Bijlage 1 - Mobiliteitsstrategie Binnenstad Zoetermeer 2040
Tekst van het document
3 FEBRUARI 2025
MOBILITEITSSTRATEGIE BINNENSTAD ZOETERMEER
Foto: Erwin Vrensen
COLOFON Uitgave van Gemeente Zoetermeer Stedelijke Ontwikkeling - Ruimtelijk Beleid Lay-out en afbeeldingen: Gemeente Zoetermeer Bij de samenstelling van dit document hebben we ons best gedaan om alle rechthebbenden van het beeldmateriaal correct te vermelden. Wanneer u meent dat u hier niet of incorrect vermeld staat verzoeken wij u contact op te nemen met het secretariaat van de afdeling Stedelijke ontwikkeling van de gemeente Zoetermeer. Aan de inhoud van de teksten en kaartbeelden is veel zorg besteed. Toch kan informatie onvolledig of niet helemaal correct zijn weergegeven. Aan de informatie in dit document kunnen geen rechten worden ontleend.
2
INHOUDSOPGAVE 1. Managementsamenvatting5 2. Inleiding en aanleiding
8
1.1 Opgave
10
1.3 Scope Binnenstad
11
1.2 Doelstelling 1.4 Leeswijzer
3. Analyse van de bestaande situatie
10
11 12
3.1 Routes naar het Stadshart, Woonhart en Dorpsstraat
13
3.3 Openbaar vervoer
18
3.2 Parkeren & fietsenstallingen 3.4 Deelmobiliteit 3.5 Stadslogistiek 3.6 Mobiliteitsstrategie Binnenstad in bredere context 3.6.1 Binnenstad in stedelijke context 3.6.2. Zoetermeer in regionale context
3.6.3 Provinciale context
14 19 19 20
20 21 22
4. Ontwikkelingen Binnenstad
24
5.1 Lopen
26
5. Strategie voor mobiliteit
5.2 Fietsen
5.3 Openbaar vervoer
26 30
38
5.4 Auto
41
5.6 Mobiliteitshubs
48
5.5 Parkeren
43
6. Tijdlijn met ontwikkelingen, beleid en implementatie
52
8. Communicatie en participatie
56
7. Risicoanalyse
Bijlagen
55
57
3
Foto: Erwin Vrensen
4
1. SAMENVATTING In september 2020 is de visie binnenstad
dit OV slecht zichtbaar en wordt ook zeer beperkt
Zoetermeer 2040 vastgesteld. Deze visie gaat uit
gebruikt. Deelmobiliteit tot slot staat nog in
van de ontwikkeling van de binnenstad tot een
de kinderschoenen en is nog niet wijdverbreid
leefbare, gezonde en duurzame binnenstad met
aanwezig.
ruimte voor 3.100 extra woningen en 35.000 m2 aanvullende voorzieningen.
Om de binnenstad duurzaam en toekomstbestendig bereikbaar te maken is in
Deze mobiliteitsstrategie voor de binnenstad
deze strategie een integraal maatregelenpakket
van Zoetermeer heeft tot doel een
uitgewerkt. Dit leidt op hoofdlijn tot de volgende
‘toekomstbestendige mobiliteit en bereikbaarheid
strategie: Op korte termijn inzetten op het
om de visie Binnenstad 2040 te realiseren’.
verbeteren van de zichtbaarheid en kwaliteit van fietsenstallingen en OV haltes. Dit kan onder
De ontwikkelingen van de binnenstad leiden tot
meer door de nieuwe landelijke huisstijl voor
een extra groei van de mobiliteitsvraag. Om
mobiliteitshubs in de binnenstad te realiseren.
deze groei op te vangen wordt maximaal ingezet op lopen, fietsen en het openbaar vervoer (OV).
Op dit moment wordt een omgevingsvergunning
Daarmee kan de binnenstad duurzaam bereikbaar
getoetst aan de parkeernorm. Het verdient
gemaakt worden.
aanbeveling om daarbij afspraken te maken over flexibele inzet van deze parkeerruimte, zodat er in
Het stadshart valt uiteen in een verhoogd maaiveld
de toekomst adaptief kan worden ingespeeld op
dat vooral aantrekkelijk is voor winkelend publiek
nieuwe ontwikkelingen. Ook kan op korte termijn
en een maaiveld met o.a. het stadssouterrain waar
aanvullend een toets op bereikbaarheid voor de
vooral de auto dominant is. Dit leidt ertoe dat het
voetganger en fietser worden ingevoerd.
voor fietsers en voetgangers niet aantrekkelijk is
Op de iets langere termijn is het belangrijk om
om van het maaiveld gebruik te maken en zich op
de toegangsroutes voor fietsers en voetgangers
die wijze snel van de ene naar de andere zijde van
naar de binnenstad aantrekkelijker te maken en
het stadshart te verplaatsen. Ook zijn de routes van
bewaakte fietsenstallingen toe te voegen bij
en naar de binnenstad voor fietsers en voetgangers
Pilatusdam, Osylaan, J.L. van Rijweg, de Markt
niet altijd aantrekkelijk vormgegeven. Verder
en Hogerop. Daarnaast wordt er voor fietsers
blijkt uit parkeeranalyses dat er op dit moment
een vrijliggende fietsroute gerealiseerd vanaf
een overcapaciteit voor auto-parkeren en een
de J.L. van Rijweg via de Nederlandlaan, de
tekort aan fietsparkeerplaatsen is. De binnenstad
Amsterdamstraat en Luxemburglaan naar de
is zeer goed met het OV ontsloten met de
Duitslandlaan en uiteindelijk het Athenepad.
randstadrailhaltes Dorp, Centrum-West en Stadhuis en het busstation Centrum-West. Tegelijkertijd is
5
Om ruimte te maken voor de fiets, voetganger,
aantal maaiveldparkeerplaatsen gelijke tred houdt
groen en verblijven wordt een circulatieplan
met het aantal uitgegeven vergunningen.
door de binnenstad geïntroduceerd waarmee het doorgaande verkeer uit de binnenstad wordt
Om zoekverkeer te voorkomen wordt een
geweerd. Hierbij wordt de lus Bovenlangs voor
dynamisch parkeerverwijssysteem naar
het autoverkeer afgesloten. Daarnaast wordt
parkeergarages geïmplementeerd.
eenrichtingverkeer ingevoerd in het oostelijke deel van de Nederlandlaan/Amsterdamstraat,
Op langere termijn is het doel om alle
en in de Duitslandlaan. De snelheid van de
parkeren aan de rand van het stadshart op te
gebiedstoegangswegen in de binnenstad wordt
vangen. Dit betekent dat, zodra dit kan, P5
teruggebracht naar 30 km/u behalve op de
opgeheven zal worden. Realiseren van extra
Europaweg, zodat een verkeersveilige, leefbare en
openbare parkeerplaatsen in de nieuwe garage
gezonde openbare ruimte kan worden gecreëerd.
Denemarkenlaan en eventueel bij Centrum-West
De erftoegangswegen blijven 30 of 15 km/u.
en tijdelijke parkeervoorzieningen kunnen de gewenste sloop van P5 (sneller) mogelijk maken.
6
De parkeercapaciteit wordt meer in lijn gebracht
Voor deelmobiliteit kunnen niet sec voor de
met de parkeerbehoefte. Ongeveer de helft van
binnenstad maatregelen doorgevoerd worden en
het aantal maaiveldparkeerplaatsen kan op termijn
moet eerst een stadsbrede visie uitgerold worden.
verdwijnen. Om dit mogelijk te maken moet het
Wel wordt in de strategie voorgesorteerd op ruimte
vergunningenregime worden aangepast, zodat het
nabij OV haltes en in nieuwe bebouwing voor
toevoegen van deelmobiliteit in de ruimte die tot
binnenstad te komen. Onderzocht kan worden
nu toe alleen voor parkeren werd gereserveerd.
hoe deze kosten meer bij elkaar gebracht kunnen
Door deze mobiliteitsruimte zodanig te ontwikkelen
worden om zodoende het gebruik van het OV te
dat deze flexibel kan worden ingezet, kunnen in
stimuleren.
de toekomst deelmobiliteitsoplossingen adaptief worden toegevoegd.
Tot slot zullen de realisatie van de LeiZo en ZoRo verbinding een positieve impact hebben op de
Voor de lange termijn verdient het aanbeveling
bereikbaarheid van de binnenstad met het OV.
om een aantal zaken verder te onderzoeken,
De lopende onderzoeken naar deze verbindingen
zoals het automatiseren van fietsenstallingen
alsmede de realisatie daarvan dienen vanuit de
en het verder optimaliseren van het stallen van
binnenstad maximaal gefaciliteerd te worden.
fietsen door gebruikers. Mogelijk kan in de toekomst het fietsenstallen en autoparkeren
Met dit integrale pakket aan maatregelen
worden gecombineerd in een door de gemeente
kunnen de ambities van de visie binnenstad
uitbestede dienst, bijvoorbeeld in een integraal
worden gerealiseerd, terwijl wordt gewerkt aan
parkeerbedrijf.
de mobiliteitstransitie, zodat de binnenstad gezonder en leefbaarder wordt, waarmee de
Ook is er op dit moment een onevenwichtigheid
aantrekkelijkheid om hier te wonen of te werken
in de kosten om met de auto naar de binnenstad
toeneemt.
te komen en de kosten om met het OV naar de
Foto: Erwin Vrensen
7
8
2. INLEIDING EN AANLEIDING Zoetermeer bouwt en verandert voortdurend. De Visie Zoetermeer 2040 en de Visie Binnenstad 2040
2. Welke strategische keuzes moeten daarbij gemaakt worden?
bieden kaders voor deze ontwikkelingen.
3. Wat zijn de risico’s bij deze keuzes?
In de Visie Binnenstad 2040 is in relatie tot
In de ontwikkeling van Zoetermeer is de
mobiliteit de volgende doelstelling opgenomen:
urgentie om maatregelen te nemen het eerst voelbaar in de Binnenstad door het bouwen in
“Om een kwalitatief hoogwaardige openbare
hogere dichtheden, schaarse openbare ruimte
ruimte te realiseren is het uitgangspunt om de
en veel ruimteclaims. Omdat een deel van
voetganger en de fietser centraal te stellen. De
de ontwikkelingen nog niet is uitgewerkt en
Binnenstad is een bestemming, dat betekent dat
omdat het omgevingsprogramma mobiliteit
de circulatie rondom de Binnenstad belangrijk
2040 nog in ontwikkeling is, kunnen nog niet
is, en de circulatie en doorstroming door de
alle mobiliteitsmaatregelen concreet in deze
Binnenstad minder prioriteit heeft. Dat kan door
visie worden vastgelegd. Daar waar mogelijk
het instellen van een 30 km/u regime. De auto te
zijn concrete maatregelen opgenomen en
gast in plaats van de hoofdrol.”
daar waar dit nog niet mogelijk is worden de uitwerkingsopgaven benoemd.
Om de Visie Binnenstad 2040 te realiseren is aanpassing van het mobiliteitsbeleid uit
Daarnaast wordt aangegeven hoe deze strategie
de mobiliteitsvisie 2030 noodzakelijk. De
zich verhoudt tot het omgevingsprogramma
huidige mobiliteitsvisie is niet voldoende om
mobiliteit dat in het kader van de Ruimtelijke
alle groei van de mobiliteit op te vangen. Om
Strategie Zoetermeer parallel wordt ontwikkeld.
alle ontwikkelingen van de visie binnenstad
Naar verwachting zal dit omgevingsprogramma in
mogelijk te maken zal een mobiliteitstransitie
2025 worden vastgesteld.
noodzakelijk zijn, waarbij de groei van de mobiliteit wordt opgevangen binnen de bestaande mobiliteitsruimte. Dit leidt tot een noodzaak voor het (versneld) doorzetten van de mobiliteitstransitie1. Deze mobiliteitsstrategie binnenstad geeft antwoord op de volgende vragen: 1. Welke strategie kan gehanteerd worden om tot de gewenste mobiliteitsontwikkeling in de Binnenstad te komen? 1 een systeemverandering waarbij een verschuiving plaatsvindt in de manier waarop Zoetermeerders en overige bezoekers zich verplaatsen naar en in de Binnenstad. Dat wil zeggen: meer lopend, fietsend en met het OV, zodat er een aangenamer leef- en woonklimaat ontstaat.
9
2.1 Opgave Om een toekomstbestendige mobiliteit en
de Binnenstad, waarbij een relatie gelegd
bereikbaarheid van de Binnenstad van Zoetermeer
wordt tussen de mobiliteitsnetwerken van de
te realiseren moeten voor de verschillende
Binnenstad, Entree, geheel Zoetermeer en de
vervoerswijzen maatregelen genomen worden.
regio;
Door autonome groei zal de mobiliteitsvraag met
•
Vertaling van de doelstellingen Visie
1% per jaar toenemen in Zoetermeer. Daarnaast
Binnenstad 2040 naar concrete adviezen
groeit de mobiliteit in de Binnenstad van
en vervolgstappen voor mobiliteit en
Zoetermeer door de bouw van tenminste 3.100
bereikbaarheid.
woningen en 35.000 m2 aan voorzieningen en in Zoetermeer als geheel met 10.800 woningen
Daarnaast zijn de onderstaande vier ambities
(16.000 woningen in planvoorraad). Door de
benoemd in het raadsvoorstel Visie Binnenstad
toename van inwoners en door het aantrekkelijker
2040:
maken van de Binnenstad zal ook het aantal
1. Realiseren van goede en gezonde verblijfs- en
bezoekers en daarmee de mobiliteitsvraag toenemen. Als gevolg van deze groei van de
woonkwaliteit 2. Ontwikkelen van een levendige binnenstad en
mobiliteit in brede zin zal, bij ongewijzigd beleid, de bereikbaarheid verslechteren.
het bevorderen van een goede sociale cohesie 3. Behouden en waar mogelijk verbeteren van
Om dat te voorkomen is een verandering in
de bereikbaarheid van de binnenstad met de
mobiliteitsgedrag nodig, meer lopen, fietsen en
auto
ov-gebruik.
4. Schadelijke emissies, zoals CO2, NOx en fijnstof als gevolg van stadslogistiek zoveel
2.2 Doelstelling
mogelijk te reduceren.
Voor de mobiliteitsstrategie Binnenstad is de
Het adviesbureau Mobycon heeft afgelopen
volgende doelstelling geformuleerd:
periode een analyse gemaakt van (met name)
“Toekomstbestendige mobiliteit en
de automobiliteit met een aantal adviezen voor
bereikbaarheid om de visie Binnenstad 2040 te
mogelijk oplossingen van toekomstige knelpunten
realiseren.” Hierbij hanteren we de volgende
voor de Binnenstad. Deze analyse is samen met
uitgangspunten:
het vigerend beleid en het omgevingsprogramma
(1) Prioriteit geven aan de voetganger en fietser
mobiliteit 2040 in ontwikkeling de basis voor deze
(2) de Binnenstad is een levendige en
mobiliteitsstrategie.
aantrekkelijke bestemming. Deze analyse leidde tot de volgende
10
Hieruit volgen de volgende subdoelstellingen:
vervolgvragen:
•
•
Komen tot een multimodale strategie voor
Hoe verhoudt de strategie mobiliteit voor de
2.4 Leeswijzer
•
•
•
•
Binnenstad zich tot de ruimtelijke strategie
Deze mobiliteitsstrategie is als volgt opgebouwd:
Zoetermeer 2040?
In hoofdstuk 3 is een analyse opgenomen. Deze
Hoe verhoudt de mobiliteitsverdeling en
analyse beschrijft de bestaande situatie, maar ook
bereikbaarheid van de Binnenstad zich tot
de verwachte ontwikkelingen voor de Binnenstad
andere gebiedsontwikkelingen in Zoetermeer?
en omliggende netwerken. In hoofdstuk 4 zijn in
Welke vervolgstappen zijn nodig voor
het kort de ontwikkelingen voor de binnenstad
mobiliteit om de Visie Binnenstad 2040 te
conform de vastgestelde visie Binnenstad
realiseren?
beschreven.
Welke vervolgstappen zijn randvoorwaardelijk voor (delen van) de realisatie van de
In hoofdstuk 5 wordt thematisch per modaliteit
Binnenstadvisie en wat is het tijdspad om deze
beschreven welke strategische keuzes gemaakt
stappen te doorlopen?
worden en welke nadere onderzoeken nog
Welke risico’s kunnen er zijn?
moeten worden uitgevoerd. Iedere paragraaf eindigt met benodigde maatregelen en
2.3 Scope Binnenstad
onderzoeken om uiteindelijk de ambities van de
De binnenstad van Zoetermeer is verbeeld in de
visie Binnenstad te kunnen realiseren.
onderstaande afbeelding. In hoofdstuk 6 worden alle maatregelen ten slotte samengebracht per deelgebied en ook in de tijd gezet, zodat op ieder moment duidelijk is welke mobiliteitsmaatregelen randvoorwaardelijk zijn om de verschillende deelgebieden uit de visie Binnenstad te kunnen realiseren. De focus ligt op maatregelen voor de deelgebieden 1,3 en 5a waarvoor de haalbaarheidsfase in een vergevorderd stadium is en de besluitvorming in de Raad in 2025 is voorzien. In hoofdstuk 7 is een risicoanalyse opgenomen. In hoofdstuk 8 wordt kort ingegaan op participatie en communicatie. En in de bijlage is opgenomen hoe een aantal maatregelen in het proces van de Omgevingswet kunnen worden verwerkt.
11
3. ANALYSE VAN DE BESTAANDE SITUATIE Bezoekers Stadshart en Woonhart
knooppunten in of bij het gebied liggen, namelijk
In 2021 is in opdracht van de vastgoedeigenaren
knooppunt Centrum-West dat direct tegen het
een onderzoek uitgevoerd naar de bezoekers
winkelcentrum aan ligt en de halte Stadhuis die
van het Stadshart. Dit onderzoek geeft inzicht in
centraal ligt in het Stadshart. De Binnenstad van
de herkomst van de bezoekers van het Stadshart.
Zoetermeer is van alle kanten (goed) bereikbaar
Hieruit blijkt dat 60% van de bezoekers uit
waarbij het lage aandeel fiets en OV en het hoge
Zoetermeer komt en bijna 40% uit de regio
aandeel auto opvalt. Daarnaast blijkt uit het
(waarvan o.a. 9% oostelijk Den Haag, 16%
koopstromenonderzoek (2021) dat de waardering
omliggende dorpen).
voor de bereikbaarheid voor zowel de auto
2
(8,4), fiets (8,4) als het openbaar vervoer (8,3) als Daarnaast zien we een grote dominantie van de
zeer positief worden ervaren. Het winkelgebied
auto als vervoerswijze richting het Stadshart (64%)
zelf heeft geen autoverkeer en fietsen is niet
en het Woonhart (69%). Niet alleen voor regionale
toegestaan tussen 11:00 en 17:00.
bezoekers maar ook voor Zoetermeerse bezoekers
Er zijn voldoende parkeervoorzieningen met
heeft de auto een grote voorkeur. Dit terwijl het
wederom hoge waardering voor het stallen van
Stadshart voor alle Zoetermeerders per fiets of OV
de auto (8,3) en de fiets (8,0). Het merendeel van
prima bereikbaar is.
de bezoekers verblijft minder dan 2 uur in het Stadshart (82%), voor het Woonhart is dat zelfs
Het Openbaar Vervoer wordt relatief weinig
95%.
gebruikt om richting deze gebieden af te
De cijfers voor de Dorpsstraat liggen net weer
reizen met 5% voor het Stadshart en 3% voor
wat anders. Dat heeft onder andere te maken met
het Woonhart. Dit ondanks dat er twee OV-
de aard van het winkelaanbod en de ligging. Het
Tabel 1: Vervoerswijze en waardering bezoekers Stadshart en (tussen haakjes) Woonhart (koopstromenonderzoek, 2021)
Tabel 2: Vervoerswijze en waardering bezoekers Dorpsstraat (koopstromenonderzoek, 2021) 2
12
CBRE: Stadshart Zoetermeer 16 februari 2022
effect van de ligging kun je overduidelijk zien in
met verkeerslichten op de Europaweg en
de waardering voor de bereikbaarheid van het
Afrikaweg te mijden. Loop- en fietsroutes naar
openbaar vervoer (5,9) en de auto met 7,9. Ook
het Stadshart zijn aanwezig, maar zijn niet altijd
is te zien dat de Dorpsstraat slechter scoort in de
uitnodigend en aantrekkelijk vormgegeven.
waardering voor het parkeren (7,7) of stallen van de
Voetgangers moeten zich veelal over een
fiets (7,0). Tot slot mag verondersteld worden dat
smal trottoir richting het Stadshart begeven
het merendeel van de bezoekers uit Zoetermeer
(bijvoorbeeld J.L. Van Rijweg, Hogerop). Dit komt
zelf komt en niet afkomstig is uit de regio.
de toegankelijkheid voor voetgangers niet ten goede. De aanlooproutes voor de Dorpsstraat
3.1 Routes naar het Stadshart, Woonhart en
kennen een ander karakter en het aandeel van de
Dorpsstraat
bezoekers dat te voet naar de Dorpsstraat gaat
Er zijn voor auto en fiets meerdere routes
(30%), ligt vele malen hoger dan het Stadshart
door het Stadshart. Opvallend is de fietsroute
(13%) en het Woonhart (10%).
van de Nederlandlaan, vanaf de lus naar de Luxemburglaan, waar fietsers een plek op de
Er zijn diverse kruisende barrières voor noord-
rijbaan tussen de auto’s moeten zoeken. Dit past
zuid routes in het Stadshart voor verschillende
niet bij actuele richtlijnen voor een 50 km/u weg,
vervoerswijzen: Europaweg, stadssouterrain en
is niet verkeersveilig en nodigt daardoor niet uit
RandstadRail. Met name de Europaweg is een
om over deze route het Stadshart te bezoeken.
barrière voor de voetganger en de fietser. Er zijn drie fiets- en voetgangerstunnels (onderlinge
Voor de auto is het stadssouterrain daarentegen
afstand ongeveer 300 en 700 meter). Oversteken
een sluiproute om een aantal drukke kruispunten
op het maaiveld kan met oversteekplaatsen
Afbeelding 4: ‘Aanlooproute’ J.L. Van Rijweg
Afbeelding 5: Aanloop-/aanfietsroute Hogerop
13
voorzien van verkeerslichten. Het Stadshart is voor
vanwege het opheffen van parkeerplaatsen
de fiets een barrière tussen 11:00 en 17:00, dan
op maaiveld ten behoeve van het bouwen van
geldt hier een fietsverbod. Het alternatief voor het
woningen, door het herinrichten van de openbare
Stadshart is het stadssouterrain, maar dit is een
ruimte en infrastructuur en door gereserveerde
onaantrekkelijke en onveilige route voor de fiets.
bewonersparkeerplaatsen voor nieuwe
De RandstadRail is voor met name de fiets en
bouwprojecten in bestaande garages.
de voetganger een barrière, waarbij wel op
Het totale aantal openbare parkeerplaatsen
regelmatige afstand ongelijkvloerse kruisingen zijn
bedraagt in 2040 5.180, waarvan 1.550 (30%)
bij Centrum-West, JL van Rijweg, Zuidwaarts en
op straat. Op het drukste moment van de
Italiëlaan. De afstand tussen de (ongelijkvloerse)
week, dat is in 2040 de zondagmiddag, is de
kruisingen met de RandstadRail is hemelsbreed
bezettingsgraad dan circa 94%. Dit komt neer op
tussen de 300 en 400 meter.
circa 4.900 bezette parkeerplaatsen. In het parkeerbeleid van Zoetermeer is voor
De doorgaande historische looplijn over de
het Stadshart (incl. Woonhart) geen maximale
Dorpsstraat wordt onderbroken door de barrière/
bezettingsgraad benoemd, wel is voor de
(auto)verbinding Leidse-/Delftsewallen. De auto
eerste schil rond het Stadshart gesteld dat
heeft hier prioriteit waardoor de voetganger moet
90% acceptabel is. Het kennisnetwerk parkeren
wachten op groen licht om veilig over te kunnen
(CROW en Vexpan) stelt dat een maximale
steken.
bezettingsgraad van 90% niet leidt tot overlast als gevolg van zoekverkeer3.
3.2 Parkeren & fietsenstallingen In 2023 zijn er 6.700 openbare parkeerplaatsen
De parkeerdruk loopt in 2035, uitgaande van
(exclusief laden en lossen) in de Binnenstad,
het huidige parkeerbeleid en realisatie van alle
waarvan 3.040 zich op straat bevinden
projecten in de binnenstad, op tot boven de 90%
(45%). Op het drukste moment van de week,
en met name op de zaterdag- en zondagmiddag.
zaterdagmiddag, is de bezettingsgraad 59%. Dit
Op de overige momenten blijft de parkeerdruk er
komt overeen met 3.800 bezette parkeerplaatsen.
ruim onder.
In bijna alle gebieden is er restruimte in de parkeercapaciteit, de mate van de restruimte
In bepaalde deelgebieden is nog restruimte
verschilt per deelgebied.
aanwezig, terwijl in andere deelgebieden duidelijk een tekort of een hoge parkeerdruk is. Dit is
In 2040 zijn er op basis van de dynamische
bijvoorbeeld het geval in deelgebied 5A als
parkeerbalans (versie 1-1-2025), bij de volledige
parkeergarage P5 gesloopt wordt. In combinatie
realisatie van de Visie Binnenstad 2040, ongeveer
met woningbouw leidt dit tot een fors tekort aan
1.490 parkeerplaatsen minder aanwezig,
parkeerplaatsen in dit deelgebied.
https://vexpan.nl/artikelen/zoekverkeer-en-bezettingsgraad-hoe-vol-is-vol/#:~:text=Op%20zich%20is%20deze%20gedachte,van%20 100%25%20nog%20niet%20bereikt. 3
14
Afbeelding 6: Bezettingsgraad per deelgebied in 2023. Conform de dynamische parkeerbalans is het maatgevende moment de zaterdagmiddag (meetmoment: september 2023). Deelgebied 6b is de Dobbeplas waar geen parkeercapaciteit is.
Afbeelding 7: Bezettingsgraad per deelgebied in 2040. Conform de dynamische parkeerbalans is in 2040 het maatgevende moment de zondagmiddag. Deelgebied 6b is de Dobbeplas waar geen parkeercapaciteit is.
15
•
•
• •
Voor bezoekers die met de auto komen
Buitenom dienen gebruik te maken van
zijn er diverse parkeervoorzieningen met
de mogelijkheid tot het aanschaffen van
verschillende parkeerregimes. In het Stadshart
een parkeerabonnement in parkeergarage
en het Woonhart kan er in de garages 2 uur
Nederlandlaan. Voor een tweede auto kan wel
gratis worden geparkeerd (in de Hoogvliet
een vergunning worden aangevraagd.
en Dirk van de Broek garages 1 uur), en voor
•
de Dorpsstraat geldt een blauwe zone van
gebruik te maken van de mogelijkheid
maximaal 3 uur.
van parkeren in de garageboxen of op
De Binnenstad heeft door het gratis parkeren
beugelparkeerplaatsen.
een aanzuigende werking voor autoverkeer op
•
wegen door heel Zoetermeer.
een goede verdeling van de beschikbare
De parkeergarages hebben geen
parkeerruimte kan bij het verlenen van
parkeerverwijssysteem.
tweede en volgende bewonersvergunningen
Parkeergarages scoren over het algemeen
het college besluiten om een wachtlijst in te
goed in de waardering, waarbij wel
voeren.
Bewoners van de Reimsstraat dienen
Ter bescherming van het belang van
aangegeven moet worden dat P1 (Belgiëlaan), P4 (Luxemburglaan) en P5 (Amsterdamstraat)
•
in vormgeving, maatvoering, verlichting en comfort als zeer gebruikersonvriendelijk •
•
parkeervergunningen afgegeven. •
Het vergunningenbeleid moet anticiperen
worden ervaren.
op een vermindering van het aantal
Tijdelijke parkeervelden op braakliggende
vergunningen als gevolg van de reductie
terreinen worden momenteel gezien als
van straatparkeerplaatsen om de balans
volwaardige parkeervoorzieningen.
tussen beschikbare parkeerplaatsen, het
Voor de binnenstad geldt een
aantal vergunningen en bezoekersplaatsen te
parkeervergunningen regime. Voor het
behouden.
verlenen van parkeervergunningen geldt het
•
Besluit Uitgifte Parkeervergunningen 2023, waarin voor de Binnenstad aparte regels zijn
In de Dorpsstraat zijn op verschillende plaatsen blauwe zones aanwezig.
•
Voor fietsers zijn diverse fietsenstallingen,
opgenomen. Onder andere:
maar deze stallingen zijn niet bij alle
•
aanfietsroutes aanwezig.
Bewoners Entree en Stadshart van
woningen gebouwd na 2020 komen niet
16
Er zijn voor straatparkeren nu 1.221
•
Er zijn verschillende fietsstallingsgelegenheden
in aanmerking voor een 2e of volgende
verspreid over het Stadshart, Woonhart
vergunning (tenzij geen parkeerplaats op
en het Dorpstraat. Op dit moment zijn
eigen terrein)
slechts weekbezettingen van drie stallingen
•
beschikbaar. Daaruit blijkt dat de stalling bij
Bewoners van de Nederlandlaan en
Afbeelding 8: bezettingscijfers fietsenstalling Centrum-West per week in 2023
Afbeelding 9: bezettingscijfers fietsenstalling Cadenza per week in 2023
Afbeelding 10: bezettingscijfers fietsenstalling Noordwaarts per week in 2023
17
Centrum-West druk bezet is, maar het geeft
3.3 Openbaar vervoer
nog geen duidelijk beeld van de bezetting op
Voor het OV moet betaald worden om naar het
het drukste moment, dat maatgevend is om
Stadshart, Woonhart of Dorpsstraat te reizen.
deze stalling al dan niet uit te breiden. Voor
Een retourtje met het OV kost tot ongeveer 3,50
het bepalen van de noodzakelijke capaciteit
euro per persoon van en naar het Stadshart,
van nieuwe en bestaande stallingen is een
afhankelijk van de locatie waar men in- en uitstapt.
aanvullende analyse van de bezettingsgraden
Doordat er diverse gratis parkeergarages en gratis
op dagbasis en maatgevende momenten
fietsenstallingen zijn, is de kostprijs van vervoer
noodzakelijk.
met het OV substantieel hoger, zelfs als rekening gehouden wordt met (brandstof)kosten van de
•
In 2022 is in de stadspeiling gevraagd of
auto4.
er voldoende fietsenstallingen zijn. Hieruit volgt dat op dit moment met name in de
Het OV-knooppunt Centrum-West en de haltes
Dorpsstraat een tekort ervaren wordt.
Stadhuis en Dorp zijn niet bewegwijzerd vanuit het winkelgebied. Ook zijn de vertrektijden niet buiten de halte zichtbaar. Hierdoor is het OV laat zichtbaar en komt de bereikbaarheid met het OV niet als vanzelfsprekend alternatieve vervoerswijze in beeld.
Afbeelding 11: stadspeiling 2022 ervaring hoeveel stallingsplaatsen beschikbaar zijn
Bij een bezoek met het gezin aan de binnenstad (2 volwassenen en 2 kinderen) is de kostprijs voor de auto ongeveer €2,30 (uitgaande van totaal 10 kilometer heen en terug tegen 0,23 cent per kilometer) en voor het OV ongeveer €14,- (4 maal €3,50). 4
18
3.4 Deelmobiliteit Deelmobiliteit is op dit moment in de binnenstad en de rest van Zoetermeer zeer beperkt beschikbaar. 3.5 Stadslogistiek Er is in de Binnenstad nog geen sprake van specifieke stadslogistiek. De bevoorrading van winkels wordt individueel geregeld en zoveel mogelijk via het stadssouterrain afgehandeld.
Afbeelding 12: Zicht op Centrum-West vanuit het winkelgebied, bussen niet goed zichtbaar
Afbeelding 13: Zicht op RandstadRail halte Stadhuis, kan ook een ingang naar een parkeergarage zijn
Afbeelding 14: Halte RandstadRail nabij de Dorpsstraat
19
3.6 Mobiliteitsstrategie Binnenstad in bredere
reeds bestaande infrastructuur voorzien waar
context
rekening mee gehouden dient te worden. Wel
3.6.1 Binnenstad in stedelijke context
zullen de OV-knoop Centrum-West en de halte Stadhuis naar verwachting in de toekomst
De ontwikkelingen in de Binnenstad kunnen
aanzienlijk drukker worden, als gevolg van de
niet los gezien worden van de rest van
voorziene mobiliteitstransitie, autonome groei
Zoetermeer. Maatregelen die in de Binnenstad
van het OV en vanwege de nieuwe geplande
genomen worden, werken door in de rest van
woningen. Er dient dus rekening gehouden
de stad en omgekeerd. Bij de uitwerking van
te worden met ruimte voor meer reizigers en
de mobiliteitsstrategie Binnenstad is gekeken
als gevolg daarvan bijvoorbeeld bij Centrum-
naar de relatie en interactie met de andere
West bredere perrons en langere bussen. Voor
ontwikkelingen.
de Krakeling zijn er meerdere varianten voor
Van belang daarbij zijn onder andere:
de toekomst die invloed kunnen hebben op
•
de ov-bereikbaarheid van de Binnenstad;
Ontwikkeling van Entree: Bij Entree worden minimaal 6.250 en maximaal 7.250 woningen gebouwd. Dit zal ook de nodige
•
Woningbouw op Bleizo-West: Deze plannen
mobiliteitsvraagstukken opleveren van en naar
kunnen tot aanzienlijk meer bezoekers van
de Binnenstad. Uit een eerdere verkeersstudie
het Stadshart leiden. Daarnaast zal naar
is gebleken dat de maatregelen die in de
verwachting de realisatie van de ZoRo-
Binnenstad genomen worden niet leiden tot
verbinding versneld worden vanwege een
overbelasting van het wegennetwerk tussen
hogere mobiliteitsvraag van het OV, waardoor
de Binnenstad en Entree. Daarbij biedt de
de bereikbaarheid van de Binnenstad met het
ontwikkeling van Entree kansen om voor
OV verbetert.
deze nieuwe groep inwoners maximaal in te zetten op de in de Binnenstad gewenste mobiliteitstransitie naar lopen, fietsen en OV;
•
Nieuwe omgevingsprogramma gemeente Zoetermeer thema mobiliteit als onderdeel van de Ruimtelijke strategie Zoetermeer:
•
20
Doorontwikkeling van het regionale OV-
Op dit moment wordt gewerkt aan een
netwerk met ZoRo-rail en Leiden-Zoetermeer,
omgevingsprogramma gemeente Zoetermeer
en het onderzoek naar de toekomst van de
thema mobiliteit. Een belangrijk uitgangspunt
Krakeling: Zoetermeer zet in op het verbeteren
in dit omgevingsprogramma is dat de groei
van de noord-zuid regionale OV-verbindingen
van de mobiliteitsvraag opgevangen wordt
om de reistijd te verminderen. Deze lijnen
met lopen, fietsen en openbaar vervoer. In
komen dan allemaal samen bij Centrum-West.
de mobiliteitsstrategie Binnenstad wordt dit
Op dit moment is hiervoor geen andere dan
principe omarmd, waarmee het aansluit op
de ambitie van het omgevingsprogramma
mobiliteitsnetwerk” als opgave. Voor het
gemeente Zoetermeer thema mobiliteit in
verbeteren van knooppunten zijn subsidies
ontwikkeling.
beschikbaar.
3.6.2 Zoetermeer in regionale context
Halte Centrum West is aangewezen als
Openbaar vervoer
bovenlokaal knooppunt. Uit onderzoek naar
Zoetermeer is onderdeel van de Metropoolregio
reizigersstromen blijkt dat de helft van alle
Rotterdam Den Haag (MRDH) en de derde
Zoetermeerse OV reizigers via Centrum-West
grote stad. Het meeste Zoetermeerse openbaar
reist. Dit betekent dat de functie van het
vervoer wordt via de metropoolregio aanbesteed
busstation bij Centrum-West noodzakelijk is
(op buslijn 400 na). De MRDH is daarom een
voor het functioneren van het Zoetermeerse OV
belangrijke partner in het verbeteren van
systeem en behouden dient te blijven, los van de
bereikbaarheid. De strategische agenda van de
ontwikkelingen bij station Zoetermeer.
MRDH heeft “het versterken van het regionale
Afbeelding 15: reizigerswaardering knooppunten gemeente Zoetermeer op basis van een voormeting van MRDH uit 2018
21
De doelstellingen van de strategische agenda van
3.6.3 Provinciale context
de MRDH voor knooppunten zijn:
Openbaar Vervoer (provinciaal)
•
In 2026 is de gemiddelde
De provincie heeft buslijn 400 in haar concessie
gebruikerswaardering van de OV-knooppunten
opgenomen. R-net buslijn 400 is de drukste
minimaal 7,5 op 90% van de knooppunten.
buslijn van de gehele provincie Zuid-Holland.
Daarbij onderscheiden we (inter-)nationale
Op dit moment wordt onderzocht in hoeverre
OV-knooppunten (8), metropolitaan OV-
deze buslijn versterkt kan worden door de
knooppunt (7,5) en lokaal OV-knooppunt (7);
doorstroming tussen Zoetermeer en Leiden
In 2026 is de gemiddelde snelheid op
te verbeteren en de lijn in Zoetermeer door
70% van de regionale tram- en buslijnen
te trekken via station Zoetermeer naar station
toegenomen met minimaal 2 km/u op de
Lansingerland-Zoetermeer. En in Leiden naar
regionale tram-, en buslijnen ten opzichte van
het Leiden Bio Science Park en mogelijk verder
2022;
richting Katwijk en/of Noordwijk. Daarmee wordt
•
onder andere de bereikbaarheid van het Stadshart Op dit moment is de gebruikerswaardering
vanuit Rokkeveen verbeterd.
van Station Zoetermeer [6.0] en van Centrum West [7.1] en voldoen daarmee niet aan de
Provinciaal autonetwerk
doelstellingen van de strategische agenda
De provincie is ook wegbeheerder van de
van MRDH voor knooppunten. Belangrijkste
provinciale wegen. In de context van de
aandachtspunten voor Centrum-West die
Binnenstad van Zoetermeer is de N206 zeer
verbetering vragen zijn reinheid (6.2), comfort (6.6)
relevant, omdat deze route vanaf de A12 in de
en uitstraling (6.2).
richting Leiden en de A4 en vice versa veel sluipverkeer op de Europaweg genereert. Ingezet zal worden op het maken van afspraken en waar mogelijk nemen van maatregelen om het sluipverkeer te beperken. Anderzijds blijft de N206 ook een logische ontsluitingsweg voor mensen uit Zoetermeer naar Leiden in zowel auto als bus. Deze verbinding zal dus voorlopig een belangrijke schakel in het hoofdwegennetwerk blijven.
22
Foto: Erwin Vrensen
23
4. ONTWIKKELINGEN BINNENSTAD Het doorontwikkelen van een levendige en
Het resultaat van de ambitie is een Binnenstad
aantrekkelijke Binnenstad met een goede verblijfs-
met hoogwaardige stedelijke woonmilieus, in het
en woonkwaliteit is dé ambitie waar de gemeente
oog springende architectuur, een breed aanbod
samen met alle betrokkenen – inwoners,
van maatschappelijke en culturele voorzieningen,
eigenaren, ondernemers en instellingen – in de
een levendig straatbeeld, een veilige, mooie
komende jaren voor wil gaan.
en prettige openbare ruimte en meer groen op diverse looproutes. Een Binnenstad met ruimte
Op veel verschillende aspecten is daartoe een
voor ontmoeting en het smeden van sociale
kwaliteitsinjectie nodig. Of het nu gaat om het
verbanden. Er worden ongeveer 3.100 woningen
Stadshart, het Woonhart, de Dorpsstraat of de
toegevoegd, er is meer ruimte voor de fietser
verbindingen en zones tussen deze gebieden: op
en de voetganger, een verbeterde water- en
velerlei gebied zijn verbeteringen nodig.
groenstructuur en meer biodiversiteit.
Afbeelding 16: Toekomstbeeld binnenstad met (terra gekleurde blokken) toegevoegd programma
24
De Binnenstad bestaat uit drie verschillende
•
Een duurzamere stad: een modal shift naar
delen: de Dorpsstraat, het Stadshart en het
meer schone vervoerswijzen: versterken ov-
Woonhart, elk met unieke kenmerken.
functie naar en in Binnenstad;
In de Visie Binnenstad 2040 zijn ambities
•
Een aantrekkelijkere stad: terugdringen
geformuleerd, die voor het thema mobiliteit
van doorgaand verkeer door de
kunnen worden samengevat in toewerken naar:
Binnenstad, borgen van bereikbaarheid van
•
Een meer leefbare stad: een transformatie
parkeergarages en expeditieverkeer, hulp- en
van de functionele, door auto gedomineerde,
servicediensten;
openbare ruimte naar prettige, groene en
•
•
Parkeren en verdichting van de binnenstad:
veilige openbare ruimte, waar verblijfskwaliteit
parkeren voor de nieuwe woningen in
voorop staat. Hiermee wordt rekening
gebouwde parkeervoorzieningen niet in
gehouden met het handboek openbare
de openbare ruimte. Dat betekent het
ruimte. ;
verwijderen van circa 1.300 parkeerplaatsen
Een gezondere stad: meer ruimte voor
op maaiveld ten behoeve van ruimte voor
lopen en fietsen: betere voetgangers- en
nieuwe woningen, verbeteren van de kwaliteit
fietsverbindingen;
van loop- en fietsvoorzieningen en openbare ruimte.
Afbeelding 17: Verbeelding toekomstige inrichting Italiëlaan
25
5. STRATEGIE VOOR MOBILITEIT Doel van deze mobiliteitsstrategie is om tot een
In dit hoofdstuk is per modaliteit aangegeven
toekomstbestendige bereikbaarheid en mobiliteit
welke acties uitgewerkt worden om
van de Binnenstad te komen, zodanig dat de
de bereikbaarheid van de Binnenstad
visie Binnenstad gerealiseerd kan worden. Dit is
toekomstbestendig te maken. Per modaliteit
alleen te bereiken door een mobiliteitstransitie
wordt een compleet beeld gegeven van nodige
te realiseren, zodanig dat de groei van de
c.q. wenselijke acties.
mobiliteitsvraag wordt opgevangen met lopen,
In de haalbaarheidsfasen van de verschillende
fietsen en openbaar vervoer en de automobiliteit
deelgebieden worden de acties, die voor de
ongeveer op hetzelfde niveau blijft bij de verdere
betreffende deelgebieden van toepassing zijn,
groei van de stad. Daarmee kan de toename van
concreet uitgewerkt. Tevens zijn acties benoemd
de mobiliteit binnen de bestaande verkeersruimte
die niet alleen voor de Binnenstad van belang
worden opgevangen en ontstaat er ruimte
zijn, maar ook in het bredere verband van de
voor het toevoegen van programma en een
gemeente Zoetermeer spelen.
aantrekkelijke verblijfsruimte.
In een aparte paragraaf wordt de uitwerkingsopgave benoemd voor de
Autonoom zal de mobiliteitsvraag met 1% per jaar
deelgebieden die nu aan het eind van de
stijgen. Tot 2040 komt dit uit op een cumulatieve
haalbaarheidsfase zijn (1,3 en 5a).
groei van de mobiliteitsvraag met minimaal 18%. Dit betekent dat het aantal voetgangers,
5.1 Lopen
fietsers en OV-reizigers met minimaal 40% moet
Wat willen we bereiken?
groeien om alle mobiliteitsgroei in de komende
Lopen is de oudste en meest duurzame vorm van
15 jaar op te vangen en de automobiliteit stabiel
mobiliteit. De binnenstad wordt zodanig ingericht
te houden. Daarnaast worden in de binnenstad
dat lopen wordt gestimuleerd door aantrekkelijke
3100 woningen bijgebouwd en wordt 35.000 m2
looproutes, met voldoende breedte voor minder
aan voorzieningen toegevoegd. Hierdoor zal de
validen. Daar waar mogelijk hebben voetgangers
mobiliteitsvraag nog verder toenemen. Dit vergt
voorrang op andere vormen van mobiliteit.
een grote verschuiving in de mobiliteitskeuzes
Aantrekkelijke looproutes zijn van groot belang
van bewoners en bezoekers van de Binnenstad,
van en naar de binnenstad en de OV haltes, zodat
die gefaciliteerd moet worden om problemen
het gebruik van het OV aantrekkelijker wordt.
op de bestaande structuur in de Binnenstad
Hiermee wordt bijgedragen aan de volgende
te voorkomen. Daarbij zullen met name op
ambities van de visie binnenstad:
kruispunten wel aanpassingen nodig zijn.
•
5
Een meer leefbare stad: een transformatie
5 Als de mobiliteit met 17% groeit en de automobiliteit willen we niet laten stijgen, dan moet deze mobiliteitsvraag met lopen, fietsen en OV worden opgevangen. Het aandeel autoverkeer is op dit moment in Zoetermeer ongeveer 58%. Dat betekent dat het aantal verplaatsingen met lopen, fietsen en OV met ruim 40% moet toenemen om de nieuwe vraag naar mobiliteit op te vangen zonder het autoverkeer te laten groeien. Dit komt omdat je met 42% van de huidige mobiliteit 100% van de groei moet opvangen (17/0,42=40,5).
26
•
•
van de functionele, door auto gedomineerde,
Stadshart
openbare ruimte naar prettige, groene en
Op het niveau van de winkels is het Stadshart op
veilige openbare ruimte, waar verblijfskwaliteit
dit moment zeer aantrekkelijk voor voetgangers.
voorop staat. Hiermee wordt rekening
Dit komt in hoofdzaak, doordat het gebied tijdens
gehouden met het handboek openbare
winkeltijden volledig vrij is van autoverkeer. Het
ruimte;
gebied is fietsvrij tussen 11:00 en 17:00.
Een gezondere stad: meer ruimte voor lopen:
Het maaiveld in en rondom het Stadssouterrain
betere voetgangers- verbindingen binnen een
van het Stadshart is voor voetgangers niet
fijnmazig netwerk;
aantrekkelijk. Naast een sombere uitstraling en
Een duurzamere stad: een verschuiving in
gedeeltelijke overkluizing is er geen levendigheid
de vervoerwijzeverdeling naar meer schone
en zijn de looproutes - als ze er al zijn - beperkt tot
vervoerswijzen: versterken OV-functie naar en
smalle strookjes. Dit maakt de looproutes in het
in Binnenstad.
stadssouterrain weinig aantrekkelijk. De plannen uit de visie Binnenstad voegen veel woningen en daarmee levendigheid toe. Hiermee zal ook de behoefte aan (aantrekkelijke) looproutes door en rondom het stadssouterrain toenemen. Om dat te faciliteren is het noodzakelijk om routes aantrekkelijker te maken door het aanleggen van voldoende brede trottoirs en het toevoegen van groen en waterelementen.
Afbeelding 18: Verbeelding nieuwe inrichting JL van Rijweg (kijkrichting naar het noorden)
27
Te voet is het stadshart te bereiken via
Dorpsstraat
verschillende aanlooproutes. Het is belangrijk dat
De Dorpsstraat is op maaiveld gelegen en
deze routes niet te ver uit elkaar liggen zodat er
is gesloten voor auto- en fietsverkeer, met
een fijnmazig netwerk ontstaat en de barrières
uitzondering van aanwonenden en ondernemers
geslecht worden. Met name bij de Europaweg
tot 11 uur. De Dorpsstraat wordt halverwege
is er sprake van een barrière als gevolg van de
onderbroken door Delftse- en Leidsewallen,
oversteek met verkeerslichten. Op dit moment
waarbij het verkeer door middel van een
is een aantal aanlooproutes niet aantrekkelijk
verkeerslicht geregeld wordt. Onderzocht kan
vormgegeven. Hierdoor is het Stadshart minder
worden of het mogelijk is om het verkeerslicht
uitnodigend om te voet te bezoeken. Door
te vervangen door een ongeregelde
de aanlooproutes aantrekkelijk te maken met
voetgangersoversteekplaats, waardoor
royale voet en fietspaden kunnen bezoekers
voetgangers voorrang hebben ten opzichte
van de Binnenstad verleid worden om te voet
van het fiets- en autoverkeer op de Delftse- en
de Binnenstad te bezoeken. Daarnaast zal in
Leidsewallen en kunnen doorlopen over de
het verlengde van de Italiëlaan een nieuwe
Dorpsstraat, een verkeersveiligheidstoets is
aanlooproute vanaf het Van Doornenplantsoen
daarvoor wel vereist.
worden gerealiseerd. Woonhart Bij het toevoegen van nieuwe functies en
Het Woonhart ligt los van het Stadshart en zijn
woningen is het belangrijk om de actieve
van elkaar gescheiden door de Europaweg. Bij
mobiliteit te stimuleren. Dat kan door nieuwe
de bouw van Zoetermeer is een groot deel van
gebouwen zodanig te positioneren dat deze
het doorgaande oost-west verkeer door een
lopend en fietsend optimaal en zonder inspanning
tunnelbak onder maaiveld doorgeleid, maar op
bereikbaar zijn. Aandacht is daarbij noodzakelijk
het maaiveld is nog steeds sprake van aanzienlijke
voor goede aansluitingen op (bestaande)
hoeveelheden verkeer, wat het oversteken van de
looproutes en OV-haltes.
Europaweg niet aantrekkelijk maakt.
Ook de aanleg van de Parkbrug is een toevoeging om de bereikbaarheid te voet van
Er moet worden onderzocht of het mogelijk is
het Promenadeplein vanaf de Engelandlaan te
om het verkeer op de Europaweg te verminderen
verbeteren.
door de verkeerscirculatie op de hoofdwegen aan te passen. Dit is een stadsbrede opgave, die ook een relatie heeft met Entree. Op basis van de uitkomsten van dit onderzoek kan bepaald worden of en hoe de oversteek voor voetgangers over de Europaweg van het Stadshart naar het
28
Woonhart aantrekkelijker gemaakt kan worden
wegbeheerders (Provincie, RWS).
binnen de kaders van het dan nog resterende verkeer. Een kansrijke knop om aan te draaien is
Onderstaand zijn de belangrijkste looproutes van,
het verminderen van sluipverkeer vanaf de A12
naar en door de Binnenstad weergegeven op
naar Leiden en vice versa via de Europaweg,
zowel het verhoogde maaiveld als maaiveld (bij
maar dit vergt ook medewerking van andere
het Stadshart).
Afbeelding 19: kaart bestaand en toekomstig voetgangers netwerk
29
5.2 Fietsen Tot slot geldt voor alle drie de deelgebieden dat
Wat willen we bereiken?
alle wandelroutes goed toegankelijk moeten zijn voor iedereen.
Vanuit heel Zoetermeer is de binnenstad goed met de fiets te bereiken. De aanfietsroutes
Dit leidt tot de volgende opgaven voor lopen:
worden aantrekkelijk en veilig vormgegeven met
•
Inrichten maaiveld en souterrain
comfortabele fietsenstallingen bij de entrees
(Amsterdamstraat) en aanlooproutes (J.L
van de binnenstad. Om nieuwe bewoners en
van Rijweg, Hogerop) met aantrekkelijke
bedrijven in het stadshart optimaal bereikbaar
looproutes;
te maken per fiets wordt het souterrain voorzien
Realiseren nieuwe aanlooproute (voet en fiets)
van aantrekkelijke vrijliggende fietsroutes, zodat
in het verlengde van de Italielaan van en naar
fietsers onbelemmerd woningen en voorzieningen
het Van Doornenplantsoen;
kunnen bereiken. Daar waar mogelijk hebben
Bij nieuwe bebouwing naast een toets
fietsers voorrang op het autoverkeer. Hiermee
op toegankelijkheid een toets op actieve
wordt bijgedragen aan de volgende ambities van
bereikbaarheid toevoegen;
de visie binnenstad:
•
•
• Daarnaast de volgende zaken onderzoeken:
van de functionele, door auto gedomineerde,
•
Onderzoek of verkeerslichten bij Delftse- en
openbare ruimte naar prettige, groene en
Leidsewallen vervangen kunnen worden door
veilige openbare ruimte, waar verblijfskwaliteit
een ongeregelde voetgangersoversteekplaats,
voorop staat. Hiermee wordt rekening
waardoor voetgangers voorrang hebben ten
gehouden met het handboek openbare
opzichte van het fiets- en autoverkeer.
ruimte;
•
Onderzoek of het mogelijk is om het verkeer
•
Een gezondere stad: meer ruimte voor
op de Europaweg te verminderen door
fietsen: betere fietsverbindingen, goede
de verkeerscirculatie op de hoofdwegen
en ruim voldoende bewaakte en overdekte
aan te passen. Op basis van de uitkomsten
fietsenstallingen vanuit alle windrichtingen in
van dat proces kan bepaald worden of en
het Stadshart;
hoe de oversteek voor voetgangers over
•
Een duurzamere stad: een verschuiving in
de Europaweg van het Stadshart naar het
de vervoerwijzeverdeling naar meer schone
Woonhart aantrekkelijker gemaakt kan worden
vervoerswijzen: versterken ov-functie naar en
binnen de kaders van het dan nog resterende
in Binnenstad;
verkeer.
30
Een meer leefbare stad: een transformatie
Stadshart Er is een fietsstructuur rond het Stadshart
Door in het souterrain het autoverkeer deels
vanaf Centrum-West via Overwest, Buitenom,
eenrichtingverkeer te maken ontstaat ruimte
Brusselstraat, Belgiëlaan, Europaweg,
om een vrij liggende fietsroute en goede
Denemarkenlaan, Italiëlaan, Frankrijklaan,
voetgangersroute toe te voegen vanaf de
Engelandlaan, J.L. van Rijweg en Voorweg.
Nederlandlaan, via de Amsterdamstraat en
Op deze rondweg voor fietsers takken de
Luxemburglaan naar de Duitslandlaan en
verschillende routes naar de wijken aan.
uiteindelijk het Athenepad. Daarbij is het essentieel om, bij het weghalen van de lus
In het Stadshart wordt de fiets niet goed met
Bovenlangs vanaf de Nederlandlaan een
doorgaande routes gefaciliteerd. Op het
fietsaansluiting naar de bovengelegen J.L.
verhoogde maaiveld is fietsen tussen 11:00
van Rijweg te maken, zodat een doorgaande
en 17:00 niet toegestaan. Dit wordt door de
fietsroute ontstaat6.
bezoekers aan het Stadshart hoog gewaardeerd. Op de alternatieve route door het stadssouterrain
Bij voorkeur krijgen deze routes bij de kruisende
is momenteel geen goede alternatieve
routes bij de Nederlandlaan en Italiëlaan/
fietsstructuur beschikbaar, de fietser wordt min of
Denemarkenlaan voorrang. Of dat in relatie tot de
meer aan zijn lot overgelaten en moet zich op de
intensiteiten mogelijk is, dient nader te worden
Nederlandlaan vanaf de lus Bovenlangs tussen het
uitgewerkt en onderbouwd.
autoverkeer door een weg banen.
Afbeelding 20: Fietsen op de weg in de huidige situatie
Afbeelding 21: Scootmobielen op de weg in de huidige situatie
In het gebied dat vrijkomt door het verwijderen van de lus Bovenlangs kan in de nieuwe bebouwing mogelijk een fietsenstalling gecombineerd worden met een fietsroute langs/door het gebouw, waarmee deze aansluiting gecreëerd kan worden. 6
31
Italiëlaan, bestaand en nieuw
Duitslandlaan, bestaand en nieuw
Nederlandlaan, bestaand en nieuw
32
Om fietsen aantrekkelijker te maken is het – net
Door te onderzoeken of de stallingen (deels)
als bij lopen - noodzakelijk om de aanfietsroutes
geautomatiseerd kunnen worden kunnen de
aantrekkelijker te maken en in de nabijheid van
beheerlasten beperkt worden en tegelijkertijd
het winkelgebied bewaakte stallingen te creëren.
de toegankelijkheid worden uitgebreid (naar
Deels zijn deze reeds beschikbaar.
24u). Mogelijk kunnen de beheertaken zoals
•
Bij de ingangen van het Stadshart bij de JL
cameratoezicht en beheer en onderhoud dan
van Rijweg, de Markt en Hogerop is nog geen
worden samengevoegd met een eventueel op te
bewaakte fietsenstalling beschikbaar.
richten parkeerbedrijf.
•
•
Ook nabij de RandstadRail halte stadhuis zijn diverse kansen om in de huidige
Bij de bouw van nieuwe voorzieningen en
parkeergelegenheden stallingen te realiseren
woningen spelen ook de faciliteiten voor fietsers
die direct aansluiten op het perron van
en deelmobiliteit een belangrijke rol. Daarbij
RandstadRail. Het verdient aanbeveling om te
kan voorgesorteerd worden op een gewenste
onderzoeken of op al deze locaties stallingen
mobiliteitstransitie door mobiliteitsruimte te
kunnen worden toegevoegd.
realiseren op basis van de huidige normen
Daarbij is het van belang om te
voor stallingen van auto’s en fietsen, zodat
onderzoeken of het stallen van een fiets nog
er voldoende mobiliteitsruimte in de nieuwe
laagdrempeliger kan worden gemaakt (door
gebouwen beschikbaar is. Bij het maken van
routering in de stallingen en eenvoudiger
afspraken met ontwikkelaars kan onderzocht
aanmeldsystemen) en de zichtbaarheid
worden of anterieur een aanvullende eis op
van de stallingen te verbeteren. Hierbij kan
flexibiliteit en uitwisselbaarheid kan worden
ook worden aangesloten op de huisstijl
toegevoegd aan de huidige parkeernormen. Zo
van mobiliteitshubs, dit wordt later onder
kan in de toekomst bij meer fietsgebruik een
deelmobiliteit verder uitgewerkt.
aantal parkeerplaatsen bijvoorbeeld worden omgebouwd naar fietsenstalling met deelfietsen.
De rapportage van Mobycon geeft aan dat
Hiermee wordt nieuwe bebouwing, vooruitlopend
de huidige stallingscapaciteit met minimaal
op nieuw beleid, toekomstbestendig gerealiseerd.
33%7 moet worden uitgebreid door het
Uitgangspunt is dat de mobiliteitsruimte gelijk
toevoegen van nieuwe stallingen. Het verdient
blijft, maar door de mobiliteitstransitie bij
aanbeveling om na realisatie van de nieuwe
een groei van de mobiliteit de toegenomen
stallingen een monitoringsplan voor de
mobiliteitsvraag kan worden opvangen. In de loop
fietsenstallingscapaciteit op te zetten en op
van de tijd kan de mobiliteitsruimte afhankelijk
basis daarvan de stallingscapaciteit adaptief naar
van de voortgang van de mobiliteitstransitie
behoefte uit te breiden. Het toevoegen van de
anders verdeeld worden over de verschillende
stallingen leidt ook tot forse extra beheerlasten.
vervoerswijzen.
7
Uitbreiden van de stallingscapaciteit van 3000 naar 4000
33
Dorpsstraat Voor bezoek aan de Dorpsstraat is de fiets de
ook comfortabele bewaakte stallingen toe te
meest gekozen optie. Door de kleinschaligheid
voegen wordt fietsparkeren in de Dorpsstraat nog
kan de fiets altijd dicht bij de winkels gestald
verder ontmoedigd.
worden. Dit heeft tegelijkertijd ook een nadeel: hierdoor ontstaat een rommelig beeld en de
Woonhart
fietsen vormen obstakels voor het winkelende
Het Woonhart kenmerkt zich door een
publiek. Daarom is een traject in gang gezet om
winkelaanbod dat niet primair door fietsers
gestalde fietsen uit de Dorpsstraat te weren.
wordt bezocht. Het verdient aanbeveling om op
Om het gebruik van de fiets te stimuleren én
termijn te onderzoeken of het Woonhart zich kan
het stallen van de fiets aantrekkelijk te maken
ontwikkelen tot een winkelaanbod dat minder
wordt het aanbevolen om zowel aan de zijde van
van de auto afhankelijk is door bijvoorbeeld het
de Osylaan ter hoogte van achterom als aan de
aanbieden van bezorgdiensten of deelbakfietsen.
Pilatusdam gebouwde bewaakte stallingen toe te
Deelbakfietsen in wijken plaatsen is aanvullend
voegen. Hierdoor zal naar verwachting het wild
gewenst. Als zich hier ontwikkelingen voordoen
stallen in de Dorpsstraat zelf afnemen en wordt
die zich wel voor fietsbezoek lenen, kan hier een
tegelijkertijd het gebruik van de fiets voor een
aanvullende strategie op ontwikkeld worden.
bezoek aan de Dorpsstraat gestimuleerd. In de Dorpsstraat is ook een fietsverbod tijdens winkeltijden. In de praktijk wordt dit vaak niet nageleefd. Een van de achterliggende oorzaken is dat de alternatieve fietsroutes minder aantrekkelijk zijn. Het is daarom aan te bevelen te onderzoeken hoe de alternatieve fietsroutes parallel aan de Dorpsstraat aantrekkelijker gemaakt kunnen worden voor fietsers. Het is verboden om tijdens winkeltijden te fietsen in de Dorpsstraat, maar door de plaatsing van fietsrekken nabij winkels wordt het fietsen wel aangetrokken. De fietsenrekken worden daarom zoveel mogelijk naar de randen van de Dorpsstraat verplaatst om zodoende maximaal ruimte te houden voor de voetganger. Door hier
34
Foto: Erwin Vrensen
35
Dit leidt tot de volgende opgaven voor fietsen:
van de stallingen te verbeteren. Hierbij kan
•
Aantrekkelijk en veilig inrichten van
ook worden aangesloten op de huisstijl
aanfietsroutes, met name J.L. van Rijweg en
van mobiliteitshubs, dit wordt later onder
Hogerop met vrij liggende fietspaden;
deelmobiliteit verder uitgewerkt.
•
•
•
Realiseren nieuwe aanfietsroute in het
•
zijn diverse kansen om in de huidige
Doornenplantsoen;
parkeergelegenheden stallingen te realiseren
Realiseren fietsaansluiting vanaf de
die direct aansluiten op het perron van
Nederlandlaan naar de bovengelegen J.L.
RandstadRail. Het verdient aanbeveling om te
van Rijweg te maken, zodat een doorgaande
onderzoeken of op al deze locaties stallingen
fietsroute ontstaat
kunnen worden toegevoegd en bestaande
Realiseren van een vrijliggend fietspad vanaf
stallingsplekken beter zichtbaar gemaakt
de Nederlandlaan, via de Amsterdamstraat
kunnen worden.
•
•
•
ontwikkelen tot een winkelaanbod dat
Bij nieuwe bebouwing naast een toets
minder van de auto afhankelijk is door
op toegankelijkheid een toets op actieve
bijvoorbeeld bezorgdiensten te introduceren
bereikbaarheid (lopen en fietsen) toevoegen;
of deelmobiliteit (bv bakfietsen) aan te bieden
Verplaatsen fietsenrekken Dorpsstraat naar de
om gekochte items naar huis te transporteren. •
Onderzoeken of fietsers bij kruisende
Bij de J.L. van Rijweg, de Markt en Hogerop
routes bij de Nederlandlaan en Italiëlaan/
een bewaakte fietsenstalling toevoegen;
Denemarkenlaan voorrang kunnen krijgen
Aan de zijde van de Osylaan ter hoogte van
•
Onderzoeken hoe alternatieve fietsroutes
achterom en aan de Pilatusdam gebouwde
parallel aan de Dorpsstraat aantrekkelijk
bewaakte stallingen toevoegen;
gemaakt kunnen worden.
Zichtbaarheid en toegankelijkheid van de
•
fietsenstallingen vergroten. •
Onderzoeken of het Woonhart zich kan
uiteindelijk het Athenepad
randen; •
Nabij de RandstadRail halte stadhuis
verlengde van de Italiëlaan vanaf het Van
en Luxemburglaan naar de Duitslandlaan en •
•
Opzetten van een monitoringsplan voor de capaciteit van de fietsenstallingen.
Onderzoeken of fietsenstallingen geautomatiseerd kunnen worden;
•
Onderzoeken of mogelijk in de toekomst het fietsenstallen en autoparkeren kan worden gecombineerd in een door de gemeente
Daarnaast de volgende zaken onderzoeken:
uitbestede dienst, bijvoorbeeld in een
•
integraal parkeerbedrijf.
Onderzoeken of het stallen van een fiets nog laagdrempeliger kan worden gemaakt (door routering in de stallingen en eenvoudiger aanmeldsystemen) en de zichtbaarheid
36
Afbeelding 24: kaart bestaand en toekomstig fiets netwerk
37
5.3 Openbaar vervoer Wat willen we bereiken?
versnellen tussen Zoetermeer en Leiden en in zowel Zoetermeer als Leiden te verlengen naar
Het openbaar vervoer moet een vanzelfsprekend
respectievelijk Lansingerland-Zoetermeer (via
en gelijkwaardig alternatief voor de auto worden
station Zoetermeer) en het Bio Science Park en
om de binnenstad te bezoeken. De OV haltes zijn
mogelijk verder in Leiden. Hiermee wordt deze nu
eenvoudig vindbaar en kwalitatief aantrekkelijk
al drukste buslijn van de provincie Zuid-Holland
vormgegeven en beheerd. Hiermee wordt
nog verder versterkt. De ontwikkelingen van
bijgedragen aan de volgende ambitie van de visie
ZoRo rail liggen verder weg in de tijd (ná 2035),
binnenstad:
maar voorzien in een rechtstreekse railverbinding vanaf Centrum-West naar Rotterdam Centraal.
•
Een duurzamere stad: een verschuiving in
Deze railverbinding kan dan ZoRo-buslijn 170
de vervoerwijze verdeling naar meer schone
vervangen.
vervoerswijzen: versterken ov-functie naar en in Binnenstad;
Stadshart Het Stadshart is uitstekend met het openbaar
Toekomst OV in Zoetermeer
vervoer ontsloten, toch geeft slechts 5% van
Bij het vaststellen van de visie Binnenstad 2040
de reizigers aan met het OV te komen. Hier
is aangegeven dat onderzocht zou worden
ligt daarom veel potentie gezien de kwaliteit
of busstation Centrum-West verplaatst kan
van de OV-verbindingen. Aan de Westzijde het
worden naar station Zoetermeer. Op basis van
knooppunt Centrum-West, dat ongeveer de helft
de ov-chipkaart data zijn de reisbewegingen in
van alle OV-reizigers in Zoetermeer afwikkelt. En
Zoetermeer in kaart gebracht, waaruit blijkt dat
midden in het stadshart door de halte Stadhuis
Centrum-West het grootste OV-knooppunt in
van RandstadRail die onder het stadhuisplein is
Zoetermeer is. Het is daarmee niet logisch om
gelegen. Deze beide OV-knopen zijn van groot
deze te verplaatsen. De knopen Zoetermeer en
belang om een mobiliteitstransitie mogelijk te
Zoetermeer-Lansingerland zijn van belang voor
maken.
Zoetermeer en kunnen dus uitgebreid worden.
38
Door de stromen van reizigers te verdelen over
Hoewel de haltes zeer goed bereikbaar zijn, zijn
de verschillende knooppunten worden grote
ze vanuit het Stadshart nauwelijks zichtbaar. Uit
mensenconcentraties voorkomen en kan een
reizigersonderzoek van de MRDH blijkt bovendien
robuuster systeem worden gecreëerd. Op dit
dat bij Centrum-West de reinheid, comfort en
moment lopen er studies naar buslijn 400 (Leiden-
uitstraling verbeterd kunnen worden. Met enkele
Zoetermeer; Leizo) en ZoRo-rail. Uit deze studies
eenvoudige maatregelen is deze zichtbaarheid
blijkt dat het meerwaarde heeft om lijn 400 te
aanzienlijk te vergroten, zodat ook bezoekers die
Afbeelding 25: Openbaar vervoer
39
niet met het OV gearriveerd zijn bekend kunnen
Woonhart
raken met de mogelijkheden die het OV voor
Door het woonhart minder auto afhankelijk te
het bezoeken van de Binnenstad biedt. Ook
maken kan het ov-gebruik gestimuleerd worden.
dynamische reisinformatie buiten de haltes kan
Op dit moment is het woonhart al uitstekend met
hieraan bijdragen.
het OV bereikbaar door middel van de bushaltes Woonhart en Zwaardslootseweg. Na de komst van
Ondanks de goede bereikbaarheid met het
buslijn 400 (LeiZo) zal de bereikbaarheid van en
OV (vanuit alle wijken, behoudens Rokkeveen,
naar Leiden nog verder verbeteren.
is de reistijd maximaal 5 tot 10 minuten) is het aandeel OV-gebruikers relatief laag. Dit komt
Dit leidt tot de volgende opgaven voor het
onder andere doordat het OV-gebruik moet
OV, waarover afstemming met de MRDH moet
concurreren met ‘gratis’ parkeren voor auto’s, dat
plaatsvinden:
wordt door de winkeliers betaald door middel
•
Zichtbaarheid van de haltes vergroten
van hogere huren. De OV-reiziger moet voor een
•
Halte Centrum-West, stadhuis en Dorp
bezoek aan de Binnenstad tot €3,50 per persoon voor een retourtje betalen. Hierdoor is het OV
kwalitatief verbeteren •
prijstechnisch geen aantrekkelijk alternatief.
Capaciteit van de OV knoop centrum-West vergroten (bredere perrons)
Voor het succesvol inzetten op een verschuiving in vervoerswijzen dient onderzocht te worden hoe
Daarnaast moeten de volgende zaken nog
het verschil in reiskosten voor het bezoek aan het
worden uitgezocht
Stadshart verkleind kan worden, waarbij met name
•
het verschil in kosten tussen het bezoek met de auto en met het OV verkleind dient te worden.
Onderzoek naar concurrerendheid op prijs van het OV systeem
•
Studie LeiZo verder uitwerken, zodat de OV bereikbaarheid van en naar Leiden versterkt
Dorpsstraat De Dorpsstraat is op 350 meter afstand ontsloten
•
Studie ZoRo Rail verder uitwerken, zodat de
door de Randstadrailhalte Dorp. Deze halte is
OV bereikbaarheid van en naar Rotterdam
vanuit de Dorpsstraat slecht vindbaar, wat zich
versterkt wordt
mogelijk vertaalt in het lage gebruik van deze halte. Door een betere bewegwijzering en de OV-maatregelen zoals hierboven beschreven kan het gebruik van het OV voor een bezoek aan de Dorpsstraat gestimuleerd worden.
40
wordt
5.4 Auto
is het centrale deel van deze H. Op dit moment
Wat willen we bereiken?
is de maximumsnelheid op maaiveld op de Europaweg 50 km/u en rijdt het doorgaande
De binnenstad is goed bereikbaar voor
verkeer ongelijkvloers. De afslaande bewegingen
bewoners en bezoekers van voorzieningen.
richting het Stadshart, Woonhart, Leiden
Doorgaand autoverkeer dat geen bestemming
en de wijk Buytenwegh-De Leyens zijn op
in de binnenstad heeft wordt afgewikkeld via
maaiveld en kruisen bestaande voetgangers- en
de hoofdwegenstructuur. Door op strategische
fietsoversteken. Binnen de huidige opzet van de
plaatsen éénrichtingverkeer in te voeren wordt
verkeerscirculatie van de hoofdwegenstructuur
doorgaand verkeer in de binnenstad zoveel
is verdere afwaardering van de Europaweg
mogelijk voorkomen. Om de leefbaarheid en
niet mogelijk en kan het daardoor niet als
de verkeersveiligheid te verbeteren wordt de
verblijfsgebied ingericht worden.
snelheid verlaagd naar 30 km/uur behoudens de hoofdwegenstructuur. Waar erftoegangswegen al
Om een andere inrichting op de Europaweg
15 km/uur zijn blijft dat gehandhaafd (woonerven
mogelijk te maken moet onderzocht of het wenselijk en mogelijk is om de verkeerscirculatie