Bijlage 1 - Nota Lokaal Preventief Gezondheidsbeleid

Er moet meer aandacht komen voor zelfregie en herstel voor mensen met (ernstige) psychiatrische aandoeningen in de wijk. 7. Samen organiseren (ondersteunende opgave) De regio Haaglanden heeft veel samenwerkingsverbanden, veel (grote en kleine) aanbieders en kent 4 verzekeraars. Met IZA en GALA liggen er akkoorden die elkaar versterken en (deels) overlappen op de genoemde prioritaire thema's. Daarom is het nog belangrijker de samenhang tussen de verschillende initiatieven in het sociaal domein en de zorg te bundelen en daarmee te versterken. Aan de (regionale en sub-regionale) bestuurlijke tafels en in de wijken en stadsdelen. Het samenwerkingsverband ZM 2025 kan hierin een belangrijke sleutelpositie innemen om de verbinding te houden met de planvorming binnen groot Den Haag om daar kennis en expertise uit te wisselen en daarnaast uitvoer te geven aan de eigen concrete plannen binnen Zoetermeer. 3.8.4 Programma Sociale Innovatie Met het programma Sociale Innovatie geeft de gemeente een extra impuls aan het innoveren en transformeren in het sociaal domein. Dit draagt bij aan een toekomstbestendige zorg en ondersteuning voor inwoners. We werken aan innovatie en transformatie in de projecten: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Basisbanen; Vindplaatsen verborgen schulden; Onder de pannen; Resultaatgestuurde inzet voor jeugdigen en gezinnen; Innovatief wijkgericht en integraal ondersteuningsaanbod gericht op preventie; Positieve gezondheid en het huishouden; Preventie in de praktijk. 31

Nota, 29 februari 2024

Voor het project ‘Resultaatgestuurde inzet voor jeugdigen en gezinnen’ zijn drie resultaatgebieden benoemd. Een daarvan is resultaat 'jeugdigen in Zoetermeer groeien gezonder op'. Hier wordt gekeken naar het verbeteren van de sociaal-emotionele gezondheid, het bevorderen van gezond gedrag en het vergroten van de algehele gezondheid van jeugdigen. Er komt een structurele wijze van afstemming en ontwikkeling met het lokaal preventief gezondheidsbeleid. In de wijk Meerzicht gaat dit project van start. Er wordt samenwerking gezocht met Zoetermeer 2025. Zo versterken projecten en activiteiten elkaar en gaat de beweging dezelfde kant uit. 3.8.5 Gebiedsprogramma Meerzicht Meerzicht krijgt een kwaliteitsimpuls in lijn met Zoetermeer 2040. Het gebiedsprogramma is een kader en leidraad om op wijkniveau in te kunnen springen. Op fysieke, maatschappelijke, economische en sociale ontwikkelingen en kansen. Het geeft de gemeente sturing en focus op dat wat belangrijk is. Het is een basis voor samenwerking tussen de stakeholders zoals zorg- en welzijnspartners. Samen met bewoners, ondernemers en maatschappelijke partners wordt het gesprek gevoerd en afspraken gemaakt over ieders rol en verantwoordelijkheid. Om te komen tot een gemeenschappelijk beeld van de opgaven en de oplossingsrichtingen. De bestaanszekerheid, zorg en maatschappelijke ondersteuning worden verbeterd.

Door middelen en inzet van de verschillende partijen op elkaar af te stemmen en te bundelen, worden deze effectiever ingezet.

32

Nota, 29 februari 2024

4. AFSLUITING 4.1.

Samenwerking

GGD Haaglanden De Wet publieke gezondheid (Wpg) geeft de gemeenten de verantwoordelijkheid voor de bescherming en bevordering van de publieke gezondheid van hun inwoners. Daarbij verplicht de wet gemeenten tot het in stand houden van een regionale gezondheidsdienst om uitvoering te geven aan deze verantwoordelijkheden door middel van een gemeenschappelijke regeling (GR). Dit gebeurt onder andere door de uitvoering van de gezondheidsmonitor, waar inzichten mee worden verkregen rond de gezondheidssituatie van de inwoners. Daarnaast dienen gemeenten op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) zorg te dragen voor de organisatie van een advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling. In onze regio (gemeenten Delft, Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Wassenaar, Westland en Zoetermeer) werken we samen om deze taken uit te voeren in de GR GGD en Veilig Thuis Haaglanden. De daadwerkelijke uitvoering van de taken in het kader van de GR ligt bij de uitvoeringsorganisatie GGD en de uitvoeringsorganisatie VTH. Beide organisaties zijn afzonderlijk ondergebracht bij de dienst OCW van de gemeente Den Haag. Voor de taken die worden uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de GR, wordt onderscheid gemaakt tussen de regionale taken van de GGD (bestaande uit het basispakket en het pluspakket) en daarnaast het pakket VTH.

De producten en diensten zijn voor alle deelnemende gemeenten gelijk. Naast GR-taken nemen we ook maatwerkdiensten af bij de GGD. Dit zijn lokale taken die niet onder de verantwoordelijkheid van de GR vallen en waarvoor we apart betalen. Voorbeelden van maatwerkdiensten die we momenteel bij de GGD afnemen: advies met betrekking tot het lokale hitteplan, ondersteuning bij activiteiten rondom valpreventie, adviseren met betrekking tot de Gezonde Schoolaanpak en participeren in verschillende netwerken, waaronder de kerngroep Preventie van Zoetermeer 2025 en het beleidsoverleg gezondheidsbeleid van onze gemeente. Vereniging Gezondheidsregio Zoetermeer (Zoetermeer 2025) De samenwerking binnen Zoetermeer 2025 is juridisch geformaliseerd in de Vereniging Gezondheidsregio Zoetermeer. De vereniging bestaat uit drie kamers: 1. Kamer inwoners 2. Kamer zorg- en welzijnsaanbieders 3. Kamer financiers Organisaties die actief zijn binnen zorg en welzijn en de visie van de vereniging onderschrijven, kunnen lid worden van de vereniging en betalen dan contributie naar rato 33

Nota, 29 februari 2024

van hun omzet. De gemeente en de zorgverzekeraars CZ en Menzis zijn nu geen lid van de vereniging, maar nemen wel actief deel aan het samenwerkingsverband, onder andere via deelname aan de regiegroep. Binnen de kamer financiers ziet de vereniging graag een formele en geborgde rol voor de gemeente. Deze is nu informeel gerealiseerd, omdat de vereniging nog functioneert met een regiegroep, maar in het kader van het IZA zal de bestuursstructuur verder vormgegeven worden. De regiegroep is verantwoordelijk voor de uitvoering van het programma Zoetermeer 2025. Namens de gemeente neemt de wethouder Zorg & welzijn deel aan de regiegroep. Tevens is de wethouder trekker van de actielijn Preventie. De aanpak en strategie van het samenwerkingsverband is omgezet in actielijnen. Via actielijnen worden onderwerpen gefaseerd opgepakt en worden samen prioriteiten gesteld en keuzes gemaakt. In 2022 zijn de actielijn Preventie en chronische zorg van start gegaan. De actielijn Acute zorg liep al. In 2023 is bovendien een actielijn GGZ gestart. De ontwikkelingen vanuit IZA worden onder meer via Zoetermeer 2025 uitgevoerd. Alle deelnemers aan Zoetermeer 2025 vaardigen medewerkers af om samen het werk te doen en projecten te ontwikkelen en verder te brengen. Een programmabureau zorgt voor de dagelijkse aansturing van het programma en het programmamanagement.

De visie van de gemeente Zoetermeer op de samenwerking met de Vereniging Gezondheidsregio Zoetermeer en wat dit betekent voor de wijze waarop de gemeente deelneemt aan het samenwerkingsverband, zal worden vastgelegd in een position paper. Ook wordt daarin meegenomen hoe de visie van Zoetermeer 2025 zich verhoudt tot de visie Zoetermeer 2040. Zorgverzekeraars In 2019 heeft de VNG afspraken gemaakt met Zorgverzekeraars Nederland (ZN) over samenwerking tussen gemeenten en zorgverzekeraars. Daarbij is afgesproken dat in alle zorgkantoorregio’s samen moet worden gewerkt tussen de betrokken gemeenten, zorgverzekeraars en zorgkantoren op tenminste de thema’s ouderen, GGZ en preventie. Voor de zorgkantoorregio Haaglanden, waar Zoetermeer onder valt, geldt een samenwerking tussen de gemeenten Zoetermeer, Den Haag, Rijswijk, LeidschendamVoorburg en Wassenaar, de marktleider zorgverzekeraar CZ en de tweede zorgverzekeraar VGZ. Binnen deze samenwerking werken we aan de regionale prioritaire opgaven die in het kader van het Integraal Zorgakkoord zijn vastgesteld34. Zoetermeer is het aanspreekpunt namens de vijf gemeenten. Lokaal richten we ons als gemeente op het belang van onze inwoners. Dat is een collectief belang. Zorgverzekeraars richten zich primair op het organiseren en betalen van zorg voor individuen.

Ondanks deze verschillen in doelgroep en verantwoordelijkheid, is samenwerking tussen onze gemeente en de zorgverzekeraars ook lokaal essentieel om een effectief en efficiënt gezondheidssysteem te waarborgen en hiaten en inconsistenties in 34 Regiobeelden (dejuistezorgopdejuisteplek.nl)

34

Nota, 29 februari 2024

(zorg)voorzieningen te verminderen. Binnen Zoetermeer is de samenwerking vooral gericht op samenwerking met CZ en Menzis als partners van Zoetermeer 2025 en grootste zorgverzekeraars van de stad. Doel van de samenwerking met zorgverzekeraars is de brug te slaan tussen het sociaal domein en het medisch domein en daarmee continuïteit van zorg, de juiste zorg op de juiste plek en inzet op preventie en welzijn van inwoners te bevorderen.

35

Nota, 29 februari 2024

5. BRONNEN 1. 2. 3. 4. 5.

Gemeente Zoetermeer (2017), Visiedocument Lokaal gezondheidsbeleid Gemeente Zoetermeer (2018), Groene, gezonde stad Gemeente Zoetermeer (2020), Uitvoeringsagenda lokaal gezondheidsbeleid 2020-2021 Gemeente Zoetermeer (2021), 1e strategische agenda Zoetermeer 2040 Gemeente Zoetermeer (2022), Samen doen wat nodig is. Coalitieakkoord gemeente Zoetermeer 2022-2026 6. Gemeente Zoetermeer (2023), Strategie klimaatadaptatie en Uitvoeringsagenda 7. Gemeente Zoetermeer (2023), Integraal werken aan een gezonde stad. Een aanpak voor preventie- en gezondheidsbeleid 2023-2026. 8. IPH, Positieve Gezondheid - Institute for Positive Health (iPH) 9. VNG en Divosa (2021), De winst van het sociaal domein. Een slimme investering in bestaanszekerheid, kansengelijkheid en gezondheid. 10. GGD Haaglanden (2020 en 2021), diverse verdiepende Factsheets over roken, alcoholgebruik, en overgewicht op basis van de Gezondheidsmeter 11. GGD Haaglanden (2023), Kernboodschappen Zoetermeer 12. GGD Haaglanden (2023), Luchtverontreiniging in de regio Haaglanden. Wat is de impact op gezondheid van inwoners? 13. GGD Haaglanden, Gezondheidsgids Gezondheidsgids Haaglanden 14. Ministerie van VWS (2018), Nationaal Preventieakkoord. Naar een gezonder Nederland 15. Ministerie van VWS (2020), Gezondheid breed op de agenda, Landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 16. Ministerie van VWS (2023), GALA.

Gezond en Actief Leven Akkoord 17. VNG (2022), Met daadkracht naar veerkracht, Gemeenten kiezen koers naar gezond leven. 18. VNG (2022), Position paper. Samenwerken aan de gezonde leefomgeving. 19. Gemeente Zoetermeer (2021), Zoetermeer 2040, Een overkoepelende visie voor de sociale, economische en ruimtelijke ontwikkeling van de stad. 20. Vereniging Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk (2023), Nooit te oud om te beginnen. Samen met ouderen op zoek naar de waarde van zingeving en meedoen (ebook). 21. Vierstroom (2020-2022), Verantwoordingen subsidie voor preventieverpleegkundigen (zorgsignalen van ouderen) 22. RIVM (2018), Toolkit Preventie in de wijk. Samen werken aan gezondheid en welzijn van inwoners. 23. RIVM, Loket gezond Leven Loket Gezond Leven 24. RIVM, Regiobeeld Haaglanden, Basisbeeld IZA | Regiobeeld 25. Zoetermeer 2025 (2021), Samen naar een gezonde regio. Een gezamenlijke visie op gezondheid, welzijn en zorg. 26. Zoetermeer 2025 (2023), Stadsbeeld Stadsbeeld

36

Nota, 29 februari 2024

6. BIJLAGEN 1. Wettelijke grondslag voor nota lokaal gezondheidsbeleid 2. Zoetermeer 2040 en relatie met gezondheidsbeleid 3. Matrix op basis van levensfasen, gezondheidsthema’s en acties/interventies (aparte bijlage) 4. Evaluatie lokaal gezondheidsbeleid 2020-2021 (aparte bijlage) 5. Uitvoeringsagenda 2024-2027 (aparte bijlage) 6. Cijfers

37

Nota, 29 februari 2024

Bijlage 1

Wettelijke grondslag voor nota lokaal gezondheidsbeleid

Artikel 13 Wet publieke gezondheid: 1. Onze Minister stelt elke vier jaar een landelijke nota gezondheidsbeleid en een landelijk programma voor uitvoering van onderzoek vast op het gebied van de publieke gezondheid. 2. De gemeenteraad stelt binnen twee jaar na openbaarmaking van de nota, bedoeld in het eerste lid, een nota gemeentelijk gezondheidsbeleid vast, waarin de raad in ieder geval aangeeft: a. wat de gemeentelijke doelstellingen zijn ter uitvoering van de in de artikelen 2, 5, 5a en 6 genoemde taken; b. welke acties in de bestreken periode worden ondernomen ter realisering van deze doelstellingen; c. welke resultaten de gemeente in die periode wenst te behalen; d. hoe het college van burgemeester en wethouders uitvoering geeft aan de in artikel 16 genoemde verplichting. 3. De gemeenteraad neemt bij het vaststellen van de nota gemeentelijk gezondheidsbeleid in ieder geval de landelijke prioriteiten in acht, zoals opgenomen in de landelijke nota gezondheidsbeleid.

38

Nota, 29 februari 2024

Bijlage 2

De 6 hoofdlijnen uit de Omgevingsvisie en de raakvlakken met gezondheid

Hoofdlijnen

Omgevingsvisie

Gezondheid

1. Zoetermeer is mijn thuis

Inclusieve samenleving, mix van doelgroepen en leefstijlen, inwoners zijn betrokken bij de stad en de eigen leefomgeving, binding aan de stad is vergroot,

Preventieve strategieën voor zorg, gezondheid en voorzieningen ontwikkelen (sociale dienstverlening, i.c. schulden, jeugd, werk en inkomen, eenzaamheid, maatschappelijke ondersteuning en zorg, in samenhang met leefomgeving, inclusie, onderwijs, schulden en andere sociaalmaatschappelijke factoren).

1. Verbreden en versterken sociale basis 2. Vergroten sociaal en fysiek eigenaarschap 3. Evenwichtige in- en uitstroom van doelgroepen

Stimuleren van sociaal eigenaarschap, initiatieven van inwoners stimuleren en ondersteunen, o.a. op het gebied van zorg, sport, cultuur, duurzaamheid, die de stad interessanter maken. Ook initiatieven om het openbaar gebied in de buurt groener, beter bruikbaar of mooier te maken, zorgen voor het verschil. Daarnaast fysiek eigenaarschap stimuleren, wat leidt tot binding bij jong en oud. Nieuwe en vernieuwde woonvormen, o.a. knarrenhofjes en woonzorgconcepten. Ook 39

Nota, 29 februari 2024

Hoofdlijnen

Omgevingsvisie

Gezondheid oog voor de samenhang van wonen met voorzieningen

2. Duurzame stad in en tussen de parken

Groen, natuur, ruimte en rust zijn positieve punten van Zoetermeer. De stad is dooraderd met een netwerk van groenzones, parken en water. Omgeving die uitnodigt tot bewegen, recreëren, ontmoeten en initiatieven uit de samenleving (o.a. stadslandbouw). Combinatie zoeken van stedelijk leven en buitenleven. 1. Verrijken wonen in een suburbane stedelijkheid 2. Versterken het (be)leven in de groene setting 3. Verbinden groen in en rondom de stad met elkaar 4. Natuurinclusieve en duurzame stad

Zoetermeer werkt via het groen aan een gezonde stad. Beter benutten van het groen, het groen meer functioneel gebruiken, o.a. voor vrijetijdsactiviteiten. Het groen nodigt uit om te bewegen, te sporten en te ontmoeten en draagt daarmee bij aan de gezondheid van inwoners. Vb. Natuurlijke toegang tot parken door voetgangers en fietsers (niet als startpunt een parkeerplaats) Groen werkt ook uitnodigend voor inwonersinitiatieven. De Perenboomgaard is een mooi voorbeeld van een inwonersinitiatief. Vb. Inwoners stimuleren niet hun hele tuin te betegelen (bijv. via een communicatiecampagne) Tegengaan van hittestress door verkoelende plekken met schaduw door groen. Schone en stille mobiliteit, geen snelle doorgang voor auto’s die door Zoetermeer

40

Nota, 29 februari 2024

Hoofdlijnen

Omgevingsvisie

Gezondheid rijden, lagere verkeerssnelheden waardoor het aantrekkelijker wordt de fiets te pakken in plaats van de auto. De impact op het milieu door verkeer en vervuilende activiteiten is ver teruggedrongen. Schonere lucht Natuur en stedelijkheid samen, want een groei van de biodiversiteit betekent ook een gezonde stad voor mens en dier.

3. Palet van wijken en buurten

Elke wijk heeft een eigen verhaal en ontwikkelt zich op organische wijze. Zonder dat er ongewenste sociaaleconomische verschillen ontstaan. 1. Wijken en buurten schrijven hun eigen verhaal a. Er is saamhorigheid, buren kijken naar elkaar om b. Integrale aanpak met partners dichtbij de inwoners 2. Preventief werken aan sociale balans (heeft veel raakvlakken met zorg en welzijn) 3. Bouwen en verbouwen in de wijken a. Toename van de sociaaleconomische kracht 41

Preventieve strategieën voor zorg, gezondheid en voorzieningen ontwikkelen (m.b.v. data) Er zijn o.a. voldoende inloop/ontmoetingsplekken waar bewoners terecht kunnen voor informatie/ondersteuning op het gebied van gezondheid

Fysieke ingrepen en doorstroommogelijkheden binnen de eigen wijk, waardoor mensen zich kunnen wortelen in de eigen wijk. De openbare ruimte ziet er aantrekkelijk uit en nodigt uit om in te verblijven en te ontmoeten. De sociale en

Nota, 29 februari 2024

Hoofdlijnen

Omgevingsvisie

Gezondheid fysieke leefomgeving versterken elkaar over en weer. Hierin zijn diverse initiatieven van bewoners tot ontplooiing gekomen. Er is saamhorigheid en aandacht voor elkaar. Buren helpen elkaar.

4. Doorlopende ontplooiingskansen voor inwoners van Zoetermeer

5. Stad van toegepaste innovatie

Blijven leren en ontwikkelen, stappen zetten op de sociaaleconomische ladder

Stimuleren van personeel dat wil werken in zorg en welzijn.

1. Een leven lang ontwikkelen voor iedere inwoner a. Goede match tussen beroepsbevolking en werkgelegenheid 2. Een leven lang ontwikkelen bij de jeugd

Verbinden onderwijs, economie en arbeidsmarkt, o.a. voor ICT en health

Kennis en vernieuwing vindt de weg naar de praktijk 1. Doorgroei naar stad van de toegepaste innovaties met het DIP als aanjager. 2. Inzet op een slimme stad 3. Samen met onze (kennis)partners a. Praktijkgericht onderzoek b. Praktijkonderwijs

6. Zoetermeer regiostad

Zoetermeer is voor de regio een daadkrachtige, zelfbewuste en vernieuwende partner. Zoetermeer is goed verbonden met omliggende gemeenten 42

Een leven lang leren. Kansengelijkheid vergroten voor kinderen. Innovaties in de zorg worden door kennisinstellingen, bedrijven en overheden op bruikbaarheid getest in Zoetermeer, bijvoorbeeld op het terrein van innovaties in de gezondheidszorg en sociale dienstverlening. Slim benutten van digitale mogelijkheden, o.a. in welzijn en zorg, gezondheid Voor diverse onderwerpen is de regio voor Zoetermeer het schaalniveau om effectief op te acteren, denk o.a. aan gezondheidszorg

Nota, 29 februari 2024

Hoofdlijnen

Omgevingsvisie

Gezondheid

1. Regionaal actieve partner in de samenwerking 2. Verbeteren alzijdige bereikbaarheid

43

Naast verbindingen voor OV ook inzet op alzijdige wandel- en fietsverbindingen (denk aan toegang tot parken om doorheen te fietsen)

Nota, 29 februari 2024

Bijlage 3

Matrix, aparte bijlage

Bijlage 4

Evaluatie lokaal gezondheidsbeleid 2020-2021 (aparte bijlage)

Bijlage 5

Uitvoeringsagenda 2024-2027 met indicatoren (aparte bijlage)

44

Nota, 29 februari 2024

Bijlage 6

Cijfers gezondheid, welzijn en zorggebruik

Stadsbeeld (Stadsbeeld Zoetermeer) en Regiobeeld (Regiobeeld Haaglanden) De GGD onderzoekt elke vier jaar hoe inwoners hun gezondheid ervaren. Metingen van de Gezondheidsmeter volwassenen en ouderen en de Coronagezondheidsmeter voor jeugd laten de volgende gezondheidsvraagstukken zien: Leefstijl -

Overgewicht, is bij inwoners in elke levensfase een gezondheidsprobleem; Hoog percentage (ernstig) overgewicht bij volwassenen en ouderen; Weinig jongeren, volwassenen en ouderen bewegen voldoende; Weinig volwassenen en ouderen voldoen aan de richtlijn groente en fruit.

Leefomgeving -

De waarden voor stikstofdioxide en fijnstof liggen hoger dan de WHOadvieswaarden; Geluidoverlast (o.a. door verkeer) ervaren door volwassenen en ouderen; Hitte.

Eenzaamheid -

Hoog percentage eenzaamheid onder jongeren; Stijgend percentage eenzaamheid onder volwassenen; Gelijkblijvend percentage eenzaamheid onder ouderen.

De adviezen hoe dit aan te pakken zijn verwerkt in de doelen en acties bij de gezondheidsthema’s. Bij de keuzes voor acties en maatregelen, is leidend welke impact we als gemeente en samenwerkingspartners hebben om de gezondheid van inwoners te bevorderen en te beschermen. Cijfers leefstijl Bron: Gezondheidsmeter volwassenen en ouderen, 2020 Coronagezondheidsmonitor jeugd, 2021

45

Nota, 29 februari 2024

Roken •

•

•

•

15% van de Zoetermeerders van 18 jaar en ouder rookt, 2% is zware roker (20 sigaretten per dag of meer) (Gezondheidsmeter 2020). Ten opzichte van 2016 is dit percentage gedaald van 23 naar 16% bij 18-64 jaar; van 13% naar 8% bij 65+; risicogroepen (Haaglanden): man, 18-34 jaar, Turkse migratieachtergrond, alleenstaand, laag en gemiddeld opgeleiden, laag en midden inkomen, moeite met rondkomen; inwoners die roken hebben vaker een slechtere ervaren gezondheid, voldoen minder vaak aan de beweegrichtlijn, zijn vaker overmatige of zware drinkers, of gebruiken cannabis; rokers hebben vaker een slechte psychische en sociale gezondheid.

Problematisch alcoholgebruik Volwassenen (18+) •

• • • • •

53% van de Zoetermeerders voldoet aan de alcoholrichtlijn (drinkt niet of max. 1 glas per dag) (Gezondheidsmeter 2020), 5% is zware drinker (één dag per week minimaal 6 glazen (mannen) of vier glazen (vrouwen), 4% is overmatige drinker (> 21 glazen alcohol per week (mannen) of 14 glazen alcohol per week (vrouwen); ten opzichte van 2016 is er nauwelijks verandering te zien in het percentage zware of overmatige drinkers. In Haaglanden is een daling te zien, in Zoetermeer niet; risicogroepen (Haaglanden) zware drinkers: mannen, 18-34 jaar, geen migratieachtergrond, alleenstaand, gemiddeld opgeleiden; risicogroepen (Haaglanden) overmatige drinkers: 65+, geen migratieachtergrond, alleenstaanden; inwoners die zware drinkers zijn, roken vaker en gebruiken vaker cannabis. Zware drinkers ervaren vaker angst en depressie; inwoners die overmatige drinkers zijn, roken vaker en gebruiken vaker cannabis.

Jeugd (12-18 jaar) • •

• •

risicogroepen voor alcohol drinken zijn leerlingen uit klas 4 (16 jaar) van het voortgezet onderwijs, van Nederlandse afkomst; jongeren die aangeven dat zij in de afgelopen 4 weken alcohol hebben gebruikt, hebben vaker psychische klachten en hebben vaker een psychische ziekte gehad ten opzichte van jongeren die in de afgelopen 4 weken geen alcohol hebben gedronken; jongeren die alcohol drinken hebben vaker te maken met een gezinslid dat een ernstige lichamelijke ziekte of beperking heeft, of een psychische ziekte of verslaving; jongeren die drinken roken ook vaker, gebruiken vaker wiet en hasj en lachgas en hebben vaker slaapproblemen.

46

Nota, 29 februari 2024

Overgewicht • •

•

•

52% van de Zoetermeerders (18+) heeft overgewicht (36% matig en 16% ernstig). Het % is nauwelijks veranderd ten opzichte van 2016; risicogroepen (Haaglanden) zijn: mannen, leeftijd 35+, Marokkaanse, Turkse en Surinaamse migratieachtergrond, niet-alleenstaanden, laagopgeleiden, laag en midden inkomen, moeite met rondkomen; inwoners met overgewicht hebben vaker een slechtere ervaren gezondheid, hebben vaker minstens 1 chronische aandoening, zijn vaker eenzaam, scoren slechter op regie over eigen leven en sociale uitsluiting, ook hebben ze vaker minstens 1 beperking met horen, zien of mobiliteit; inwoners met overgewicht voldoen minder vaak aan de beweegrichtlijnen en aan de richtlijn voor groente inname.

Tabel 1

Kengetallen lage SES en gezondheid in Zoetermeer (bron: GGD, 2021)

Indicator (inwoners 18-64 jaar) Ervaart gezondheid als (zeer) goed Lage opleiding (lager onderwijs, lbo, mavo) Enige tot grote moeite met rondkomen in de laatste 12 maanden35

Zoetermeer

Meerzicht

Palenstein

Buytenwegh

81%

73%

64%

81%

19%

26%

30%

19%

15%

19%

25%

18%

35 De verwachting is, dat deze percentages zijn opgelopen in het afgelopen jaar vanwege de inflatie en

energiecrisis.

47

Nota, 29 februari 2024

Cijfers eenzaamheid

Percentage (zeer) sterk eenzaam Percentage (zeer) sterk eenzaam 25

20

Zoetermeer (18%) vergelijkbaar met Haaglanden (17%) en landelijk gemiddelde (14%)

Haaglanden 17%

15

10

Hoger bij 18-49 jarigen

5

H en D

et Zo

aa g

ee r er m

w ijk js Ri

el ft D

ur g

sc

he nd

am -V oo

en as s W

nde

rb

aa r

nd fla D el

td id M

Le id

Pi

jn ac

ke

W

rN

oo

es t

la

or

nd

p

0

15

Gemeente Zoetermeer cGM V&O resultaten 18 juli 2023

Stijging eenzaamheid bij 18-64 jaar van 39,4% in 2008 naar 55,2% in 2022.

48

Nota, 29 februari 2024

Trend matig tot (zeer) sterk eenzaam, 18-64 jaar

16

Gemeente Zoetermeer cGM V&O resultaten 18 juli 2023

Stijging eenzaamheid bij 65+ van 46% in 2008 naar 50,5% in 2022.

Trend matig tot (zeer) sterk eenzaam, 65+

17

Gemeente Zoetermeer cGM V&O resultaten 18 juli 2023

49

Nota, 29 februari 2024

Cijfers mentale gezondheid

Psychische klachten

Heeft psychische klachten

Vaker jongvolwassenen 18-34 jaar (33%)

40%

20%

0% 18-34 jaar

35-49 jaar Zoetermeer

21

50-64 jaar

65-74 jaar

Regio Haaglanden

Gemeente Zoetermeer cGM V&O resultaten 18 juli 2023

50

75 jaar en ouder

Nota, 29 februari 2024

24

Gemeente Zoetermeer cGM V&O resultaten 18 juli 2023

51