Bijlage 2 - Bijlagenrapport Nota Riolering Zoetermeer

Berekeningen Met het uitvoeren van berekeningen wordt onderzocht hoe het rioolstelsel hydraulisch en milieutechnisch functioneert. Meestal gebeurt dit als op een specifieke locatie aanpassingen aan het rioolstelsel worden gedaan. De berekeningen met het rioolmodel moeten dan voorspellen wat het effect van de aanpassingen is op het omliggende rioolstelsel. Het gehele stelsel van een kern wordt elke 10 jaar doorgerekend. Dit vindt momenteel plaats als onderdeel van de OAS Harnaschpolder. Klimaatstresstesten (wateroverlast, droogte, hitte) elke 6 jaar Renovatie- en vervangingsplan Om inzichtelijk te hebben welke objecten er in de komende periode moeten worden gerenoveerd of vervangen, stellen we vervangingsplanningen op. We zorgen ervoor dat we doelmatig met ons geld omgaan, dus we vervangen alléén als het echt nodig is en liften mee met andere projecten. We hanteren een vaste methode om te bepalen of renovatie of vervanging nodig is. Vervanging, lange termijn De methode voor het maken van vervangingsplannen is voor alle watervoorzieningen hetzelfde. We werken met een te verwachten technische levensduur voor de (onderdelen van) objecten. Het jaar waarin de objecten moeten worden vervangen wordt indicatief berekend door bij het aanlegjaar de te verwachten technische levensduur op te tellen. Dit levert een lange-termijn planning op.

Voor de rioolobjecten gelden de volgende technische levensduur: ▪ Vrijverval riolen en inspectieputten: ▪ Gemalen en drukriolering ▪ Persleidingen Mechanisch deel

Electrisch deel

80 jaar conform tabel hieronder 80 jaar

Pomp

Vuilwater

12 Jaar

Pomp

Schoonwater 15 Jaar

Leidingwerk

RVS

15 Jaar

Leidingwerk

Kunststof

20 Jaar

Geheel

15 Jaar

Extra voorzieningen

15 Jaar

Bouwkundige voorzieningen

45 Jaar

Vervanging, korte termijn We maken jaarlijks voor de korte termijn een vervangings- en renovatieplan waarbij we in ieder geval naar de komende 5 jaar kijken. Van de objecten die volgens de levensduurberekening op de nominatie staan om in de komende 5 jaar te worden vervangen, wordt vastgesteld wat de fysieke kwaliteit is. Dit gebeurt aan de hand van inspecties en keuringen. Op basis van de geconstateerde fysieke kwaliteit wordt nagegaan of de berekende levensduur kan worden verlengd. Als de kwaliteit daar aanleiding toe geeft, dan wordt het object opgenomen in de vervangingsplanning. We stellen vast of er nog gerenoveerd kan worden of dat vervangen wenselijk/nodig is. We stellen ook de urgentie en de planning vast. Assetmanagement We willen onze werkwijze voor het beslissen over wel of niet vervangen beter vastleggen. Hiervoor is de term assetmanagement geïntroduceerd. Het is niet nieuw maar het helpt bij de gestructureerde aanpak van het beheren van het openbare gebied. De methode van assetmanagement helpt om nieuwe aanleg, beheer & onderhoud, verbetering telkens in samenhang beschouwen. Onderbouwd verstandige keuzes maken. Dat is assetmanagement. We doen al veel goed, we leggen het nog niet altijd vast. De assetmanagement methode wordt in deze planperiode ingevoerd.

Wijk- en buurtgerichte aanpak We willen de wijk- en buurtgerichte aanpak onderdeel maken van het assetmanagement. We werken toe naar een integrale planning met thema’s  integrale programmeerkamer. Dit traject is al van start. De afwegingscriteria, bedrijfswaarden/organisatiewaarden zijn er. Deze worden opgenomen in nieuwe beheervisie.

28

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

De wijk- en buurtgerichte aanpak wordt integraal afgestemd met het programma voor wegonderhoud, wegreconstructies, maatregelen vanuit verkeer, groen en met de relevante afdelingen. We kijken in ieder geval naar de volgende thema’s: • Rioolvervanging • Wegrenovatie • Duikers/oppervlaktewater • Klimaatopgave en DPRA • Stadsvernieuwing/schaalsprong • KRW-maatregelen Zoetermeer • Vergroenen en versterken biodiversiteit. De uiteindelijke ingrepen worden in overleg bepaald. Het kan bijvoorbeeld effectiever zijn dat een vervanging van de riolering enkele jaren eerder opgepakt wordt of dat juist gekozen wordt voor uitstel om een meekoppelkans te kunnen benutten.

29

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

Wijk- en buurtgerichte aanpak We gaan binnen de komende planperiode werken volgens een wijk- en buurtgerichte aanpak. Dat betekent dat we de opgaven voor het openbare gebied zo veel mogelijk per wijk of buurt beschouwen. We kijken integraal naar de vervangingsopgave. Rioolvervangingen maken hier deel van uit, maar ook wegvervanging, openbare verlichting en zo voort. We werken de verschillende onderwerpen uit op themakaarten. Deze kaarten leggen we als lagen over elkaar heen zodat een integraal beeld van de opgave ontstaat. We toetsen niet alleen de vervangingsopgave, maar kijken ook naar de volgende onderwerpen: ▪

Stadsvernieuwing o Schaalsprong

▪

Bereikbaarheid o Economisch belang o Aangenaam woon- en leefklimaat

▪

Veiligheid & gezondheid o Technische veiligheid

▪

Duurzaamheid en klimaat o Klimaat bestendigheid o Biodiversiteit o CO2 neutraal o Energie(transitie)

▪

Kosten en opbrengsten o T.C.O. (Total Cost of Ownership; inzichtelijk maken van alle kosten gerelateerd aan de aanschaf en het gebruik gedurende de hele levenscyclus, dus investeringsen onderhoudskosten - technisch, verzorgend en vervangend, op basis van de verwachte of geschatte levensduur) o S.R.O.I. (Social Return On Investment; meetmethodiek om (toekomstig) maatschappelijk rendement van investeringen in economische èn sociale zin meetbaar en zichtbaar te maken)

▪ Verbeterpunten voor water zichtbaarheid en beleefbaarheid van water verbeteren door realiseren van bovengrondse waterafvoer en berging in greppels en wadi’s; sponswerking van de stad. Regenwater wordt nu vastgehouden in het oppervlaktewater, regenwaterriolen, ondergrondse zandcunetten en groengebieden. Op particulier terrein ontbreekt de mogelijkheid voor het water vasthouden meestal. reduceren van afvoer van regenwater via de drukriolering verminderen van H2S bij lozingspunt van drukriool op vrijvervalstelsel. ▪

Wensen voor afvalwatersysteem o afvalwatersysteem verder verduurzamen door: o het controleren op verkeerde aansluitingen o communicatie over juist rioolgeruik o stimuleren van afvalwaterbesparende maatregelen o gebruik van technisch, economisch en duurzaam verantwoorde materialen en materieel; o klimaatbestendigheid vergroten; maatregelen volgen uit het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie.

▪

Meekoppelkansen o bij rioolvervangingen meeliften met (her)ontwikkeling en wegreconstructies om het rioolsysteem beter te maken en de openbare ruimte klimaatbestendig in te richten. Deze zijn integraal opgenomen in de vervangingslijst riolering zie bijlage 2.

▪ Natuurvriendelijke oevers waterberging (zowel voor de taakstellingen van het Hoogheemraadschap als ook de gemeente); toename van ecologie en biodiversiteit; landschappelijke meerwaarde ▪

Wadi ’s en greppels o regenwaterberging; o ecologie, biodiversiteit; o invulling van groene stadsstructuren o vergroten sponswerking.

Heroverwegen renoveren of vervangen. In Zoetermeer wordt vaak gekozen voor het renoveren (relinen) van rioolleidingen. We doen dit vooral omdat relinen minder geld kost dan vervangen, de sterkte van de oude leiding volledig wordt hersteld met de nieuwe kous, de overlast bij aanleg minimaal is en dat er snel gehandeld kan worden bij een naderende calamiteit. Daarnaast is de verwachte gebruiksduur van de reliningen van 80 jaar veel langer dan andere toepassingen van polyester, zoals in de auto-industrie. Vanuit de wens om de beheeropgave in het openbare gebied integraal af te

30

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

stemmen, is er behoefte om een nieuwe afweging te maken tussen relinen en vervangen. Er kan bijvoorbeeld worden gekozen voor vervangen (in plaats van relinen) als er door het vervangen meekoppelkansen ontstaan voor andere ruimtelijke ingrepen in het openbare gebied. We hebben ook behoefte aan een duurzaamheidsafweging, met een beschouwing van het verwerken van de gerelinede AC-buizen als deze aan het einde van hun levensduur zijn. Calamiteiten Periodiek worden van ALLE objecten de inspectiegegevens geautomatiseerd getoetst, ongeacht of zij op de 5-jaarplanning staan. We gaan daarmee na of er toestandsklassen zijn waargenomen die nader onderzoek of ingrijpen vereisen. De objecten waarvoor dit geldt worden vervolgens per stuk beoordeeld om vast te stellen of er actie nodig is en hoe urgent dit is. De beoordelingsmaatstaven hiervoor staan in de onderstaande tabellen. De tabellen maken onderscheid tussen AC-leidingen en leidingen van andere materialen. We kunnen het risico op falen hierdoor goed beheersen. Als er zich onverhoopt toch calamiteiten voordoen en objecten onverwacht niet functioneren (bijvoorbeeld door overbelasting, bezwijken van rioolbuis, stroomuitval), dan treden we handelend op. We werken niet met een calamiteitenplan. We nemen direct actie. We stellen de aard, ernst en het risico vast en dan volgt planning en oplossing op basis van urgentie en complexiteit.

Daarbij gelden voor het vuilwaterriool (DWA) en regenwaterriool (RWA) verschillende beoordelingsmaatstaven:

Beoordelingsmaatstaven DWA Code

Omschrijving

AE C

Verandering vorm of diameter

1

2

3

4

5

AE D

Verandering materiaal

1

2

3

4

5

geen ingrijpcriterium

AE F

Verandering lengte

1

2

3

4

5

aanpassen in rioolbeheerbestand of in inspectiebestand

BAA

Deformatie

1

BAB

Scheur

1

2

4

5

BAC

Breuk/Instorting

1

2

4

5

BAD

Defectief Metselwerk

1

5

BAE

Ontbrekend metselspecie

1

5

BAF

Oppervlakte schade

1

BAG

Instekende inlaat

1

BAH

Defectieve aansluiting

1

BAIA

Indringende afdichtingsring

1

2

3

4

5

BAIZ

Ander indringend afdichtingsmateriaal

1

2

3

4

5

geen ingrijpcriterium

BAJA

Verplaatste verbinding axiaal

1

5

geen ingrijpcriterium

BAJB

Verplaatste verbinding radiaal

1

5

geen ingrijpcriterium

BAJC

Hoekverdraaiing

1

5

geen ingrijpcriterium

BAK

Defectieve Lining

1

BAL

Defectieve reparatie

1

5

BAM

Lasfouten

1

5

BAN

Poreuze buis

1

5

BAO

Grond zichtbaar door defect

1

5

BAP

Holle ruimte zichtbaar door defect

1

5

BB A

Wortels

1

2

3

4

5

BB B

Aangehechte afzetting

1

2

3

4

5

BB C

Bezonken afzetting

1

2

3

4

5

BB D

Binnendringen van grond

1

2

3

4

5

31

5

2

3

4

3

5

Klasse 3 alleen bij AC-leidingen

5 5

3 2

3

4

5

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

BB E

Andere obstakels

1

2

3

4

5

BB F

Infiltratie

1

2

3

4

5

BB G

Exfiltratie

1

5

BB H

Ongedierte

1

5

geen ingrijpcriterium

BD B

Extra put, niet op tekening

1

5

algemene opmerking

BD C

Camera loopt vast op uitsteeksel

1

5

inspectie afgebroken

BD D

Waterdiepte

1

BD E

Vloeistofstroom in de binnenkomende buis

1

BD F

Atmosfeer in leiding

BD G

Verlies van beeld

BE X

Gerepareerd

BD A

2

3

4

5 5 % gas of concentratie ppm

1

2

3

4

5

Nagaan of actie nodig is. Fysieke kwaliteit van de rioolleiding beoordelen aan de hand van inspectiebeelden

Beoordelingsmaatstaven HWA Code

Omschrijving

AE C

Verandering vorm of diameter

1

2

3

4

5

AE D

Verandering materiaal

1

2

3

4

5

geen ingrijpcriterium

AE F

Verandering lengte

1

2

3

4

5

aanpassen in rioolbeheerbestand of in inspectiebestand

BAA

Deformatie

1

BAB

Scheur

1

2

4

5

BAC

Breuk/Instorting

1

2

4

5

BAD

Defectief Metselwerk

1

5

BAE

Ontbrekend metselspecie

1

5

BAF

Oppervlakte schade

1

BAG

Instekende inlaat

1

BAH

Defectieve aansluiting

1

BAIA

Indringende afdichtingsring

1

2

3

4

5

BAIZ

Ander indringend afdichtingsmateriaal

1

2

3

4

5

geen ingrijpcriterium

BAJA

Verplaatste verbinding axiaal

1

5

geen ingrijpcriterium

BAJB

Verplaatste verbinding radiaal

1

5

geen ingrijpcriterium

BAJC

Hoekverdraaiing

1

5

geen ingrijpcriterium

BAK

Defectieve Lining

1

BAL

Defectieve reparatie

1

5

BAM

Lasfouten

1

5

BAN

Poreuze buis

1

5

BAO

Grond zichtbaar door defect

1

5

BAP

Holle ruimte zichtbaar door defect

1

BB A

Wortels

1

2

3

4

5

BB B

Aangehechte afzetting

1

2

3

4

5

BB C

Bezonken afzetting

1

2

3

4

5

32

5

2

3

4

3

5 5 5

3 2

3

4

5

bij drainage geen ingrijpcriterium

5

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

BB D

Binnendringen van grond

1

2

3

4

5

BB E

Andere obstakels

1

2

3

4

5

BB F

Infiltratie

1

2

3

4

5

BB G

Exfiltratie

1

5

BB H

Ongedierte

1

5

geen ingrijpcriterium

BD B

Extra put, niet op tekening

1

5

algemene opmerking

BD C

Camera loopt vast op uitsteeksel

1

5

inspectie afgebroken

BD D

Waterdiepte

1

5

geen ingrijpcriterium

BD E

Vloeistofstroom in de binnenkomende buis

1

BD F

Atmosfeer in leiding

BD G

Verlies van beeld

BE X

Gerepareerd

BD A

2

3

4

5 % gas of concentratie ppm

1

2

3

4

5

Nagaan of actie nodig is. Fysieke kwaliteit van de rioolleiding beoordelen aan de hand van inspectiebeelden Verbeteringsplannen Op basis van analyses en berekeningen constateren we of onze systemen naar behoren presteren. Als de objecten onvoldoende functioneren, dan maken we een plan voor maatregelen waarmee het functioneren kan worden verbeterd. Vooral de werking van de drukriolering behoeft een blijvende aandacht. Uitvoeringsprogramma DPRA Veel van de verbeteringen op watergebied worden gestimuleerd vanuit het DPRA. De maatregelen zijn er op gericht om het watersysteem en het openbare gebied (water)robuuster te maken en daarmee de klimaatbestendigheid te verbeteren. Momenteel kijken we bijvoorbeeld naar verbeterpunten voor het hydraulische functioneren van riolering en oppervlaktewater (inclusief duikers) aan de hand van stresstesten voor hemelwateroverlast. We blijven inzetten op het gescheiden houden van regenwater van afvalwater. We stellen vast waar opvallende locaties zijn en waar knelpunten optreden. We gaan vervolgens na wat hiervan de oorzaak is. We organiseren klimaatgesprekken om urgentie en prioriteit van ingrepen vast te stellen. Vervolgens beoordelen we de doelmatigheid van de verbetervoorstellen en we stellen vast welke verbeteringen we doorvoeren.

Archeologisch en bodemonderzoek Bij het uitvoeren van graafwerkzaamheden bestaat er soms een verplichting tot archeologisch en bodemonderzoek. De vorm en frequentie van deze onderzoeken verschilt per locatie. Bij graafwerkzaamheden langs oude weteringen, bij bruggen moet bijvoorbeeld vooraf worden nagegaan of archeologisch en/of bodemonderzoek nodig is. Bij projecten met graafwerkzaamheden kunnen er extra kosten voor deze onderzoeken. We nemen in de kostenbegroting een post voor archeologisch en bodemonderzoek op, zodat we de onderzoekskosten kunnen dekken. Verordeningen In het kader van de vergunningverlening is er behoefte aan twee nieuwe verordeningen. Deze gaan we in de komende planperiode opstellen/actualiseren. We gaan te rade bij onze collega-gemeenten om te kijken of we documenten van hen als basis kunnen gebruiken. ▪

Opstellen aansluitverordening; we gebruiken het bestaande aansluitformulier als basis.

▪

Opstellen hemelwaterverordening; we leggen in de verordening vast hoeveel berging op eigen terrein moet worden gemaakt bij inbreidingslocatie. Eventueel ook opnemen dat je de wasmachine niet aansluit op het HWA > verordenen wat je mag en moet aansluiten op HWA. + overzichtskaart om welke gebieden het gaat.

Actualiseren Nota Riolering Deze Nota Riolering heeft een looptijd van 2023 t/m 2026. Dit betekent dat in 2026 moet worden begonnen met het actualiseren van het Nota Riolering.

33

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

2) Onderhoud en reparatie Gebruik van de voorzieningen heeft slijtage tot gevolg. Verstrijken van de tijd zorgt voor veroudering. Onderhoud en reparatie zijn nodig om de bestaande objecten functioneel te houden. Onderhoud vrijvervalriolering Regelmatige reiniging van de vrijverval riolen zorgt voor een goede doorstroming van de riolen. Een deel van de riolen wordt na reiniging geïnspecteerd om een beeld te krijgen van de kwaliteit van de riolering. Naar aanleiding van de inspecties worden eventuele reparaties uitgevoerd. Straatvegen en onderhoud straat- en trottoirkolken Vuildeeltjes op straten worden meegevoerd met neerslag en spoelen via de straat- en trottoirkolken het rioolstelsel in. In het rioolstelsel zorgen ze voor extra vervuiling, soms ook voor verstoppingen. Om dit te voorkomen worden straten regelmatig geveegd. De kosten voor straatvegen worden voor 50% toegerekend aan de riolering. Wanneer een kolk is verstopt, leidt dit tot waterplassen op straat. De straat- en trottoirkolken worden 1x per jaar gereinigd. Dit is nodig om te zorgen voor een goede afstroming van hemelwater.

Onderhoud rioolgemalen De mechanisch-elektrische installatie van rioolgemalen wordt 4 maal per jaar gecontroleerd en indien nodig gereinigd. Eenvoudige kleine reparaties worden uitgevoerd. Onderhoud gemalen en drukriolering De drukrioleringsgemalen worden onderhouden door een gespecialiseerd bedrijf. Dit bedrijf gaat voor reiniging en inspectie 1x per jaar langs bij alle gemalen. Bij storingen reageert een medewerker van de gemeente, indien deze het probleem niet kan verhelpen wordt het onderhoudsbedrijf ingeschakeld. Het Hoogheemraadschap van Rijnland onderhoudt 1 hoofdrioolgemaal van de vrijvervalriolen van de gemeente (gemaal Meerzicht). In principe gebeurt het onderhoud 1 maal per jaar. Er zijn afspraken gemaakt over de kwaliteit en beschikbaarheid van de gemalen, het Hoogheemraadschap stemt het onderhoud per gemaal af op de situatie. De overige gemalen lopen mee in de onderhoudscontracten van de drukriolering. Onderhoud van watergangen en waterpartijen Kadastrale perceel in eigendom van gemeente, onderhoud door Hoogheemraadschap. Gemeente wel ontvangstplicht voor bagger. Geregeld in convernant. Gebied Rijnland: Gemeente betaalt aan het Hoogheemraadschep van Rijnland voor afvoeren en verwerken van baggerslib. Gebied Schieland en de Krimpenerwaard: bagger wordt in depot gezet.

Gebied Delfland: bijna alle watergangen zijn in eigendom, in beheer en onderhoud van Delfland ook een particuliere waterplas. De gemeente heeft geen beheertaken en draagt ook niet bij aan onderhoudskosten. Enkele kleine watergangen zijn bij de gemeente in beheer (@zie de lijst). Voor deze watergangen geldt dat de gemeente wel beheertaken met de daarbij behorende onderhoudskosten heeft. De gemeente is verantwoordelijk voor onderhoud en functioneren van de duikers. Geldt voor alle 3 de Hoogheemraadschappen. 3) Renoveren of vervangen In de vervangingsplanning is bepaald hoeveel riolen wanneer worden vervangen of gerenoveerd. We gaan op basis van het vervangingsplan na hoe groot en complex de vervangingsopgave is en we zorgen ervoor dat het werk wordt voorbereid door onze eigen dienst (sporadisch extern) zodat de uitvoering ervan kan worden aanbesteed. We voeren het renovatie-of vervangingswerk niet zelf uit. Hiervoor contracteren we een aannemer. We houden zelf toezicht op het uitvoeringswerk, zodat we zeker weten dat er wordt gemaakt wat we willen hebben. 4) Afhandelen van meldingen en klachten Soms komen klachten/meldingen binnen. Het gaat dan bijvoorbeeld om situaties waarin afvalwater, hemelwater of grondwater niet goed wegloopt, stankoverlast oplevert of werkzaamheden die overlast veroorzaken.

Na ontvangst wordt de klacht/melding onderzocht, waarna er wordt beoordeeld in hoeverre de gemeente moet en kan zorgen voor een oplossing. In principe wordt binnen één werkdag een reactie gegeven.

34

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

Bij urgente klachten is er binnen 4 uur iemand ter plaatse. We streven ernaar om deze klachten binnen 24 uur opgelost te hebben. De meeste meldingen komen telefonisch binnen. Overige meldingen klachten komen in het registratiesysteem ‘Verbeter de buurt’. 5) Vergunningverlening, toezicht en handhaving De gemeente en de Omgevingsdienst Haaglanden ODH geven verschillende vergunningen uit die te maken hebben met riolering. Het vergunningsproces vraagt om een zorgvuldige omgang met en afweging van informatie en belangen. Afhankelijk van de vergunningaanvraag kan hier veel voor nodig zijn. Een belangrijk type vergunning voor de riolering is de omgevingsvergunning op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). In de omgevingsvergunning worden verschillende zaken geregeld rondom (ver)bouwwerkzaamheden, riolering/water vormt één van deze zaken. De gemeente is vergunningverlenende instantie, maar heeft de verplichting om andere relevante overheden te betrekken in het traject. Voor het verlenen van een omgevingsvergunning is daarom vaak overleg nodig met de Hoogheemraadschappen. De ODH verzorgt toezicht en handhaving op bestaande lozingen. Voor specifieke lozingen op het gemeentelijke rioolstelsel wordt advies gevraagd bij de gemeente Zoetermeer.

Toezicht en handhaving dient in nauw overleg met gemeente en de betreffende van de drie hoogheemraadschappen te gebeuren, om te bepalen waar controles uitgevoerd dienen te worden. In sommige gevallen is de provincie of het rijk de vergunningverlenende instantie.

35

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

Bijlage 5

Evaluatie GRP 2016 – 2020

In de afgelopen planperiode van het GRP 2016 – 2020 zijn de gemeentelijke watertaken naar behoren uitgevoerd. Wij voldoen aan onze waterzorgplichten. Beleid, beheer en onderhoud zijn er op ingericht om dit zo te houden. De taken bestaan op hoofdlijnen uit de volgende onderdelen: Voorbereiding voor beleid en uitvoering Reguliere beheertaken bestaande voorzieningen Verbeteringen Uitbreiding areaal Samenwerking Voorbereiding voor beleid, planvorming In 2017/2018 is een klimaatstresstest uitgevoerd. Er heeft regulier overleg plaatsgevonden met vertegenwoordigers van het Hoogheemraadschap van Rijnland. Er is een vernieuwd convenant opgesteld voor het baggeren. Op enkele plaatsen is de capaciteit van duikers vergroot. Er is onderzoek gedaan naar foutieve aansluitingen in bedrijfsterrein Lansinghage. Begin 2019 is gestart met de voorbereiding binnen het NAD voor de OAS Harnaschpolder. In 2020 is gestart met deze berekeningen voor de OAS Harnaschpolder welke volgens de planning in april/mei 2021 zijn voltooid. In 2019 heeft via regionale inkoop de aanbesteding in percelen plaatsgevonden van een bestek voor reiniging en inspectie en een bestek voor relining plaatsgevonden. De maximale looptijd van deze bestekken is 4 jaar. In kwartaal 1 van 2020 is gestart met het opstellen van de Nota Riolering (breder GRP) waarbij aansluiting wordt gezocht met de omgevingsvisie.

Reguliere beheertaken bestaande voorzieningen Inspectie en reiniging wordt volgens een cyclus uitgevoerd. De meldingen via melddesk worden afgehandeld en hierin zien we fluctuatie. De laatste jaren nemen het totaal aantal meldingen toe met circa 11 %. Door het thuiswerken ontstaan er meer meldingen. Verbeteringen Het toegenomen areaal aan inspecties zorgt voor een beter en actueel inzicht in de kwaliteit van de riolering. Met dit betere inzicht wordt het programma voor relining gemaakt. In de afgelopen jaren zijn veel asbestcementleidingen gerelined. Uit de inspecties is naar voren gekomen dat in een aantal gresleidingen in Oosterheem scheuren vertoonden waarna relining is uitgevoerd. Daarnaast zijn via rioleringsbestekken grotere zonken in het rioolstelsel aangepast. Jaarlijks vinden er in de planperiode gemiddeld 2 tot 3 reparaties plaats in het hoofdriool. In 2017 is in de Eerste Stationsstraat nabij Pilatusdam een slecht functionerende duiker in de Buurtvaart vervangen. De duiker met daarin een zinker en een DWA-kruisingsput is vervangen door een nieuwe vrijliggende DWA-leiding met daar overheen een nieuwe rechte duiker zonder zinker. Hierdoor is de doorstroming in de Buurtvaart verbeterd en kan onderhoud en inspectie makkelijker plaatsvonden. In 2019 zijn in het Westerpark drie kleine duikers Ø300 mm vergroot door twee grotere duikers Ø600 mm.

Hierdoor is de doorstroming van de singels in de wijk Meerzicht en het Westerpark verbeterd. Uitbreiding areaal In de wijk Palenstein is in het gebied waar stadsvernieuwing plaatsvindt de singel en de riolering gewijzigd en vervangen. Deze stadsvernieuwing is voorlopig nog niet afgerond. In de wijk Rokkeveen is het voormalig tracé voor Randstadrail bebouwd, waarvoor nieuwe riolering is aangelegd. Deze inbreiding is bijna afgerond. Aan de Van Leeuwenhoeklaan/Vlamingstraat is in 2017 uitbreiding van het riool voor de nieuwbouw van 15 woningen uitgevoerd. In de nieuwbouwwijk Oosterheem zijn nog steeds ontwikkelingen aan de gang.

36

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

Langs de Zegwaartseweg en Voorweg vinden particuliere nieuwbouw ontwikkelingen in toenemende mate plaats. Daarnaast zijn er nog een aantal kleine nieuwbouwlocaties in bestaande wijken geweest waarvoor nieuwe huisaansluitingen zijn aangelegd. Samenwerking Met de hoogheemraadschappen wordt op verschillende fronten samengewerkt: Baggerwerkzaamheden HHSK en HHR; Beheer watergangen en duikers Onderzoek en plan van de aanpak voor algen in de Zoetermeerse Plas en Noordhovense Plas met HHR Samenwerking op het gebied van afvalwater via het Netwerk Afvalwater Delfland, door kennisuitwisseling en gezamenlijke projecten Diverse overleggen met betrekking tot het lopende beheer, nieuwe ontwikkelingen en informatie-uitwisseling Het opstellen van het Afvalwaterakkoord (AWA) ter opvolging van de vervallen aansluitvergunning Het opstellen van een samenwerkingsagenda; Samenwerking in wijkbestekken voor Rokkeveen en Oosterheem met HHSK Het samen overleggen over stankklachten bij hoofdrioolgemaal Meerzicht en verbeteren van de situatie door onder anderen stankfilters Het transport van afvalwater via het Zoetermeerse rioolstelsel naar HRG Meerzicht van afvalwater van: - bedrijventerrein Prisma via RG Rokkeveenseweg; - kern Benthuizen via het vrijverval riool in de Edisonstraat-Noord; - Gelderswoudse weg via het vrijverval riool in het Marotplan; - Nieuwbouwproject aan de Katwijkerlaan Noord via het

vrijverval riool in de Agaat;

37

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

Bijlage 6

Prognose woningbouw en prognose afvalwaterhoeveelheid

Prognose woningbouw Woningbouwprognose 2021 e.v.

jaar

netto netto toevoeging toevoeging prognose 2020 185 2021 1.216 2022 765 2023 2.165 2024 2025 2026

593 267 200

2027 2028-2035

75

gemiddelde netto toevoeging per jaar

gemiddelde netto toevoeging per jaar in planperiode

868 700

Bron: Rapportage Ruimtelijk Fysiek 2e halfjaar 2020 Conclusie • De gemeente heeft de ambitie om de komende 10-15 jaar 10.000 woningen te realiseren. Met de huidige productie wordt deze doelstelling behaald. • De gemeente onderzoekt of nog eens 6.000 woningen extra zouden kunnen worden gebouwd. Deze gegevens zijn niet meegenomen in deze Nota Riolering.

38

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

39

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

Prognose afvalwaterhoeveelheid Afvalwaterprognose Zoetermeer Inwoners en Woningen

Actueel (2020)

Prognose 2025

Prognose 2035

aantal inwoners gemiddelde woonbezetting aantal woningen

[-] [inw/won] [-]

128850.00 2.29 56246.10

143997.00 2.20 65418.00

157220.00 2.20 71398.00

(biologisch)

huishoudens

[i.e. 150g O2]

150325.00

167996.50

183423.33

o.b.v. heffinggegevens

bedrijven (incl. recreatie)

[v.e. 150g O2]

51573.94

47515.12

47515.12

totaal

[i.e. 150g O2]

huishoudens bedrijven (incl. recreatie) totaal

[m³/h] [m³/h] [m³/h]

woningen bedrijven totaal

[ha] [m²/won] [ha] [ha]

norm gemengd norm vgs woningen bedrijven totaal

[mm/h] [mm/h] [m³/h] [m³/h] [m³/h]

Hydraulisch benodigd

[m³/h]

Biologisch benodigd

[i.e. 150g O2]

Droogweerafvoer

Droogweerafvoer (hydraulisch)

Aangesloten verhard oppervlak

201898.94 215511.62 230938.45 1546.20 878.70 2424.90

1727.96 947.70 2675.66

1886.64 947.70 2834.34

32.55

32.55

32.55

109.20 141.75

29.20 61.75

29.20 61.75

0.70 0.30 162.45 335.60 498.05

0.70 0.30 162.45 335.60 498.05

0.70 0.30 162.45 335.60 498.05

2922.95

3173.71

3332.39

Pomp-overcapaciteit

Totale capaciteit

40

201898.94 215511.62 230938.45

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

Bijlage 7

41

Overzicht overstorten HWA-uitlaten

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

Bijlage 8

Reactie bevoegde instanties op concept

In deze bijlage vindt u de reacties die wij per e-mail van de Hoogheemraadschappen ontvingen. We hebben hen het conceptdocument van het hoofdrapport en het bijlagenrapport van de Nota Riolering toegestuurd. We zijn vooral blij met de opmerkingen van het Hoogheemraadschep van Delfland. We hebben deze dan ook ter harte genomen. Ook de opmerkingen van het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard en van het Hoogheemraadschap van Rijnland waren zeer welkom en nuttig. Deze hebben ervoor gezorgd dat we ons beleid nog beter en helderder konden verwoorden. We hebben de relevante opmerkingen verwerkt. Een aantal opmerkingen hebben we voor kennisgeving aangenomen, omdat we vinden dat we ons beleid in de oorspronkelijke tekst goed verwoord hebben.

42

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

Onderwerp: RE: Concept Programma Water Van: Langelaan, Carlo <clangelaan@hhdelfland.nl> Verzonden: dinsdag 22 december 2020 10:55 Aan: Rombout J. <J.Rombout@zoetermeer.nl> CC: Denderen J.A. van <J.A.van.Denderen@zoetermeer.nl>; 'Baars-van der Kraan, Saskia' <Saskia.BaarsvanderKraan@ rijnland.net>; Poelstra, Anke <A.Poelstra@hhsk.nl> Onderwerp: RE: Concept Programma Water Beste collega’s, Bijgaand mijn opmerkingen op het programma water Zoetermeer en de bijlagen. Algemeen vind ik het goed leesbaar .. Ik heb me hierbij beperkt tot de waterketen, omdat Delfland slechts een zeer klein deel van het Zoetemeerse oppervlaktewater beheert. Ik heb vertrouwen in de collega’s van Rijnland en Schieland en de Krimpenerwaard dat zij daar meer aandacht aan besteden en sluit me graag bij hun aanvullingen aan. Succes met de verdere verwerking. Ik zie graag de finale versie voordat deze door het bestuur is vastgesteld. Hartelijke groet, Carlo Langelaan Beleidsadviseur waterketen Programmamanager OAS De Groote Lucht Tel: 06 5460 7479 Van: Rombout J. <J.Rombout@zoetermeer.nl> Verzonden: dinsdag 8 december 2020 13:12 Aan: Langelaan, Carlo <clangelaan@hhdelfland.nl> CC: Denderen J.A. van <J.A.van.Denderen@zoetermeer.nl> Onderwerp: Concept Programma Water Beste Carlo, Wij zijn bezig met het opstellen van een nieuw GRP in een andere vorm.

Om aan te sluiten bij de Omgevingswet is de vorm en inhoud anders dan een traditioneel GRP en noemen wij het nu “Programma Water”. Uiteraard hebben alle zorgplichten ook hun plek gekregen. Het concept is nu zover om te delen. Graag wil ik jouw vragen om het document te beoordelen. De definitieve versie delen wij uiteraard ook met jullie, maar in kader van de samenwerking willen wij deze versie nu al met jullie te delen zodat er nog input mogelijk is. Aan de financiële paragraaf wordt nu hard gewerkt. Graag hoor ik wanneer wij een reactie terug kunnen verwachten. Met vriendelijke groet, J. (Jeroen) Rombout Gemeente Zoetermeer 2 Programmamanager Openbare Ruimte, afdeling Stadsbeheer Bezoekadres: Engelandlaan 502, 2711 DV Zoetermeer Postadres: Postbus 15, 2700 AA Zoetermeer Email: J.Rombout@Zoetermeer.nl Tel.: +31 (0)6 398 436 41 Werkzaam maandag t/m donderdag www.zoetermeer.nl ¦ www.facebook.com/gemeentezoetermeer ¦ www.twitter.com/gemzoetermeer Meer weten over Delfland? Abonneer u op de elektronische nieuwsbrief via www.hhdelfland.nl. Delfland besteedt grote zorg aan de totstandkoming en verstrekking van de informatie in deze e-mail en eventuele bijlagen. Gebruik van deze informatie door anderen dan de geadresseerde is toegestaan onder de voorwaarde dat u de bron vermeldt.

Indien uit de aanhef of de inhoud blijkt dat dit bericht niet voor u is bedoeld, verzoeken wij u de afzender hierover te informeren, het bericht te verwijderen en de inhoud niet te gebruiken of openbaar te maken. Voor onze algemene voorwaarden en diensten verwijzen wij u naar onze website www.hhdelfland.nl. Denk aan het milieu, print deze e-mail alleen als het nodig is

43

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

Onderwerp: RE: Concept Programma Water Van: "Poelstra, Anke" <A.Poelstra@hhsk.nl> Datum: 15 januari 2021 om 17:46:16 CET Aan: "Rombout J." <J.Rombout@zoetermeer.nl> Kopie: "Denderen J.A. van" <J.A.van.Denderen@zoetermeer.nl>, "Witteveen, Anne" <a.witteveen@hhsk.nl>, "Collombon, Miriam" <M.Collombon@hhsk.nl>, "Venneman, Erik" <E.Venneman@hhsk.nl> Onderwerp: RE: Concept Programma Water Beste Jeroen, Wij zouden nog reageren op jullie programma Water. We zijn erg blij met de ambitie van het plan, en de consistentie met de stresstest. Doordat het plan echter hoog-over is, is het lastig voor ons te bepalen hoe de uitwerking van de ambities er uit gaat zien. Er worden bijvoorbeeld geen toetsingscriteria genoemd. We zouden daarom graag betrokken blijven bij het opstellen van de themakaarten en concrete plannen. Het makkelijkst is om dit via Anne Witteveen te doen. Zij kan eea dan verder uitzetten binnen HHSK. Een algemene opmerking is dat op een aantal punten gesproken wordt over de waterschappen. Op bijv. blz. 11 boven het plaatje gaat dit mis (Rijnland wordt 2 keer genoemd). Ik zou alle vermeldingen van waterschappen nog even nalopen, om te controleren dat duidelijk is om welk waterschap het gaat. In het document staan een paar puntjes die wat vragen oproepen, die waarschijnlijk snel beantwoord kunnen worden: - Er wordt gesproken over een probleem bij overstorten na droogte.

Is dit iets wat daadwerkelijk is opgetreden in het verleden, of is dit een theoretisch probleem? De tekst hierover leest alsof het een erg urgent probleem is, wat opvallend is gezien het geringe aantal overstorten in Zoetermeer. - Er wordt gesproken over een controle van de afvoercapaciteit van HWA-gemalen. Wat wordt hier precies mee bedoeld? Gaat dit ook over het gemaal Meerzicht. De opmerking op blz 9 dat verkleinen van pompovercapaciteit geen gevolgen heeft voor overstortvolume moet worden aangepast. We zijn nu bezig met onderzoeken of dat inderdaad het geval is. - Wat betreft riothermie is het belangrijk ook rekening te houden met minimaal benodigde temperaturen op de zuivering. Heeft Delfland hier eisen voor? - Wat betreft het verwijderen van hormonen en medicijnen: wordt hiermee aan de voorkant, of bij de zuivering bedoeld? - Voor warmte-koude-opslag is het van belang aan de voorkant goed af te stemmen waar spoelwater heen gaat. Hoe ziet de gemeente dit? - Hoe serieus zijn jullie als het over nieuwe sanitatie gaat, en waar gaat het dan om? Tenslotte, omdat het programma als GRP dient, en dat (nog net) verplicht is, mis ik een aantal zaken. Daardoor is het lastig er iets definitiefs over te zeggen. Ik zou daarom graag nog de afgeronde bijlagen lezen, voordat ik officieel reageer op dit programma (ik ga er voor het gemak van uit dat jullie een brief van ons verwachten).

Volgens mij kunnen in de bijlagen vrij makkelijk de volgende zaken nog verwerkt worden: - Een kaart met de locaties van de 3 overstorten (nodig, om niet in het vergunningencircuit te geraken). - Een volledige prognose voor het afvalwateraanbod. Als het mogelijk is onderscheiden naar wijk, zodat de drie waterschappen weten waar ze aan toe zijn. - Een overzicht van de rioleringsmaatregelen, inclusief planning, kosten en eventuele verdeling hiervan. Ik kan me voorstellen dat een aantal van jullie maatregelen (bijv. afkoppelen, poc) ook oog hebben voor de kostenverdeelsleutels. Ik hoop dat je hiermee verder kunt en ontvang graag de definitieve versie van in ieder geval de bijlagen. Vriendelijke groet, Anke Van: Rombout J. <J.Rombout@zoetermeer.nl> Verzonden: maandag 7 december 2020 10:34 Aan: Poelstra, Anke <A.Poelstra@hhsk.nl> CC: Denderen J.A. van <J.A.van.Denderen@zoetermeer.nl> Onderwerp: Concept Programma Water Beste Anke, Wij zijn bezig met het opstellen van een nieuw GRP in een andere vorm. Om aan te sluiten bij de Omgevingswet is de vorm en inhoud anders dan een traditioneel GRP en noemen wij het nu “Programma Water”. Uiteraard hebben alle zorgplichten ook hun plek gekregen. Het concept is nu zover om te delen. Graag wil ik jouw vragen om het document te beoordelen.

De definitieve versie delen wij uiteraard ook met jullie, maar in kader van de samenwerking willen wij deze versie nu al met jullie te delen zodat er nog input mogelijk is. Aan de financiële paragraaf wordt nu hard gewerkt. Graag hoor ik wanneer wij een reactie terug kunnen verwachten. Met vriendelijke groet, J. (Jeroen) Rombout Gemeente Zoetermeer Programmamanager Openbare Ruimte, afdeling Stadsbeheer Bezoekadres: Engelandlaan 502, 2711 DV Zoetermeer Postadres: Postbus 15, 2700 AA Zoetermeer Email: J.Rombout@Zoetermeer.nl Tel.: +31 (0)6 398 436 41 Werkzaam maandag t/m donderdag www.zoetermeer.nl ¦ www.facebook.com/gemeentezoetermeer ¦ www.twitter.com/gemzoetermeer

44

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

Onderwerp: RE: reactie op 1ste concept Programma Water Van: Mandjes, Lars <Lars.Mandjes@rijnland.net> Verzonden: vrijdag 8 januari 2021 12:26 Aan: Rombout J. <J.Rombout@zoetermeer.nl> CC: Denderen J.A. van <J.A.van.Denderen@zoetermeer.nl>; Baars-van der Kraan, Saskia <Saskia.BaarsvanderKraan@ rijnland.net> Onderwerp: reactie op 1ste concept Programma Water Beste Jeroen, Hierbij zend ik je namens mijn collega Saskia Baars onze opmerkingen m.b.t. jullie 1ste concept van het Programma Water van 18 november 2020. Mijn naam is Lars Mandjes, ik ben de nieuwe rioleur binnen HH Rijnland en daarmee directe collega van Saskia. Mijn werkgebied behelst het Groene Hart, Leidschendam-Voorburg, Krimpenerwaard en Zoetermeer. Zodoende ben ik aangetakt door Saskia bij de beoordeling van jullie 1ste concept Programma Water. Met belangrijke input van mijn collega’s Johan Remijn en Saskia heb ik deze opmerkingen kunnen opstellen. Ik zou graag een afspraak met je inplannen waarin we onze opmerkingen samen nog even kunnen doorspreken en tegelijk ook nader kennis kunnen maken. Met vriendelijke groet, Lars Mandjes Adviseur Waterketen Vergunningverlening en Handhaving 071-306 3904 Lars.Mandjes@rijnland.net woensdag roostervrije dag Hoogheemraadschap van Rijnland Archimedesweg 1, 2333 CM Leiden Postbus 156, 2300 AD Leiden www.rijnland.net Opmerkingen dd.

08-01-2021 op GWP Zoetermeer, 1ste concept van 18 nov ’20 opsteller: Lars Mandjes, Hoogheemraadschap van Rijnland opmerkingen zijn tot stand gekomen met belangrijke input van mijn collega’s Johan Remijn en Saskia Baars: p7 meekoppelkansen verzilveren, integrale en wijkgerichte aanpak, komt regelmatig terug in dit GWP. heel goed! p7 1ste alinea staat dat er voldoende fte is. Is opvolging van ervaren (riool-)medewerkers die met pensioen gaan voldoende geregeld? p7 tekstueel: beheer ipv ‘bezit’? p7 onder aansluitpercentage: laatste punt.. uitstel vanwege andere redenen, welke redenen en hoeveel in getal? En lozen deze percelen dan ongerioleerd of helemaal niet? P7 laatste alinea; wat betreft Iba’s: duidelijk aangeven tot waar de gemeente de zorgplicht voor afvalwater op zich neemt (als er niets over aangegeven wordt, reikt de zorgplicht tot de gemeentegrenzen. De zorgplicht wordt dan ingevuld met gemeentelijke Iba’s. Geef je als gemeente duidelijk aan in je grp/waterplan in welke gebieden de particulier zelf moet zorgen voor zijn afvalwaterzorg, dan beperk je het aantal gemeentelijke Iba’s en legt de gemeente het beheer ervan in particuliere handen). P8 99,9% van de vrijvervalrioolstelsels in de gemeente is gescheiden, dat is ook mooi, maar is er ook inzicht in de hoeveelheid foutaansluitingen? Omschrijving staafdiagram onderaan p8 ontbreekt.

P9 eerste par.: 2x Delfland, terwijl HH Rijnland niet wordt genoemd! P9 laatste alinea, par 2.1: Onderhoud Rijnland is de beheerder van het water voor wat betreft de waterkwaliteit, het waterpeil en water aan- en afvoer. Het onderhoud van watergangen bestaat uit het dagelijks onderhoud en het groot onderhoud (het baggerwerk). Bij Rijnland is er geen sprake van A-watergangen maar is er sprake van primaire watergangen en overige watergangen. Het onderhoud van het primaire water ligt bij Rijnland. Het onderhoud van het overige water ligt bij de gemeente. Er loopt een discussie over de status van primair water van watergangen. Deze periode moet dus die discussie plaatsvinden. De gemeente gebruikt vaak de term beheer i.p.v. onderhoud, dit is een belangrijk onderscheid! Beheer is geen onderhoud! p9 2.2 droogte tegengaan door water in de ondergrond vast te houden=top Duikers: p9 2.2.

als aanvullende opmerking op de opgave om de afvoercapaciteit van het HWA-riolen (hiermee worden toch de duikers bedoeld?) in kaart te brengen: Zoetermeer heeft genoeg bergingscapaciteit in het oppervlaktewater, maar kan de hemelwaterriolering het er ook naartoe krijgen? Ook met de geplande inbreidingen? Of lukt dat via maaiveld zonder problemen te krijgen? Wellicht reden tot urgentie voor het openmaken van een aantal duikers in de gemeente die de afvoercapaciteit beperken en vooral de bedrijfszekerheid daarvan. p10 klimaat adaptieve inrichting (en ook 4.2.1) Met de uitbreiding van Zoetermeer vanaf de zestiger jaren is het regenwater afgekoppeld en met het vele oppervlaktewater en de parken is de stad toen al klimaatbestendig ingericht Opmerking: Hier wordt gesuggereerd dat er geen sprake is van een risico. Gebleken is dat door het groot aantal duikers wel degelijk sprake is van een risico voor bepaalde objecten in de stad. Zie ook de klimaatatlas van Rijnland. De duikers kunnen bij extreme neerslag eenvoudig verstopt raken of worden geblokkeerd door materiaal dat voor de roosters blijft hangen. Ook vanwege het feit dat de stroomrichting in de stad wordt omgedraaid om de belasting van de Zoetermeerse plas met nutriënten te verminderen zullen bepaalde duikers moeten worden vergroot.

In 4.2.1 wordt niet ingegaan op de risicodialoog die er gevoerd zal gaan worden op basis van de klimaatstresstest. Aanpak van duikers zou ook onder 2.4 klimaatverandering en DPRA genoemd moeten worden. p12 Zoetermeer wil een inhaalslag maken op het gebied van wonen; 10.000 woningen erbij in 10-15jaar! Voornamelijk inbreidingslocaties. p12 Het Hoogheemraadschap van Rijnland eist dat 15% van het bruto oppervlak van de ontwikkeling wordt gereserveerd voor oppervlaktewater. Dit klopt niet. Er moet bij uitbreiding van verharding gecompenseerd worden door het graven van water met een oppervlak van 15 % van de toegevoegde verharding. Compensatie voor nieuwe verharding kan in sommige gevallen ook worden uitgevoerd door een alternatieve maatregel te treffen. Dit is niet afhankelijk van de omvang van het gebied. In het verleden was dit wel het geval. p16 wederom wordt hier aangegeven dat het systeem goed op orde is; duikers vormen hierop een extra aandachtspunt. Daar waar mogelijk zijn open watergangen betrouwbaarder voor de afvoercapaciteit. Ook is het in het geval van duikers van belang dat er vrije hoogte boven het peil aanwezig is om ophoping van kroos te voorkomen ter voorkoming van verstikking van het water.

p18 stimuleren ontstening particulier terrein en vergroenen schoolpleinen = top p21 Bij kwel is het van belang te vermelden dat de kwel hoge concentraties nutriënten bevat die daardoor in het oppervlaktewater komen en leiden tot meer algengroei, een slecht doorzicht en daardoor tot een matige ecologie in het oppervlaktewater. Om de kwaliteit te borgen moet relatief veel worden doorgespoeld. p22 Daarnaast onderzoekt de gemeente samen met het hoogheemraadschap waar er mogelijkheden zijn om lange duikers in de stad open te maken, waardoor er meer oppervlaktewater ontstaat. Hierdoor ontstaan er ook alternatieve routes voor de verversing van het water. Dit komt de waterkwaliteit ten goede. Opmerking: in het kader van het watergebiedsplan/KRW wordt dit inderdaad onderzocht. In de SSA is daarnaast het volgende afgesproken: 1. Er is een gezamenlijke afspraak gemaakt om ervoor te zorgen dat het gemeentelijk onderhoud van duikers qua planning samenvalt met het baggeren van watergangen. 2. Bij vervanging van lange duikers wordt gestreefd naar het realiseren van open water. Daar waar het niet mogelijk is om een duiker te vervangen door open water wordt gestreefd naar het realiseren van duikers met voldoende lucht (open ruimte boven het water in de duiker).

Ook wordt afgewogen of een duiker kan worden uitgevoerd met een ecologisch voorziening om migratie van kleine zoogdieren mogelijk te 45 Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026 maken. p26 In paragraaf 6.3 wordt gesproken over foutieve lozingen. Waarschijnlijk wordt hier verwezen naar foute aansluitingen bijvoorbeeld een lozing vanuit een schuurtje in de tuin op het schoonwaterriool. Er ligt hier een relatie met recreatie maar uiteraard ook met ecologie als beschreven in 5.3 (natuur en biodiversiteit). Naast het beperken van foutieve lozingen zou ook gedacht kunnen worden aan het opsporen daarvan bijvoorbeeld om de verspreiding van bioresistente bacteriën in oppervlaktewater te verminderen.

In 6.3. is ook de hengelsport genoemd. In de SSA hebben wij opgenomen dat Rijnland en Zoetermeer de KRW-doelen voor vis en het gemeentelijk visbeleid nader met elkaar zullen afstemmen. Dit hangt ook samen met 5.3 p28 In 7.2 wordt gesproken over het goed omgaan met de riolering. Naast het wegspoelen van verfresten, vet, medicijnen en toiletdoekjes die niet in het riool thuis horen is in de SSA aandacht gevraagd voor make up waarin microplastics zijn verwerkt. Hierover willen wij nog graag nader overleg voeren samen met Delfland. Overall: de afspraken in de SSA dienen goed in dit plan te worden opgenomen. Opmerkingen Bijlagen: P4 capaciteit HWA Harnaschpolder/Meerzicht die gecontroleerd/doorgerekend wordt; liggen hier ook de (te) lange duikers? (bij Zoetermeer onder de categorie rioolstelsel ingedeeld) P5 opstellen van een aansluitverordening danwel onderdeel omgevingsplan in 2022; geldt 50 mm berging particulieren alleen voor nieuwbouw of ook voor bestaande bouw? -groene daken ipv bergingseis….is dat wel gelijkwaardig? Misschien beter groene daken inzetten om bergingseis in te vullen? P9 tekstueel: ‘en’ de zuivering (awzi’s) Par 2.1 gehanteerde methode is de DoFeMaMe-methode, echter staat in de alinea eronder dat hiervan wordt afgeweken vanwege de bredere kijk op het watersysteem.. tegenstrijdigheid. par 2.3 check afwijkende toetsing.

P13 in kolom toetsing en onder stelsel-typen: gemengd stelsel wordt langzaam omgebouwd; wil dit zeggen dat de bestaande buis in gebruik blijft als onderdeel van het gescheiden stelsel? P14 toepassen van verschillende kleuren buizen om foutaansluitingen te voorkomen is ook heel goed! P15 Iba’s: er is gekozen voor drukriolering, aanleg van nieuwe Iba’s is dus niet het beleid. Ook goede keuze! P20 punt d) in principe wil je helemaal geen oppervlaktewater dat via de overstortdrempel het rioolstelsel inloopt! Dus niet ‘bij voorkeur’. Er staat hier wel nadere toetsing voor ingepland, dat is goed! P29 meekoppelkansen (integrale aanpak) benutten is heel goed. P31 hierop staat dat er niet met een calamiteitenplan wordt gewerkt. Van mijn collega begreep ik dat er in het verleden aggregaten paraat stonden om ingezet te worden bij een calamiteit. Deze aggregaten zijn tegenwoordig gekoppeld aan bepaalde assets, waardoor ze niet zomaar vrij ingezet kunnen worden bij een calamiteit. Is de gemeente Zoetermeer zich hiervan bewust? P33 uitv.prog.

DPRA: verbeterpunten voor het hydraulisch functioneren van de riolering: worden hierin ook de (te) lange duikers betrokken? P33 opstellen nieuwe aansluitverordening: komt hier ook het buitengebied ter sprake en wat de procedure is bij Iba’s; wie plaatst en beheert de Iba? Of is dit in Zoetermeer niet van toepassing? P33 opstellen nieuwe hemelwaterverordening: 50 mm berging particulieren, is dat alleen voor nieuwbouw of ook voor bestaande bouw? En groene daken ipv bergingseis….is dat wel gelijkwaardig? Misschien beter groene daken stimuleren om bergingseis in te vullen? Of iets met een subsidieregeling optuigen ter stimulering voor bestaande woningen. Gemeente Leiden en Den Bosch hebben goede voorbeelden van hoe een afkoppelverordening eruit zou kunnen zien; wellicht een idee om daar gebruik van te maken. 4 P34 1 hoofdgemaal dat onderhouden wordt door Delfland (Awtg Rokkeveenseweg?). Waarom wordt Awtg Meerzicht van Rijnland niet genoemd (en eventueel noodgemaal Oostergo)? Optimalisatie van AWTG Rijnland in combinatie met finetunen gemeentelijke gemalen zou top zijn. Einde opmerkingen.

46

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

Bijlage 9

Maatschappelijke thema’s en water

Omgevingsvisie beschrijft In dit hoofdstuk de wisselwerking Zoetermeer komen de tussen maatschappelijke 2040. de thema’sonderwerpen en water geeft aan bod handvatten die een directe waar het relatie elkaar hebben kan versterken. met het water De thema’s in de openbare zijn ontleend ruimte. aanHet de In deze bijlage komen maatschappelijke onderwerpen aan bod die een directe relatie hebben met riolering en water in de openbare ruimte. De thema’s, die per paragraaf worden behandeld, zijn gelijk aan de hoofdlijnen uit de Visie Zoetermeer 2040 (zie ook paragraaf 1.3 van de Nota Riolering). o

Zoetermeer is mijn thuis

Het inzamelen en afvoeren van afvalwater is een kerntaak van de gemeente. De toestand van de afzonderlijke onderdelen van de riolering en het watersysteem zijn goed op orde. Zij voldoen in hoge mate aan de geldende richtlijnen. De Nota Riolering draagt bij aan het verder verbeteren van de leefbaarheid.

Figuur 1 Bijschrift foto

WONEN De gemeente wil de komende 10 tot 15 jaar tenminste 10.000 woningen bij bouwen. Deze woningen worden aangesloten op de riolering. Met berekeningen gaat de gemeente na of het huidige riool het extra water aankan. Bij nieuwbouwprojecten geeft de gemeente vooraf eisen aan de ontwikkelaar mee hoeveel hemelwater moet worden verwerkt op het perceel. Hierover zijn afspraken gemaakt in het convenant ‘Klimaatadaptief bouwen in Zuid-Holland’. Zie voor de inhoud van het convenant en het bijbehorende programma van eisen de link Klimaatadaptief bouwen Provincie Zuid-Holland. Het Hoogheemraadschap van Rijnland eist bij uitbreiding van verharding dat dit gecompenseerd moet worden door het ontgraven van water met een oppervlak van 15% van de toegevoegde verharding. Bij nieuwbouw en inbreiding wordt in de planvorming (o.a. stedenbouwkundig plan) daarmee rekening gehouden. LUCHT Straat- en trottoirkolken zijn uitgevoerd met een stankslot (te vergelijken met de zwanenhals onder de wasbak). Bij droog weer staan de stanksloten droog, waardoor rioollucht vrijkomt en stank veroorzaakt. De stanksloten worden met water gevuld om de stank te verhelpen. Dit hoort bij het dagelijks onderhoud. De grote rioolgemalen hebben een geurfilter. Regelmatige controle en vervanging van de filters hoort bij het dagelijks onderhoud.

47

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

o

Duurzame stad in en tussen de parken

Duurzaamheid is onderdeel van de Nota Riolering. Naast het in orde houden van het bestaande watersysteem, ligt de nadruk op klimaatbestendigheid, duurzaamheid en besparing van energie. DUURZAAMHEID EN ENERGIE Het afvalwater van Zoetermeer wordt vrijwel geheel gescheiden ingezameld en gaat naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI). Het regenwater wordt afgevoerd naar het oppervlaktewater. Uit het geconcentreerde afvalwater wordt biogas gewonnen. Hieruit wordt energie opgewekt en dit bespaart dit CO2. Er zijn kansen voor verduurzaming en vermindering van het energiegebruik. Wij volgen de innovaties op het gebied van energiewinning uit afvalwater (riothermie). We verkennen via de samenwerkingsverbanden de mogelijkheden voor nieuwe sanitatie en haken aan als er interessante ontwikkelingen zijn. WATER EN KLIMAAT Op 19 september 2017 is Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) vastgesteld door het rijk. De kern van deze deltabeslissing is dat Nederland in 2050 klimaatbestendig en (water)robuust ingericht is. Het DPRA behandelt de vier thema’s wateroverlast, droogte, hitte en overstroming. Aanpak in drie stappen De aanpak van Zoetermeer sluit aan bij de fasering van het DPRA. De fases ‘weten, willen, werken’ zijn vertaald in 3 stappen. Met deze stappen stellen we een concreet maatregelenpakket vast en we voeren deze uit. De stappen zijn: Stap 1: Knelpunten in beeld.

Hiervoor worden stresstesten uitgevoerd. De resultaten van de in 2018 gehouden stresstest vindt u via de link: https://zuid-holland.klimaatatlas.net/ https://zoetermeer.maps.arcgis.com/apps/MapSeries/index.html?appid=a708b15390174a36b4884cf99a598a79 Stap 2: Prioriteit vaststellen. In overleg met de waterschappen en woningbouwcorporaties worden prioriteiten gesteld op de knelpunten. Stap 3: Maatregelen uitvoeren. Het gaat hier om het uitvoeren van maatregelen om knelpunten op wateroverlast, droogte, hitte en overstroming te verminderen. Deze thema’s worden hieronder kort toegelicht.

Figuur 2 Water op straat

48

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

We maken de openbare ruimte klimaatbestendig We richten de openbare ruimte zo in dat we geen hittestress, droogtestress of wateroverlast creëren. En we zorgen ervoor dat we op plekken waar dit wel het geval is deze overlast laten afnemen. Vooral water en groen levert hieraan een grote bijdrage.

WATEROVERLAST Om wateroverlast te voorkomen neemt de gemeente maatregelen door aanpassingen aan het rioolstelsel en watersysteem te doen. Voor Meerzicht worden als gevolg van wateroverlast maatregelen voorbereid. In bijlage 2 paragraaf 2.4.2 staan drie gradaties van wateroverlast beschreven. DROOGTE Door droogte kunnen rioolleidingen breken en kunnen stanksloten in straat- en trottoirkolken droogvallen en stank veroorzaken. Maatregelen die ingezet worden zijn o.a. regenwater vasthouden voor aanvulling van het grondwater of vullen van kolken met water om een droogvallend stankslot te verhelpen. HITTE Veel warme dagen achter elkaar heeft een negatief effect op de kwaliteit van het water door algengroei (blauwalg) en botulisme door dode vissen en eenden. OVERSTROMINGEN Overstromingsgevaar komt voor Zoetermeer van twee kanten. Dit kan zijn vanaf de oostkant of westkant. De gevolgen kunnen groot zijn. Hoogwaterbescherming is een taak van de hoogheemraadschappen. De maatregelen die worden genomen om ons tegen overstromingen te beschermen staan in het Deltaprogramma Ruimte voor de Rivier en het Deltaprogramma Rivieren. Voor meer informatie verwijzen wij u naar deze Deltaprogramma’s. BODEM EN ONDERGROND Bij veel werkzaamheden binnen de gemeente wordt grond verplaatst. Vanuit het beleidsveld riolering gaat het om rioolvervangingen of baggeren van watergangen.

Daarnaast heeft de gemeente de grondwaterzorgplicht, waarvoor zij op openbare terrein nadelige gevolgen van de grondwaterstand moet tegengaan. Daarvoor is het ook belangrijk te weten dat Zoetermeer gevoelig is voor omhoogkomend grondwater (kwel). In bijlage 2 staan de zorgplichten voor grondwater.

Kwelgevoelige gebieden (lichtblauw)

49

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

o

Palet van wijken en buurten

De Nota Riolering draagt bij aan de visuele en recreatieve beleving van water. Er wordt naar ruimte gezocht voor waterberging in het openbare gebied. Een goed voorbeeld hiervan is de aanleg van de Nieuwe Driemanspolder. In het stedelijk gebied is 99% van de riolering voorzien van regenwater afvoerleidingen. Door deze scheiding van vuil en schoon water komt er nauwelijks vuil rioolwater in vijvers en sloten terecht. Hierdoor blijft het oppervlaktewater schoon.

Waterberging Nieuwe DriemansPolder tussen Zoetermeer en Den Haag. Het Hoogheemraadschap van Rijnland heeft een nieuwe waterberging tussen de gemeentes Den Haag, Leidschendam-Voorburg en Zoetermeer ontwikkeld. Deze berging is nodig om de veiligheid in deze regio te waarborgen. Wanneer er teveel water in het gebied komt, door bijvoorbeeld hevige regenval in combinatie met hoge waterstanden, kan de waterberging in werking worden gezet. Momenteel is de verwachting dat deze situatie zich slechts één keer in de zeven jaar voor doet. Wanneer er geen inzet van de waterberging nodig is, doet het uitstekend dienst als natuur- en recreatiegebied. Met de aanleg van de piekberging in de Nieuwe Driemanspolder verbetert de waterveiligheid in het hele Rijnlandse werkgebied en worden specifiek een aantal regionale knelpunten in het watersysteem rondom Zoetermeer en Den Haag aangepakt.

GROEN EN LANDSCHAP De openbare ruimte in Zoetermeer kent veel groene en blauwe structuren. Deze gebieden vormen een buffer waardoor de effecten van klimaatverandering worden verminderd. De gemeente Zoetermeer zet zich in voor het behoud en de ontwikkeling van deze groenblauwe dooradering. Het gaat dan om zowel de waterkwaliteit als de waterkwantiteit. Zo streeft de gemeente ernaar om watergangen niet verloren te laten gaan bij ontwikkelingen. Hierin wordt samengewerkt met het betreffende hoogheemraadschap. NATUUR EN BIODIVERSITEIT Door natuurgebieden met elkaar te verbinden, via water, wil de gemeente Zoetermeer de verscheidenheid in planten en diersoorten (biodiversiteit) op peil houden en waar mogelijk vergroten. In het watergebiedsplan Zoetermeerse Plas en in de overeenkomst 'Uitvoering maatregelpakket KRW Zoetermeer’, staan verbeteringsmaatregelen voor de waterkwaliteit en ecologie van de Zoetermeerse Plas, de waterberging en doorstroming in de Nieuwe Driemanspolder. OPENBAAR GEBIED Wanneer bij een herinrichting het riool wordt vervangen worden werkzaamheden zoveel mogelijk geclusterd om overlast te beperken. FUNCTIE VAN HISTORISCHE WETERINGEN In Zoetermeer liggen zes historische weteringen, die al in de Middeleeuwen ontstaan zijn als transportroutes: de Leidsewallenwetering, Delftsewallenwetering, Zegwaartsewetering, Voorwegwetering, Buurtvaart en de Schinkelvaart.

Deze weteringen liggen gedeeltelijk binnen het beschermd stadsgezicht en hebben een belangrijke functie in het watersysteem. De weteringen zorgen via uitlaten voor verversing van het oppervlaktewater in de drie polders van Zoetermeer.

50

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

Historische watergangen (lichtblauw) RUIMTELIJKE VISIES Voor grootschalige (her)ontwikkelingslocaties in de stad worden ruimtelijke visies opgesteld. Water speelt een belangrijke rol. Water vergroot de aantrekkelijkheid van een woon- en leefgebied. Ook vanuit het oogpunt van klimaatadaptatie is een goed watersysteem van groot belang. Door hier op een goede wijze rekening mee te houden in ruimtelijke plannen, borgen we dat er voldoende aandacht is voor zowel de waterkwaliteit als de -kwantiteit. o

Ontplooiingskansen voor iedereen en toegepaste innovatie

KANTOREN EN BEDRIJVEN Water en klimaatbestendigheid zijn een essentieel onderdeel van een duurzaam vestigingsmilieu. Al onze bedrijventerreinen zijn aangesloten op een gescheiden rioolstelsel. Voor bestaande bebouwing zijn geen eisen opgelegd ten aanzien van de berging van hemelwater op eigen terrein. Er zijn ook geen regelingen voor de aanleg van groene daken. In het Convenant ‘Klimaat adaptief Bouwen Zuid-Holland’ is afgesproken hierover beleid op te opstellen. Hier liggen kansen om de klimaatbestendigheid van het watersysteem te verbeteren, de biodiversiteit te vergroten en natuur inclusief te bouwen. In de komende planperiode gaan we dit beleid verder vormgeven. DETAILHANDEL Voor een attractieve en gastvrije binnenstad is de Visie Binnenstad opgesteld. Belangrijk onderdeel van dat plan is de waterhuishouding. In deze visie wordt voorgesteld een nieuwe singel aan te leggen in het stadshart. De haalbaarheid hiervan wordt verder onderzocht. Binnen het stadshart spelen ook de ontwikkelingen rondom de Markt en de Grote Dobbe een belangrijke rol, niet alleen voor waterberging, maar ook voor de belevingswaarde van het gebied. SPORT EN RECREATIE Voor water-gerelateerde sporten als zwemmen, zeilen, surfen of roeien is een goede waterkwaliteit belangrijk.

We zetten ons samen met de drie hoogheemraadschappen in voor de verbetering van de (zwem) waterkwaliteit, bijvoorbeeld in de Zoetermeerse Plas, om deze voor sport en recreatie geschikt te houden. Dit geldt niet alleen voor de watergangen die de KRW (Kaderrichtlijn Water)-status hebben, maar ook in het overige oppervlaktewater. De gemeente heeft de ambitie om de Leidsewallenwetering weer voor klein scheepvaartverkeer geschikt te maken. Het gaat dan met name om de doorvaarthoogte onder de bruggen te vergroten tot minimaal anderhalve meter. Op deze manier wordt het historische dorpscentrum en het stadshart beter bereikbaar voor de recreatievaart. o

Zoetermeer regiostad

SAMENWERKING

51

Bijlagen bij Nota Riolering 2023 t/m 2026

Wij participeren in diverse samenwerkingsverbanden met buurgemeenten en andere overheden. Hieronder een opsomming: Met het Hoogheemraadschap van Rijnland wordt projectmatig samengewerkt op basis van de Strategische Samenwerkingsagenda Zoetermeer-Rijnland. Met het Hoogheemraadschap van Rijnland en het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard zijn sinds 2018/2019 afspraken gemaakt over de berging rekening courant (BRC). De hoeveelheid bijgekomen en verdwenen waterberging wordt bijgehouden. Met het Hoogheemraadschap van Rijnland is recent (in 2019) het bestaande convenant over het baggeren vernieuwd. In dit convenant zijn afspraken gemaakt over de afstemming van het baggerplan en de financiering hiervan; In januari 2020 is het afvalwaterakkoord vastgesteld. In dit plan zijn afspraken met de drie hoogheemraadschappen gemaakt over het functioneren van de afvalwaterketen, het beheer en de bedrijfskosten, de bekostiging en de juridische bepalingen; Met andere gemeenten wordt samengewerkt binnen de Netwerkorganisatie Afvalwaterketen Delfland; Met het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard wordt op projectbasis samengewerkt;