Bijlage 1 - Perspectiefnota 2026

* € 1.000 programma + naam

2025 Primitieve begroting

Wijziging raad t/m april

Begrotingswijziging perspectiefnota programma's

Begrotingswijziging perspectiefnota overige

Prognose TB1 einde jaar

1. Onderwijs, economie en Arbeidsparticipatie

-59.162

-3

-3.477

-2.898

-65.539

2. Samen leven en ondersteunen

-152.075

-350

-609

-538

-153.572

3. Leefbaarheid, duurzaam en groen

-35.088

0

422

-208

-34.874

4. Vrije tijd

-25.605

-27

-580

-454

-26.666

5. Veiligheid

-21.557

0

0

0

-21.557

6. Dienstverlening en participatie

-11.263

0

246

-155

-11.172

7. Inrichting van de stad

-6.952

511

-112

112

-6.441

362.093

0

9.178

4.141

375.412

Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Heffingsbedrag Vennootschapsbelasting

-231

0

0

0

-231

Overzicht overhead

-60.466

-481

950

0

-59.997

Eindtotaal

-10.306

-350

6.018

0

-4.637

De eerste kolom in de tabel laat de primitieve begroting zien zoals door de raad is vastgesteld in de raadsvergadering van 11 november 2024. In dit Eerste Tussenbericht zijn de begrotingswijzigingen van 2025 verwerkt tot en met de raad van april 2025. Die staan in de tweede kolom. In de derde kolom zijn de bedragen opgenomen als gevolg van nieuw beleid dat al in 2025 start, afwijkingen op bestaand beleid en onvermijdelijke ontwikkelingen. Deze bedragen zijn toegelicht in de programma's.

94

De overige mutaties zijn opgenomen in de vierde kolom. Daarin zijn de resultaatbestemmingsvoorstellen meegenomen. Het jaarrekeningresultaat van 2024 wordt bij het vaststellen van de jaarstukken gestort in de reserve Vrij inzetbaar via OAD en in de jaren erna via OAD op programma's beschikbaar gesteld. De mutaties in 2025 zijn per saldo neutraal maar leiden tot verschuivingen tussen programma's. Daarnaast zijn de technische wijzigingen in deze kolom verwerkt. De tabel toont in de laatste kolom voor 2025 de prognose per programma als alle voorstellen uit het Eerste Tussenbericht 2025 worden overgenomen. De bedragen per programma kunnen enigszins afwijken van de bedragen in het hoofddocument, omdat daarin de cijfers per onderwerp zoveel mogelijk in samenhang zijn gepresenteerd, terwijl in de tabel de financieel-technische verwerking is weergegeven. De laatste kolom laat de verwachte uitkomst zien van de jaarrekening 2025 op basis van de huidige kennis.

95

Bijlage 3. Resultaatbestemming jaarrekening 2024 In de jaarrekening 2024 is een resultaat van € 6,8 mln. vastgesteld. Dat positieve resultaat is, in afwachting van het voorstel ’resultaatbestemming’ ten gunste gebracht van de Vrij inzetbare reserve. Het definitief bestemmen van het resultaat gebeurt jaarlijks bij de perspectiefnota. Hierdoor kan de gemeenteraad dit betrekken bij de integrale afweging van de verschillende beleidsvoornemens. De daarvoor benodigde voorstellen tot budgetoverheveling en resultaatbestemming worden in deze bijlage toegelicht. In paragraaf 2 worden de herfaseringen toegelicht en in paragraaf 3 de restantkredieten.

Budgetoverhevelingen Het rekeningresultaat wordt positief beïnvloed door taken die in 2024 niet volledig zijn afgerond en waarvan het vervolg in de jaren 2025 en verder wordt voorzien. Vanwege het ‘ravijnjaar 2026’ wordt in deze perspectiefnota terughoudend omgegaan met het overhevelen van budget of het doen van resultaatbestemmingsvoorstellen. Daarbij heeft het college gekozen voor het uitgangspunt ‘Nee, tenzij…..’. Dat uitgangspunt wordt op twee manieren toegepast. 1. In het algemeen worden geen voorstellen gedaan met overheveling naar 2026; 2. Als er budget beschikbaar is voor 2025 wordt dat budget eerst aangesproken voordat overgebleven budget uit voorgaande jaren beschikbaar wordt gesteld. Bij het Tweede Tussenbericht zal meer inzicht bestaan in het verloop van de werkzaamheden en volgt een actualisatie. Volgens ons begrotingsbeleid moeten voorstellen tot de budgetoverhevelingen van 2024 naar volgende jaren voldoen aan de volgende criteria: • de activiteiten waar het budget in 2024 voor beschikbaar was zijn niet (geheel) uitgevoerd en de activiteiten zijn ook in 2025 of later nog noodzakelijk; • voor deze activiteiten is geen structureel budget in de begroting beschikbaar; • bij het vaststellen van de jaarrekening is op het betreffende programma sprake van een positief rekeningresultaat; • het budget is niet eerder overgeheveld.

Voor activiteiten die niet volledig voldoen aan de criteria van budgetoverheveling maar waarbij het wel gaat om eenmalig budget voor activiteiten die in 2025 of later nog uitgevoerd worden wordt een resultaatbestemmingsvoorstel gedaan. In onderstaande tabel zijn de aangeleverde voorstellen opgenomen inclusief advies om het betreffende budget naar volgende jaren te brengen. Onder de tabel worden de adviezen toegelicht.

96

Bedragen * € 1 Nr

Progr Omschrijving

Budgetoverheveling (BO) of

Advies

Naar

Naar

Naar

Naar

Naar

2025

2026

2027

2028

2029

-123.000

-44.000

-10.000

Resultaatbestemming (RB)

wel/niet over

1

1

Samenhang fysiek en sociaal domein ihkv Z2040

BO

niet

2

1

Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal, taakmutaties

RB

wel

429.772

3

1

Arbeidsmarktregio Zuid-holland centraal

RB

wel

2.467.848

4

2

Toegankelijkheid, impulsgelden

RB

wel

290.000

5

2

Crisisorganisatie

BO

wel

248.000

6

2

Toekomstbestendige jeugdhulp

BO

niet

7

3

Winkelcentra

RB

wel

8

3

Externe adviescommissie bomen;

BO

niet

92.000

9

3

Verbeteren schoolpleinen

BO

niet

105.000

10

3

Klein onderhoud wegen

BO

niet

318.000

11

3

Buitengym

RB

niet

120.000

12

3

Schoon is gewoon

BO

niet

13

3

Europatunnel

RB

wel

1.248.000

14

4

Deze zomer naar het zwembad

BO

niet

245.000

15

4

Toegankelijkheid gemeentelijke accommodaties

BO

wel

453.910

16

5

Social Hub

BO

niet

113.305

17

6

Omgevingswet

RB

wel

155.000

18

7

Ontsluiting Rokkeveen en Lansingerland

BO

niet

76.000

19

7

Pilot buurtvervoer

BO

niet

160.000

20

7

Verkeersveiligheid

BO

niet

21

7

Engelandlaan

RB

wel

62.000

22

7

Woonwagenhuisvesting

RB

wel

164.000

23

7

Noodtrap Croesinckplein

BO

niet

120.000

24

7

Grondzaken faciliterend

RB

wel

-337.500

25

ovh

Verbeteren stadhuis

storten in reserve

wel

3.060.000

26

ovh

Data gedreven werken

BO

niet

XXX XXX

Samenhang fysiek en sociaal domein ihkv Z2040

213.000

719.452 208.000

510.000

163.000

-102.000 80.000

Totaal budgetoverhevelingen met positief advies

701.910

0

0

0

0

Totaal resultaatbestemmingsvoorstellen met positief advies

7.747.120

-102.000

-123.000

-44.000

-10.000

XXXXXXXXXX XXXXXXX

XXXXXXX

XXXXXXX

XXXXXXX

XXXXXXX

XXXXXXXXXXXXXXXXXXXX

XXXXXXXXXX

97

2026 Bij de voorstellen 1, 6, 10, 11, 12, 18, 19 en 26 gaat het om budget dat in 2024 niet of niet volledig is uitgegeven en overheveling naar 2026 aan de orde is. In 2025 is voor deze activiteiten ook tijdelijk budget beschikbaar. Soms is er sprake van een tijdelijke ophoging op regulier budget. Het college stelt voor om geen overheveling naar 2026 te doen, het verloop van de activiteiten in 2025 af te wachten en in het Tweede Tussenbericht daarover te rapporteren. 2025 Ook bij de voorstellen 8, 9, 14, 16, 20 en 23 raadt het college af om in dit stadium aanvullend budget beschikbaar te stellen en eerst gebruik te maken van het budget 2025. Bij het Tweede Tussenbericht bestaat meer inzicht in de activiteiten. Het college geeft een positief advies bij onderstaande voorstellen. Bij voorstellen 2 en 3 gaat het om geld voor de arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal. Gemeente Zoetermeer is penvoerder en ontvangt gelden via de Algemene Uitkering. Besteding vindt plaats aan de hand van door deelnemende gemeenten ingediende plannen. De gelden dienen beschikbaar te blijven voor de regio. 2. Arbeidsmarktregio Zuid-Hollland Centraal, openstaande taakmutaties In opdracht van het Rijk werkt de arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal (ZHC) aan twee extra taken: 1. het begeleiden van (kwetsbare) jongeren naar werk en 2. de regionale doelgroepspecifieke aanpak.

Doelstelling van de eerste taak is om gemeenten, scholen, en hun partners zich in te zetten om kwetsbare jongeren te ondersteunen naar vervolgonderwijs of werk (Aanpak Jeugdwerkloosheid). Het doel van de regionale doelgroepspecifieke aanpak is om arbeidsparticipatie van statushouders en andere kwetsbare groepen te vergroten en hen extra te ondersteunen. 3. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal Om ervoor te zorgen dat meer mensen kunnen deelnemen aan de arbeidsmarkt werken overheidsinstellingen, werknemers- en werkgeversorganisaties en onderwijsinstellingen samen om de dienstverlening in de arbeidsmarktregio te verbeteren. De gemeente Zoetermeer ontvangt als centrumgemeente een decentralisatie-uitkering voor het versterken van de arbeidsmarktregio’s met als doel de samenwerking te verstevigen. Vanuit de decentralisatie-uitkering worden structurele kosten gemaakt om de regiefunctie uit te voeren (programmamanager, programmasecretaris) en de publieke werkgeversdienstverlening (WSP, social return) vorm te geven. Daarnaast zijn er incidentele middelen om dienstverlening aan inwoners te ontwikkelen (psychisch beperkten, arbeidsbeperkten, jongeren, statushouders). Deze opgave vraagt om een structurele meerjarenaanpak met een structurele financiering. Deze structurele financiering is vanaf 2025 door het Rijk toegekend.

In 2024 zijn niet alle beschikbare middelen besteed, mede doordat er tijdens de coronacrisis veel middelen beschikbaar zijn gesteld vanuit het 3e steun- en herstelpakket voor het voorkomen van werkloosheid. Deze middelen zijn deels meerjarig begroot door leerwerkmakelaars voor jongeren in te zetten in de periode van 2024 tot en met 2027. In 2025 zal er een plan uitgewerkt worden om jongeren met een psychische beperking extra te ondersteunen en wordt het Werkcentrum Zuid-Holland Centraal operationeel.

98

4. Impulsgelden In het Coalitieakkoord zijn impulsmiddelen toegankelijkheid beschikbaar gesteld (tijdvak 2023 t/m 2026, € 0,15 mln. per jaar). Het betreffen middelen bestemd voor nieuw beleid algemene fysieke toegankelijkheid. In het Manifest Fysieke Toegankelijkheid dat in het voorjaar naar de raad is gestuurd is vastgelegd hoe Zoetermeer aan de slag wil gaan met het verbeteren van de fysieke toegankelijkheid. Daarbij is rekening gehouden met de resterende middelen uit 2024 en eerdere jaren. 5. Crisisorganisatie In 2024 zijn de maatregelen vanuit de crisisorganisatie in gang gezet. Deze maatregelen hebben een ander verloop dan vooraf bedacht. Een deel van de gestarte maatregelen uit 2024 loopt door in 2025. Daarnaast hebben personele omstandigheden bijgedragen aan een vertraagde start van het ZIN-team. Zonder deze aanvullende inzet, kunnen de maatregelen niet worden uitgevoerd of moeten deze vroegtijdig worden stopgezet. De berekende verwachte opbrengsten (ruim € 1,2 mln.) zullen dan niet behaald worden en de wachttijden bij Jeugd- en Gezinshulp zullen oplopen. 7. Winkelcentra Voor het verbeteren van de uitstraling van de openbare ruimte van verouderde wijkwinkelcentra en kantoor- en bedrijventerreinen is een uitvoeringsbudget beschikbaar gesteld. Door capaciteitsproblematiek is de uitvoering van de werkzaamheden nu geprogrammeerd voor 2025.

Voorgesteld wordt om het ontstane voordeel in 2024 via een resultaatbestemming over te zetten naar 2025. De raad is in februari per memo over de voorgenomen werkzaamheden geïnformeerd. 13. Europatunnel In de jaarstukken 2023 was een voorziening opgenomen voor herstelwerk aan de Europatunnel omdat er platen omhoog kwamen. Door een noodmaatregel is het acute risico weggenomen en is de voorziening in de jaarstukken 2024 vrijgevallen. De werkzaamheden moeten nog wel worden uitgevoerd. Daarvoor loopt een aanbestedingstraject. 15. Toegankelijkheid gemeentelijke accommodaties In 2024 is gestart met het opstellen van een plan van aanpak voor het verbeteren van de toegankelijkheid van openbare gebouwen, zodat deze ook te bezoeken zijn voor mensen met een handicap of beperking. De uitvoering is gestart in het 4e kwartaal 2024 en loopt door in 2025. 17. Omgevingswet De Omgevingswet is in werking getreden en de transitiefase is per 1 januari 2024 gestart. De aangeschafte software voor het opstellen van het omgevingsplan voldeed niet. En is een nieuwe applicatie aangeschaft. Hierdoor is vertraging opgetreden. Het projectplan voor de transitiefase van de Omgevingswet 2024-2026 is afgerond en op basis daarvan zijn al opdrachten verstrekt, die pas begin 2025 zijn gestart.

Het niet bestede bedrag uit 2024 is nodig voor de uitvoering van het Projectplan transitiefase Omgevingswet 2024 tot en met 2026. 21. Engelandlaan De bouw van het woningversnellingsproject Engelandlaan 270 is verschoven in de tijd. In 2023 is het bestemmingsplan vastgesteld. Het project heeft een vertraging in de uitvoering van meer dan 1,5 jaar. De ontwikkelaar heeft het bouwplan aangepast. Er is een nieuwe aannemer ingeschakeld om de bouwkosten te verlagen. De sloop is gestart en de fase van het bouwrijpmaken zal daarna starten en naar verwachting van 2025 tot 2026 duren. 22. Woonwagenhuisvesting 99

De opdracht aan de aannemer voor de herinrichting van de Bleiswijkseweg is in 2024 stilgelegd omdat er geen overeenstemming was bereikt in 2023 tussen gemeente en gebruiker van de grond. Er zijn al wel verplichtingen aangegaan. Budget inclusief overheveling is misschien niet toereikend. 24. Faciliterend grondbeleid Voor het programma Binnenstad is een meerjarig uitvoeringsbudget beschikbaar gesteld voor een aantal faciliterende projecten. De gesprekken met de marktpartijen om tot gezamenlijke plannen te komen vragen meer tijd. De planning van Oostergo en Eleanor Rooseveltln 3-29 loopt uit naar 2025. Bij de Stedin projecten zijn de gronden niet in 2024 verkocht, planning is 2025. De hiermee gemoeide kosten en inkomsten faseren mee. De faciliterende projecten staan neutraal in de begroting 2025 (lasten zijn gelijk aan baten). 25. Verbeteren kwaliteit en functioneren van het Stadhuis-Forum In 2024 en in 2025 zijn middelen opgenomen om de kwaliteit en het functioneren van het Stadhuis-Forum te verbeteren. De ontwerpfase heeft meer tijd gekost met als gevolg dat de uitvoering grotendeels verschuift naar 2025 en 2026. Omdat de uitvoering met onzekerheid gepaard gaat wordt voorgesteld het uit 2024 resterend bedrag voorlopig te storten in de brede bestemmingsreserve en voor de verbouwing beschikbaar te houden.

Herfaseringen De gemeente kent meerjarige projecten in de exploitatie waarvan de kosten worden gedekt uit reserves, subsidies of bijdragen van derden. Deze projecten zijn voor de exploitatie dus budgettair neutraal. Als de kosten in enig jaar lager zijn dan geraamd door vertraging in de uitvoering is de onttrekking uit de reserve in dat jaar ook lager en blijft het budget in de reserve beschikbaar voor dat project. De activiteiten (en daarmee gemoeide kosten en dekking uit reserves) schuiven door in de tijd. Er is sprake van een faseringsverschil van kosten en dekking ten opzichte van de begroting. Dit noemen we herfaseren. In de periodieke voortgangsrapportages worden de oorzaken nader toegelicht. In onderstaande tabel worden de budgettair neutrale herfaseringen per onderwerp genoemd en is aangegeven wat de dekking is. Gevraagd wordt om in te stemmen met het herfaseren van de volgende projecten naar 2025 en volgende jaren.

100