Bijlage 2 - Complete set vergaderstukken VNG ALV 29 juni 2022
Tekst van het document
Vermogen en solvabiliteit De solvabiliteit wordt gebruikt om inzicht te krijgen in de financiële gezondheid van de organisatie op langere termijn. Dit kengetal geeft aan in hoeverre met het vermogen de kortlopende alsook de langlopende schulden kunnen worden terugbetaald. De solvabiliteitsratio van de vereniging uitgedrukt als percentage van het eigen vermogen bedraagt per balansdatum 2020 44,46% (45,66% per balansdatum 2020). De ten opzichte van 2020 verminderde solvabiliteitsra-
8
Financieel jaarverslag 2021
tio wordt veroorzaakt door dat de omvang van de kortlopende schulden meer toenam dan het eigenvermogen. De solvabiliteitsratio van 44,46% bij de vereniging wordt solide geacht. De VNG heeft als gevolg van de verkoop in het verleden van enkele panden en het resultaat van haar deelnemingen een vrij vermogen, dat in een effectenportefeuille wordt aangehouden. Tot en met 2018 werd het rendement op het vermogen gebruikt als aanvulling op de contributie. Vanaf 2019 wordt het rendement op de effectenportefeuille niet begroot en uitgegeven in het boekjaar, maar wordt de bestemming van het rendement meegenomen bij de vaststelling van de jaarrekening. Vanaf 2019 wordt geleidelijk de contributie verhoogd met 1% per jaar. Dit wordt gedaan onder gelijktijdige afbouw van het vermogen. Zolang de contributie niet dekkend is zal het tekort uit het vermogen worden onttrokken, zoals afgesproken bij de ALV 2018. Het vermogen wordt aangehouden om de volgende reden: • Het vermogen wordt aangehouden om de gevolgen van toekomstige negatieve begrotingen op te vangen. Deze zijn ontstaan door de financiering van de renovatie van de Willemshof in 2009. In 2007 is namelijk besloten de lasten als gevolg van herhuisvesting ten laste van het eigen vermogen te laten komen. Dit geschiedt door middel van het begroten van een verlies gelijk aan de jaarlijkse afschrijvingslast.
• Daarnaast komt het geregeld voor dat de VNG ten behoeve van grote projecten tijdelijk lasten voorfinanciert uit het vermogen. Vanaf 2017 wordt om en nabij € 5 miljoen voorgefinancierd voor de gemeentelijke telefonie. • Voorts dient het vermogen voor het opvangen van onvoorziene lasten die het gevolg zijn van tegenvallers in de eigen bedrijfsvoering en het financieren van tijdelijke uitgaven die niet standaard zijn op te vangen in de begroting maar die wel voorzien in een behoefte bij de leden om actie op bepaalde terreinen te ondernemen. • Het vermogen dient ook ter dekking van het belangrijkste risico voor de VNG: het WW- en bovenwettelijke WW(BWW)-risico. De VNG is eigenrisicodrager voor de WW en BWW. Het vermogen is nodig in geval de VNG op enig moment sterk zou moeten inkrimpen en aan een groot deel van haar medewerkers een uitkering moet verstrekken. Gemiddeld genomen hebben de medewerkers een opgebouwd WW- en BWW-recht van ongeveer twee keer het jaarsalaris. • Het vermogen dient ook om extra uitgaven (bijvoorbeeld niet begrote maar wel opdat moment noodzakelijke uitgaven die in enig jaar ten laste van de exploitatie komen op te vangen. • Het vermogen wordt gebruikt om deelnemingen die in zwaar weer zijn gekomen al dan niet als gevolg externe omstandigheden tijdelijk te ondersteunen.
Maatschappelijk verantwoord ondernemen De VNG onderstreept het belang van maatschappelijk verantwoord ondernemen. De VNG ondersteunt veel initiatieven met een maatschappelijk karakter op landelijk en gemeentelijk niveau. De vermogensbeheerder belegt met engagement. Het engagementproces beoogt verbetering te bewerkstelligen bij ondernemingen en fondsmanagers waar bepaalde ESG-aandachtspunten (Environmental Social & Governance) zijn geconstateerd. Deze uitgangspunten worden verwezenlijkt door de dialoog aan te gaan met ondernemingen en fondsmanagers die ESG-criteria, van de vermogensbeheerder, schenden.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
9
Deelnemingen De deelnemingen die de VNG ultimo 2021 (indirect) aanhoudt zijn de volgende: • VNG Diensten B.V.: Fungeert als houdstermaatschappij van de hieronder vermelde dochterbedrijven. De vennootschap maakt gebruik van de vrijstelling tussenconsolidatie als bedoeld in artikel 2:408 BW. De financiële gegevens van de vennootschap en haar dochtermaatschappijen zijn opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening 2021 van de VNG te Den Haag. Statutaire directie: L.K. Geluk en P.W. Jeroense. Vestigingsplaats: Den Haag. • Congres- en Studiecentrum VNG B.V. (incl. haar dochter VNG Opleiding en Detachering B.V.): Organiseert congressen, workshops, trainingen en studiebijeenkomsten over gemeentelijke en aanverwante onderwerpen en beleidsterreinen. Statutaire directie: W.E. Tönjann-Levert en L.D. de Vries. Vestigingsplaats: Den Haag. • VNG Risicobeheer B.V.: Is gericht op risicomanagement bij gemeenten. In deze rol adviseert zij over risicovraagstukken en ontwikkelt verzekeringsproducten voor gemeenten. Onder andere rechtsbijstandverzekeringen voor collegeleden en ambtenaren, vrijwilligersverzekeringen, zorgverzekeringen en ongevallenverzekeringen brandweer. Voorts adviseert VNG Risicobeheer B.V. over risicobeheer bij gemeenten. Statutaire directie: C. Ravensbergen. Vestigingsplaats: Den Haag. • VNG International B.V.
(inclusief haar buitenlandse dochter CILG): Werkt aan versterking van het democratisch lokaal bestuur wereldwijd. Het bedrijf ondersteunt Nederlandse en Europese gemeenten bij beleidsinnovatie door gebruik te maken van Europese netwerken. VNG International B.V. ondersteunt het internationale werk van Nederlandse gemeenten. Het Servicebureau Europa (een samenwerking van REGR en VNG) is bij VNG International B.V. gevestigd. Statutaire directie: P. Knip. Vestigingsplaats: Den Haag. • VNG Realisatie B.V.: Richt zich op het verbeteren van dienstverlening en bedrijfsvoering van gemeenten ten behoeve van hun burgers en bedrijven. Verder helpt VNG Realisatie B.V. gemeenten deel te nemen aan de netwerksamenleving en ontwikkelt VNG Realisatie B.V. concepten voor een krachtige bestuur. Statutaire directie: N. Ducastel. Vestigingsplaats: Den Haag. • VNG Naleving B.V.: Adviseert en ondersteunt gemeenten op het terrein van handhaving en naleving, ter verbetering van de uitvoeringskracht waarbij zij zich primair richt op het sociale domein en waarbij zij zich richt op de kennisontwikkeling, innovatie, kennisverspreiding. VNG Naleving B.V. ondersteunt de VNG bij door haar gevoerde programma’s op voorgenoemd terrein. Statutaire directie: I. G.D. Hoogstrate. Vestigingsplaats: Den Haag.
Resultaatontwikkeling van de vereniging De jaarrekening omvat twee jaarrekeningen, de enkelvoudige jaarrekening en de geconsolideerde jaarrekening. In de enkelvoudige jaarrekening is het resultaat van de deelnemingen apart opgenomen, terwijl in de geconsolideerde jaarrekening de totale baten en lasten van de VNG en de deelnemingen worden weergegeven, geëlimineerd voor de onderlinge leveringen.
10
Financieel jaarverslag 2021
Op hoofdlijnen is de ontwikkeling van het resultaat van de vereniging als volgt:
Bedragen x € 1.000
Realisatie 2020
Begroting 2021
Realisatie 2021
Begroting 2022
Baten
123.408
107.721
129.502
101.090
Lasten
126.225
113.078
131.123
106.281
Bedrijfsresultaat
-2.817
-5.357
-1.621
-5.191
Financiële baten en lasten
3.152
-
1.045
-
Resultaat deelnemingen
-959
-
523
-
Resultaat (voor bestemming)
-624
-5.357
-53
-5.191
Bestemmingsreserve
608
607
1.177
607
Onverdeeld resultaat
-16
-4.750
1.124
-4.584
In de begroting 2021 is er rekening gehouden met een dekking uit het vermogen van € 4,750 miljoen. Daarnaast is in de begroting 2021 rekening gehouden met de dekking van de onderstaande afschrijvingslasten vanuit het vermogen voor een totaal bedrag van € 0,607 miljoen: • De renovatie van de Willemshof, besluit genomen in 2007; • De herinrichting van de begane grond, besluit genomen in 2018, Deze lasten worden verantwoord in de staat van baten en lasten en gedekt vanuit het vermogen. In januari 2021 heeft het bestuur besloten om € 0,838 miljoen uit het vermogen toe te kennen voor extra uit te voeren werkzaamheden gerelateerd aan corona en voor werkzaamheden die blijven liggen als gevolg van langdurige uitval van VNG medewerkers door corona. De realisatie bedroeg € 0,569 miljoen, het resterend bedrag valt weer vrij in het vermogen. Vergelijking realisatie 2021 met begroting 2021 Het resultaat is uitgekomen op € 1,124 miljoen positief. Het resultaat is daarmee € 5,874 miljoen hoger dan begroot. Het bedrijfsresultaat is € 3.736 miljoen hoger dan begroot. Het resultaat van de deelnemingen en de financiële baten en lasten waren in de begroting niet meegenomen. Het resultaat uit de effectenportefeuille en de deelnemingen bedraagt € 1,568 miljoen. Het hogere bedrijfsresultaat verklaart deels het positievere resultaat.
Het bedrijfsresultaat is een optelsom van de volgende posten: • Overige baten: De realisatie in 2021 is uiteindelijk € 21,8 miljoen hoger uitgekomen dan begroot met name veroorzaakt door hoger gerealiseerd projectvolume en de hogere doorbelasting van afgenomen diensten, zoals ICT en de detachteringsvergoeding van interne medewerkers. De nieuwe projecten beïnvloeden het bedrijfsresultaat. Een hogere dan begrote inzet van intern personeel zorgt voor een extra dekking van de overheadlasten. • De hogere projectbijdrage wordt mede veroorzaakt door nieuwe extern gefinancierde projecten na het vaststellen van de begroting. Tegenover deze projecten staat een nagenoeg gelijke stijging van de projectlasten (inclusief personele lasten). • De lasten van uitzendkrachten/personeel derden komen 2,252 miljoen uit dan begroot. De extra lasten hebben onder andere betrekking op vervangende inhuur voor openstaande vacatures, detacheringen en zwangerschapsvervanging. • De reis- en verblijfkosten evenals de opleidingskosten en overige rechtspositionele lasten zijn € 0,660 miljoen lager uitgekomen als gevolg van de corona-pandemie. • Vrijval vanuit de egalisatievoorziening van € 0,294 miljoen, als gevolg van de daling van de
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
11
• •
•
WW en BWW rechten omdat oud-medewerkers een baan hebben gevonden en geen recht hebben op de uitkering. Daling van de reservering van de verlofuren van € 0,053 miljoen. De kantoor- en huisvestingslasten zijn ten opzichte van de begroting € 0,330 miljoen lager. Dit wordt met name veroorzaakt door lagere kosten voor onderhoud, schoonmaak en de catering, als gevolg van het thuiswerken. Daartegenover staan hogere automatiseringskosten, welke deels ook weer doorbelast zijn aan de deelnemingen. De inzet van medewerkers voor extern gefinancierde projecten wordt doorbelast aan deze projecten. In de begroting werd rekening gehouden met een doorbelasting van € 6,509 miljoen aan baten. Door het gestegen projectvolume was de werkelijke inzet van medewerkers hoger. De werkelijke doorbelasting kwam uit op € 7,421 miljoen,€ 0,912 miljoen hoger dan begroot. Dit levert een positief dekkingsresultaat op.
Vergelijking realisatie 2021 met realisatie 2020 Het resultaat van de vereniging is in 2021 uitgekomen op € 1,124 miljoen positief. Ten opzichte van het resultaat van € 0,16 miljoen negatief over 2020 is dit een verbetering van € 1,284 miljoen. Zoals hierboven al genoemd zijn er zowel mee- als tegenvallers die voor het resultaat zorgen. Zo zijn ten opzichte van 2020 de baten relatief meer gestegen dan de lasten; en verder zijn de financiële baten en lasten lager, maar daar tegenover is het resultaat van de deelnemingen hoger dan in 2020. Ook was er in 2020 geen dekking voor de lasten van de projecten GT Software en GT End User Devices (€ 1,495 miljoen). Het bedrijfsresultaat is in 2021 € 1,196 miljoen minder negatief dan in 2020. De belangrijkste oorzaak voor de verbetering is een optelsom van het volgende: • Hogere contributie als gevolg van de afgesproken 1% groei van de contributie, naast het gebruikelijke indexeren. • Hogere projectbijdragen als gevolg van de extra inzet vanuit Gemeentefonds Saldi, naast de bijdrage uit het Fonds GGU opgericht, voor de gezamenlijke uitvoeringsactiviteiten. • Vrijval vanuit de egalisatievoorziening, door de daling van de WW en BWW rechten omdat oud medewerkers door de krappe arbeidsmarkt steeds sneller een baan vinden.
• Lagere reservering voor verlofuren, in 2021 is er door de organisatie meer gestuurd op het tijdig opnemen van de verlofdagen. Het resultaat uit deelnemingen is € 1,482 miljoen hoger ten opzichte van 2020. Het lagere resultaat uit de deelnemingen in 2020 werd volledig veroorzaakt door het hoge negatieve resultaat van Congres- en Studiecentrum VNG B.V. VNG International B.V. had in 2020 een lager resultaat vanwege een eenmalig koersverlies op de vreemde valuta. Het resultaat van VNG Diensten B.V. is slechter dan het voorgaande jaar. In 2020 was er een eenmalige meevaller, vanwege de achterwaartse verliesverrekening van de fiscale eenheid Vennootschapsbelasting, omdat het resultaat van de deelnemingen negatief was. Het gerealiseerde resultaat uit de effectenportefeuille is € 2,628 miljoen lager dan in 2020. Er is minder gehandeld in 2021. De rentebaten zijn € 0,492 miljoen hoger. Hierin is de vergoeding opgenomen voor het voorgeschoten vermogen van de gemeentelijke aanbestedingsprojecten, met terugwerkende kracht vanaf 2016. Deze vergoeding was in de afgelopen jaren nog niet doorgerekend.
12
Financieel jaarverslag 2021
Toelichting op de bedrijfsrisico’s Net als iedere andere organisatie loopt de vereniging in de dagelijkse uitvoering van haar activiteiten risico’s. Het is van belang deze risico’s te identificeren en daarop bewust beleid te ontwikkelen. In deze paragraaf worden de meest relevante risico’s belicht. Het gaat hier om risico’s die de financiële positie van de vereniging kunnen aantasten. Projecten De vereniging voert namens derden diverse projecten uit. Hiervoor ontvangt zij bijdragen en/of subsidies van het rijk en overige overheidsorganisaties. Uit de ontvangen bijdragen worden projectmedewerkers gefinancierd. Het betreft niet alleen medewerkers met een tijdelijke aanstelling maar ook medewerkers met een vaste aanstelling of externe inhuur. Gezien de omvang van het aantal projecten is een vaste kern van projectmedewerkers verantwoord. Het laatste betekent dat vaste lasten worden gefinancierd met variabele inkomsten. Risico bij het wegvallen van projecten is dat er onvoldoende dekking is voor de salarislasten en eventueel kosten voor afvloeiing van projectmedewerkers. Om de risico’s te beheersen worden alleen die projecten begroot die zeker zullen worden gerealiseerd. Voorts wordt voor de uitvoering van projecten zo veel mogelijk gewerkt met personeel dat flexibel over de projecten ingezet kan worden. Verder is er bij inhuur ook het risico van een fictief dienstverband.
Risicobeheersing vindt hier plaats door vooraf de opdrachtformulering helder en duidelijk neer te zetten en te toetsen. Vanaf 2020 is de Inkoop Service Desk ingericht. Inkoop vindt plaats via de Inkoop Service Desk. Middels deze maatregelen wordt het risico op het wegvallen van bijdragen beperkt. Subsidies De vereniging ontvangt subsidies voor de uitvoering van diverse projecten. De vereniging loopt het risico dat achteraf het subsidiebedrag naar beneden wordt bijgesteld als de vereniging niet aan de subsidievoorwaarden heeft voldaan, terwijl de lasten wel zijn gemaakt. Dit risico wordt onder meer beperkt door periodiek te monitoren of de gemaakte lasten binnen het toegekende budget vallen en een strikt tijdschrijfbeleid te handhaven zodat projecturen na afloop te verantwoorden zijn. Resultaat bedrijven De vereniging loopt het risico dat de resultaten van de bedrijven tegenvallen door ontwikkelingen op de markt waarop deze bedrijven opereren of doordat risico’s zich voordoen, die typisch zijn voor de betreffende deelneming. Als indirecte 100% aandeelhouder deelt de vereniging in het in de resultaatseffecten als gevolg van de ondernemingsrisico’s van de deelnemingen. De VNG wil haar afhankelijkheid van het resultaat van de VNG-bedrijven terugdringen. Hierdoor zal bij de VNG het risico dat uit het aandeelhouderschap voortkomt gemitigeerd worden.
Dit heeft zij gedaan door vanaf 2019 het resultaat van de deelnemingen niet mee te nemen in de begroting. Beleggingen De vereniging loopt koersrisico over het belegd vermogen. Als de koersen van aandelen en of vastrentende waarden dalen zal dit een negatief effect op het vermogen hebben. Tevens kan het een negatief effect op het resultaat hebben omdat begrote inkomsten uit beleggingen niet worden gerealiseerd. Behoudens de situatie van algehele en extremere omstandigheden (malaise op de effectenmarkten) is door het aanbrengen van spreiding in de portefeuille (in beleggingscategorieën en over regio’s wereldwijd), het risico op een negatief effect op het vermogen beperkt. Er is gekozen voor een middellange beleggingsstrategie. Dat houdt in dat wordt verwacht dat optredende koersdalingen op de middellange termijn weer goed worden gemaakt en de vermogenspositie dus niet structureel wordt aangetast. Een eventueel negatief effect op het jaarresultaat van de vereniging is niet altijd op voorhand uit te sluiten. Wel wordt dit eventuele negatieve effect gedempt door te werken met een herwaarderingsreserve. Hierdoor worden,
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
13
zolang de herwaarderingsreserve positief is, ongerealiseerde koersresultaten niet in het resultaat betrokken. Het risico van beleggingen wordt verder beperkt door spreiding en door, indien nodig, een tijdige aanpassing van de portefeuilleverdeling in tijden van verslechterende marktomstandigheden. Er wordt een defensief beleggingsbeleid gevoerd. Eigenrisicodrager WW en Bovenwettelijk WW (BWW) De vereniging is eigen risicodrager voor de WW- en BWW rechten van de oud-medewerkers. Dit kan leiden tot tegenvallers die vooral bij de het recht op BWW op kunnen lopen tot hoge bedragen. Voor alle opgebouwde rechten wordt op het moment dat het recht zich voordoet een voorziening gevormd. Om eventuele opbouw van nieuwe rechten te beperken, werkt de vereniging voor een deel met tijdelijke contracten, indien het om tijdelijk werk en een tijdelijke financiering gaat.
14
Financieel jaarverslag 2021
Kerninformatie van de VNG (bedragen x € 1.000)
Geconsolideerde balans van de VNG per ultimo
2021
2020
Vaste activa
78.997
75.657
Vlottende activa
100.870
81.441
Groepsvermogen
-63.912
-62.379
Voorzieningen
- 2.981
-3.739
-112.974
-90.980
0
0
2021
2020
Contributie
24.514
23.480
Totale baten (exclusief contributie)
140.571
127.142
Totale lasten
165.900
154.313
Bedrijfsresultaat
-815
-3.691
Financiële baten en lasten
904
2.759
Bijzondere baten en lasten
-
308
Vennootschapsbelasting
-142
-
Resultaat boekjaar
-53
-624
Dekking uit het vermogen
1.177
608
Onverdeeld resultaat
1.124
-16
Kortlopende schulden
Geconsolideerde staat van baten en lasten van de VNG
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
15
Het aandeel in het resultaat van de VNG-bedrijven in het resultaat (na VpB) van de vereniging is als volgt opgebouwd
2021
2020
Congres- en Studiecentrum VNG B.V.
-417
-1.989
VNG Risicobeheer B.V.
517
478
VNG International B.V.
269
95
VNG Realisatie B.V.
102
14
VNG Naleving B.V.
145
127
VNG Diensten B.V. (excl. deelnemingen)
-93
316
523
-959
2021
2020
Bezetting in fte’s per 31 december
291,4 fte
295.5 fte
Gemiddeld aantal fte’s
293,5 fte
282,3 fte
Uitstroompercentage bij de vereniging
13,16%
13%
Ziekteverzuimpercentage (incl. zwangerschappen)
4,36%
3,42%
Salarislasten in procenten van de lasten
20%
20%
Vraagbaakfunctie van de vereniging
2021
2020
16.598
20.774
Personeelsgegevens van de vereniging
Aantal binnengekomen vragen via de Frontoffice (zowel in Corsa als per mail)
16
Financieel jaarverslag 2021
Samenstelling bestuur en directie VNG (per 31 december 2021)
Dhr. J. van Zanen Dhr. H. Bruls Dhr. E. van Oosterhout Dhr. E. Anker Mw. I. Diks Dhr. V. Everhardt Dhr. E. Eerenberg Dhr. T. Heerts Dhr. P. Heijkoop Dhr. A. Hofland Mw. L. Hooijdonk Dhr. J. Kompier Dhr. M. van der Kraan Dhr. R. Lievense Dhr. H. Lenferink Dhr. A. Mulder Mw. S. Mutluer Dhr. A. Reinders Dhr. C. Rutten Mw. E. van Selm Dhr. G. Soest Dhr. F. Weerwind Dhr. T. Weterings
Voorzitter Vicevoorzitter Secretaris/penningmeester Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid
Burgemeester Burgemeester Burgemeester Wethouder Wethouder Wethouder Wethouder Burgemeester Wethouder Burgemeester Wethouder Wethouder Gemeentesecretaris Raadslid Burgemeester Wethouder Wethouder Burgemeester Raadslid Burgemeester Griffier Burgemeester Burgemeester
Den Haag Nijmegen Emmen Zwolle Groningen Amsterdam Utrecht Apeldoorn Dordrecht Rijssen-Holten Utrecht Vaals Delft Schouwen-Duivenland Leiden Den Haag Zaanstad Stichtse Vecht Breda Opsterland Venlo Almere Tilburg
Directie Leonard Geluk Algemeen directeur Pieter Jeroense plv. Algemeen directeur
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
17
18
Financieel jaarverslag 2021
Enkelvoudige jaarrekening 2021 Vereniging van Nederlandse Gemeenten
19
Enkelvoudige balans per 31 december 2021 Voor bestemming van het resultaat (bedragen x € 1.000)
ACTIVA 2021
2020
Vaste activa Materiële vaste activa (1) Bedrijfsgebouwen en -terreinen
9.279
9.913
Activa in uitvoering
84
282
Machines en installaties
836
646
1.344
914
Andere vaste bedrijfsmiddelen
11.543
11.755
Financiële vaste activa (2) Deelnemingen
19.488
18.954
Overige effecten
66.937
63.385
Totaal vaste activa
86.425
82.339
97.968
94.094
Vlottende activa Vorderingen Handelsdebiteuren (3)
4.374
4.269
Belastingen (4)
43
193
Intercompany (5)
322
492
7.949
11.546
Overige vorderingen en overlopende activa (6)
12.688
16.500
Liquide middelen (7)
33.150
26.031
Totaal vlottende activa
45.838
42.531
Totaal activa
143.806
136.625
20
Financieel jaarverslag 2021
PASSIVA 2021
2020
Eigen vermogen (8) Herwaarderingsreserves
7.172
5.595
Statutaire reserve
2.725
2.725
Bestemmingsreserves
4.729
5.337
Overige reserves
48.306
48.891
Omrekenverschillen
-144
-155
Onverdeeld resultaat
1.124
-16 63.912
62.377
Voorzieningen (9) Egalisatievoorziening
811
1.105
Jubileumvoorziening
431
424 1.242
1.529
Kortlopende schulden Handelscrediteuren (10)
5.777
6.846
Belastingen en premie sociale verzek. (11)
8.057
5.809
Intercompany (12)
2.375
5.216
Overlopende passiva (13)
56.446
48.695
Overige schulden (14)
5.997
6.153
Totaal passiva
78.652
72.719
143.806
136.625
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
21
Enkelvoudige staat van baten en lasten over 2021 (bedragen x € 1.000)
Realisatie 2021
Begroot 2021
Realisatie 2020
Contributie
24.514
24.500
23.480
Bijdrage projecten (15)
98.869
77.817
93.078
Overige baten (16)
6.119
5.404
6.851
129.502
107.721
123.408
Salarissen (17)
20.869
20.659
20.179
Sociale lasten en pensioenlasten (17)
5.289
6.078
4.957
Overige personeelslasten (18)
3.181
1.880
14.136
Afschrijvingen
1.289
1.650
1.151
Kantoor- en huisvestingslasten (19)
4.879
4.866
4.948
Activiteitslasten (20)
93.821
76.443
80.403
Overige lasten (21)
1.795
1.502
452
Som der lasten
131.123
113.078
126.226
Bedrijfsresultaat
-1.621
-5.357
-2.818
Financiële baten en lasten (22)
1.045
-
3.152
-
607
-
Aandeel in resultaat van deelnemingen (23)
523
-
-959
Resultaat voor belastingen
-53
-4.750
-624
-
-
-
-53
-4.750
-624
Dekking uit het vermogen
1.177
4.750
608
Onverdeeld resultaat
1.124
-
-16
Baten
Som der baten Lasten
Buitengewone baten
VPB Resultaat
22
Financieel jaarverslag 2021
Het bedrijfsresultaat is uitgekomen op € 1,621 miljoen negatief. Dit is € 3,734 miljoen beter dan begroot. De resultaten van de effectenportefeuille en de deelnemingen waren geen onderdeel van de begroting. Na het positief resultaat van € 1.045 miljoen van de effectenportefeuille, de € 0,523 miljoen resultaat van de deelnemingen en de onttrekking uit de bestemmingsreserve voor de lasten van de herhuisvesting en de Covidgerelateerde werkzaamheden, is het onverdeeld resultaat uitgekomen op € 1,124 miljoen.
Resultaatsbestemming Het onverdeeld resultaat, € 1,124 miljoen, zal worden toegevoegd aan de overige reserves.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
23
Toelichting algemeen De Vereniging van Nederlandse Gemeenten is een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid. Zij is statutair gevestigd en kantoorhoudende te (2514 JS) Den Haag, aan de Nassaulaan 12. Het KvK nummer van de vereniging is 40409418. De jaarrekening van de VNG is opgesteld op 22 april 2022. In het verslag wordt de staat van baten en lasten 2021 vergeleken met de staat van baten en lasten 2020 en de begroting 2021. De begroting van de vereniging waartegen de realisatie wordt afgezet is de goedgekeurde begroting 2021 die in oktober 2020 door het bestuur is vastgesteld.
Doelstelling VNG De vereniging heeft ten doel te werken aan een krachtige lokale overheid door agenderend te zijn op voor gemeenten relevante vraagstukken en ontwikkelingen, en door de lokale uitvoering centraal te stellen bij maatschappelijke opgaven. De vereniging ondersteunt haar leden met belangenbehartiging, netwerken en dienstverlening. Dat doet zij collectief, in groepen en individueel bij de vervulling van bestuurs-, uitvoerings- en overige taken. Ook ondersteunt de vereniging haar leden bij de organisatie van de gezamenlijke gemeentelijke uitvoering. De vereniging heeft voorts de bevoegdheid om voor de leden of groepen van leden: a. Afspraken te maken met verenigingen van werknemers en andere overheden over arbeidsvoorwaarden en het arbeidsvoorwaardenbeleid en die vast te leggen in collectieve arbeidsovereenkomsten; b. Standaarden vast te stellen ter verbetering van de kwaliteit en efficiëntie van de gezamenlijke gemeentelijke uitvoering.
Toepassing verslaggevingsstelsel Het toegepaste verslaggevingsstelsel voor de jaarrekening is gebaseerd op de wettelijke voorschriften weergegeven in Richtlijn 640, Organisaties zonder winststreven voor zowel de enkelvoudige als de geconsolideerde jaarrekening.
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Rapporteringsvaluta De enkelvoudige en geconsolideerde jaarrekening luidt in duizenden euro’s (€). De euro fungeert als functionele en rapporteringsvaluta van de VNG. Tellingen zijn gebaseerd op de niet afgeronde bedragen. Vergelijkende cijfers Voor de vergelijkbaarheid van de cijfers 2021 zijn de vergelijkende cijfers 2020 in de balans,
24
Financieel jaarverslag 2021
staat van baten en lasten en de toelichting op enkele onderdelen aangepast. Daar waar dat gedaan is, wordt daarvan melding gemaakt in toelichting. Herwaardering Effecten worden gewaardeerd tegen beurswaarde per balansdatum. Ongerealiseerde waardeveranderingen worden verwerkt in de herwaarderingsreserve. Maar als de herwaarderingsreserve negatief is, komen ongerealiseerde koerseffecten ten gunste of ten laste van het resultaat. De herwaarderingsreserve is ingesteld om resultaatseffecten ten gevolge van niet gerealiseerde koerseffecten (bewegingen) te voorkomen. Verbonden partijen Als verbonden partij worden alle rechtspersonen aangemerkt waarover overheersende zeggenschap, gezamenlijke zeggenschap of invloed van betekenis kan worden uitgeoefend. Ook rechtspersonen die overwegende zeggenschap kunnen uitoefenen worden aangemerkt als verbonden partij. Ook de statutaire directieleden, andere sleutelfunctionarissen in het management van VNG en nauwe verwanten zijn verbonden partijen. Transacties van betekenis met verbonden partijen worden toegelicht voor zover deze niet onder normale marktvoorwaarden zijn aangegaan. Hiervan wordt toegelicht de aard en de omvang van de transactie en andere informatie die nodig is voor het verschaffen van het inzicht. Consolidatie In de consolidatie zijn de financiële gegevens van de VNG en haar groepsmaatschappijen opgenomen.
Het resultaat uit dochterondernemingen zijn in de enkelvoudige jaarrekening na het bedrijfsresultaat verantwoord onder het kopje aandeel in resultaat van deelnemingen. De direct of indirect gehouden deelnemingen in groepsmaatschappijen zijn: • VNG Diensten B.V., Den Haag, 100% belang • VNG International B.V., Den Haag, 100% belang • VNG Risicobeheer B.V., Den Haag, 100% belang • Congres- en Studiecentrum VNG B.V., Den Haag, 100% belang • VNG Opleiding & Detachering B.V., Den Haag, 100% belang • VNG Realisatie B.V., Den Haag, 100% belang • VNG Naleving B.V., Den Haag, 100% belang Nevenvestigingen VNG International B.V. heeft één dochteronderneming te weten CILG in Tunesië (100% belang). In het verslag wordt de geconsolideerde staat van baten lasten 2021 vergeleken met de geconsolideerde staat van baten en lasten 2020. De geconsolideerde begroting wordt niet gebruikt als sturingsinstrument en is daarom niet opgesteld. Valutaomrekening Activa en passiva in vreemde valuta worden omgerekend tegen de valutakoers per balansdatum. In de staat van baten en lasten zijn baten, lasten en resultaten omgerekend in euro’s tegen de op het moment van de transacties geldende koers. Het hierbij ontstane koersverschil wordt direct in het resultaat verwerkt.
Materiële vaste activa Materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs, verminderd met een lineaire afschrijving gebaseerd op de verwachte economische levensduur, of tegen lagere opbrengst waarde. De afschrijving bedraagt voor bedrijfsgebouwen vijftig jaar (verbouwingen tien jaar), voor renovaties twintig jaar, machines en installaties zes tot twintig jaar en voor andere bedrijfsmiddelen drie tot tien jaar. Er wordt rekening gehouden met de bijzondere waardeverminderingen die op balansdatum worden verwacht. Op terreinen wordt niet afgeschreven.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
25
Financiële vaste activa Deelnemingen in groepsmaatschappijen waarin invloed van betekenis op het zakelijke en financiële beleid wordt uitgeoefend, worden gewaardeerd op de nettovermogenswaarde, doch niet lager dan nihil. Deze nettovermogenswaarde wordt berekend op basis van de grondslagen van de VNG. Effecten Effecten worden gewaardeerd tegen reële waarde gebaseerd op beurskoers per balansdatum. Ongerealiseerde waardeveranderingen van effecten worden direct verwerkt in de herwaarderingsreserve en leiden niet tot resultaat. Indien de herwaarderingsreserve negatief is, wordt de herwaarderingsreserve ten laste van het resultaat aangevuld tot € 0. Dit ten laste van het resultaat gebrachte verlies, wordt in latere jaren, bij een positieve ontwikkeling, weer ingelopen ten gunste van de staat van baten en lasten. Vorderingen Vorderingen worden bij eerste verwerking gewaardeerd tegen de reële waarde van de tegenprestatie, inclusief de transactiekosten. Vorderingen worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs. Liquide middelen De liquide middelen zijn gewaardeerd tegen de nominale waarde. Indien middelen niet ter vrije beschikking staan, dan wordt dit als zodanig toegelicht.
Voorzieningen Voorzieningen worden gevormd voor in rechte afdwingbare of feitelijke verplichtingen die op de balansdatum bestaan, waarbij het waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen noodzakelijk is en waarvan de omvang op betrouwbare wijze is te schatten. De voorzieningen worden gewaardeerd tegen de beste schatting van de bedragen die nodig zijn om de verplichtingen per balansdatum af te wikkelen. Pensioenvoorzieningen, waar van toepassing worden gewaardeerd op basis van actuariële grondslagen. De overige voorzieningen worden gewaardeerd tegen de contante waarde van de uitgaven die naar verwachting noodzakelijk zijn om de verplichtingen af te wikkelen, tenzij de tijdswaarde van geld niet materieel is. Als de periode waarover de uitgaven contant worden gemaakt maximaal een jaar is, wordt de voorziening tegen nominale waarde gewaardeerd. Wanneer het de verwachting is dat een derde de verplichtingen vergoedt, en wanneer het waarschijnlijk is dat deze vergoeding zal worden ontvangen bij de afwikkeling van de verplichting, dan wordt deze vergoeding als een actief in de balans opgenomen. Kortlopende schulden Kortlopende schulden worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen reële waarde.
Kortlopende schulden worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, zijnde het ontvangen bedrag rekening houdend met agio of disagio en onder aftrek van transactiekosten. Dit is meestal de nominale waarde.
Baten Algemeen Onder baten wordt verstaan: de contributie-inkomsten, de projectbijdragen, de bijdrage t.b.v. Fonds GGU, de opbrengst uit levering van goederen en diensten aan derden, onder aftrek van kortingen e.d. en van over de baten geheven belastingen. De baten worden verantwoord in het jaar waarin zij zijn gerealiseerd.
26
Financieel jaarverslag 2021
Bijdragen en subsidies De toerekening van de projectbijdragen vindt plaats op basis van de gemaakte lasten in de desbetreffende jaar. De gemaakte projectlasten worden verantwoord naar kostencategorie in de staat van baten en lasten. Resultaat deelnemingen Het resultaat van de deelnemingen komt overeen met het aandeel in het resultaat over het boekjaar van de betreffende deelneming. De resultaten van nieuw verworven groepsmaatschappijen en de andere in de consolidatie meegenomen rechtspersonen en vennootschappen worden geconsolideerd vanaf de overnamedatum. Op die datum worden de activa, voorzieningen en schulden gewaardeerd tegen de reële waarden. De betaalde goodwill wordt geactiveerd en afgeschreven over de economische levensduur. De resultaten van afgestoten deelnemingen worden in de consolidatie verwerkt tot het tijdstip waarop de groepsband wordt verbroken.
Lasten Algemeen De lasten worden bepaald met inachtneming van de hiervoor vermelde grondslagen voor waardering en toegerekend aan het verslagjaar waarop zij betrekking hebben. Verliezen worden in aanmerking genomen in het jaar waarin deze voorzienbaar zijn. Intercompany-transacties Resultaten uit transacties met en tussen groepsmaatschappijen worden volledig geëlimineerd. Vennootschapsbelasting Per 1 januari 2016 is de Wet Modernisering Vennootschapsbelastingplicht overheidsondernemingen in werking getreden. Hierdoor is de VNG onderworpen aan vennootschapsbelasting indien en of voor zover zij met haar activiteiten een onderneming vormt. De door VNG (in)direct gehouden dochterondernemingen zijn vanwege hun B.V.-rechtsvorm integraal onderworpen aan vennootschapsbelasting. Omdat VNG nu geen activiteiten voert waarbij een onderneming kan worden geconstateerd, is zij niet aan Vennootschapsbelasting onderworpen. De door de VNG (in)directe gehouden dochterondernemingen zijn gevoegd in een fiscale eenheid op het niveau van VNG Diensten B.V. De resultaten van de door de VNG gehouden dochterondernemingen worden in de post resultaat deelnemingen verantwoord na de belastinglast van de fiscale eenheid. Geconsolideerd wordt de totale belastinglast van de consolidatie kring verantwoord.
Pensioenen Bij de vereniging is er sprake van een bij het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP) ondergebrachte pensioenregeling. Deze pensioenregeling wordt als toegezegde pensioenregeling gekwalificeerd. Verwerking in de jaarrekening van de VNG vindt plaats als toegezegde bijdrageregeling, omdat de VNG geen verplichting heeft om aanvullende bijdragen te voldoen, anders dan hogere toekomstige premies als er sprake is van een tekort op het vereist eigen vermogen bij het ABP. Volgens de Pensioenwet moet het ABP beschikken over een mínimaal vereist eigen vermogen. Het ABP gebruikt daarvoor een beleidsdekkingsgraad van 126%. De ‘beleidsdekkingsgraad’; het gemiddelde van de laatste twaalf dekkingsgraden steeg in 2021 van 87,6% naar 102,8%. Bij dit percentage vindt er nog geen indexatie plaats, maar ook geen pensioenverlaging. Indexatie is toegestaan vanaf een dekkingsgraad van 110%. In samenspraak met de sociale partners is besloten om de premie zo stabiel mogelijk te houden in aanloop naar de overgangsfase naar een nieuw pensioencontract dat uiterlijk 1 januari 2027 in werking treedt. De premie 2022 is daarom gelijk gebleven aan de premie 2021, nl. 25,9%.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
27
Algemene grondslagen kasstroomoverzicht Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte methode. De geldmiddelen in het kasstroomoverzicht bestaan uit de post liquide middelen. Ontvangsten en uitgaven uit hoofde van interest en ontvangen dividenden zijn opgenomen onder de kasstroom uit financieringsactiviteiten.
Overige informatie Rente- en kredietrisico’s De invloed van veranderingen in rentetarieven op de resultaten van de VNG worden zo veel mogelijk beperkt. Hierbij stelt de VNG zich ten doel de totale rentebaten te optimaliseren en de totale rentelasten te beperken. Om dit te bereiken bankiert de vereniging op de achtergrond in een zogenaamd rente- en saldo-compensabel stelsel. Hierbij bankiert zij met de door haar (indirect) gehouden dochters. Doordat de bank in dit stelsel alleen het saldo van de verschillende rekeningen ziet, fungeren de plusstanden van de deelnemingen als dekking tegen eventuele roodstanden van de vereniging. Debet standen op de hoofdrekening of een van de nevenrekeningen worden bij een totale saldo creditstand op de hoofdrekening gecompenseerd, zodat er in dat geval per saldo geen debetrente behoeft te worden betaald. Opgemerkt zij dat dit ook in de huidige situatie van negatieve creditrente (plus rente) geldt. Immers debet standen (roodstanden) zijn duurder dan negatieve creditstanden. Eventueel uit te zetten gelden buiten het stelsel geschiedt vanuit de hoofdrekening of vanuit de rekening van VNG Diensten B.V. De kredietrisico’s voor de vereniging zijn als laag te kwalificeren. De baten die de vereniging genereert, zijn nagenoeg alle afkomstig van overheidsinstellingen.
Tekstuele analyse De cijfers worden zoveel mogelijk toegelicht onder de enkelvoudige balans en staat van baten en lasten. Voor zover de cijfers in de geconsolideerde balans en staat van baten en lasten hetzelfde zijn als de enkelvoudige balans en staat van baten en lasten, zullen deze niet apart worden toegelicht.
28
Financieel jaarverslag 2021
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
29
Toelichting op de enkelvoudige balans (bedragen x € 1.000)
Materiële vaste activa (1) Het verloop van de materiële vaste activa is als volgt:
Beginstand
Bedrijfsgebouwen en -terreinen
Activa in uitvoering
Machines en installaties
Andere vaste bedrijfsmiddelen
Totaal 2021
24.407
282
5.953
4.984
35.626
-14.494
-
-5.307
-4.070
-23.871
9.913
282
646
914
11.755
215
84
58
720
1.077
Aanschafwaarde Cumulatieve afschrijvingen en waardeverminderingen Boekwaarde 1 januari
Mutaties Investeringen Desinvesteringen aanschafwaarde
-
-50
-886
-936
Desinvesteringen afschrijvingen
-
50
886
936
Herrubriceringen aanschafwaarde
21
261
-
-
-129
-290
-1.289
-283
Afschrijvingen
-870
Totaal mutaties
-634
-199
190
430
-213
24.643
84
6.222
4.818
35.767
-5.386
-3.474
-24.224
836
1.344
11.543
5-16,7%
10-33%
Eindstand Aanschafwaarde Cumulatieve afschrijvingen en waardeverminderingen
-15.364
Boekwaarde 31 december
9.279
Afschrijvingspercentages
2-20%
30
Financieel jaarverslag 2021
84
In 2021 is geïnvesteerd in het onderhoud van ons kantoorpand, het ICT-net werk in de Willemshof. De mutaties in de vaste activa bestaan verder uit de reguliere vervanging van activa en de geplande jaarlijkse afschrijvingen. Activa in uitvoering zijn de investeringen die op balansdatum nog niet in gebruik zijn en geactiveerd worden in 2022 of later. De actuele WOZ-waarde van Nassaulaan 12 is gelijk aan € 21,450 miljoen en die van de Sophialaan 10 bedraagt € 3,850 miljoen.
Financiële vaste activa (2) Deelnemingen
2021
2020
VNG Diensten B.V.
19.488
18.954
19.488
18.954
VNG Diensten B.V.
2021
2020
Stand per 1 januari
18.954
19.941
Aandeel in resultaat
523
-959
-
-
11
-28
19.488
18.954
Dividend Omrekenverschillen vreemde valuta Stand per 31 december
De toename van de waarde ultimo 2021 ten opzichte van de waarde ultimo 2020 van VNG Diensten B.V. is het gevolg van het positieve resultaat deelnemingen 2021 als gevolg van toenemende omzet. Het verloop van de effectenportefeuille (exclusief overige beleggingen)
Overige effecten
2021
2020
Effectenportefeuille
66.933
63.381
4
4
66.937
63.385
Overige beleggingen Stand per 31 december
Obligaties Aandelen Totaal 2021
Totaal 2020
Balanswaarde per 1 januari
44.419
18.962
63.381
62.364
Aankopen
1.833
1.342
3.175
21.161
Verkopen 1.289
1.289
20.782
69
69
222
1.257
2.854
1.596
415
44.994
21.938
66.933
63.381
Gerealiseerde waardedalingen of -stijgingen Ongerealiseerde waardedalingen of -stijgingen Stand per 31 december
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
31
De balanswaarde per ultimo 2021 komt ten opzichte van de balanswaarde ultimo 2020 € 3,552 miljoen hoger uit. Dit is een stijging van 5,6%. Het saldo aan- en verkopen draagt hier voor € 0,379 miljoen aan bij en het saldo gerealiseerde en ongerealiseerde waarde mutaties draagt hier voor € 0,637 miljoen aan bij.
Obligaties Aandelen Totaal 2021
Totaal 2020
Cumulatieve ongerealiseerde koerseffecten
5.595
1.154
6.018
7.172
De cumulatieve ongerealiseerde koerseffecten vormen in geval van een positieve stand de herwaarderingsreserve. De herwaarderingsreserve 2021 nam ten opzichte van 2020 met € 1,577 miljoen in omvang toe. Het deel aandelen draagt hier € 2,834 miljoen aan bij en het deel vastrentende waarden draagt hier met € -1,258 miljoen (negatief) aan bij.
Handelsdebiteuren (3) 2021
2020
Handelsdebiteuren
4.916
4.723
Voorziening dubieuze debiteuren
-542
-454
Stand per 31 december
4.374
4.269
De post handelsdebiteuren is met € 0,105 miljoen toegenomen. De contributievorderingen zijn ten opzichte van vorig jaar met € 3,462 miljoen afgenomen. Er zijn meer betalingen voor het einde van het jaar ontvangen waardoor ook de vooruit ontvangen contributie voor een lager bedrag (€ 3,122 miljoen) in de overlopende passiva is meegenomen. Voor de overige vorderingen betreft de stijging grotendeels (€ 0,769 miljoen) vorderingen waarvoor een juridische procedure loopt. Deze zijn niet als dubieus aangemerkt. De voorziening dubieuze debiteuren is ten opzichte van vorig jaar met € 0,088 miljoen toegenomen. In 2021 is de betalingsachterstand van een aantal oude vorderingen verder opgelopen en zijn er nieuwe vorderingen als dubieus aangemerkt omdat niet voldaan kan worden aan de betalingsafspraken.
Belastingen (4)
32
2021
2020
Terug te vorderen Dividendbelasting
43
193
Stand per 31 december
43
193
Financieel jaarverslag 2021
Dit betreft de terug te vorderen dividendbelasting vanuit de effectenportefeuille over het jaar 2021. De post te vorderen dividendbelasting is fors (0,150 miljoen) lager. De oorzaak hiervan is dat in stand 2020 de jaren 2016 tot en met 2020 zijn begrepen. In 2021 zijn deze vorderingen ingediend en afgewikkeld.
Intercompany (5) 2021
2020
Congres- en Studiecentrum VNG B.V.
17
40
VNG International B.V.
17
10
VNG Opleiding & Detachering B.V.
8
6
VNG Realisatie B.V.
197
194
VNG Risicobeheer B.V.
13
17
VNG Naleving B.V.
70
48
VNG Diensten B.V.
-
177
322
492
2021
2020
Waarborgsommen
21
21
Vooruitbetaalde kosten
700
532
Nog te factureren opbrengsten
1.728
2.028
Reclassificatie OHW projecten
5.493
8.955
7
10
7.949
11.546
Stand per 31 december
Overlopende activa (6)
Overige vorderingen Stand per 31 december
De grootste daling (€ 3,462 miljoen) in de overlopende activa wordt veroorzaakt door de nog te vorderen bedragen op de projecten. In 2020 was de vordering op de GT-aanbestedingen hoger dan in 2021. De gemaakte kosten worden achteraf in rekening gebracht bij de deelnemers, waardoor de vorderingen per jaar dalen. Ook is de subsidie op het project Omgevingswet verwerkt, waardoor de opgenomen vordering van € 2,9 miljoen in 2021 niet meer open staat. De nog te factureren opbrengsten zijn met € 0,300 miljoen gedaald. De facturen uit 2021 zijn zoveel mogelijk nog in 2021 verstuurd. De te factureren opbrengsten bestaan uit door te belasten salarislasten en de bijdragen op projecten.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
33
Liquide middelen (7) 2021
2020
Bank
33.144
26.026
Kas
6
5
33.150
26.031
Stand per 31 december
Het saldo van de liquide middelen betreft het totaal van de zakelijke rekeningen-courant en spaar-/vermogensspaarrekeningen. Het kassaldo betreft een voorraad VVV-Bonnen met een waarde van € 6.000. De liquide middelen staan ter vrije beschikking van de vereniging.
Eigen vermogen (8) 2021
2020
Overige reserve
48.306
48.891
Bestemmingsreserve
4.729
5.337
Statutaire reserve
2.725
2.725
Herwaarderingsreserve
7.172
5.595
Omrekenverschillen
-144
-155
Onverdeeld resultaat
1.124
-16
63.912
62.377
De overige reserve is vrij besteedbaar. De Bestemmingsreserve, de Wettelijke reserve, de Herwaarderingsreserve en de Omrekenverschillen zijn niet vrij besteedbaar.
Overige Reserve
2021
2020
Stand per 1 januari
48.891
49.207
Resultaatsbestemming vorig boekjaar
-16
-1.174
Bestemmingsreserve nieuwe Willemshof
-
858
Bestemming agv bestemming agv Covid werkzaamheden
-838
-
Vrijval restant bestemming a.g.v. Covid werkzaamheden
269
-
48.306
48.891
Stand per 31 december
34
Financieel jaarverslag 2021
Bestemmingsreserve
2021
2020
Stand per 1 januari
5.337
5.946
Lasten herhuisvesting
-458
-459
Lasten afschrijving begane grond
-150
-150
Bestemming agv Covid werkzaamheden
838
-
Lasten agv Covid werkzaamheden 2021
-569
-
Vrijval restant bestemming Covid budget
-269
-
Stand per 31 december
4.729
5.337
In 2007 is besloten dat een deel van het eigen vermogen beschikbaar wordt gesteld om de verbouwing van de Willemshof te financieren. Hiervoor is een Bestemmingsreserve gevormd, voor de jaarlijkse afschrijvingslasten. Voor de verbouwing van de begane grond is in 2018 besloten dat de afschrijvingslasten voor een totaalbedrag van € 1,500 miljoen ten laste komen van het vermogen. Hiervoor is een bestemmingsreserve gevormd, voor de jaarlijkse afschrijvingslasten. In het eerste kwartaal 2021 is besloten € 0,838 miljoen uit het vermogen te bestemmen voor de voor de extra werkzaamheden als gevolg van corona. De realisatie is uitgekomen op € 0,569 miljoen. Het restant valt vrij in de overige reserves. Eind 2021 bestaat de Bestemmingsreserve (€ 4,729 miljoen) uit het saldo van de afschrijvingslasten verbouwing Willemshof (€ 3,477 miljoen), afschrijvingslasten begane grond (€ 1,138 miljoen) en het solidariteitsfonds (€ 0,114 miljoen) gevormd voor de vergoeding van de schade ontstaan uit de staking door gemeente ambtenaren.
Wettelijke Reserve
2021
2020
Stand per 1 januari
2.725
2.725
Stand per 31 december
2.725
2.725
De wettelijke reserve bestaat uit de verkrijgingswaarde en het resultaat van VNG Realisatie B.V. toegevoegd aan de bestemmingsreserve. Bij het vaststellen van de jaarrekening 2015 en 2016 zijn deze bedragen apart gepresenteerd, omdat VNG Realisatie B.V. behoudens bijzondere omstandigheden geen dividend uit kan keren, dat komt uit de uitnamen gemeentefonds en/of de omzetting van de Stichting naar een Coöperatie. Deze reserve wordt vanaf 2019 apart gepresenteerd als wettelijke reserve.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
35
Herwaarderingsreserve (gesplitst) Obligaties Aandelen Totaal 2021
Totaal 2020
Balanswaarde per 1 januari
2.411
3.184
5.595
7.192
-
-20
-20
-2.013
Ongerealiseerde waarde mutaties
-1.257
2.855
1.597
415
Aanpassing herwaardering
-1.257
2.834
1.577
-1.597
Stand per 31 december
1.155
6.018
7.172
5.595
Realisatie herwaardering door verkoop
De herwaarderingsreserve is vanaf 2009 positief. Hierdoor lopen de ongerealiseerde koersresultaten via de balans. In 2020 is binnen de effectenportefeuille een fonds opgeheven waardoor vastrentende waarden (obligaties) overgeheveld zijn naar een ander fonds. Dit leidde tot afname van de herwaarderingsreserve als gevolg van gerealiseerde waardemutaties. Dit jaar zijn verkoop bewegingen zeer beperkt gebleven. Dit en stijgende waarden van aandelen leidt ertoe dat per saldo de herwaarderingsreserve in omvang is toegenomen. De negatieve ongerealiseerde bijdrage ongerealiseerde waardemutaties vastrentende waarden (obligaties) wordt veroorzaakt door de blijvend lage rente.
Omrekenverschillen
2021
2020
Stand per 1 januari
-155
-127
11
-28
-144
-155
2021
2020
Stand per 1 januari
-16
-316
Naar Overige reserves (uit onverdeeld resultaat voorgaand boekjaar)
16
316
Mutatie bestemmingsreserve 2021 (afschr.lasten huisvesting)
608
608
Mutatie bestemmingsreserve 2021 (Werkzaamheden a.g.v. Covid)
569
608
Resultaat boekjaar
-53
-624
1.124
-16
Mutatie Stand per 31 december Onverdeeld resultaat boekjaar
Stand per 31 december
Het onverdeeld resultaat wordt in mindering gebracht op de overige reserve.
Voorzieningen (9) De VNG heeft een tweetal voorzieningen voor verplichtingen die voortvloeien uit aanspraken op de WW- en Bovenwettelijke WW-regelingen en voor de uit te keren jubileumuitkeringen. Deze voorzieningen hebben in overwegende mate een langlopend karakter. Deze voorzieningen worden jaarlijks in overeenstemming gebracht met de maximale toekomstige verplichtingen. De voorzieningen worden gepresenteerd tegen de contante waarde.
36
Financieel jaarverslag 2021
Egalisatievoorziening
2021
2020
Stand per 1 januari
1.105
1.376
Dotaties
358
254
Onttrekkingen/vrijval
-652
-526
Stand per 31 december
811
1.105
In 2021 is de egalisatievoorziening voor toekomstige jaarlijkse verplichtingen voor afvloeiingslasten gedaald met € 0,294 miljoen. De weergegeven dotatie wordt in hoge mate veroorzaakt door de opgebouwde rechten van (oud-)medewerkers die recht hebben op een WW-uitkering. De onttrekking bestaat uit de betaling van de uitkeringsrechten van de oud-medewerkers die reeds in de voorziening waren meegenomen en de vrijval van de opgenomen uitkeringsrechten, omdat de oud-medewerkers een baan gevonden hebben en geen recht meer hebben op de WW uitkering.
Voorziening ambtsjubilea
2021
2020
424
438
Onttrekkingen
-
-14
Dotaties
7
-
431
424
Stand per 1 januari
Stand per 31 december
De voorziening is gevormd voor de toekomstige ambtsjubilea. De voorziening betreft de in de toekomst uit te keren jubileumuitkeringen gebaseerd op de gedane toezeggingen, blijfkans en leeftijd.
Handelscrediteuren (10) 2021
2020
Handelscrediteuren
12.287
15.259
Betalingen onderweg
-
-
Reclassificatie
-6.510
-8.413
Stand per 31 december
5.777
6.846
De reclassificatie betreft de af te dragen BTW aangifte (€ 5,934 miljoen) en het saldo nog te betalen Intercompany (€ 0,576 miljoen). Deze zijn onderdeel van het subboek Crediteuren en worden in de jaarrekening onder de daarvoor bestemde rubriek verantwoord.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
37
Belastingen en premie sociale verzekeringen (11) 2021
2020
1.696
737
394
385
Omzetbelasting
5.967
4.687
Stand per 31 december
8.057
5.809
2021
2020
265
336
2
834
130
134
VNG Realisatie B.V.
1.602
3.178
VNG Naleving B.V.
376
734
2.375
5.216
2021
2020
Vooruit gefactureerde contributie
16.037
12.872
Vooruit ontvangen subsidies
33.247
27.820
Fonds GGU & Gemeentefonds Saldi
7.162
8.002
56.446
48.695
Afdracht loonbelasting en sociale premies Pensioenen
Intercompanycrediteuren (12)
Congres- en Studiecentrum VNG B.V. VNG International B.V. VNG Opleiding & Detachering B.V.
Stand per 31 december
Overlopende passiva (13)
Stand per 31 december
Onder de post vooruit ontvangen subsidies zijn de bedragen opgenomen van het rijk voor de projecten die nog doorlopen of afgerekend worden in 2021 en later. Onder de post Fonds GGU en Gemeentefonds Saldi staan de nog uit te geven bedragen van de uitname uit het Gemeentefonds en het Fonds GGU. De ALV 2020 heeft ingestemd om in 2022 uit deze gelden € 1,1 miljoen te besteden aan de collectieve activiteiten zoals genoemd in het plan GGU 2022. De overige gelden blijven ter beschikking van de activiteiten binnen het Fonds GGU voor 2022 en later.
38
Financieel jaarverslag 2021
Overige schulden (14) 2021
2020
62
93
Div. reserveringen voor verlof en vakantiegeld
1.887
2.956
Overige schulden
4.048
3.104
Stand per 31 december
5.997
6.153
Vooruit gefactureerde bedragen
Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen De totale verplichting voor beheer en onderhoud van het automatiseringssysteem en de Facilitaire Diensten (catering, onderhoud gebouwen, schoonmaak en receptiediensten), en verbouwingen van het pand op de tweede etage in 2022, bedraagt € 5,700 miljoen (t/m 2026). Per jaar is de verplichting: 2022 € 2,650 miljoen 2023 € 2,262 miljoen 2024 € 0,415 miljoen 2025 € 0,299 miljoen 2026 € 0,074 miljoen Wet Ketenaansprakelijkheid De onderneming is onderworpen aan de Wet Ketenaansprakelijkheid en de Wet Inlenersaansprakelijkheid. Op grond daarvan kan de onderneming worden aangesproken voor de door onderaannemers mogelijk niet afgedragen belastingen en premies sociale verzekeringen. Hoofdelijke aansprakelijkheid De VNG maakt onderdeel uit van een fiscale eenheid voor de omzetbelasting, waarvan naast de VNG ook VNG Diensten B.V., VNG International B.V., VNG Realisatie B.V., Congres- en Studiecentrum VNG B.V., VNG Risicobeheer B.V., VNG Naleving B.V. en VNG Opleiding & Detachering B.V. deel uitmaken.Binnen deze fiscale eenheid zijn de bedrijven, die onderdeel van de eenheid wordt geen btw aangerekend op de onderlinge leveringen en diensten. Elke afzonderlijke entiteit binnen deze fiscale eenheid doet zelfstandig aangifte.
Daarnaast zijn de entiteiten binnen de fiscale eenheid volledig aansprakelijk voor de afdracht van de omzetbelasting van de fiscale eenheid als geheel.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
39
Toelichting op de enkelvoudige staat van baten en lasten (bedragen x € 1.000)
Bijdrage projecten (15) De bijdragen projecten zijn hoger dan begroot. Dit geldt voor zowel de subsidies als voor het Fonds GGU. Deze hogere realisatie is het gevolg van nieuwe extern gefinancierde projecten en de projecten die uitgevoerd zijn vanuit de saldi van GF gelden, welke ultimo 2020 nog op de balans stonden. In de begroting wordt rekening gehou den met de subsidieaanvragen die op dat moment al goedgekeurd zijn. De nieuwe projecten hebben effect op het totale bedrijfsresultaat, omdat tegenover de hogere projectbaten, vaak een minder dan evenredige toename van de lasten (zowel uitbestedings- als personele lasten) staat. Uit deze personele lasten op de projecten wordt extra dekking gegenereerd middels de overhead (zoals huisvesting en overhead verwerkt in het uurtarief), die een bijdrage levert aan het resultaat. In vergelijking met 2021 neemt de bijdrage projecten toe met € 5,791 miljoen.
Realisatie 2021
Begroot Realisatie 2021 2020
Bijdrage projecten
98.869
77.817
93.078
Waarvan subsidies van het rijk
53.844
29.732
31.947
Waarvan projecten uit het Fonds GGU en saldo Gemeentefonds uitname
45.025
48.085
61.131
De begroting van het Fonds GGU en de hoogte van de financiële bijdrage van de leden aan het Fonds, is in beginsel gebaseerd op inwoneraantal en wordt jaarlijks ter goedkeuring voorgelegd aan de ALV, waarna de leden verplicht zijn deze financiële bijdrage te voldoen ter dekking van de kosten van het Fonds. De financiële en inhoudelijke verantwoording over het Fonds aan de ALV wordt opgenomen in de jaarrekening en het jaarverslag van de vereniging. (zie daarvoor onderstaande tabel). De realisatie van de GGU activiteiten 2021 bedraagt € 45.025 miljoen. Verder is er € 0,252 miljoen uitgegeven aan doorlopende activiteiten uit eerdere jaren voor het programma Naleving en zijn er opbrengsten/crediteringen uit voorgaande jaren voor een bedrag van € 0,168 miljoen. De bedragen die niet uitgegeven zijn in 2021, worden als overlopende passiva opgenomen op de balans. Deze worden in 2022 en verder uitgegeven, aan de daarvoor aangewezen activiteiten binnen het Fonds GGU.
40
Financieel jaarverslag 2021
Fonds GGU 2021
Realisatie
Begroting
Expertisecentrum Dienstverlening
268
307
Common Ground en basisprocessen
2.257
2.209
Architectuur en Standaarden incl. IPv6
2.401
2.443
Gemeenschappelijke Digitale Infrastructuur (GDI)
947
984
Gemeentelijk Experiment BRP
613
220
Single Digital Gateway
101
-
Data en sturingsinformatie
2.782
2.854
Digitale Veiligheid
3.225
4.217
Privacy
377
548
Beheer Tooling Ensia
79
-
Servicecentrum Gemeenten, incl. beheer GGI
3.849
4.023
GT 14+
243
261
Gezamenlijke inkoop - Microsoft Contract
145
200
Inkoop
8
-
Transitieprojecten Leefomgeving
487
488
Programma Omgevingswet
4.765
4.570
Samenwerkingsverband bronhouders Basisregistratie grootschalige topografie
154
110
Beheer Taxatiewijzer WOZ
1.172
950
Digitale Connectiviteit - 5G
130
160
Grip op Financiën
560
900
Zorg en Jeugd
300
409
Zorg en Veiligheid
995
1.019
Landelijke Coördinatie raamcontracten Sociaal domein
446
528
Projecten VWS en Jeugdbescherming
936
952
Ketenbureau I-Sociaal Domein
7.423
7.604
Expertiseteam Werk, Inkomen, Schulden en Inburgering (WISI)
-
Projecten Werk, Inkomen, Schulden en Inburgering (WISI)
1.786
2.190
Gemeenschappelijke Basisprocessen Inkomen (GBI)
469
550
Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ)
32
300
Programma Verbinden Schuldendomein
104
200
Transitieprojecten Lokale democratie, Veiligheid en Recht
227
388
Duiden en analyse
647
787
Innovatie ondersteuning
785
856
Implementatie en ondersteuning beweging Samen organiseren
465
837
Communicatie
890
1.061
Bedrijfskosten VNG
4.347
4.401
Ondersteuningsteam GGU
396
343
Quality Assurance
215
391
Totaal
45.025
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
48.260
41
Overige baten (16) Realisatie 2021
Begroot Realisatie 2021 2020
Opbrengst derden
1.743
1.449
2.421
Auteursvergoedingen
201
175
200
Vacatiegelden
14
10
9
Interne baten
3.448
2.995
3.426
Overige baten
713
776
794
6.119
5.404
6.851
Totaal overige baten
Opbrengst derden De realisatie 2021 is € 0,294 miljoen hoger dan begroot en is ruim lager dan de realisatie van 2020. Deze daling van opbrengsten was ook in de begroting 2021 al voorzien. Auteursvergoedingen De realisatie van de auteursvergoedingen ligt boven begroot. Dit komt doordat de royaltyvergoeding inzake de Gids Gemeentebesturen en de Modelverordeningen, inclusief de CAR-UWO hoger was dan begroot. Interne baten In de begroting was rekening gehouden met een daling van de opbrengsten. De verwachting was dat corona invloed zou hebben op de afname van diensten. Dit bleek in de praktijk niet het geval. De realisatie is in lijn met die van 2020 en is € 0,453 miljoen hoger dan begroot. De overige baten bestaan voornamelijk uit de opbrengsten Reprorecht. De omvang hiervan is € 0,634 miljoen.
Salarissen, sociale lasten en pensioenlasten (17) Realisatie 2021
Begroot Realisatie 2021 2020
Salarissen
20.869
20.659
20.179
Sociale lasten
2.536
2.511
2.390
Pensioenlasten
3.603
3.567
3.275
Vergoedingen (ZW, uitlenen personeel)
-850
-
-708
26.158
26.737
25.135
Totaal salarissen, sociale lasten en pensioenlasten
Het totaal van salarislasten, sociale lasten en pensioenlasten stijgt met € 0,689 miljoen ten opzichte van 2020. De stijging is o.a. veroorzaakt door een toename van salariskosten volgend uit wijzigingen in de cao.
42
Financieel jaarverslag 2021
Het uitstroompercentage laat sinds 2019 een stijgende lijn zien. In 2021 kwam het uitstroompercentage met 13,16% uit op ongeveer hetzelfde niveau als in 2020 (2020: 13%, 2019: 8,84%). Het gemiddeld aantal fte in 2021 is ten opzichte van 2020 nagenoeg gelijk gebleven. Ultimo 2021 waren er 291,43 fte in dienst (2020: 295,52 fte). De vergoedingen voor zwangerschap, uitlenen van personeel en overige loonlastenvergoedingen kwamen in 2021 hoger uit dan 2020. De gemiddelde salarislast per fte stijgt van € 87.450 in 2020 naar € 92.600 in 2021. Deze stijging van 5,56% is het gevolg van de nieuwe cao, reguliere periodieke verhogingen, de wijzigingen van de sociale en pensioen lasten en hogere inschaling van medewerkers.
Overige personeelslasten (18) Realisatie 2021 Uitzendkrachten/personeel derden
Begroot Realisatie 2021 2020
2.415
163
12.474
Arbolasten
48
42
54
Studielasten
277
505
299
Werving
39
75
48
Rechtspositionele lasten
96
327
410
Onttrekking/Dotatie voorzieningen
260
260
236
Overige lasten
-22
303
535
Reis- en verblijflasten
68
207
80
3.181
1.882
14.136
Totaal overige personeelslasten
De overige personeelslasten overschrijden de begroting met € 1,301 miljoen. Per begrotingspost zijn de verschillen als volgt te duiden: • De lasten van uitzendkrachten/personeel derden komen € 2,252 miljoen hoger uit dan begroot. Deze kosten hebben onder andere betrekking op vervangende inhuur voor openstaande vacatures, detacheringen en zwangerschapsvervanging. Ten opzichte van 2020 dalen de lasten met € 10,059 miljoen. De daling is het gevolg van een wijziging in de presentatie van de kosten van de externe inhuur op de subsidie en GGU gefinancierde activiteiten. Deze kosten zijn in 2021 opgenomen onder de activiteitslasten. • De studielasten en reis- en verblijfskosten vallen € 0,270 miljoen en respectievelijk € 0,147 lager uit dan begroot als gevolg van de coronacrisis. • De arbolasten vallen hoger uit dan begroot. Deze lasten bestaan uit een bedrijfszorgpakket, begeleiding vanuit een bedrijfsarts en arbo-gerelateerde aanpassingen aan de werkplekken. • Het ziekteverzuim is in 2021 uitgekomen op 4,36%. Dit is hoger dan vorig jaar (3,42%) en ook hoger dan het streefpercentage van 3,5%. • De rechtspositionele kosten vallen lager uit dan begroot door de gewijzigde arbeidsvoorwaardenregeling. Het flexbudget dat in de begroting onderdeel uitmaakt van dit budget is niet meer van toepassing.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
43
Specificatie:
Omschrijving Overige personeelslasten
Realisatie 2021 Project gefinancierd
Overig
Totaal
70
3.112
3.181
Kantoor- en huisvestingslasten (19) Realisatie 2021
Begroot Realisatie 2021 2020