Bijlage 1 - Programmabegroting 2025-2028

Programmabegroting 2025-2028

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .................................................................................................................................................................................................................................. 2 Leeswijzer .......................................................................................................................................................................................................................................... 7 Begroting in één oogopslag ............................................................................................................................................................................................................... 9 Inleiding ........................................................................................................................................................................................................................................... 15 Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie .............................................................................................................................................................

19 Indicatoren, trendgrafieken en financiën ..................................................................................................................................................................................... 31 Doelstelling 1.1 Bijdragen aan maatwerk in spelen en leren ...................................................................................................................................................... 32 Doelstelling 1.2 Beperken uitval in het onderwijs ........................................................................................................................................................................ 33 Doelstelling 1.3 Bevorderen van een beter ondernemersklimaat ............................................................................................................................................... 36 Doelstelling 1.4 Bevorderen groei werkgelegenheid ................................................................................................................................................................... 38 Doelstelling 1.5 Stimuleren duurzame arbeidsparticipatie ..........................................................................................................................................................

41 Doelstelling 1.6 Voorzien in noodzakelijke middelen van bestaan.............................................................................................................................................. 45 Programma 2 Samen leven en ondersteunen ................................................................................................................................................................................. 50 Indicatoren, trendgrafieken en financiën .................................................................................................................................................................................... 57 Doelstelling 2.1 Bevorderen vroegtijdige, toegankelijke, passende en effectieve jeugdhulp ...................................................................................................... 58 Doelstelling 2.2 Bevorderen meedoen aan de samenleving en zelfstandig wonen .................................................................................................................... 62

2

Doelstelling 2.3 Bevorderen gezondheid, veiligheid en welbevinden ......................................................................................................................................... 69 Programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en groen ........................................................................................................................................................................... 72 Indicatoren, trendgrafieken en financiën .................................................................................................................................................................................... 78 Doelstelling 3.1 Bevorderen duurzame ontwikkeling................................................................................................................................................................... 79 Doelstelling 3.2 Behouden kwaliteit openbare ruimte ................................................................................................................................................................. 86 Programma 4 Vrije tijd .....................................................................................................................................................................................................................

92 Indicatoren, trendgrafieken en financiën .................................................................................................................................................................................... 96 Doelstelling 4.1 Bevorderen laagdrempelig toegankelijke cultuur-, sport-, groen- en speelvoorzieningen ................................................................................ 97 Doelstelling 4.2 Bevorderen levendige stad .............................................................................................................................................................................. 102 Programma 5 Veiligheid ................................................................................................................................................................................................................ 108 Indicatoren, trendgrafieken en financiën ................................................................................................................................................................................. 114 Doelstelling 5.1 Bevorderen van de veiligheid in de woning .....................................................................................................................................................

115 Doelstelling 5.2 Behouden veiligheid en leefbaarheid in de wijk ............................................................................................................................................... 118 Doelstelling 5.3 Behouden veiligheid in de stad ........................................................................................................................................................................ 121 Programma 6 Dienstverlening en participatie ............................................................................................................................................................................... 125 Indicatoren, trendgrafieken en financiën ................................................................................................................................................................................. 128 Doelstelling 6.1 Continueren klanttevredenheid ........................................................................................................................................................................ 129 Doelstelling 6.2 Bevorderen van de participatie ........................................................................................................................................................................ 134 3

Programma 7 Inrichting van de stad ............................................................................................................................................................................................. 136 Indicatoren, trendgrafieken en financiën ................................................................................................................................................................................. 145 Doelstelling 7.1 Bevorderen passende woonruimte voor iedere Zoetermeerder ...................................................................................................................... 146 Doelstelling 7.2 Bevorderen vernieuwende en gewenste functies voor stad en regio .............................................................................................................. 150 Doelstelling 7.3 Bevorderen kwaliteit van gebouwde omgeving en publieke ruimte ................................................................................................................. 151 Doelstelling 7.4 Behouden goede bereikbaarheid en bevorderen verkeersveiligheid ..............................................................................................................

153 Doelstelling 7.5 Overige ............................................................................................................................................................................................................ 156 Overzicht Overhead ....................................................................................................................................................................................................................... 162 Overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien ................................................................................................................................................................. 166 Vennootschapsbelasting ............................................................................................................................................................................................................... 172 Financiële begroting ...................................................................................................................................................................................................................... 173 Financiële begroting .................................................................................................................................................................................................................

174 Paragrafen ..................................................................................................................................................................................................................................... 201 Paragraaf 1 Lokale heffingen .................................................................................................................................................................................................... 202 Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................................................................................................................................... 212 Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................................................................................................ 223 Paragraaf 4 Financiering ........................................................................................................................................................................................................... 237 Paragraaf 5 Bedrijfsvoering ....................................................................................................................................................................................................... 243 4

Paragraaf 6 Wet open overheid ................................................................................................................................................................................................ 250 Paragraaf 7 Verbonden partijen ................................................................................................................................................................................................ 251 Paragraaf 8 Grondbeleid ........................................................................................................................................................................................................... 257 Paragraaf 9 Zoetermeer 2040 ................................................................................................................................................................................................... 263 Bijlagen .......................................................................................................................................................................................................................................... 265 Bijlage 1 Spelregels begrotingsbeleid .......................................................................................................................................................................................

266 Bijlage 2 Nieuw beleid ............................................................................................................................................................................................................... 273 Bijlage 3 Kerncijfers ................................................................................................................................................................................................................... 276 Bijlage 4 Reserves ..................................................................................................................................................................................................................... 283 Bijlage 5 Voorzieningen ............................................................................................................................................................................................................. 287 Bijlage 6 Investeringen ..............................................................................................................................................................................................................

289 Bijlage 7 EMU-saldo .................................................................................................................................................................................................................. 290 Bijlage 8 Basisset verplichte indicatoren BBV ........................................................................................................................................................................... 291 Bijlage 9 Afkortingen en begrippen ........................................................................................................................................................................................... 292 Bijlage 10 Verbonden partijen ................................................................................................................................................................................................... 301 Bijlage 11 Wettelijke kaders ...................................................................................................................................................................................................... 332 Bijlage 12 Taakvelden ...............................................................................................................................................................................................................

338 Bijlage 13 Afschrijvingstermijnen ............................................................................................................................................................................................... 352 5

Bijlage 14 Monitoring evaluatie pilots ........................................................................................................................................................................................ 353 Buurtvervoer .......................................................................................................................................................................................................................... 353 Flexwonen Ruimtebaan ......................................................................................................................................................................................................... 354 Woonoverlast ......................................................................................................................................................................................................................... 356 Dealbreakers ......................................................................................................................................................................................................................... 358 IPTA .......................................................................................................................................................................................................................................

359 Pilot Expertisepool en Onderwijs-behandelgroep ................................................................................................................................................................. 361 Van groot naar beter .............................................................................................................................................................................................................. 363 Vindplaats verborgen schulden ............................................................................................................................................................................................. 365 Innovatief wijkgericht en integraal ondersteuningsaanbod gericht op preventie ................................................................................................................... 366 Pilot schoolontbijt ................................................................................................................................................................................................................... 368 Stille studieruimtes.................................................................................................................................................................................................................

370 Jeugdhonk ............................................................................................................................................................................................................................. 371 RIO (re-integratie officier) ...................................................................................................................................................................................................... 373

6

Leeswijzer Digitaal portaal De programmabegroting kan het best gelezen worden via het digitaal portaal. De (al dan niet op papier geprinte) versie in pdf bevat weliswaar alle informatie, maar de presentatie komt minder tot zijn recht dan in het digitaal portaal. Programmabegroting 2025 - 2028 De Programmabegroting 2025 - 2028 is inclusief de uitkomsten van het voorjaarsdebat, de (gecorrigeerde) meicirculaire, raadsbesluiten tot en met juli 2024 en de meerjarige gevolgen van het Tweede Tussenbericht 2024. Opbouw De printversie van de Programmabegroting 2025 - 2028 is als volgt opgebouwd. De inleiding geeft een algemene beschouwing op de toekomstige situatie. Programma's Daarop volgen de zeven programma’s. De programma's zijn volgens de systematiek van de doelenboom ingericht. Een samenhangend geheel van doelen, effecten, acties en indicatoren vormt de leidraad. De gedachte is, dat door vanuit het hogere doel te redeneren (wat zijn onze (politieke) ambities?) en dit te vertalen naar beoogde effecten, effectindicatoren, acties en prestatie-indicatoren, inzicht ontstaat in causaliteit en samenhang.

Allereerst wordt schematisch een doelenboom getoond met op het hoogste niveau het te bereiken maatschappelijk effect: Wat willen we bereiken? Daaronder volgen de speerpunten voor 2025: Wat gaan we daarvoor doen? Als verdieping op het te bereiken maatschappelijk effect en de speerpunten worden per doelstelling achtereenvolgend de effectindicatoren (= meetfactoren) en trendgrafieken met historische gegevens getoond. Ook wordt per doelstelling een overzicht van de financiën: Wat mag het kosten? plus een korte toelichting verstrekt. In aansluiting op de uitwerking van de doelenboom komen achtereenvolgens binnen een programma de volgende onderwerpen aan bod: • • • •

nieuwe strategische risico’s, die de realisatie van de programmadoelstellingen mogelijk belemmeren; beleidsperspectief met de voorgestelde beleidswijzigingen; financiële samenvatting van de totale lasten, baten en het saldo na resultaatbestemming in meerjarenperspectief 2026 - 2028. Hierbij is het totaal saldo het verschil tussen lasten en baten (Wat mag het kosten?); stand van zaken van de tijdens het voorjaarsdebat 2024 aangenomen moties.

7

Na de programma's komen achtereenvolgend de volgende verplichte onderdelen aan de orde: • • • • •

Overzicht Overhead Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen Vennootschapsbelasting Financiële begroting 2025 De acht verplichte paragrafen: lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud van kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, wet open overheid, verbonden partijen en grondbeleid.

Tot slot is dit jaar een paragraaf Zoetermeer 2040 (paragraaf 9) opgenomen. Dit komt tegemoet aan de wens van het bestuur om de visie Zoetermeer 2040 en de strategische agenda duidelijk zichtbaar te verankeren in de programmabegroting. Er is sprake van een afzonderlijke paragraaf, omdat de visie Zoetermeer 2040 en de strategische agenda programma overstijgend zijn en alle programma's raakt. Bepaalde informatie is niet (alleen) binnen de programma’s opgenomen, maar in de volgende afzonderlijke bijlagen ondergebracht: 1. Spelregels begrotingsbeleid 2. Nieuw beleid 3. Kerncijfers 4. Reserves 5. Voorzieningen 6. Investeringen 7. EMU-saldo 8. Basisset verplichte indicatoren BBV 9. Afkortingen en begrippen 10. Verbonden partijen 11. Wettelijke kaders 12. Overzicht taakvelden 13. Afschrijvingstermijnen 14. Monitoring evaluatie pilots In aanvulling op de Programmabegroting 2025 voor de raad is op uitvoeringsniveau van het college per programma een overzicht van de producten, financiën en prestatie-indicatoren opgesteld. Dit overzicht wordt ter informatie aan de raad beschikbaar gesteld en is opgenomen in een losse bijlage. De website is met zorg samengesteld. Desondanks is het mogelijk dat deze informatie onvolledig of verouderd is en/of onjuistheden bevat.

De gemeente aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade van welke aard dan ook, die het gevolg is van eventuele onjuiste informatie op deze website.

8

Begroting in één oogopslag

9

10

11

12

13

14

Inleiding Bestuursperiode is halverwege Bij het schrijven van de Programmabegroting 2025 bevinden we ons halverwege de bestuursperiode 2022-2026. Dit moment markeert een belangrijke fase waarin we terugkijken op wat we tot nu toe hebben bereikt, en tegelijk vooruitkijken naar de uitdagingen die voor ons liggen. In de afgelopen jaren hebben we een solide basis gelegd voor een constructieve dialoog met onze inwoners over de toekomst van Zoetermeer in 2040. Want hoewel cijfers en begrotingen essentieel zijn voor een goed financieel beleid, ligt onze ware drijfveer in het bouwen aan onze stad en samenleving. Dit betekent dat we ook flexibel moeten blijven en waar nodig bijsturen. De winkel blijft open, maar we moeten continu inspelen op nieuwe inzichten en veranderende omstandigheden. Niets staat vast; we moeten ruimte laten voor voortschrijdend inzicht en nieuwe perspectieven, terwijl we worden gedwongen om heldere en soms moeilijke keuzes te maken. Huishoudboekje 2025 In deze programmabegroting vertalen we de in de Perspectiefnota 2025 vastgestelde doelen naar concrete cijfers. Dit is ons huishoudboekje voor het jaar 2025, met een vooruitblik naar de jaren daarna, voor zover dat mogelijk is met alle onzekerheden die er nog zijn. Vorig jaar gaven we al aan dat de grenzen van onze begroting zijn bereikt, en dat blijft een uitdaging.

Toch moeten we als stadsbestuur, maar ook als samenleving, in staat blijven om samen te doen wat nodig is. Alleen door gezamenlijke inspanning kunnen we invulling geven aan belangrijke programma’s als de Gezonde Stad, Toekomstbestendige Jeugdhulp, Woningbouw als aanjager, de Ruimtelijke Strategie Zoetermeer, en de andere programma’s die Zoetermeer bieden wat het nodig heeft. Dit alles tegen de achtergrond van een verantwoord financieel beleid. Scherpe strategische keuzes Het concept van verantwoord financieel beleid zal in 2025 echter een nieuwe dimensie krijgen, omdat we ons bewust zijn van de financiële uitdagingen die voor ons liggen aan het einde van dat jaar: het zogenoemde Ravijnjaar 2026. In dat jaar verwachten we dat er vanuit het rijk minder middelen beschikbaar zijn voor de taken die wij als gemeente moeten uitvoeren. Dit vooruitzicht dwingt ons om nu al stevige maatregelen te treffen om onze begroting beheersbaar te houden. Het komende begrotingsjaar is cruciaal om de nodige bruggen te slaan, zodat we onze weg richting 2040 kunnen voortzetten. Deze programmabegroting moet ons inzicht geven in hoe onze huidige financiële positie ons kan helpen om passende en strategische keuzes te maken die ervoor zorgen dat het ravijn minder diep wordt.

Als New Town hebben we de afgelopen jaren een gezonde financiële positie opgebouwd, maar dat neemt niet weg dat onze structurele uitgaven moeten worden gedekt door structurele inkomsten. Dit vraagt om scherpe keuzes en stevig beleid van het gemeentebestuur. Tegelijkertijd moeten we ook een beroep doen op de veerkracht van onze samenleving. We zijn ons bewust van de verantwoordelijkheden die we dragen en de last die op de schouders van onze inwoners rust. Daarom blijven we voortdurend in gesprek met de samenleving, waarbij we helder en transparant zijn over onze financiële uitdagingen en de maatregelen die we moeten nemen. Een duidelijke financiële planning helpt ons hierbij om onze doelen te bereiken en onze stad toekomstbestendig te maken.

15

Ambities Binnen deze context voeren we strakke maatregelen in op het gebied van jeugdzorg om meer grip te krijgen op de uitgaven. Hoewel ambities soms voorbereid kunnen worden, kunnen ze in de uitvoering mogelijk over meerdere jaren worden gespreid. Dit geldt bijvoorbeeld voor prioriteiten op het gebied van mobiliteit. De keuzes die we maken, moeten tegelijkertijd ruimte bieden om de sociale basis voor alle inwoners van Zoetermeer te versterken. Vanuit het oogpunt van bestaanszekerheid bieden we inwoners ondersteuning opdat iedereen kan meedoen in de maatschappij en iedereen voldoende heeft om van te leven. De gemeente geeft hierbij dankbaar ruimte aan de waardevolle inzet en bijdrage van (vrijwilligers)organisaties om te helpen deze ambities waar te maken. Woningbouw als aanjager wordt steeds concreter. Onze binnenstad is in beweging, festivals bieden mogelijkheden voor ontmoeting en het stationsgebied en Entree bieden volop kansen voor verdere ontwikkeling. Met de Programmabegroting 2025 in de hand, kijken we of het de bouwkranen zijn die ons over het ravijn tillen, of dat we deze sprong met een polsstok maken. Wat de uitkomst ook moge zijn, we zijn vastberaden om samen met de samenleving het pad naar 2040 succesvol te vervolgen.

Financieel perspectief op hoofdlijn Het financieel perspectief ziet er als volgt uit:

16

De tabel toont in alle jaren een negatief begrotingssaldo (zie regel 9 Programmabegroting 2025-2028 excl. dekkingsmaateregelen). In 2025 is sprake van een begrotingstekort van € 21,666 mln., waarvan € 11,863 mln. incidenteel en € 9,8 mln. structureel. Vanaf 2026 loopt het tekort op naar structureel bijna € 40 mln. vanaf 2028. Om de begroting 2025 structureel sluitend te kunnen presenteren, is een aanvullend dekkingsplan nodig. Het voorstel is om daarvoor het surplus van de Vrij inzetbare reserve te gebruiken (zie regel 10 Dekkingsvoorstel, aanwending surplus Vrij inzetbare reserve € 11,36 mln.). Inzet surplus Vrij inzetbare reserve 2025 Van het vrij besteedbare deel (surplus) van de algemene reserve kan een gemeente jaarlijks maximaal 10% inzetten voor het dekken van structurele lasten. Met de voorwaarde dat de solvabiliteit groter of gelijk aan 20% is en blijft. De solvabiliteit van Zoetermeer blijft ruim boven de vereiste 20% (begroting 2025: 40,9%). Het surplus van de Vrij inzetbare reserve is dat deel dat niet nodig is voor het afdekken van risico’s (weerstandscapaciteit). Daarnaast kent de gemeente ook bestemmingsreserves, waaronder de reserve Algemeen dekkingsmiddel. De reserve Algemeen dekkingsmiddel bedraagt ruim € 97 mln.

Deze reserve wordt specifiek in stand gehouden om te fungeren als financieringsmiddel en heeft geen andere bestemming, waardoor de gemeente minder leningen hoeft aan te trekken. Hierdoor blijft onder andere de verhouding tussen eigen vermogen en vreemd vermogen in balans. Deze verhouding wordt uitgedrukt in een kengetal, namelijk de solvabiliteit. Deze reserve zorgt er dus voor dat we een gezonde financiële balans hebben en houden en dat de rentelasten laag 17

kunnen blijven. Op dit moment hebben we veel middelen in de schatkist staan (vooral door de verkoop van de aandelen van Eneco in 2019), zodat we hoe dan ook op dit moment geen leningen hoeven aan te trekken. Hierdoor is deze reserve niet nodig om de solvabiliteit op orde te houden en zijn de rentelasten laag. Bij de Perspectiefnota 2025 is reeds voorgesteld om voor een structureel sluitende begroting 2025 een bedrag van € 3,367 mln. te onttrekken aan de Vrij inzetbare reserve. Aanvullend hierop is een extra onttrekking van ruim € 11,36 mln. noodzakelijk, waarmee de totale onttrekking uitkomt op € 14,727 mln. Hiertoe is bij het Tweede Tussenbericht 2024 voorgesteld om het resterende saldo van de bestemmingsreserve Algemeen dekkingsmiddel van ruim € 97 mln. over te hevelen naar de Vrij inzetbare reserve. Zodoende is de begroting voor 2025 structureel en reëel in evenwicht: structureel saldo € 1,557 mln. Omdat het structureel begrotingssaldo inclusief aanvullend dekkingsplan voor 2025 nog positief is, heeft het gepresenteerde tekort vanaf 2026 geen directe gevolgen voor het oordeel van de provincie. De provincie als toezichthouder beoordeelt de begroting op structureel en reëel evenwicht. Dat houdt in dat structurele lasten gedekt moeten worden door structurele baten.

Daarbij kijkt de provincie naar het eerste jaar van de begroting (2025), en als dat niet in evenwicht is naar het laatste jaar (2028). Als niet aan die voorwaarden wordt voldaan, past de toezichthouder 'preventief' toezicht toe. Dat houdt onder meer in dat de gemeente geen uitgaven mag doen zonder voorafgaande toestemming van de provincie. Zoetermeer heeft haar financiën op orde en is nog financieel gezond, maar wordt in 2026 geconfronteerd met grote uitdagingen door de huidige aanpak van het rijk. Ondanks onze inspanningen en tijdelijke oplossingen, voelen we de negatieve effecten van het 'ravijnjaar' en de herijking van de gemeentefonds. Daarnaast blijven de tekorten in de jeugdzorg toenemen. Zonder structurele steun van het rijk zijn de gevolgen voor Zoetermeer aanzienlijk. Wij blijven ons inzetten voor onze inwoners, maar kunnen dit niet alleen. Veel hangt af van de ontwikkelingen in de financiële verhouding tussen rijk en gemeenten. Daarbij is het aan gemeenten om verstandige keuzes te maken in onzekere omstandigheden. Deze begroting bevat nog geen voorstellen voor bezuinigingen, maar op basis van het actuele financieel perspectief zijn bezuinigingen vanaf 2026 onvermijdelijk. Bezuinigingstraject Het Coalitieakkoord ‘Samen doen wat nodig is’ stelt, dat de coalitie de begroting structureel sluitend wil houden.

Er worden oplossingsrichtingen onderzocht voor dekking van de begrotingstekorten voor komende jaren. Het college beseft dat dit veel lastige beslissingen vraagt. Het is nooit makkelijk om te bezuinigingen op voorzieningen en diensten die onze stad ondersteunen door te voeren. Het uitblijven van duidelijkheid over extra structurele rijksmiddelen dwingt ons tot bezuinigingsmaatregelen en dat is teleurstellend en frustrerend voor iedereen. Dit is tevens de kernboodschap van het actiecomité Raden in Verzet. Tegelijkertijd voelt dit college de noodzaak om een financieel gezonde gemeente met een sluitende begroting te blijven. Deze verantwoordelijkheid nemen past bij een betrouwbaar stadsbestuur. Dit betekent dat beslissingen, hoe pijnlijk dan ook, moeten worden genomen. Hiertoe wil het college de raad goed voorbereiden en meenemen. Het college heeft inmiddels een overzicht van bezuinigings- en dekkingsmogelijkheden van in totaal € 75 mln. in beeld gebracht. De komende periode wil het college met de raad verder in gesprek over de inhoud en betekenis van mogelijke keuzes tot besparen.

18

Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie

19

Maatschappelijk effect programma: Wat willen we bereiken? Iedereen werkt, leert en/of doet naar vermogen mee Onderwijs Het toekomstbeeld voor 2040 is dat iedere Zoetermeerder – ongeacht zijn of haar achtergrond en afkomst – kansen heeft om zich te blijven ontwikkelen. Niet alleen als kind, maar ook als jongere of volwassene. Om dit allemaal te realiseren, investeren we als gemeente in schoolgebouwen, vervullen we ruim onze verplichtingen voor bijvoorbeeld leerplicht en het toezicht op de kinderopvang, leggen we verbindingen, faciliteren, subsidiëren en maken we afspraken zoals in de Lokaal Educatieve Agenda. De ambities en samenwerkingsafspraken van de gemeente, de kinderopvang en het onderwijs zijn vastgelegd in de Lokaal Educatieve Agenda 2021-2030. Daarin werken we samen aan de ontwikkeling van: Zoetermeer 2040, gelijke kansen en een passende onderwijsplek. Per kalenderjaar wordt een uitvoeringsagenda opgesteld met activiteiten die bijdragen aan het realiseren van deze gezamenlijke ambities. In de uitvoeringsagenda voor 2025 staat onder andere dat we het bereik van doelgroepkinderen voor de voorschoolse educatie gaan verhogen met 5%. Daarnaast versterken we de verbinding tussen de ondersteuningsstructuur van het onderwijs en de zorgstructuur vanuit de gemeente (jeugdhulp, Wmo, participatie).

En we brengen het aanbod voor peuters, kleuters, kinderen en jongeren voor een dekkend netwerk aan (preventieve) voorzieningen in kaart. Werkgelegenheid Met de Visie Zoetermeer 2040 en de Strategische Agenda sturen we gericht op factoren die belangrijk zijn voor een gezonde lokale economie in relatie tot de (toekomstige) ontwikkeling van de stad en de regio. Het versterken van de campusontwikkeling op het Dutch Innovation Park is hierbij cruciaal, waarbij we ook de samenwerking met andere (regionale) campussen intensiveren. Lokale koplopers en innovatieve bedrijven dienen als inspirerend voorbeeld. We ondersteunen ondernemers bij het aanpassen van hun businessmodellen aan nieuwe (duurzame) technologieën en bij arbeidsmarktvraagstukken. Ook bieden we laagdrempelige toegang tot kennis over cybersecurity en cybercrime in het midden- en kleinbedrijf. Voor een succesvolle invulling van de groeiambitie van Zoetermeer, sturen we op voldoende en passende ruimte voor werk in relatie tot de groei van het aantal huishoudens. Kwalitatief goede- en kwantitatief voldoende werklocaties voor kantoren, bedrijven en retail zijn belangrijk voor werkgelegenheid en innovatie. We stimuleren duurzaam en efficiënt gebruik van bestaande werklocaties en blijven samenwerken met lokale- en regionale partners om de economie te versterken.

Arbeidsparticipatie en bestaanszekerheid De verwachtingen voor de economie en de arbeidsmarkt in 2025 zijn gunstig. Hoewel de werkloosheid iets zal stijgen, blijft deze volgens het Centraal Planbureau ook in 2025 historisch laag. De verwachting is dat de koopkracht van de groep bijstandsgerechtigden het hardst groeit in 2025. Mede als gevolg hiervan is de verwachting dat de armoede in 2025 iets afneemt. Het is mooi als cijfers een positieve trend laten zien. Toch hebben veel mensen nog steeds geen werk, zijn er kinderen uit arme gezinnen die op achterstand staan en zijn er mensen die vanwege allerlei redenen in de schulden terecht komen. Voor die mensen wil de gemeente ondersteuning bieden, zodat iedereen mee kan doen in de maatschappij en iedereen voldoende heeft om van te leven. De gemeente geeft hierbij dankbaar ruimte aan de waardevolle inzet en bijdrage van (vrijwilligers)organisaties om te helpen deze ambities waar te maken.

20

Speerpunten in 2025: Wat gaan we daarvoor doen? Onderwijs De focus voor het onderdeel ‘onderwijs’ komt in 2025 te liggen op: • • • • •

het verder versterken van de samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp; het bevorderen van gelijke kansen in het onderwijs; het flexibel maken van het nieuwkomersonderwijs; uitvoering geven aan het nieuwe regionale programma voorkomen schoolverlaten in verbinding met de aanpak jeugdwerkloosheid en het domein zorg; en verdere invulling geven aan de lokale en regionale doelen en samenwerking voor laaggeletterdheid.

Economie De focus voor het onderdeel ‘economie’ komt in 2025 te liggen op : Bevorderen van een beter ondernemersklimaat: • • • •

de basis op orde houden; versterken van het brede MKB; sterke rol in de regio; versterken ecosysteem voor start- & scale-ups.

Bevorderen groei werkgelegenheid: • •

ruimte maken voor nieuwe banen op alle niveaus (brede werkgelegenheidsgroei); beter benutten en verduurzamen van de huidige werklocaties (juiste functie op de juiste plek) met aandacht voor werk in de wijk.

Arbeidsparticipatie en bestaanszekerheid Stimuleren duurzame arbeidsparticipatie door: • • • •

te starten met voorbereiding en invoering van de maatregelen uit de nieuwe Participatiewet In Balans inclusief meer aandacht voor de menselijke maat, vertrouwen in inwoners en vereenvoudiging van complexe regelgeving; het Werkcentrum Zuid Holland Centraal te openen; begeleiding, via De Binnenbaan, van mensen naar duurzaam werk o.a. door de inzet van loonkostensubsidies, beschut werk en de uitbreiding van de bedrijfsscholen; statushouders al vanuit een COA-locatie te begeleiden naar werk.

Bestaanszekerheid bevorderen door: 21

• • • • • •

het GeldPunt te borgen binnen het bredere netwerk van hulp, advies bij geldzorgen; aan de slag te gaan met de implementatie van de landelijke bestuurlijke afspraken ‘Basisdienstverlening schuldhulpverlening’; na het gesprek met uw raad verder te gaan met het onderzoek naar het bieden van ondersteuning op basis van besteedbaar inkomen; de mogelijkheden voor verbreding van de Zoetermeerpas te onderzoeken. een vervolg te geven aan de collectieve zorgverzekering voor minima; ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid een plek te geven bij de ontwikkeling van beleid tot herstel en versterking van bestaanszekerheid.

Programma Sociale Innovatie In 2025 wordt verder gewerkt aan de uitvoering van de projecten Sociale innovatie en opdrachten zoals in het programmaplan en rapportages zijn opgenomen. In 2025 worden vier projecten uitgevoerd, waarvan de verwachting is dat er twee worden afgerond. Voor nieuwe voorstellen, dan wel verdere uitbreiding van bestaande projecten die passen binnen de doelstellingen van het programma worden aparte voorstellen voorgelegd aan de raad, inclusief het financiële voorstel voor dekking van deze activiteiten.

Doelstellingen Doelstelling 1.1 Bijdragen aan maatwerk in spelen en leren We hebben vier belangrijke onderwerpen in onze onderwijsvisie. De speerpunten voor 2025 en volgende jaren volgen hieronder per onderwerp. 1. Stimuleren dat er een (onderwijs)aanbod op maat is, zodat ieder kind, iedere jongere en volwassene zich optimaal kan ontwikkelen in kwalitatief goede gebouwen. • • •

De planvormingsfase voor de nieuwbouw van de dubbelstroomsschool in Seghwaert wordt afgerond en de daadwerkelijke bouw van deze school wordt voorbereid. De planvormingsfase voor de bouw van een nieuw schoolgebouw voor gezamenlijke huisvesting van het speciaal onderwijs De Keerkring en speciaal basisonderwijs de Horizon wordt verder doorlopen, met als doel in 2026 de aanbesteding te starten voor de nieuwbouw. Voor de bouw van een nieuw schoolgebouw voor het Integraal kindcentrum Het Palet is het schoolbestuur Unicoz de bouwheer. Unicoz doet zelf de hele planvoorbereiding en aanbesteding. Voor de bouw van een nieuw schoolgebouw voor het voortgezet speciaal onderwijs De Keerkring is het schoolbestuur Resonans de bouwheer en doet de hele planvoorbereiding en aanbesteding voor deze nieuwbouw. De gemeente ondersteunt beide schoolbesturen hierin.

2. Organiseren met partners, zoals het Samenwerkingsverband Passend Onderwijs, dat kinderen gedurende hun ontwikkeling goed begeleid worden. Met name tijdens de overgangen naar en in het onderwijs krijgen kwetsbare leerlingen extra steun. De acties die hierbij horen zijn:

22

•

• • • •

Het beperken van ontwikkelingsachterstanden bij kinderen in de leeftijd van 2-12 jaar onder andere door een kwalitatief goed voorschools aanbod aan te (blijven) bieden aan de peuters in de stad. Aan de kinderen op de basisschool bieden wij schakelklassen, taalklassen en brede schoolactiviteiten aan. Daarnaast verhogen wij, samen met de partners in de stad, het bereik van de doelgroep voor voorschoolse educatie. Verder zetten we extra in op het verhogen van de ouderbetrokkenheid, het aanbieden van zomer- en vakantiescholen en het optimaliseren van het meten en het rapporteren van de behaalde resultaten. Dit kan uitgevoerd worden met de beschikbaar gestelde middelen o.a. van het rijk. De activiteiten van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) zoals vastgesteld in januari 2022, ronden we voor 1 juli 2025 af, omdat de tijdelijke regeling afloopt. De focus ligt in het schooljaar 2024-2025 op het aanpassen van schoolpleinen van het voortgezet onderwijs om buiten bewegen bij de oudere jeugd te stimuleren. In 2025 breiden wij het nieuwkomersonderwijs, afhankelijk van de instroom van nieuwkomers in Zoetermeer, verder uit. Dit onderwijs is bedoeld voor Oekraïense kinderen en jongeren, statushouders en kinderen en jongeren uit de COA-locatie.

Als onderdeel van het project ‘Integraal werken aan een gezonde stad’, bevorderen we gezonde kinderopvang door het inzetten van een projectleider gezonde voeding in de kinderopvang. Deze projectleider verhoogt de kennis over gezonde voeding op de kinderopvangvoorzieningen en in het verlengde ook in gezinnen in Zoetermeer door webinars, begeleiding en ondersteuning te geven aan organisaties in de stad. Het primair onderwijs start met een centrale aanmeldingsprocedure voor een betere spreiding en gelijke toelatingskansen. Vanuit de gemeente worden de ouders van driejarige kinderen aangeschreven om hen hierop te attenderen. Omdat de laatste jaren het aantal kinderen toeneemt dat nog niet schoolrijp is (bijvoorbeeld zindelijk zijn), ontwikkelen we samen met het onderwijs een communicatiestrategie om ouders te informeren wat een kind van vier jaar moet kunnen en hoe ze hier eventueel bij ondersteund kunnen worden.

3. Een goede start op de arbeidsmarkt, maar er ook actief kunnen blijven, is belangrijk. Dit doen we door onderwijsinstellingen en ondernemers te ondersteunen om te komen tot een betere aansluiting tussen opleidingen en arbeidsmarkt. We richten ons in lijn met Zoetermeer 2040 (hoofdlijn 4 en 5) in ieder geval op de kernsectoren ICT/IT, Bouw &Installatie, Zorg/(e-)Health en Logistiek & Handel op de volgende kansen: • • •

•

We versoepelen de overgangen (van kinderopvang tot HBO) naar de Zoetermeerse arbeidsmarkt. Dat bevordert de kans op werk en dat geeft meer bestaanszekerheid. Dit doen we door onder andere leerlingen en studenten kennis te laten maken met echte praktijkvraagstukken. Maar ook door meer opleidingen naar Zoetermeer toe te halen die passen bij de Zoetermeerse arbeidsvraag. We versterken de samenwerking met het voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs, hoger beroepsonderwijs en het bedrijfsleven en leggen de afspraken vast. We zijn gestart bij ICT/IT en Bouw & Installatie en bouwen uit naar de andere sterke economische kernsectoren. Hierbij zoeken we doorlopend naar een uitgebreid om- en bijscholingsaanbod, waardoor inwoners zich blijvend kunnen ontplooien. Naast de bestaande locaties stimuleren we dat er steeds meer plekken in de stad komen, waar onderwijs, onderzoek, bedrijfsleven en maatschappelijke instellingen samen komen tot innoveren en ontwikkelen. De Technische Praktijklocatie wordt bijvoorbeeld zo’n plek waar onderwijs, overheid en bedrijfsleven bij elkaar komen en waar wordt gewerkt aan (technische) educatie van jong tot oud. Een praktijkvoorbeeld van ‘een leven lang ontwikkelen’. Leerlingen uit het primair- en het voortgezet onderwijs krijgen les, maar ook technisch mbo-onderwijs wordt hier gegeven.

En daarnaast volgen mensen om- en bijscholing, die van werk naar werk willen bewegen of al langer zonder werk zitten. Het Dutch Innovation Park (DIP) is op dit moment één van de meest vergevorderde campussamenwerkingen voor mbo- en hbo-onderwijs in de MRDH-regio. Het gebiedsprogramma draait in 2025 (en voorgaande jaren) op incidenteel geld uit de gemeentelijke begroting en verkregen subsidies van de MRDH (€ 0,3 mln.) en het ministerie van EZK (€ 2,1 mln.). De Haagse Hogeschool heeft voor € 1 mln. geïnvesteerd in het vernieuwen van de onderwijsruimten in de Dutch Innovation Factory (DIF). Mbo Rijnland verbindt zich steeds meer aan de DIF als onderwijslocatie voor projectonderwijs. 23

De onderwijsinstellingen zijn in ieder geval tot 2026 actief verbonden aan de DIF. In 2025 richten we ons met het beschikbare geld samen met de onderwijspartners op vier onderdelen: 1. Het verstevigen van het IT-onderwijs (mbo en hbo). 2. Het uitbreiden en verstevigen van de IT Community en de verbindingen met het onderwijs en het bedrijfsleven. 3. Het verkennen van nieuwe subsidiestromen voor onderwijs en onderzoek na 2026. 4. Het nader verkennen van een startup ecosysteem, zodat startende ondernemers een netwerk vormen en elkaar kunnen inspireren. 4. Iedere volwassen inwoner kan maximaal (naar vermogen) meedoen en beschikt over voldoende basisvaardigheden. Om zelfstandig en actief te kunnen deelnemen in onze samenleving is het nodig om een basis aan reken- en digitale vaardigheden te hebben en uiteraard een goede beheersing van de Nederlandse taal. Het vergroten van deze vaardigheden vindt plaats door de lokale aanpak laaggeletterdheid, waarbij focus ligt op: het betrekken van het maatschappelijk middenveld om meer laaggeletterden te bereiken, het ontwikkelen van een integrale verbinding binnen het Sociaal Domein en een passend en dekkend educatieaanbod in de stad. Daar zetten we ons met partners (zoals het Digi-Taalhuis) voor in.

Daarnaast blijven we regionaal uitvoering geven aan de gezamenlijk opgestelde doelen om laaggeletterdheid in de regio Zuid-Holland Centraal te beperken. En gaan we aan de slag met het afstemmen en inventarisatie van het aanbod in elke gemeente, zodat samenwerken eenvoudiger wordt. Het educatieaanbod blijven we inzetten net als het verbeteren van de effectenmonitor. Hierdoor krijgen we meer inzicht in de impact van het educatieaanbod.

Doelstelling 1.2 Beperken uitval in het onderwijs Jongeren met een afgeronde beroepsopleiding hebben meer kans op een goede baan. Daarmee kunnen ze in hun eigen levensonderhoud voorzien. Via de aanpak van ongeoorloofd schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten dragen we er daarom aan bij dat zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie halen. De gezamenlijke ambities van de gemeenten en regionale onderwijsinstellingen Haaglanden zijn vastgelegd in de regionale Voortijdig School Verlatenagenda 2021-2024. In het nieuwe regionale programma Voorkomen Schoolverlaten 2025-2029 ligt de focus op het aansluiten van de domeinen zorg en arbeid. Voor jongeren waarbij terugkeren naar school geen optie is, zorgen we voor een vlotte start op de arbeidsmarkt. Daarbij richten we ons vooral op de jongeren in een kwetsbare positie. Dat zijn met name de jongeren uit het praktijkonderwijs, het voortgezet speciaal onderwijs en de entree-opleidingen (mbo 1). Voor hen is het ontwikkelen van leeromgevingen in de praktijk van groot belang, zodat ook zij kunnen deelnemen op hun eigen niveau en tempo. Omdat elk kind recht heeft op een passende (onderwijs)plek zetten ouders, scholen, leerplicht/RMC en zorgpartners (zoals het schoolmaatschappelijk werk) zich in 2025 hier samen voor in. Dat doen we door: • • •

Het realiseren van onderwijs-jeugdhulparrangementen met het Samenwerkingsverband Passend Onderwijs, zodat meer kinderen en jongeren in het onderwijs blijven en geen thuiszitter worden. Het preventief en vrij toegankelijk aanbod op gebied van zorg, vrije tijd en gezondheid wordt in een zo vroeg mogelijk stadium ingezet om onnodige jeugdhulp te voorkomen. Het uitvoering geven aan de verscherpte afspraken met betrekking tot de verzuimaanpak. De focus ligt hierbij op aanwezigheid in plaats van afwezigheid en minder op het onderscheid tussen geoorloofd en ongeoorloofd verzuim. Dit is in lijn met de landelijke ontwikkelingen. Het ondersteuningsaanbod voor de studenten van het mbo inzichtelijk maken in 2025, zowel de schoolse ondersteuning als de ondersteuning van de gemeente (jeugdhulp, Wmo, participatie). Er zijn samenwerkingsafspraken gemaakt welke ondersteuning op locatie wordt geboden (‘Mbo als werkplaats’) en hoe de toegang tot de overige ondersteuning verloopt. We richten ons hierbij op een goede studieloopbaan, het voorkomen van armoede of schulden en een positieve gezondheid. 24

•

Het stimuleren van een goede overstap naar de arbeidsmarkt door het organiseren van beroepenbeurzen On Stage en The Next Step, het bieden van ondersteuning bij het vinden van leerbanen en stages (Leerwerkmakelaar) en het bijdragen aan onderwijsprogramma’s als Sterk techniekonderwijs. Met het wetsvoorstel ‘Van school naar duurzaam werk’ komt er voor de mbo-instellingen een nieuwe taak en budget om ook gediplomeerde jongeren naar de arbeidsmarkt te begeleiden. De beoogde inwerkingtreding is medio augustus 2025. De aanpak voorkomen schoolverlaten en de aanpak jeugdwerkloosheid zullen door deze wet sterker vervlochten raken. Dit vraagt nauwere afstemming en samenwerking.

Doelstelling 1.3 Bevorderen van een beter ondernemersklimaat De basis op orde houden • • • •

Versterken van het accountmanagement voor het onderhouden van een goede (proactieve) relatie met het (georganiseerde) bedrijfsleven en starters. Binnen de noodzakelijke transitieopgaven in het midden- & kleinbedrijf ligt hierbij de focus op de thema’s digitalisering, cybersecurity, verduurzaming en arbeidsmarkt. Stimuleren en ondersteunen lokale ondernemers netwerkinitiatieven met kennisuitwisseling en inspiratie rond de transitiethema’s digitalisering, cybersecurity, verduurzaming en arbeidsmarkt. Onderhouden van actuele digitale ondernemersinformatie op Zoetermeer.nl, Ter Zake Het Ondernemershuis (tzho.nl) en op www.zoetermeerisdeplek.nl. Analyseren van de resultaten van de Ondernemerspeiling 2024 en de Stadspeiling met een vertaling naar verbeterpunten voor de ondernemersdienstverlening.

Versterken van het brede MKB • • • • •

Bijdragen aan de lokale bekendheid van regionale initiatieven gericht op digitalisering, cybersecurity, verduurzaming en arbeidsmarkt onder Zoetermeerse ondernemers, waaronder mkbdigitaal.nl en mkbdigiwerkplaats.nl. (Mede-) organiseren en ondersteunen van kennis- & inspiratiebijeenkomsten voor ondernemers, zoals de Innovatieprijs Zoetermeer, Zoetermeer On Stage, De Haagse ICT Carrièredag en de Dag van de Ondernemer. Versterken van de retail- en horecastructuur door het opstellen van doelmatig- en praktisch retailbeleid. Bestendigen en versterken van ondernemers- en retailnetwerken door het oppakken van acties die volgen uit het nog op te stellen retailbeleid. Uitbouwen van het Economic Board Zoetermeer door de samenwerking met het bedrijfsleven te laten groeien en te verbreden.

Sterke rol in de regio •

Voortzetten van de deelname aan Stichting Businesspark Haaglanden: we verkennen een (werk)alliantie met het Industrieschap ‘De PlaspoeIpolder’ (IPP), concretere samenwerking op inhoudelijke thema’s (bijvoorbeeld duurzaamheid, energietransitie) en beleidsmatige samenwerking (mogelijkheden tot harmonisatie van beleidsmatige onderwerpen). 25

• •

• • •

Continueren van het regionale project MKB-Digitaal om ondernemers uit het midden- en kleinbedrijf te ondersteunen bij het digitaliseren. In dit project werken de gemeenten Zoetermeer, Den Haag, Rotterdam en Krimpen aan den IJssel samen. MKB-Digitaal wordt gesubsidieerd door de gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH). Verbinden van onderwijs en bedrijfsleven via het regionale project MKB Digiwerkplaats, waarin IT-studenten van de Haagse Hogeschool bedrijven uit de regio helpen met automatisering, cybersecurity en toepassingen op het gebied van bijvoorbeeld kunstmatige intelligentie. In dit project werken samen de Haagse Hogeschool en de gemeenten Zoetermeer, Delft, Den Haag en Rotterdam. De MKB Digiwerkplaats wordt gesubsidieerd door de MRDH en de provincie Zuid-Holland. Een actieve bijdrage leveren aan het verduurzamen van werklocaties, de doorontwikkeling van het regionale campusnetwerk en het versterken van het economisch vestigingsklimaat via deelname aan verschillende werkgroepen binnen de MRDH-samenwerking. Via het G40-netwerk actief kennis delen en -ophalen op het gebied van lokale- en regionale economische thema's (vitaal houden binnensteden, verduurzaming bedrijventerreinen en bijvoorbeeld stimuleren samenwerking onderwijs-bedrijfsleven). Verkennen toetreden tot de Economic Board Zuid-Holland (EBZ).

Versterken ecosysteem voor start- & scale-ups • • •

Doorontwikkelen en versterken van het scale booster programma in samenwerking met partners in het (regionale) start- & scale-up ecosysteem, waaronder de Haagse Hogeschool, het Dutch Innovation Park, MRDH en Up!Rotterdam. Continueren proactief accountmanagement en actualisatie van het digitaal informatieplatform scalebooster.nl. Deelnemen aan en/of start- & scale-ups informeren over relevante (inter)nationale- & regionale start- & scale-upfestivals, zoals het internationale Upstreamfestival (Rotterdam), Slush (Helsinki/Finland) en de regionale Scale-up Unconference in samenwerking met Yes!Delft en gemeente Den Haag.

Doelstelling 1.4 Bevorderen groei werkgelegenheid Ruimte maken voor nieuwe banen op alle niveaus • • • •

Uitwerken van de resultaten uit het onderzoek naar ruimte voor bedrijvigheid in een programmering ruimte voor bedrijvigheid. Uitwerken Omgevingsprogramma Gemeente Zoetermeer Gebied Van Tuyllpark en de Noordelijke Bedrijventerreinen op het onderdeel bedrijventerreinen. Beleidsmatige inbreng leveren aan de actualisatie van de regionale kantorenstrategie MRDH. Bijdragen aan het opstellen van uitvoeringsagenda’s behorende bij de geactualiseerde regionale bedrijventerreinenstrategie MRDH.

Beter benutten en verduurzamen van de huidige werklocaties •

Oprichten van een ondernemerscollectief op het bedrijventerrein Lansinghage. 26

• • •

Uitwerken van het actieplan 2025 als onderdeel van het plan van aanpak richting een toekomstbestendig bedrijventerrein voor elk van de noordelijke bedrijventerreinen in samenwerking met de stichtingsbesturen op de betreffende bedrijventerreinen (Rokkehage, Hoornerhage en Zoeterhage). Via het accountmanagement gericht ondersteunen van ondernemers op bedrijventerreinen en kantorenlocaties bij het verduurzamen van hun vastgoed en de energietransitie. Uitvoeren actiepunten voor het verbeteren van de retail- en horecastructuur die volgen uit het vernieuwde retailbeleid.

Doelstelling 1.5 Stimuleren duurzame arbeidsparticipatie Werk is cruciaal voor mensen om zich te ontplooien en te participeren in de maatschappij. Daarom zorgen we voor de juiste ondersteuning en stimuleren de ontwikkeling van mensen die dat nodig hebben. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal In de arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal bieden we samen met andere partijen waaronder gemeenten, vakbonden, onderwijsorganisaties, en UWV, arbeidsmarktdienstverlening. Hiermee worden werkzoekenden ondersteund bij het vinden van een passende baan en worden werkgevers geholpen om de juiste mensen te vinden en zich aan te passen aan veranderende omstandigheden op de arbeidsmarkt. De focus in 2025 ligt op de volgende punten: • • • • •

Verdere harmonisatie voor de inzet van werkgeversinstrumenten binnen onze regio zoals de tarieven voor jobcoaching, voorwaarden loonkostensubsidie en de werkervaringsplaats. Zoveel mogelijk gelijktrekken van gemeentelijke verordeningen en beleidsregels in onze regio met als doel dat de dienstverlening aan inwoners en bedrijven in de hele regio zoveel mogelijk gelijk is. Voorbereiden en invoeren van beleidswijzigingen als gevolg van de nieuwe Participatiewet in balans die in behandeling is in de Tweede en Eerste Kamer. We weten nu nog niet wat de nieuwe P-wet voor financiele consequenties heeft voor de begroting, maar dit maken we in 2025 inzichtelijk als de wet in werking treedt. Naar alle waarschijnlijkheid gaat in 2025 de Wet Van School naar Duurzaam Werk in, ter voorkoming van vroegtijdige, ongediplomeerde schooluitval. Er is al gestart om, met inbreng vanuit Zoetermeer, een regionaal programma op te stellen waar de huidige programma’s ‘Voortijdig schoolverlaten’ en ‘Verzuimprogramma’ onderdeel van uitmaken. In 2025 starten we met het Werkcentrum. Het Werkcentrum is een herkenbaar loket waar mensen en bedrijven kunnen aankloppen voor werk, de juiste scholing of geschikt personeel. Er zal in Zoetermeer een fysiek Werkcentrum worden geopend en daarnaast zal een team van het Werkcentrum één dag per week op een herkenbare plek aanwezig zijn in iedere regiogemeente.

In 2025 moet het Werkcentrum operationeel zijn. Dit wordt bekostigd vanuit regionaal gealloceerde middelen.

Re-integratiedienstverlening De Binnenbaan De Binnenbaan biedt mensen de begeleiding die nodig is bij het vinden of behouden van werk. De opgave is om ervoor te zorgen dat dit werk duurzaam is. •

Met instrumenten als beschut werk en loonkostensubsidies worden mensen met een arbeidsbeperking duurzaam ondersteund. Daarom zetten we er in 2025 onverminderd op in om hierin groei te realiseren in lijn met de landelijke ontwikkeling. 27

• •

• • • • • •

Met de uitbreiding en doorontwikkeling van de bedrijfsscholen zorgt De Binnenbaan ervoor dat mensen worden klaargestoomd voor werk waar bij werkgevers ook daadwerkelijk behoefte aan is. De Binnenbaan gaat zich in 2025 ook inzetten om het werk op de werklocaties – waar mensen arbeidsritme opdoen – meer aan te laten sluiten bij wat werkgevers vragen van werknemers. Concreet betekent dit bijvoorbeeld dat gewerkt wordt aan het verhogen van de productiviteit en het aantal uren dat per week wordt gewerkt. Daarnaast biedt De Binnenbaan ontwikkellijnen aan voor medewerkers om de vaardigheden te leren die nodig zijn voor een baan. Conform de doelstellingen van de nieuwe Wet Van School naar Werk draagt De Binnenbaan eraan bij dat jongeren werken en leren kunnen combineren (zoals de BBL route of Praktijkleren) en daarmee een startkwalificatie kunnen behalen. De Binnenbaan gaat in 2025 ervaringen opdoen met de inzet van praktijkleren. Voor leerlingen uit het praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs zet De Binnenbaan zich in het bijzonder in. De Binnenbaan continueert in 2025 het project 'Simpel Switchen' waarmee knelpunten worden aangepakt voor mensen die stappen zetten ‘omhoog en omlaag’ op de participatieladder. Het gaat om activiteiten die de uitvoering ondersteunen en drempels om aan het werk te gaan wegnemen.

Over concrete acties en resultaten wordt de raad geïnformeerd via de rapportage Sociaal Domein. De Binnenbaan zorgt voor het realiseren van de afspraken met werkgevers op het gebied van Social Return on Investment (SROI). SROI draagt bij aan de arbeidsmarktkansen voor mensen met een arbeidsbeperking. Voor het Sociaal Economisch Betrokken Ondernemen keurmerk (SEBO) worden meer nieuwe werkgevers geworven. Er wordt onderzocht of het keurmerk ook in andere regio gemeenten kan worden ingezet. Concrete prestatie afspraken met De Binnenbaan worden opgenomen in de Opdracht- en Budgetbrief 2025. Hierin wordt ook de gemeentelijke ambitie voor de uitstroom uit de uitkering naar werk opgenomen. De Opdracht- en Budgetbrief 2025 ontvangt de raad in het najaar.