Bijlage 1 - Programmabegroting 2022-2025

Programmabegroting 2022-2025

Inhoudsopgave Inhoudsopgave.................................................................................................................................................................................................................................3 Leeswijzer ........................................................................................................................................................................................................................................8 Begroting in één oogopslag............................................................................................................................................................................................................10 Inleiding ..........................................................................................................................................................................................................................................15 Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie............................................................................................................................................................23 Indicatoren, trendgrafieken en financiën

....................................................................................................................................................................................35 Doelstelling 1.1 Bijdragen aan maatwerk in spelen en leren......................................................................................................................................................35 Doelstelling 1.2 Beperken uitval in het onderwijs .......................................................................................................................................................................37 Doelstelling 1.3 Bevorderen van een beter ondernemersklimaat...............................................................................................................................................39 Doelstelling 1.4 Bevorderen groei werkgelegenheid ..................................................................................................................................................................40 Doelstelling 1.5 Stimuleren duurzame arbeidsparticipatie .........................................................................................................................................................42 Doelstelling 1.6 Voorzien in noodzakelijke middelen van

bestaan.............................................................................................................................................45 Programma 2 Samen leven en ondersteunen................................................................................................................................................................................51 Indicatoren, trendgrafieken en financiën ...................................................................................................................................................................................57 Doelstelling 2.1 Bevorderen vroegtijdige, toegankelijke, passende en effectieve jeugdhulp .....................................................................................................57 Doelstelling 2.2 Bevorderen meedoen aan de samenleving en zelfstandig wonen ...................................................................................................................60 Doelstelling 2.3 Bevorderen gezondheid, veiligheid en welbevinden.........................................................................................................................................67 2

Programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en groen ..........................................................................................................................................................................73 Indicatoren, trendgrafieken en financiën ...................................................................................................................................................................................77 Doelstelling 3.1 Bevorderen duurzame ontwikkeling..................................................................................................................................................................77 Doelstelling 3.2 Behouden kwaliteit openbare ruimte ................................................................................................................................................................81 Programma 4 Vrije tijd....................................................................................................................................................................................................................90 Indicatoren, trendgrafieken en financiën ...................................................................................................................................................................................94 Doelstelling 4.1 Bevorderen laagdrempelig toegankelijke cultuur-,

sport-, groen- en speelvoorzieningen ................................................................................94 Doelstelling 4.2 Bevorderen levendige stad ...............................................................................................................................................................................98 Programma 5 Veiligheid ...............................................................................................................................................................................................................104 Indicatoren, trendgrafieken en financiën ................................................................................................................................................................................109 Doelstelling 5.1 Bevorderen van de veiligheid in de woning ....................................................................................................................................................109 Doelstelling 5.2 Behouden veiligheid en leefbaarheid in de wijk..............................................................................................................................................111 Doelstelling 5.3 Behouden veiligheid in de

stad.......................................................................................................................................................................113 Programma 6 Dienstverlening en participatie ..............................................................................................................................................................................117 Indicatoren, trendgrafieken en financiën ................................................................................................................................................................................121 Doelstelling 6.1 Continueren klanttevredenheid.......................................................................................................................................................................121 Doelstelling 6.2 Bevorderen van de participatie .......................................................................................................................................................................124 Programma 7 Inrichting van de stad ............................................................................................................................................................................................128 3

Indicatoren, trendgrafieken en financiën ................................................................................................................................................................................134 Doelstelling 7.1 Bevorderen passende woonruimte voor iedere Zoetermeerder .....................................................................................................................134 Doelstelling 7.2 Bevorderen vernieuwende en gewenste functies voor stad en regio .............................................................................................................137 Doelstelling 7.3 Bevorderen kwaliteit van gebouwde omgeving en publieke ruimte ................................................................................................................138 Doelstelling 7.4 Behouden goede bereikbaarheid en bevorderen verkeersveiligheid..............................................................................................................139 Doelstelling 7.5 Overige ...........................................................................................................................................................................................................142 Overzicht Overhead

.....................................................................................................................................................................................................................148 Overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien ................................................................................................................................................................150 Vennootschapsbelasting ..............................................................................................................................................................................................................155 Financiële begroting .....................................................................................................................................................................................................................156 Financiële begroting ................................................................................................................................................................................................................156 Paragrafen....................................................................................................................................................................................................................................186 Paragraaf 1 Lokale

heffingen ...................................................................................................................................................................................................186 Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..........................................................................................................................................................195 Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen ...............................................................................................................................................................................207 Paragraaf 4 Financiering ..........................................................................................................................................................................................................222 Paragraaf 5 Bedrijfsvoering......................................................................................................................................................................................................227 Paragraaf 6 Verbonden partijen ...............................................................................................................................................................................................233 4

Paragraaf 7 Grondbeleid ..........................................................................................................................................................................................................240 Bijlagen.........................................................................................................................................................................................................................................245 Bijlage 1 Spelregels begrotingsbeleid ......................................................................................................................................................................................245 Bijlage 2 Nieuw beleid ..............................................................................................................................................................................................................252 Bijlage 3 Kerncijfers..................................................................................................................................................................................................................254 Bijlage 4 Reserves

...................................................................................................................................................................................................................261 Bijlage 5 Voorzieningen............................................................................................................................................................................................................263 Bijlage 6 Investeringen .............................................................................................................................................................................................................264 Bijlage 7 EMU-saldo.................................................................................................................................................................................................................265 Bijlage 8 Basisset verplichte indicatoren BBV..........................................................................................................................................................................266 Bijlage 9 Afkortingen en begrippen ..........................................................................................................................................................................................267 Bijlage 10 Verbonden partijen

..................................................................................................................................................................................................278 Bijlage 11 Wettelijke kaders .....................................................................................................................................................................................................308 Bijlage 12 Taakvelden ..............................................................................................................................................................................................................314 Bijlage 13 Afschrijvingstermijnen..............................................................................................................................................................................................322 Bijlage 14 Verloop Reserve Enecogelden................................................................................................................................................................................323

5

6

Leeswijzer

In principe schetst een perspectiefnota - als basis voor de programmabegroting - de voorstellen tot aanpassen van beleid. Gezien de financiële krapte bevat de Programmabegroting 2022-2025 een beperkt aantal voorstellen voor beleidsaanpassingen, die structureel budget vragen. Dit jaar is sprake van meerdere bijzonderheden. Er komt een nieuw kabinet. De gevolgen voor gemeenten van het nieuwe regeerakkoord zijn nog niet bekend. Verder zijn er volgend jaar gemeenteraadsverkiezingen en dus is dit de laatste begroting van deze college- en raadsperiode. Digitaal portaal De auditcommissie heeft de raad advies gegeven over een aanpassing van de opzet en presentatie van de programmabegroting. Naar aanleiding hiervan heeft de raad de motie 'Implementatie advies programmabegroting' (1906-06) aangenomen. Het invoeren van het advies over de programmabegroting vindt fasegewijs plaats. Dit jaar is de programmabegroting voor het eerst via een digitaal portaal beschikbaar. De wens van de raad om de begroting op internet te publiceren (https://zoetermeer.begrotingsapp.nl/) is hiermee ingewilligd. Qua vormgeving van de begroting is het portaal vanaf nu leidend. Aandachtspunt is dat de digitale techniek van het publiceren van de webversie en daarna uitdraaien van de printversie in pdf de presentatie beïnvloedt.

De printversie is niet te vergelijken met de versies die in voorgaande jaren (in boekvorm) werden uitgebracht. Opbouw Programmabegroting 2022 - 2025 De printversie van de Programmabegroting 2022 - 2025 is als volgt opgebouwd. De inleiding geeft een algemene beschouwing op de toekomstige situatie. Programma's Daarop volgen de zeven programma’s. De programma's zijn volgens de systematiek van de doelenboom ingericht. Een samenhangend geheel van doelen, effecten, acties en indicatoren vormt de leidraad. De gedachte is, dat door vanuit het hogere doel te redeneren (wat zijn onze (politieke) ambities?) en dit te vertalen naar beoogde effecten, effectindicatoren, acties en prestatie-indicatoren, inzicht ontstaat in causaliteit en samenhang. Allereerst wordt schematisch een doelenboom getoond met op het hoogste niveau het te bereiken maatschappelijk effect: Wat willen we bereiken? Daaronder volgen de speerpunten voor 2022: Wat gaan we daarvoor doen? Als verdieping op het te bereiken maatschappelijk effect en de speerpunten worden per doelstelling achtereenvolgend de effectindicatoren (= meetfactoren) en trendgrafieken met historische gegevens getoond. Ook wordt per doelstelling een overzicht van de financiën: Wat mag het kosten? plus korte toelichting verstrekt.

In aansluiting op de uitwerking van de doelenboom komen achtereenvolgens binnen een programma de volgende onderwerpen aan bod: •

nieuwe strategische risico’s, die de realisatie van de programmadoelstellingen mogelijk belemmeren; 7

• • •

beleidsperspectief met de voorgestelde beleidswijzigingen; financiële samenvatting van de totale lasten, baten en het saldo na resultaatbestemming in meerjarenperspectief 2022 - 2025. Hierbij is het totaal saldo het verschil tussen lasten en baten (Wat mag het kosten?). Indien sprake is van hogere baten dan lasten wordt dit in het saldo met een – teken weergegeven; stand van zaken van de tijdens het voorjaarsdebat 2021 aangenomen amendement en moties.

Na de programma's komen achtereenvolgend de volgende verplichte onderdelen aan de orde: • • • • •

Overzicht Overhead; Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen; Vennootschapsbelasting; Financiële begroting 2022; De zeven verplichte paragrafen: lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud van kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen en grondbeleid.

Bepaalde informatie is niet (alleen) binnen de programma’s opgenomen, maar in de volgende afzonderlijke bijlagen ondergebracht: 1. Spelregels begrotingsbeleid 2. Nieuw beleid 3. Kerncijfers 4. Reserves 5. Voorzieningen 6. Investeringen 7. EMU-saldo 8. Basisset verplichte indicatoren BBV 9. Afkortingen en begrippen 10. Verbonden partijen 11. Wettelijke kaders 12. Overzicht taakvelden 13. Afschrijvingstermijnen 14. Verloop Reserve Enecogelden In aanvulling op de Programmabegroting 2022 voor de raad is op uitvoeringsniveau van het college per programma een overzicht van de producten, financiën en prestatie-indicatoren opgesteld. Dit overzicht wordt ter informatie aan de raad beschikbaar gesteld en is opgenomen in een losse bijlage. De website is met zorg samengesteld. Desondanks is het mogelijk dat deze informatie onvolledig of verouderd is en/of onjuistheden bevat. De gemeente aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade van welke aard dan ook, die het gevolg is van eventuele onjuiste informatie op deze website. 8

Begroting in één oogopslag

9

10

11

12

13

Inleiding

Zoetermeer 2040 Samen de toekomst van Zoetermeer vormgeven Zoetermeer is een stad in beweging en ontwikkeling en met ambitie. Het programma de Schaalsprong is opgegaan in de omgevingsvisie Zoetermeer 2040. Een visie die omschrijft wat voor stad en samenleving Zoetermeer in 2040 wil zijn. De visie Zoetermeer 2040 schetst voor de lange termijn een perspectief voor sociale - , economische - en ruimtelijke ontwikkelingen. Hiermee start een nieuwe fase van groter groeien enerzijds naar versterken anderzijds. Wij moeten ervoor blijven zorgen dat Zoetermeer vitaal en aantrekkelijk blijft voor onze huidige en toekomstige inwoners, ondernemers en bezoekers. Deze tijd vraagt om een stevige prioritering en ombuiging van beleid en uitvoering. De focus ligt voor de komende periode op de volgende twee pijlers. De wijken van de toekomst en de woningbouw als katalysator voor een sociaaleconomisch krachtige stad. De woningbouwopgave blijft daarbij onverminderd groot, waarbij Zoetermeer 2040 het kompas vormt. Zo moet er bijvoorbeeld meer aandacht zijn voor nieuwe woonvormen en andere groepen inwoners. Wij zetten de beweging in gang door het volgen van de strategische agenda. Deze agenda slaat een brug tussen deze lange termijn visie en de uitvoering. Daarbij rekenen we ook op de inzet van partners en inwoners uit de stad en vragen we ze, hoe zij willen bijdragen aan de uitvoering.

Dit om Zoetermeer te laten doorgroeien naar een stad in balans. Een stad waarin iedereen zich welkom en thuis voelt. Coronaherstelplan Ook 2022 staat nog steeds in het teken van corona. De coronacrisis heeft iedereen geraakt. Voor de een was de impact veel groter dan voor de ander. Verlies van dierbaren, verlies van baan, eenzaamheid, toegenomen kloof in de samenleving, et cetera. De werkelijke impact van de pandemie op de samenleving is nog deels onbekend. Het coronanoodfonds blijft daarom ook in 2022 ondersteuning bieden voor non-profit organisaties. Daarnaast wordt ingezet op activiteiten en binding van inwoners. Denk bijvoorbeeld aan de cultuurzomer- , winter- en sportieve (kennismakings)activiteiten voor de jeugd georganiseerd door verenigingen in samenwerking met de combinatiefunctionarissen. Ook blijven we scherp op signalen uit de samenleving, van ondernemers, de advisering van partners zoals de GGD op de volksgezondheidthema’s en informatie over de inzet van steunpakketten van het rijk. Aanpassingsvermogen, veerkracht, diversiteit en kwaliteit, samenhang en bundelen van krachten staan hierbij centraal. Dit doen we op een manier die bijdraagt aan het bereiken van de doelen van Zoetermeer 2040. Toekomstbestendig sociaal domein Voor wat betreft het sociaal domein is de inzet dat mensen zo lang mogelijk zinvol, vitaal leven en zich gelukkig voelen.

Dat geldt voor jong en oud. De druk op de zorg en het streven om deze in de toekomst ook beheersbaar, beschikbaar en bereikbaar te houden, betekent dat we blijven inzetten op anders denken, organiseren en technologie en innovatie te omarmen. Denk hierbij onder andere aan de community tegen eenzaamheid, Zoetermeer-voorelkaar en het sportakkoord. Allemaal voorbeelden die bijdragen aan zinvol, vitaal leven en zich gelukkig voelen.

14

Anders organiseren geven we onder andere vorm samen met InZet, de coalitie slimmer thuis en Zoetermeer zorg 2025. Het gaat niet alleen over zorg. Het gaat ook over wonen, inrichting van de openbare ruimten en ontmoetingsplekken. Dat is van grote invloed op zinvol en vitaal leven. Als het gaat om het jeugdzorgstelsel, dan wordt 2022 een spannend jaar. Er wordt over wetswijzigingen gesproken en de samenwerking tussen rijk en gemeenten wordt verder geïntensiveerd met een uitvoeringsagenda voor de komende jaren. Alles gericht op een verbetering van het huidige systeem. In Zoetermeer weten we al langer dat er iets moet veranderen. Vanuit de dagelijkse praktijk werken we dan ook op alle lagen aan vernieuwing en delen we onze inzichten op lokaal, regionaal en nationaal niveau. Transformatie sociaal domein - corona ondersteuning arbeidsmarkt Veel Zoetermeerders hebben tijdens de coronacrisis werk en inkomen verloren en zullen een beroep blijven doen op inkomensondersteuning. Zoetermeer ondersteunt mensen bij het vergroten van de bestaanszekerheid. Door het afbouwen van de ondersteuningsmaatregelen van het rijk houden we rekening met de mogelijkheid van een nawerking van de crisis als bedrijven het zonder deze steun niet redden.

Het gaat om de afbouw van de TOZO (Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers), TONK (Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten) en de NOW-regeling (Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid). Dit betekent dat er meer beroep kan worden gedaan op bijstand, Bbz (Bijstandsbesluit zelfstandigen), armoederegelingen of begeleiding bij schulden van mensen, die nog niet profiteren van de economische groei. Tegelijkertijd zien we door de groei van de economie kansen op de arbeidsmarkt. Dit pakken we samen op met de Binnenbaan bv, het Regionaal Mobiliteitsteam (RMT) en sociale partners in de stad. Hierbij geven we ook aandacht aan de signalen van de nationale ombudsman over de mogelijke meerjarige effecten van corona voor ondernemers.

Financieel perspectief op hoofdlijn Karakter Programmabegroting 2022: beleidsarm, in financieel onzekere tijden met inzet op herstel en blik naar voren Deze laatste begroting in de bestuursperiode 2018-2022 is er een in onzekere tijd. Onzeker in de zin van veel veranderingen, die van invloed zijn op de financiële vertreksituatie van de begroting. Het betreft de gevolgen van corona, de komst van een nieuw kabinet en last but not least de veranderingen in de financiële verhouding tussen rijk en gemeente. Ten opzichte van de in de Perspectiefnota 2022 (voorjaar 2021) geschetste situatie is er op een aantal dossiers het nodige veranderd. Er is meer zicht op de financiële compensatie van het rijk voor de kosten van corona. Verder zijn tussen kabinet en VNG voor het jaar 2021 en 2022 afspraken gemaakt over een compensatie van de gestegen kosten van de jeugdzorg en er zijn ontwikkelingen rond de herijking van het gemeentefonds. Er bestaat nog geen zicht op de komst van een nieuw kabinet en een nieuwe regeerakkoord. De financiële situatie van de gemeente voor het begrotingsjaar 2022 is door deze ontwikkelingen sterk verbeterd. Voor de jaren 2023 is dat nog niet het geval en overheerst nog onzekerheid.

Gelet op deze onzekerheden is, zoals ook aangegeven in de Perspectiefnota 2022, in deze programmabegroting zeer terughoudend omgegaan met voorstellen die het begrotingsbeeld structureel nadelig beïnvloeden. En zijn er ook geen voorstellen opgenomen die het mogelijk maken om het bestaande tijdelijke beleid tot en met 2022 (uit het Coalitieakkoord) in of vanaf 2023 te verlengen. Deze terughoudendheid vanuit het oog van het structureel begrotingsevenwicht laat onverlet dat wij initiatieven nemen om de maatschappelijke vraagstukken van de stad en haar inwoners/instellingen het hoofd te bieden. En gebruik te maken van mogelijkheden die zich in de gemeente voordoen. Met waar nodig de inzet van eenmalige financiële middelen. Zo worden bedrijven en verenigingen ondersteund om de gevolgen van de corona maatregelen te 15

doorstaan. De maatregelen hiervoor zijn opgenomen in het coronaherstelplan ‘Zoetermeer veerkrachtig uit de crisis’. Hiervoor zijn in de begroting incidentele middelen voorhanden. Daarnaast zijn voorstellen in voorbereiding om de in Zoetermeer 2040 onderkende vraagstukken ter hand te nemen. De ideeën/voorstellen hiervoor betreffen een breed palet van maatregelen variërend van het verbeteren van de wijken van de toekomst, ondersteuning van het onderwijsaanbod tot het ondersteunen van verenigingen en instellingen in hun investeringsplannen. De concrete raadsvoorstellen hiervoor worden eind 2021/begin 2022 aan de raad gepresenteerd. Onze inzet hierbij is om de uitvoering van deze voorstellen nog in 2022 te starten. Om dat ook budgettair mogelijk te maken stelt het college in de Programmabegroting 2022 voor om ten laste van de reserve Fonds Zoetermeer 2040 voor het begrotingsjaar 2022 een reservering van € 15 mln. op te nemen. Het feitelijke beschikbaar stellen van deze reservering vindt plaats op basis van de bespreking met en besluiten van de raad.

Financieel perspectief op hoofdlijn in cijfers In de Perspectiefnota 2022 is een aantal landelijke ontwikkelingen geschetst, waarvan de uitkomsten grote invloed hebben op het begrotingsbeeld van de gemeente. Het betreft met name de volgende vier dossiers met de financiële verhouding tussen rijk en gemeenten: 1. compensatie jeugdzorg; 2. bijdrage Wmo; 3. opschalingskorting; 4. herijking gemeentefonds Voor zover de ontwikkelingen in de financiële verhouding inmiddels hebben geleid tot harde toezeggingen van het kabinet, zijn deze in het onderstaande financieel perspectief verwerkt. De – eerdere – verwachtingen met betrekking tot de mogelijke structurele compensatie voor kosten jeugdzorg (vanaf 2023) en de gestegen kosten voor het gebruik van de Wmo (vanaf 2021) zijn, bij gebrek aan duidelijkheid hierover van het kabinet, niet langer in het financieel perspectief opgenomen. Daarnaast wordt het financieel beeld beïnvloed door structurele gevolgen van meldingen in het Tweede Tussenbericht 2022. Een gedetailleerde toelichting van het verloop van het begrotingsbeeld vanaf de Perspectiefnota 2022 is opgenomen in het onderdeel Financiële begroting.

16

Uit de tabel blijkt dat het begrotingsbeeld voor het jaar 2022 ten opzichte van de situatie in het voorjaar sterk is verbeterd. Het in de Perspectiefnota 2022 geschetste tekort van € 6,836 mln. is in 2022 omgeslagen in een overschot van € 1,037 mln. Voor de jaren vanaf 2023 is het beeld, in afwachting van besluitvorming van een nieuw kabinet over met name de compensatie van de kosten van de jeugdzorg en Wmo en de opschalingskorting, onverminderd negatief of op zijn best onzeker. De inhoud en potentiële omvang van die ontwikkelingen worden aan het eind van deze inleiding wel kort geduid. De verbetering van het begrotingsbeeld 2022 ten opzichte van de situatie van de Perspectiefnota 2022 is het gevolg van een veel hogere vergoeding door het rijk van de kosten van de jeugdzorg in 2022. Het kabinet heeft naar aanleiding van een uitspraak en advies van zogenoemde Commissie van Wijzen (arbitragecommissie) besloten de gemeenten voor 2022 te compenseren met een bedrag van € 1,314 miljard (aandeel Zoetermeer € 11,6 mln.). Dit is aanvullend op het eerder toegezegde bedrag van € 300 mln. (aandeel Zoetermeer € 2,6 mln.). Het financieel effect van deze besluiten maakt deel uit van de posten onder punt 8. De commissie adviseert ook een aantal inhoudelijke maatregelen (de ’Hervormingsagenda’) uit te werken dat tot een structureel (inhoudelijk en financieel) houdbaar jeugdstelsel moet leiden.

De uitwerking van deze agenda moet begin 2022 zijn afgerond. Het nieuwe kabinet kan besluiten nemen over de noodzakelijke aanpassingen aan het jeugdhulpstelsel en de financiële structurele compensatie van gemeenten. In afwachting van de concretisering van 17

maatregelen en besluitvorming daarover is de eerdere verwachting van € 2,6 mln. aan bijdrage vanaf 2023 niet meer in het begrotingsbeeld opgenomen (regel 7). De financiële problematiek van de gestegen kosten van Wmo door het maximeren van de eigen bijdrage heeft nog niet geleid tot een aanvullende bijdrage van het rijk. Het vraagstuk is wel van verschillende kanten onder de aandacht gebracht bij de departementen en Tweede Kamer als input voor een nieuw regeerakkoord; de (financiële) uitkomst hiervan is in afwachting van een nieuw kabinet ongewis. Vanwege deze onzekerheid is deze post/bedrag niet langer opgenomen in het begrotingsbeeld (regel 6). In de derde plaats speelt het vraagstuk van de opschalingskorting. Deze door het rijk op het gemeentefonds toegepaste korting loopt in de tijd op. De oploop is voor de jaren 2020 en 2021 bevroren. De VNG heeft bij het kabinet onder meer aangedrongen om de oploop van de korting ook voor het jaar 2022 te bevriezen. Dit is inmiddels door het kabinet toegezegd (zie Actualiteit: Septembercirculaire 2021). Tenslotte is het proces rond de herijking van de verdeling van het Gemeentefonds over de gemeenten een stap verder. De beoordeling van de uitkomsten van deze herijking is nog in volle gang. Een besluit over de herijking komt niet eerder dan in 2022 en wordt naar verwachting gepubliceerd in de meicirculaire van het jaar 2022.

Indien de besluitvorming door het kabinet in 2022 plaatsvindt, wordt de herijking van het gemeentefonds vanaf 2023 geeffectueerd. Het financiële gevolg naar de gegevens van augustus 2021 voor Zoetermeer is een nadeel van € 1,9 mln. in 2023 oplopend naar € 6,6 mln. vanaf 2026.

Financiële ontwikkelingen: een vooruitblik In het hiervoor geschetste begrotingsbeeld komt voor de jaren 2023 en verder nog geen rooskleurig beeld naar voren. Een verwacht begrotingstekort vanaf 2023 van ruim € 11 mln. biedt geen florissante vooruitblik. Tegelijkertijd moet beseft worden dat in de situatie vanaf 2023 nog geen rekening is gehouden met de mogelijke en verwachte structurele gevolgen van de compensatie van de kosten van de jeugdzorg. En ook de potentiële besparingsmogelijkheden vanuit de eerder aangehaalde Hervormingsagenda moeten nog (inhoudelijk/financieel) op haalbaarheid worden getoetst. Op basis van een – globale – inschatting is onze verwachting dat de combinatie van structurele rijksvergoeding en besparingspotentieel minimaal een bedrag van € 11 - 13 mln. oplevert. Het kunnen realiseren van de geraamde kostendaling is afhankelijk van de mogelijkheden, die de hervormingsagenda van het rijk en VNG (commissie Sint) bieden en de keuzes die de gemeente hierin maakt. Daarnaast wordt bij financieel effect van deze besparingsmogelijkheden rekening gehouden met in de begroting al opgenomen besparingen uit Ombuigen en vernieuwen. Tenslotte bestaat de kans dat sprake is van faseringsverschillen in het realiseren van de besparingen. Indien dit aan de orde is, biedt de weerstandscapaciteit (reserve vrij inzetbaar) enige ruimte om die faseringsverschillen op te vangen.

Bovenstaande inzet leidt ertoe dat het gepresenteerde begrotingsbeeld vanaf 2023, na besluitvorming van een nieuw kabinet, er in ieder geval beter voor komt te staan. Ontwikkelingen met een negatief effect op het begrotingssaldo zijn de mogelijke gevolgen van de herijking van het gemeentefonds. De herijking betreft een verandering in de verdeling van het gemeentefonds over alle gemeenten. De signalen tot nu toe zijn dat de gevolgen daarvan voor Zoetermeer negatief dreigen uit te pakken: € 1,9 mln. in 2023 oplopend naar € 6,6 mln. vanaf 2026. Een besluit tot herijking van het gemeentefonds, zowel naar inhoud als naar ingangsdatum, vraagt een besluit van het nieuwe kabinet. Een besluit wordt niet eerder dan in het voorjaar van 2022 verwacht, waarna de invoering en financiële gevolgen van de herijking op zijn vroegst vanaf 2023 optreden.

18

Actualiteit: Septembercirculaire 2021 De in de Programmabegroting 2022 - 2025 opgenomen cijfers zijn gebaseerd op de peildatum 1 september 2021. Een continue aanpassing van cijfers aan nieuwe feiten en ontwikkelingen is praktisch niet mogelijk en vanuit oogpunt van bestuurlijke rust in het besluitvormingsproces ook niet wenselijk. Niet voor niets zijn in de Planning en Control cyclus verschillende peilmomenten tijdens het jaar opgenomen waar steeds opnieuw de ‘balans wordt opgemaakt.’ Een van de pijlers van de P&C cyclus is dat de gevolgen van de meicirculaire (2021) worden betrokken in de Programmabegroting (2022) en dat de gevolgen van de septembercirculaire (2021) niet worden betrokken in deze programmabegroting maar worden betrokken in het volgende voorjaarsdebat (in 2022). Zie ook bijlage 1 Spelregels begrotingsbeleid. Deze hoofdregel neemt niet weg dat de inhoud van een septembercirculaire wel relevant kan zijn voor het inzicht in het najaarsdebat. Dat is dit jaar het geval. Uit de ‘Prinsjesdag-stukken’ komt in, in grote getallen, naar voren dat: - de opschalingskorting ook in 2022 wordt bevroren. Dit betekent voor Zoetermeer een eenmalig voordeel van € 1,9 mln.; - het beroep op het BTW compensatiefonds door gemeenten is lager dan geraamd.

Het overschot in dat fonds wordt in de algemene uitkering gestort: Zoetermeer een eenmalig voordeel in 2021 van € 1 mln.; - het accres van het Gemeentefonds vanaf 2022 stijgt door beleidsintensiveringen van het kabinet en een hogere loon- en prijsontwikkeling. Het budgettair effect voor de gemeentebegroting is nog in onderzoek maar per saldo in ieder geval positief. De financiële effecten van de Septembercirculaire 2021 voor het jaar 2021 worden verwerkt in het raadsmemo ‘financiële waterstanden’ eind december a.s. De financiële effecten voor de jaren 2022 en verder worden betrokken bij de volgende perspectiefnota.

Actualiteit: inhoudelijke opgaven Gelet op de eerder geschetste onzekerheden is in deze programmabegroting zeer terughoudend omgegaan met voorstellen die een structureel beroep op het begrotingssaldo doen. Evenwel neemt niet weg, dat er diverse inhoudelijke opgaven zijn, die op korte termijn om inspanning van de gemeente vragen. Voorbeelden hiervan zijn de museale functie, wijkrestaurants en de handhavingscapaciteit. Deze inspanning is het financieel kunnen overbruggen van de periode naar een volgend gemeentebestuur. Het eenmalige voordeel uit het bevriezen van de opschalingskorting in 2022 biedt hiervoor de budgettaire ruimte. De voorstellen hiertoe vragen nog besluitvorming van de raad.

Tot slot, een aanloop naar een nieuw kabinet Met een nieuw kabinet in aantocht (….) zal een nieuw regeerakkoord ook plannen bevatten met mogelijke inzet van extra budgettaire middelen op rijksniveau. En veranderingen in budgetten in de rijksbegroting werken door naar de omvang van het gemeentefonds. Hogere rijksuitgaven werken door naar een hoger gemeentefonds (andersom ook) via het zogenoemde accres. De budgettaire ruimte die een stijging van het accres biedt wordt – zoals gebruikelijk – eerst ingezet om de gevolgen van loon- en prijsontwikkeling op te vangen. Daarna moet het accres in het meerjarenperspectief dekking bieden voor de stijgende kosten doordat de stad ouder wordt. Zowel wat betreft de bevolking (met een hoger beroep op bijvoorbeeld Wmo voorzieningen als gevolg) als de infrastructuur (waardoor het onderhoud in de het openbaar gebied toeneemt). De eventuele structurele effecten van de septembercirculaire vanaf 2022 worden, zoals gebruikelijk, betrokken bij het opstellen van de volgende perspectiefnota. De eventuele effecten voor het lopende begrotingsjaar 2021 worden verwerkt in het raadsmemo waterstanden eind 2021. Voor de goede orde wordt opgemerkt, dat er geen afzonderlijk raadsmemo met de gevolgen septembercirculaire wordt uitgebracht. De hoofdlijn is hierboven weergegeven.

19

Het college volgt de verschillende ontwikkelingen op de voet. In het vroege voorjaar van 2022 komt in de voorbereiding van de gemeenteraadsverkiezingen, een actualisatie van de financiële situatie in het formatiedossier beschikbaar. De tabel toont dat de mogelijk structurele rijksvergoeding Jeugd in combinatie met het besparingspotentieel dat de commissie Sint heeft onderkend, voldoende soelaas kan bieden voor het begrotingstekort op meerjarenbasis. De gevolgen van de herijking van het gemeentefonds slaat het mogelijke begrotingsevenwicht weer uit het lood. Gegeven deze situatie geeft het college extra aandacht en capaciteit aan het thema ’kostenbeheersing jeugd’ en blijft bij het rijk en de VNG onverminderd aandacht vragen voor de structureel nadelige gevolgen van de opschalingskorting en de aanzuigende werking op het gebruik van de Wmo als gevolg van de maximering van de eigen bijdrage. Zo lang een nieuw kabinet nog geen besluiten heeft genomen over de structurele doorwerking van het advies van de Commissie van Wijzen en er nog geen duidelijkheid bestaat over de inhoud van een nieuw Regeerakkoord en de gevolgen daarvan voor de gemeentelijke financiën ziet het college geen aanleiding om op dit moment een aanvullend pakket van bezuinigingsmaatregelen voor te bereiden. Het college volgt de verschillende ontwikkelingen op de voet.

In het vroege voorjaar van 2022 komt in de voorbereiding van de gemeenteraadsverkiezingen, een actualisatie van de financiële situatie in het formatiedossier beschikbaar.

Financieel beeld en provinciaal toezicht Bij de beoordeling van het begrotingssaldo moet in ogenschouw worden genomen dat – in het begrotingsjaar 2022 – het tekort voor een groot deel wordt veroorzaakt door incidentele kosten. Voornamelijk omdat de beleidsintensiveringen uit het Coalitieakkoord 2018-2022 zich niet verder uitstrekken dan tot en met 2022. Dit betekent dat de uitvoering van wenselijk geacht beleid stopt als de incidentele dekking wegvalt in 2023. Het is dan aan het volgende college om hierover keuzes te maken. In onderstaande tabel wordt het begrotingssaldo in de periode van de meerjarenbegroting – per begrotingsjaar – gesplitst in structureel en incidenteel. Het structurele deel van het tekort is relevant in het kader van het provinciaal toezicht op de financiën. De provincie beoordeelt vooral of de structurele lasten worden gedekt door de structurele baten: zie onderstaande tabel.

20

Duiding begrotingstekort in relatie tot provinciaal toezicht Volgens de eisen van de provinciale toezichthouder is het formeel gezien voldoende wanneer het eerste begrotingsjaar structureel en reëel in evenwicht is. Als dat niet het geval is, stelt de provincie als eis dat hiervan uiterlijk het laatste jaar van de meerjarenbegroting sprake is. Dat betekent dat de structurele baten hoog genoeg zijn om de structurele lasten te dekken en dat de ramingen van baten en lasten realistisch zijn. De tabel toont, dat van het formele begrotingssaldo 2022 van € 963.000 negatief (regel A) een bedrag van € 6,641 mln. positief (regel A2) kwalificeert als een structureel overschot: de begroting 2022 is structureel en reëel in evenwicht. Voor de jaren 2023 en verder is dat nog niet het geval; voornamelijk het gevolg van de nog niet in de begroting geraamde (te verwachten) inkomsten rijksvergoeding jeugdzorg. Op basis van de in de tabel geschetste situatie is naar onze inschatting sprake van het zogenoemd repressief toezicht door de provincie en niet het zwaardere preventief toezicht. Financieel beeld en reservepositie Als gevolg van de verbeteringen in het financieel perspectief 2021 en 2022 is er een minder groot beroep op de reserve vrij inzetbaar nodig om de eerder verwachte begrotingstekorten af te dekken.

En daardoor valt het bedrag waarvoor eerder een beroep op de Enecomiddelen was voorzien € 12,5 mln. lager uit. Het voorstel is om dit bedrag toe te voegen aan de reserve Enecogelden. Op grond van besluitvorming in de raad van juni 2021 is een bedrag van € 60 mln. uit de Reserve Enecogelden overgebracht naar de reserve Fonds Zoetermeer 2040. Voorgesteld wordt om in 2022 het restant toe te voegen aan de reserve Fonds Zoetermeer 2040. Tenslotte stelt het college voor om binnen de reserve Fonds Zoetermeer 2040 een bedrag van € 15 mln. te reserveren. Die reservering biedt de raad de mogelijkheid om de kosten van – nog voor te leggen – voorstellen met betrekking tot de Omgevingsvisie Zoetermeer 2040 te kunnen dekken. In het onderdeel Financiële begroting worden beide voorstellen nader toegelicht.

21

Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie

22

Maatschappelijk effect programma: Wat willen we bereiken? Iedereen werkt, leert en/of doet naar vermogen mee Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie geeft de inspanningen weer, die eraan bijdragen dat elke Zoetermeerder leert, werkt of meedoet naar vermogen. Onderwijs Roy T. Bennett zei ooit: “De mooiste dingen ontstaan niet vanuit onze comfortzone”. Dat bleek ook waar te zijn in de periode van de pandemie. Naast de pijnlijke, negatieve of ongemakkelijke gevolgen die kinderen, leerlingen, studenten en onderwijzend personeel ondervonden, leverde COVID-19 ook bijzondere, mooie en positieve zaken op. Pedagogisch medewerkers, leerkrachten en docenten vonden nieuwe wegen om ‘leren’ te stimuleren, de waardering voor het onderwijs steeg en kinderen en jongeren ontwikkelden zich veel meer vanuit huis in nabijheid van hun ouders. De kracht om samen iets voor anderen te betekenen groeide enorm. Wat het meest gemist werd, is de verbinding met elkaar, omdat je geen leeftijdsgenoten zag doordat het kinderdagverblijf, school, opleiding, universiteit of je kantoor gesloten was. De lessen uit deze periode moeten vastgehouden worden en de negatieve gevolgen beperkt of voorkomen. Daarvoor zijn vele middelen vrijgemaakt op gemeentelijk en rijksniveau, zoals het Nationaal Programma Onderwijs.

Na de inventarisatie van wat nodig is en nadat bedacht is wat optimaal bijdraagt aan (bij voorkeur structurele) verdere kwaliteitsverbeteringen, zullen vele miljoenen euro’s ingezet gaan worden. De kunst is om een mooi complementair en elkaar versterkend leer-ontwikkel-pakket te bieden aan alle Zoetermeerders; van heel jong tot onze werkende, oudere populatie. Een pakket dat afgestemd is tussen partners en gemeente en past binnen de kaders van Zoetermeer 2040. In 2022 gaan we op volle toeren hiermee aan de slag. Werkgelegenheid Met de vaststelling van de Omgevingsvisie Zoetermeer 2040 en de bijbehorende 1e Strategische Agenda, sturen we gerichter op factoren die belangrijk zijn voor het floreren van de economie in relatie tot de (toekomstige) ontwikkeling van de stad. Daarnaast spelen we in op de kansen die we nu zien en die goed zijn voor het economisch vestigingsklimaat van Zoetermeer. In de omgevingsvisie Zoetermeer 2040 is de campusontwikkeling op Dutch Innovation Park een cruciale ontwikkeling als de ‘zichtbare aanjager’ van de ‘economische hub voor toegepaste innovatie’. Door de coronacrisis is het van belang economisch herstel aan te jagen en daarvoor (o.a.) versnelde kansen voor innovaties te omarmen. Vele ICT/ITtoepassingen hebben het afgelopen jaar een vlucht genomen. Naast kansen brengt de versnelling van de digitaliseringstrend ook onzekerheden met zich mee.

Niet alle ondernemers zijn behendig in het aanpassen van hun businessmodel. Daar waar mogelijk ondersteunen we onze ondernemers in het toekomstbestendig maken van hun bedrijf. Bijvoorbeeld via de subsidieregeling Digitaliseringsvoucher MKB Zoetermeer die met steun van de provincie ZuidHolland en de MRDH oktober 2021 is opengesteld. Daarnaast heeft Zoetermeer op het park al een MKB Digiwerkplaats. Daar kunnen ondernemers terecht bij studenten die hen helpen met hun digitale transformatie vraagstukken Wanneer de uiteindelijke impact van de coronacrisis zichtbaar wordt (naar verwachting na beëindiging van de coronasteunmaatregelen vanuit het rijk), wordt opnieuw flexibiliteit van de gemeente gevraagd om mee te denken met ondernemers, hen te ondersteunen en te faciliteren in de vragen die bij hen leven. Tijdens de coronacrisis zijn de regionale afstemming en kennisuitwisseling op het gebied van economisch beleid en maatregelen toegenomen. Samen met buurgemeenten, de MRDH en de provincie Zuid-Holland blijft de gemeente ook in 2022 werken aan een sterk economisch vestigingsklimaat in Zuid-Holland.

23

Hier profiteert Zoetermeer van en de regionale economie wordt weerbaarder en aantrekkelijker. Dit is goed voor de werkgelegenheid. Een van de instrumenten die we hiervoor gebruiken is het partnership met de regionale ontwikkelingsmaatschappij Innovation Quarter (IQ). De groeiambitie van Zoetermeer met als gevolg een meervoudige ruimteclaim, vraagt dat we de bestaande ruimte beter benutten. Daarbij moeten we rekening houden met de veranderende vraag van ondernemers naar vastgoed- en vestigingslocaties. De bedrijventerreinmarkt ontwikkelt zich twee kanten op. Enerzijds worden de activiteiten schoner, stiller en kleinschaliger. Er ontstaat vraag naar huisvesting in een levendig, gemengd (informeel) werkmilieu. Anderzijds neemt het belang van functionele bedrijventerreinen toe, door de groei en schaalvergroting van met name logistiek en industrie. (Stec Groep, 2021). Ook de behoefte aan kantoorruimte verandert naar een nieuwe type omgeving. Als gevolg van technologische ontwikkelingen hebben vastgoed en flexconcepten voorkeur voor een functiemix (gemengd milieu), waarbij het welzijn van werknemers een steeds belangrijkere rol inneemt. De focus komt te liggen op het toevoegen van meer kwaliteit op knooppuntlocaties: een aantrekkelijke stedelijke mix van moderne kantoorruimte met wonen en voorzieningen in een dynamisch en aantrekkelijk verblijfklimaat (Stec groep, 2021).

In MRDH verband actualiseren we de regionale strategie werklocaties 2019-2030, waarin we met de bovenstaande trends rekening houden. Ook lokaal vergt de vraag naar nieuwe werkconcepten en de veranderende eisen aan vastgoed aandacht in herstructurerings- en nieuwbouwprojecten. Arbeidsparticipatie: Meedoen met Meerwaarde Zoetermeer wil een stad zijn waar iedereen mee kan doen. Waar iedereen zich thuis voelt, kan werken, zich kan ontplooien en ontspannen. We zetten ons in voor een samenleving waar iedere Zoetermeerder ertoe doet en tot zijn recht kan komen. Óók wanneer er onverwachte situaties ontstaan. Dit betekent kunnen meedoen, het vinden van betaald werk, financieel kunnen rondkomen en de aanpak van schulden. Het niet kunnen rondkomen en het hebben van schulden kan leiden tot problemen op andere levensgebieden, bijvoorbeeld huiselijk geweld en gezondheidsklachten. Ook weten we dat kinderen van ouders met schulden opvallend vaak zelf ook in geldproblemen komen. In de kadernota Meedoen met Meerwaarde zetten we daarom in op maatschappelijk rendement. Dit betekent dat de middelen die we inzetten, moeten leiden tot een duurzaam resultaat. Bij het verdelen van schaarse middelen wegen we ook de effecten op andere leefgebieden mee. Bijvoorbeeld de besparingen op zorgkosten, de baten van een veiligere stad of kansen voor opgroeiende kinderen.

Het project Aandacht Werkt maakt duidelijk dat aandacht verschil kan maken. Belangrijk is dat er naast participatie ook aandacht is voor de (soms complexe) problematiek als geheel. En dat de hulp vanuit de verschillende domeinen op elkaar is afgestemd. Speerpunten in 2022: Wat gaan we daarvoor doen? Onderwijs • •

Onze partners steunen in o.a. kinderopvang, het onderwijs, de vrije-tijd-sectoren en de werkgevers/bedrijven om de negatieve leer- en ontwikkelingsgevolgen van COVID-19 te beperken. We verbeteren de ontwikkelingskansen door samen in te zetten op een structurele kwaliteitsverbetering van het aanbod. Doorlopende ontplooiingskansen bieden voor alle inwoners van Zoetermeer (Zoetermeer 2040, hoofdlijn 4), doordat we met onze partners werken aan hybride en modulair onderwijs. 24

• • • •

Werken met de nieuwe Lokaal Educatieve Agenda Zoetermeer 2021-2030 waardoor we met focus, integraliteit en sturing de gezamenlijke ambities realiseren doordat we – waar nodig - nieuwe vraagstukken agenderen, vraagstukken afsluiten of de focus verleggen voor een goede verbinding met vragen en overlegtafels in de stad. Achterstanden in leren en ontwikkelen bij kinderen verminderen door een gerichte aanpak. Het onderwijsachterstandenbeleid wordt voortgezet en waar nodig en wenselijk uitgebreid. Er is daarbij extra aandacht voor de kinderen en jongeren die, vanwege de coronasluiting een extra achterstand hebben opgelopen. Dit doen we onder andere door het beschikbaar stellen van gemeentelijke subsidie. De kadernotities primair en voorgezet onderwijs implementeren en het opstellen van een Integraal Huisvestingsplan voor Voortgezet Onderwijs. Laaggeletterdheid terugdringen door onder andere educatietrajecten in te kopen via een aanbesteding, het (door)ontwikkelen van de doorlopende leerlijn, het verhogen van het bereik onder de NT1 doelgroep en het verbeteren van de monitoring en registratie.

Economie De actieagenda Economie 2020-2022 vormt de basis voor onze inzet op economie in 2022. De complete actieagenda wordt geactualiseerd op basis van de uitkomsten van het onderzoek naar de staat van economie van Zoetermeer en Koopstromenonderzoek 2021. 1. impuls kenniseconomie, door: o aanjagen verbinding van werkgevers met onderwijs; o stimuleren (regionale) samenwerking, start-up en scale-ups. 2. verbeteren vestigingsklimaat, door: o uitwerken kerndocument strategie werklocaties en inbrengen in planvorming; o behouden en versterken commercieel voorzieningenniveau (retail, horeca, leisure); 3. stimuleren van MKB-ondernemers om daadwerkelijk aan de slag te gaan met digitalisering. Arbeidsparticipatie Stimuleren duurzame arbeidsparticipatie: • • • • • •

dienstverlening ingericht op afstand tot de arbeidsmarkt en escalatierisico; inclusief ondernemen; inzet op kansberoepen; nieuwe wet inburgering; arbeidsmarktactiviteiten; Regionale werkcentrum: ondersteuning COVID-19 gerelateerde werkzoekenden en zelfstandigen.

Inkomensondersteuning: • • •

inkomensvoorzieningen up-to-date houden; samenwerking met de samenleving en partners om kinderen te ondersteunen; lobby met Divosa en VNG gericht op een gezamenlijke aanpak armoede met het rijk. 25

Schuldhulpverlening: • regie integrale schuldhulpverlening; • impuls vroegsignalering en schuldpreventie; • vergroten financiële rust.

Doelstellingen Doelstelling 1.1 Bijdragen aan maatwerk in spelen en leren Van waarde zijn in de maatschappij daar draait het om. Daarvoor moet je je talenten ontdekken, je vaardigheden ontwikkelen, blijvend leren en werk vinden dat bijdraagt aan jouw geluk. En dan draag je ook bij aan een levende, lerende stad. We hebben in 2021 samen met het bestuurders vanuit onderwijs (po, vo, mbo, hbo), de kinderopvang, de bibliotheek en het CKC & Partners een nieuwe Lokaal Educatieve Agenda Zoetermeer 2021-2030 (LEA) opgesteld. De nieuwe opzet en overlegstructuur voldoet aan de vraag om meer focus, integraliteit en sturing op de gezamenlijke ambities te realiseren. De LEA is een document dat in 2022 de mogelijkheid biedt om gaandeweg bij te sturen door regelmatig met elkaar stil te staan bij onze ambities, bij wat we doen en hoe we dat gezamenlijk doen. In de komende jaren dienen zich nieuwe ontwikkelingen aan, die hun impact hebben op de samenwerking tussen onderwijs, kinderopvang, gemeente, zorgpartners en andere ketenpartners. Als gemeente hebben we vier belangrijke pijlers in onze visie. De speerpunten voor 2022 en volgende jaren zijn hieronder per pijler vermeld. 1. Stimuleren dat er een (onderwijs)aanbod op maat is, zodat ieder kind, jongere en volwassene zich zo optimaal mogelijk kan ontwikkelen in kwalitatief goede accommodaties.

Dit doen we door: o Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs uit te gaan voeren door accommodaties voor het primair onderwijs en voortgezet onderwijs te vervangen en/of toekomstbestendig te maken. o Integrale Kindcentra met meerdere partners initiëren passend in de wijk, waarbij naast kinderopvang ook breder wordt gekeken naar partners op het gebied van sport, ontmoeting en zorg. 2. Organiseren met partners dat kinderen gedurende hun ontwikkeling goed begeleid worden. Met name tijdens de overgangen naar en in het onderwijs krijgen kwetsbare leerlingen extra steun. Dit vindt plaats door: o In te zetten op het leggen van de basis bij de jeugd voor een leven lang ontwikkelen (hoofdlijn 4 van Zoetermeer 2040). o De middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs binnen het onderwijs en de gemeentelijke NPO-middelen complementair en afgestemd in te zetten voor de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Niet alleen cognitief, maar ook op de brede ontwikkeling op sociaal-emotioneel vlak. o Het beperken van ontwikkelingsachterstanden bij jonge kinderen en voorschoolse educatie aan te bieden.

26

o o o o o

Extra ondersteuningsmogelijkheden te bieden op de basisscholen waar veel kinderen zitten met onderwijsachterstanden. Dit gebeurt onder andere door het aanbieden van schakelklassen, taalklassen en brede school activiteiten. De samenwerking jeugdzorg en kinderopvang verder verbeteren en de deskundigheid binnen de kinderopvang versterken, zodat meer kinderen binnen de reguliere voorzieningen blijven en er zo minder beroep gedaan wordt op de jeugdzorg. Het uitvoeren van de gezamenlijke Gelijke Kansen Agenda met aandacht voor het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs. Binnen de aanpak voorkomen schoolverlaten en aansluiting onderwijs – arbeidsmarkt, ook extra in te zetten op jongeren in een kwetsbare positie. Zo is er extra ondersteuning bij de overgang van primair onderwijs naar voortgezet onderwijs en van voortgezet onderwijs naar het middelbaar beroepsonderwijs. De verbinding tussen passend onderwijs en jeugdhulp te leggen, waardoor meer mogelijkheden ontstaan voor maatwerk binnen het onderwijs en ook wordt samengewerkt aan vroegtijdig preventieve ondersteuning.

3. Een goede start, maar ook actief kunnen blijven op de arbeidsmarkt, is belangrijk. Ondersteunen van onderwijsinstellingen en ondernemers om te komen tot een betere aansluiting tussen opleidingen en arbeidsmarkt door in te zetten op: o Het verder stimuleren van een divers aanbod van mbo- en hbo-opleidingen, passend bij de economische structuur en de belangrijke sectoren van de stad. En ons daarnaast blijven inspannen op hoofdlijn 4 in Zoetermeer 2040 om de verbinding te leggen met het bedrijfsleven en instellingen in de stad om zo vernieuwende onderwijsconcepten te realiseren zoals bijvoorbeeld associate degree-onderwijs, en modulair en certificeerbaar onderwijs. o Samenwerking binnen het programma Sterk Techniekonderwijs Vmbo met gemeenten, met mbo en bedrijfsleven om leerlingen vroegtijdig de kans te bieden bij de bedrijven in de praktijk te leren, ongeachte hun achtergrond. 4. Iedere volwassen inwoner beschikt over voldoende basisvaardigheden. Om zelfstandig en actief deel te kunnen nemen in onze samenleving is het nodig om te beschikken over een goede beheersing van de Nederlandse taal, een basisrekenvaardigheid en digitale vaardigheden. Het vergroten van deze basisvaardigheden vindt plaats door: o Te blijven werken aan het bereik van het aanbod, zodat nog meer mensen deelnemen. Vooral in de groep met Nederlands als moedertaal.

De adviezen uit het innovatieve traject met het Thrive instituut, zullen hierbij behulpzaam zijn. o Uitvoering te geven aan de doelen en ambities, zoals vastgelegd in de notitie Aanpak laaggeletterdheid, Regioplan regio Zuid-Holland Centraal.

Doelstelling 1.2 Beperken uitval in het onderwijs Jongeren met een afgeronde beroepsopleiding hebben meer kans om hun leven op eigen wijze vorm te geven, dus dat gunnen we ze allemaal. De regionale doelstelling is, dat alle jongeren een gelijke kans verdienen op een duurzame plek op de arbeidsmarkt en dat zij goed kunnen meekomen in onze samenleving. Via de aanpak van ongeoorloofd schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten dragen we er daarom aan bij dat zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie halen. Voor die jongeren waar terugkeer naar school echt geen optie is, realiseren we een vlotte doorstroom naar de arbeidsmarkt. Daarbij richten we ons ook op de jongeren uit het praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs en de entree-opleidingen (mbo 1), de zogenaamde ‘Jongeren in een kwetsbare positie’. Vooral voor hen is het ontwikkelen van hybride leeromgevingen van groot belang, zodat ook zij kunnen participeren. Het is belangrijk dat elke jongere op de plek komt die voor hem of haar het meest passend is en dat we deze jongeren in beeld houden, waar nodig 27

begeleiden bij hun overstap en volgen om te kijken of zij hun plek behouden. De gezamenlijke ambities van de gemeenten en regionale onderwijsinstellingen Haaglanden zijn vastgelegd in de regionale Voortijdig School Verlaten-agenda 2021-2024. Omdat elk kind recht heeft op een passende (onderwijs)plek spannen ouders, scholen, leerplicht/RMC en zorgpartners zich samen in 2022 hiervoor in door: • • • • •