt de gemeenteraad proactief geïnformeerd door het college.

Nota van bevindingen

Portefeuillehouder benoemt een regisserende rol met bevoegdheden; ambtelijke ondersteuning spreekt nog wel van een faciliterende werkwijze.

Ja

Ja, via raadsmemo

Periodieke afstemming op belangrijke onderwerpen, op bestuurlijk niveau, met de verschillende externe betrokkenen zou hierbij nog van toegevoegde waarde zijn. Een van de ontwikkelaars geeft aan dat de gemeente wisselt van rol soms regisserend soms faciliterend; dit kan tot onduidelijkheid leiden; bovendien is de vraag of regisserend door de gemeente wordt gezien als dicterend in plaats van samenwerkend. Ja, hier reageert de gemeenteraad ook actief op bijv. d.m.v. een agenderingsverzoek aan het presidium i.v.m. het draagvlak van de voorgestelde aanpak. Vraag ligt eind oktober bij de raad en vraagt uiterlijk 25 november een antwoord. Wat betreft het besluit omtrent concept bestemmingsplan ‘Entree Midden’ zijn de

Tijdens de raadsvergadering kwam naar voren dat enkele partijen bij de vaststelling van mening waren dat het college meer kan meedenken om de kader stellende rol van de raad te verstevigen.

Het Gebiedsprogramma moet nog tot uitvoering gebracht worden. Er is daarom nog geen zicht over de informatievoorziening rondom tussentijdse bijzonderheden of risico’s. Een eerste aanzet is gegeven in de Rapportage Fysieke Ruimte.

63

Normen

6. Indien de realisatie van (tussentijdse) doelstellingen wijzigt, is dit voorzien van een toelichting en wordt de raad de mogelijkheid geboden om bij te sturen.

7. De raad is op de hoogte van de gemaakte contractuele afspraken.

2.

Beoordeling

Toelichting Programma Entree

Toelichting programma Meerzicht

raadsleden nog in afwachting van het vervolg. De raad gebruikt middelen (motie) om tussentijdse ontwikkelingen (bijv. uitwijken parkeren en zorgen van bewoners omliggende wijken) ken- en bespreekbaar te maken. Ja

Deels

1. De beschikbare sturingsinstrumenten passen bij de gestelde doelstellingen.

Deels

2. Resultaten zijn gerapporteerd en de

Deels

Nota van bevindingen

Toelichting Woonvisie 2015-2024

Ja, raadsmemo met toelichtende stukken.

Wel met de woco’s; niet met de ontwikkelaars. Veelal in concept en geen inzage in de definitieve afspraken. Aandacht voor instrumentarium (woonruimteverdeling en huisvestingsverordening, financieringsmogelijkheden, collectief opdrachtgeverschap, prestatieafspraken woco’s, convenant e.d.). Geen aandacht voor afspraken met particuliere sector. De raad heeft onvoldoende zicht op mogelijk en gewenst instrumentarium. Gesproken wordt over 3 maandelijkse rapportage met

De raad wordt in de gelegenheid te worden gesteld om bij te sturen bij tussentijdse ontwikkelingen (bijv. concept bestemmingsplan ‘Entree Midden’ en besluiten die daarover genomen moeten worden). Er is aandacht voor overkoepelend beleid dat geldt voor de gehele gemeente Zoetermeer (Visie Zoetermeer 2040, Woonzorgvisie en Woonvisie). Nog niet al het beschikbare instrumentarium wordt ingezet: de gemeente Zoetermeer kent bijv. nog geen doelgroepenverordening. Zie punt 1. over informatievoorziening.

Idem.

De raad is op de hoogte van de gemaakte afspraken met corporaties. Met ontwikkelaars en VvE’s tot op zekere hoogte.

De MKBA moet nog ontwikkeld worden. Voor de fysieke projecten past dit zeker.

Ja

64

Normen

Beoordeling

informatie is voldoende om controlerende rol van gemeenteraad in te vullen en waar te maken.

3.

woco’s. Beschikbaar voor gemeenteraad? In de dialoogsessie met de gemeenteraad was men neutraal op dit punt.

3. De gemeenteraad heeft de Woonvisie als toetsingsinstrument toegepast.

Neen

4. De raad heeft de mogelijkheid tot bijsturing.

Ja

5. De raad maakt (bewust) gebruik van de mogelijkheid tot bijsturing.

Nee

1. De gemeentelijke monitor stelt de gemeenteraad in staat om bij te sturen.

Ja

2. De raad maakt actief gebruik van

Neen

Nota van bevindingen

Toelichting Woonvisie 2015-2024

Toelichting Programma Entree

Toelichting programma Meerzicht

Rapportage Fysieke Ruimte schenkt aandacht aan voortgang programma Entree een onderliggende projecten alsmede aan (financiële) risico’s. De raad kan op basis van deze info interveniëren.

Verouderd, wordt niet meer gebruikt.

Overkoepelende visies zoals de Visie Zoetermeer 2040, Woonzorgvisie en Woonvisie worden weleens aangehaald maar lijken geen ‘standaard’ toetsingsinstrument.

Voor zover bekend niet. Wel sluit het gebiedsprogramma aan bij de Visie Zoetermeer 2040. Evenals de wijkanalyse aansluit bij de opdracht van de raad om ‘wijkgericht verkenningen uit te voeren- met de nadruk op het revitaliseren en verduurzamen van bestaande wijken- en de beleidsuitgangspunten in het gesprek met de stad wijkgericht te nuanceren, nader in te vullen dan wel te vervangen’.

Naar hun mening wel.

De raad heeft de mogelijkheid om haar sturingsinstrumenten in te zetten

Idem.

Hierover wordt verschillend gedacht. Met een amendement wordt wel bijgestuurd. Het gevoel leeft wel dat de raad actiever kan zijn op dit punt. Raadsleden vinden dat zij kwantitatief naar behoren worden geïnformeerd en dat zij daarop kunnen bijsturen. Door raadsleden wordt kwalitatieve informatie,

Niet tot nauwelijks

Zie punt 1. informatievoorziening

Ja Nee

65

Normen

Beoordeling

sturingsinstrumenten bij de vaststelling van contractuele afspraken 3. Door gebruik te maken van de sturingsinstrumenten heeft de gemeenteraad voldoende kunnen bijsturen.

4. De raad ervaart grip op de beschikbaarheid van voldoende en betaalbare woningen.

4.

Neen

Deels

1. De afgesproken rollen en mandaten zijn adequaat vervuld door alle betrokkenen.

2. De gemaakte afspraken over rolverdeling en

Nota van bevindingen

Ja

Toelichting Woonvisie 2015-2024 bijvoorbeeld over het toepassen van mogelijke instrumenten als minder ervaren. Blijkt niet uit raadsbesluiten. Tijdens de dialoogsessie kwam naar voren dat raadsleden vinden dat de gemeente minder aandacht heeft voor het instrumentarium behoudens de gebruikelijke zoals Huisvestingsverordening.

Toelichting Programma Entree

Toelichting programma Meerzicht

De raad (en portefeuillehouder) beschikt niet over alle effectieve instrumenten zoals WVG en doelgroepenverordening.

Nee

Raadsleden vinden dat in de afgelopen jaren veel aandacht van de gemeente is geweest voor bouwen, bouwen. Maar grip wordt onvoldoende ervaren. Wel geeft de woningbouwmonitor voldoende informatie om bij te sturen.

De raad (lees: afvaardiging) geeft aan voldoende te worden betrokken bij de uitvoering van het woonbeleid en voelen de mogelijkheid om bij te sturen waar mogelijk.

Onder de afvaardiging van de raad is behoefte aan een proactieve houding en rolinvulling.

Over het algemeen vinden betrokkenen (zowel intern bij de gemeente als extern) dat de gemeente een regisserende rol heeft. Er is behoefte aan een proactieve houding en rolinvulling.

Uit de dialoogsessie kwam naar voren dat een positieve

Vanuit het college wordt een terugkoppeling gegeven aan de

Met het gebiedsprogramma geeft de raad opdracht om het percentage sociale huur in de Bomenbuurt op termijn te verlagen, maar het percentage sociale huur in de stad minstens gelijk te houden. Met het gebiedsprogramma geeft de raad kaders mee waarbinnen nieuwbouw en transformatie binnen de wijk vorm moet krijgen. Partners zijn van mening dat de gemeente een regisserende rol moet vertolken. In de werkelijkheid blijkt deze rol vaak nog meer faciliterend. Hierin speelt mee dat het door onderbezetting aan executiekracht ontbreekt bij de gemeente. Corporaties geven aan taken van de gemeente over te willen nemen ten behoeve van de voortgang van projecten. Er zouden duidelijkere afspraken gemaakt kunnen worden over de

66

Normen mandaattoepassing worden nageleefd en daarop wordt gecontroleerd.

Nota van bevindingen

Beoordeling

Toelichting Woonvisie 2015-2024

Toelichting Programma Entree

Toelichting programma Meerzicht

ontwikkeling wordt waargenomen bij het huidige college.

raad op moties en toezeggingen. Financiële toezeggingen zijn hier bij het Programma Entree ook een groot onderdeel van.

rolverdeling en de naleving ervan. Helemaal gezien de afhankelijke rol die de gemeente van haar partners in de wijk Meerzicht heeft.

67

Leerlessen Normen

Beoordeling

Toelichting Woonvisie 2015-2024

Toelichting Programma Entree

Toelichting programma Meerzicht

1.

Welke conclusies kunnen op basis van het onderzoek worden getrokken over de inzet van de diverse instrumenten?

Het gevoel bestaat dat de gemeente haar eigen invloed op sommige vlakken onderschat.

2.

Kan een instrument beter worden benut met het oog op het doel ervan? Zo ja: op welke wijze?

Ja, door een uitvoeringsprogramma aan de woonzorgvisie toe te voegen. Hier gaat het college mee aan de slag. Eind 2024 zal deze er liggen.

3.

Op welke wijze kunnen raad en college beter in positie komen om regie te voeren op de (lokale) woningmarktontwikkeling en woonbehoefte?

4.

Welke leerlessen van andere gemeenten zouden van toegevoegde waarde zijn bij de kaderstelling en gebruik sturingsinstrumenten bij de gemeente Zoetermeer

Nota van bevindingen

Deels - In het PUK is een definitiebepaling opgenomen voor ‘goedkope huur’ en ‘middenhuur’. Deze definities komen niet overeen met de definities die Toegelaten Instellingen hanteren. Voor (extern) betrokken partijen is het belangrijk om dezelfde taal te spreken om daarmee ook elkaars perspectief en visie te begrijpen. Dit vraagt om in gesprek te gaan en blijven met (extern) betrokkenen ter bevordering van de voortgang. - Flexibiliteit en adaptief vermogen - De rol van de Toegelaten Instellingen werkzaam in Zoetermeer is beperkt in Entree. De grondposities zijn voornamelijk in handen van beleggers/ontwikkelaars en in het

Zorgen dat er een actuele, sturende woonvisie komt te liggen. Waarin instrumenten worden aangedragen om concrete doelen te behalen.

Bewustzijn van het feit dat de gemeente het niet alleen kan. Als gemeente ben je niet eens de belangrijkste partij wanneer je kijkt naar grondposities en verduurzaming bijvoorbeeld. De

68

Normen

Beoordeling

Toelichting Woonvisie 2015-2024

Toelichting Programma Entree

Toelichting programma Meerzicht

PUK staat: wat betreft de gemeente kunnen zowel Toegelaten Instellingen als beleggers het betaalbare programma exploiteren’. De keuze hiervoor heeft bijv. impact op het instandhoudingstermijn (voor beleggers minimaal 15 jaar). De positie van de Toegelaten Instellingen in zo’n grote ontwikkeling is hierbij afhankelijk van de rolinvulling van, en samenwerking met de gemeente. - Grote binnenstedelijke gebiedsontwikkeling faseren, zodat deze behapbaar blijft.

gemeente doet het samen met de corporaties, welzijnsinstellingen, etc.. Zelf heb je de grootste broek in de openbare ruimte en veiligheid verder ben je sterk afhankelijk van anderen. Verbeter de efficiency binnen de gemeente. Politiek iets meer op afstand zou ook heel fijn zijn. Wees bewust van de invloed van onder andere de voortgang bij de Entree op het gebiedsprogramma. Volgens het waterbedprincipe moet de afname van het percentage sociale huur in Meerzicht elders in de gemeente gecompenseerd worden. Dit gesprek blijkt in de realiteit soms nog lastig te voeren met de gemeente. Zorg bij de totstandkoming van een visie altijd voor een concreet uitvoeringsprogramma en een overzicht van de in te zetten instrumenten.

Bronnen • Documenten • Dialoogsessie met de gemeenteraad • Interviews.

Nota van bevindingen

69

Atrivé. Adviesbureau op het terrein van wonen en samenleven.

Maliesingel 38 3581 BK Utrecht

T KvK

030 693 60 00 Utrecht 17106411

E W

info@atrive.nl www.atrive.nl

Op onze werkzaamheden zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin een beperking van aansprakelijkheid is opgenomen. Ons privacy statement staat op onze website.

Nota van bevindingen

70