Bijlage 1 - Jaarstukken 2021

34

• • • •

Het toekomstperspectief van de winkelcentra Seghwaert, Leidsewallen en De Leyens is onderzocht. De rapportage met conclusies en aanbevelingen is in maart 2021 opgeleverd. Vanuit het COVID-19 herstelbudget is de subsidieregeling Digitaliseringsvoucher MKB voor retail en horeca opgezet. Van deze regeling wordt gebruik gemaakt door zelfstandig ondernemers om te investeren in o.a. hun online vindbaarheid. Zie verder ook de tekst onder ’samenwerking in de regio’. Eind 2021 is voor de bedrijventerreinen Rokkehage en Hoornerhage een provinciale subsidie aangevraagd voor planvorming, inventarisatie en opstart van de organisatiegraad. De Dag van de Ondernemer op 19 november 2021 was een groot succes. In samenwerking met Netwerk Zoetermeer is een radioprogramma voor en door ondernemers vormgegeven. Daarnaast zijn 80 ondernemers uit de stad in het zonnetje gezet voor hun onderscheidend en/of sociaal betrokken ondernemerschap in 2021.

Start- & scale-ups • • • • • •

De themawebsite scalebooster.nl is actueel gehouden en uitgebouwd met een kennisbank en een agenda met actuele relevante events en Webinars. Er zijn 28 bedrijven uit de doelgroep start- en scale-ups in de IT-sector proactief benaderd over ondersteuning van hun groeiambitie. 18 ondernemers willen aangehaakt blijven op het scale-booster programma. Er is gestart met de begeleiding van twee ondernemersinitiatieven van studenten van de Haagse Hogeschool in de Dutch Innovation Factory. In november is het eerste offline “Level-Up! Event” voor start- & scale-ups uit Zoetermeer georganiseerd in samenwerking met de Dutch Innovation Community. Met de incubators in Zoetermeer zijn mogelijkheden voor verdere samenwerking verkend. Ook zijn de huisvestingsmogelijkheden voor startups in Zoetermeer geïnventariseerd. Een tegenslag is dat Grey Valley, incubator in de vergrijzingszorg op het Dutch Innovation Park, per december 2021 is gestopt met haar activiteiten als gevolg van de aanhoudende COVID-19-crisis. Met partners in het start- & scale-up ecosysteem, waaronder Innovation Quarter, MRDH, Up!Rotterdam en gemeenten, is een verkenning naar versterking van de regionale samenwerking gestart.

Ondernemerspeiling •

Naar aanleiding van deresultaten van de Ondernemerspeiling 2020 is door ons gerealiseerd dat nieuwe ondernemers via een uitnodigende ansichtkaart worden geattendeerd op de nieuwe welkomstpagina op zoetermeerisdeplek.nl.

Samenwerking in de regio •

•

A12 corridor De evaluatie van de samenwerking is afgerond. Conclusie is dat de samenwerking in de A12-corridor meerwaarde heeft voor de betrokken partijen. De samenwerking wordt voortgezet, maar met aangescherpte focus en verdeling van rollen en verantwoordelijkheden. Dit vergt afstemming en vastlegging van nieuwe afspraken. Innovation Quarter (IQ) Samen met IQ is er in 2021 gewerkt aan het acquireren van binnenlandse en buitenlandse bedrijven om zich te vestigen in Zuid-Holland en bij 35

•

•

voorkeur in Zoetermeer. Er zijn gezamenlijke bedrijfsbezoeken afgelegd (voorbeelden: Draeger en Atos Medical). Over en weer wordt informatie gedeeld en nieuwe vestigers worden vanuit de gemeente in contact gebracht met IQ of juist andersom (voorbeeld: Topcon Global Positioning Systems). Daarnaast is ingezet op meer strategische samenwerking met Innovation Quarter en de Economic Board Zuid-Holland op het startup/scale-up programma (Scalebooster), de campusontwikkeling Dutch Innovation Park en strategisch accountmanagement. BusinessParkHaaglanden (BPH) De toetreding van Zoetermeer tot stichting BPH is geformaliseerd. Het jaarplan voor 2021 is vastgesteld met focus op het verder professionaliseren van het regionale bedrijvenloket, intensiveren van de samenwerking met adviseurs en het delen van kennis op een aantal specifieke inhoudelijk thema’s. Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) De COVID-19-crisis heeft grote impact op de economie van de metropoolregio. De focus in de regio lag op samenwerking en het ontwikkelen van projecten, die zowel bijdragen aan het economisch herstel na de COVID-19-crisis als aan de transitie naar een nieuwe economie. Een belangrijk programma is ‘Sterker uit de crisis’, dat zich richt op vier economisch maatschappelijke thema’s. Zoetermeer is aanjager van twee projecten uit dit programma.

Ten eerste is dat het project ‘Innoveren met data voor het MKB’. Dit is opgezet in samenwerking met de MKB Digiwerkplaats, Haagse Hogeschool in de Dutch Innovation Factory (DIF) en met steun van Netwerk Zoetermeer en IQ. Voor dit project heeft de gemeente van de MRDH een bijdrage ontvangen van € 75.000, -, dat als subsidie is doorgezet naar de Haagse Hogeschool. Zij voert het project uit. Het tweede project is een samenwerking met de gemeenten Capelle aan den IJssel, Den Haag en Schiedam om een subsidieregeling op te zetten (provinciale MKB-Deal). Deze Digitaliseringsvoucher MKB is een stimulans voor ondernemers om een digitaliseringsvraagstuk op te pakken in hun bedrijf. De MRDH heeft hiervoor een bijdrage geleverd van € 96.000, -. De provincie draagt 50% bij aan de vouchers. In 2021 zijn er door de gemeente Zoetermeer 11 subsidieaanvragen gehonoreerd.

Rapportcijfer over de dienstverlening van de gemeente aan ondernemers in Zoetermeer (Realisatie 2021) De waardering van Zoetermeerse ondernemers voor het ondernemingsklimaat. Bron: Ondernemerspeiling Type

2020

2021

Begroting

6,5

6,5

Realisatie

6,5

6,5

Toelichting Doel gehaald: N.v.t. De ondernemerspeiling wordt eenmaal per 2 jaar herhaald, het rapportcijfer is dus voor 2021 hetzelfde als voor 2020. In de tweejaarlijkse verkiezing MKBvriendelijkste gemeente van MKB-Nederland (20220 -2021) is Zoetermeer verkozen door de ondernemers tot MKB vriendelijkste gemeente van Zuid-Holland. Zuid-Holland bestaat uit 51 gemeenten. Ondernemers hebben de gemeente beloond met het cijfer 7,5.

36

Doelstelling 1.4 Bevorderen groei werkgelegenheid Strategie werklocaties • •

Er is gestart met een inventarisatie naar een verdere optimalisering van het ruimtegebruik op de noordelijke bedrijventerreinen. Bekeken wordt waar ruimtewinst kan worden behaald om in te zetten voor economische functies en waar het verantwoord is om functies te mengen. De resultaten worden meegenomen in de gebiedsvisie Van Tuyllpark e.o., voor een integrale afweging van het ruimtegebruik. De monitor waarmee de ontwikkeling van de key performance indicatoren uit het kerndocument strategie werklocaties wordt gevolgd, is opgeleverd.

Stimuleren leven lang ontwikkelen •

Voor de kernsector logistiek is eind 2021 een inventarisatie gestart onder de gevestigde bedrijven in Zoetermeer. Onder andere worden samenwerkingsverbanden tussen ondernemers en de vraag naar personeel in kaart gebracht.

Toename aantal arbeidsplaatsen (Realisatie 2021) Bron: Gemeentelijke database Type

2020

2021

Begroting

500

372

Realisatie

896

474

Toelichting Doel gehaald: Nee Volgens het regionale werkgelegenheidsregister is het aantal arbeidsplaatsen in 2021 toegenomen. In totaal met 474 arbeidsplaatsen naar 53.142 (0,9%). De doelstelling voor 2021 om het aantal arbeidsplaatsen toe te laten nemen met 500 is daarmee niet behaald. Deze minder sterke groei was te verwachten als gevolg van COVID-19. De vier sterke sectoren bieden 34.200 arbeidsplaatsen. Dat waren er vorig jaar 33.705 (495 minder). In de vier sterke sectoren zijn het aantal arbeidsplaatsen dus toegenomen. Binnen deze sectoren treedt de grootste toename op in de sector Health. Namelijk van 5.861 naar 6.316 arbeidsplaatsen (455).

Voor de overige sectoren geldt: • Geringe groei logistiek en handel: 22 arbeidsplaatsen (van 11.683 naar 11.705) • Zeer geringe groei bouw & installatie: 8 arbeidsplaatsen (van 2.397 naar 2.405) • Zeer geringe groei ICT & dienstverlening: 10 arbeidsplaatsen (van 13.764 naar 13.774) De volgende belangrijke bedrijven (niet uitputtend) zijn behouden dan wel binnen de gemeentegrenzen van Zoetermeer gevestigd: Siemens Mobility (verduurzaamd pand), Cegeka (na overname door KPN consulting), Lamboo Medical (bezig met nieuwbouw op Dutch Tech Campus), CAE/RB Aero (Canadian Aviation Electronics heeft RB Aero overgenomen, maar blijft in Zoetermeer gevestigd), Piet de Wit snacks (laat nieuw pand bouwen en blijft in Zoetermeer), Albeka (recent nieuw bedrijfspand gebouwd), Specs (gaat uitbreiden op locatie) en AIVD (uitbreiding van bestaande activiteiten). 37

Nieuw in Zoetermeer is Topcon Positioning Europe. Helaas zijn er ook bedrijven vertrokken waaronder Neptune Energy.

Doelstelling 1.5 Stimuleren duurzame arbeidsparticipatie Re-integratiebeleid en uitvoering In 2021 is er uitvoering gegeven aan de nota ‘Meedoen met meerwaarde’. De re-integratietaken zijn sinds 1 januari 2021 overgegaan naar de Binnenbaan. Bijstandsvolume ontwikkelingen 2021 was een jaar van tegenstellingen. Enerzijds was er nog steeds COVID-19 dat veel ondernemers in het nauw bracht als gevolg van lockdowns. Anderzijds waren de omstandigheden op de arbeidsmarkt nog nooit eerder zo gunstig voor zowel werkzoekenden als ondernemingen. Dat laatste blijkt vooral uit het extreem lage aantal faillissementen en de hoge economische groei van Nederland. Natuurlijk hebben niet alle sectoren kunnen profiteren van deze gunstige omstandigheden, maar de gemeentelijke doelgroep (bijstand) moet worden bezien ten opzichte van de gehele economie en niet alleen ten opzichte van de sectoren die het lastig hebben gehad. Per ultimo 2021 was ca. 1 % van het bijstandsvolume COVID-19-gerelateerd in de vorm van zelfstandigen die doorstroomden vanuit Tozo naar bijstand. Ca. 10% van het bijstandsvolume bedroeg vergunninghouders. Eveneens ca. 10% bedroeg het aantal arbeidsbeperkten (dat nog niet aan het werk is d.m.v. loonkostensubsidie), dat volgens de definitie van de Participatiewet als arbeidsbeperkt kan worden gezien c.q. waarvoor een specifieke re-integratieaanpak op van toepassing is.

Ruim 30% van de bestandsgerechtigden was ouder dan 55 jaar. Ruim 20% zit meer dan 10 jaar in de bijstand, waarvan weer ruim 20% (4% van het totaal) langer dan 20 jaar. Er is sprake van overlap tussen voorgenoemde percentages. Vanwege het gunstige arbeidsklimaat is het volume in de bijstand in 2021 met 2,7% gedaald. Er stroomden net als voorgaande jaren minder mensen in de bijstand. De instroom was bovendien lager dan verwacht. Er hoefden dus minder mensen weer uit te stromen. De uitstroom naar werk is daarom lager dan voorgaande jaren. Van kijken naar zien Wát er in gesprekken tussen burgers en professionals gebeurt, blijft vaak onderbelicht. Om de kwaliteit van gespreksvoering te vergroten is reflectie op gespreksvoering van belang. In het project Van Kijken naar Zien gebeurt dit door het bespreken van opnames van gesprekken. Klantmanagers doen dit samen met collega’s, klanten en onderzoekers. De gemeente vindt het heel belangrijk om dit te onderzoeken en er is in 2020 een start gemaakt met het project. In 2021 is het project ‘Van kijken naar zien’ afgerond. Doel van het project Van Kijken Naar Zien is de ontwikkeling van een methodiek om het vakmanschap van klantmanagers te verdiepen, verbreden en verankeren door middel van zelf- en samenreflectie op basis van opnames van gesprekken tussen klantmanagers en klanten.

De onderzoeksresultaten zijn als positief ervaren en uit de onderzoeksresultaten hebben we gezien dat de methode die gehanteerd wordt bij van kijken naar zien, toepasbaar is binnen het brede sociaal domein. Dat betekent dat het niet alleen een instrumentarium is voor gesprekken binnen de re-integratie. Naast implementatie bij de Binnenbaan, volgt dit ook binnen het Sociaal Domein breed. Banenafspraak en SROI De rekenkamercommissie heeft in 2021 een onderzoek laten uitvoeren naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van de wijze waarop Zoetermeer vormgeeft aan de Wet banenafspraak en SROI.

38

Doel van het onderzoek is om de raad inzicht te geven in de mate waarin de Wet banenafspraak en SROI in Zoetermeer gerealiseerd worden. Door de RKC zijn de volgende aanbevelingen gedaan: • • •

Blijf toezien op de naleving van de verplichtingen die voor de gemeente uit de Wet banenafspraak voortvloeien. Maak de ambtelijke organisatie bewust van vooroordelen en onterechte aannames tegen mensen uit de doelgroep van de banenafspraak. Benadruk tevens het feit dat deze wet ook kansen biedt omdat mensen bovenformatief kunnen worden aangenomen. Zorg voor heldere afspraken over de financiering om mensen uit de banenafspraak bovenformatief aan te nemen. Benut het beschikbare budget voor het ondersteunen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt (doelgroep van de banenafspraak) effectief om nieuwe mensen uit deze doelgroep te plaatsen. Het opstellen van aanvullend beleid met SMART doelstellingen voor mensen uit de banenafspraak kost weliswaar tijd en moeite, maar maakt monitoring en sturing gemakkelijker. De rekenkamercommissie beveelt daarom aan om de monitoring van de banenafspraak en van SROI zodanig in te regelen, dat uitspraken kunnen worden gedaan over doeltreffendheid en doelmatigheid van deze instrumenten in Zoetermeer. o Met betrekking tot de monitoring van de Wet banenafspraak beveelt de rekenkamercommissie aan om de specifieke opbrengst voor Zoetermeer inzichtelijk te maken en zo het sturen op maatschappelijk rendement gemakkelijker volgbaar te maken voor de raad.

o Voor een scherpere monitoring op SROI beveelt de rekenkamercommissie aan om na te gaan of het instellen van een centraal inkoopregister behulpzaam is. Dit op basis van de constatering dat het werken met de bouwblokkenmethode in het inkoop- en aanbestedingsbeleid efficiënt en goed werkbaar lijkt voor de betrokken partijen.

Deze aanbevelingen zijn overgenomen en vanaf 2022 wordt een start gemaakt aan het uitvoeren van deze aanbevelingen.

39

Arbeidsmarkregio ZHC De gemeente Zoetermeer is centrumgemeente van de arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal (ZHC). Het jaar 2021 heeft voor de arbeidsmarktregio ZHC grotendeels in het teken van COVID-19 gestaan. De prognoses voorspelden een hoge instroom van werklozen. Van de arbeidsmarktregio’s werd daarom gevraagd om een Regionaal Mobilteitsteam in te richten om zo dienstverlening te organiseren aan inwoners die hun werk dreigden te verliezen of recent waren verloren. Vanuit UWV, vakbonden, gemeenten en onderwijspartijen is (o.a.) een team samengesteld, zijn afspraken gemaakt over gegevensuitwisselingen, het beheren van de financiën, het inzetten van communicatie-uitingen. Halverwege het jaar werden de prognoses bijgesteld en ontstond juist krapte op de arbeidsmarkt. Dit maakte dat het team actief op zoek ging naar inwoners die wel behoefte hebben aan dienstverlening maar via de bestaande organisaties niet of beperkt in aanmerking komen voor dienstverlening (zelfstandig ondernemers, niet-uitkeringsgerechtigden, recent afgestudeerden). De nadruk van de dienstverlening kwam hiermee te liggen op omscholing naar ander werk en het versterken van ondernemingen. Via de ‘Wat als’ campagne worden inwoners verleid om de overstap te maken naar beroepen waar krapte aan personeel is. Er is in 2020 en 2021 ervaring opgedaan met het dienstverleningsconcept HalloWerk.

Dit dienstverleningsconcept heeft als doel om werkgevers en werkzoekenden op een andere manier met elkaar in contact te laten komen, namelijk door te matchen op vaardigheden en competenties (en minder op basis van werkervaring en opleiding). De pilot van HalloWerk is in februari 2022 afgerond en geëvalueerd. De geleerde lessen worden verder uitgewerkt bij het regionaal succesvol matchen en de landelijke ontwikkelingen rond matchen op skills. De Binnenbaan BV De Binnenbaan BV richtte zich in 2021 op de ontwikkeling van de dienstverlening en het uitbouwen van de transformatie. Daar is in het eerste jaar van De Binnenbaan een begin mee gemaakt. In de doorontwikkeling van de organisatie werd al snel duidelijk dat er veel te doen was, en nog steeds is. Dit is een fusieproces dat geruime tijd in beslag neemt. Het op orde krijgen van de basis van de organisatie kost tijd en legt druk op de resultaten. Er zijn belangrijke vorderingen gemaakt. Zo is de ‘governance’ verder ingericht, het bedrijfsplan met daarin de belangrijkste ontwikkelsporen vastgesteld en zijn nieuwe werkprocessen geïmplementeerd. Tegelijkertijd is er een begin gemaakt met de transformatie, oftewel: de nieuwe manier van werken. Als onderdeel van de kandidaatroute is De Startbaan geïmplementeerd.

In dit innovatieve traject wordt werken, trainen en testen gecombineerd, waardoor een uitgebreid beeld van de kandidaat ontstaat en passende ondersteuning kan worden geboden. Ook is in 2021 volop ingezet op het analyseren van het volledige bestand), met hulp van de zelfredzaamheidsmatrix (ZRM). De Binnenbaan BV heeft in 2021 als ambitieus fusiebedrijf nieuwe vestigingslocaties betrokken, nieuwe re-integratiemethoden ontwikkeld, is op andere ICTsystemen is overgegaan en heeft nieuwe werksoorten aangetrokken. De arbeidsmarkt is goed, maar sluit vaak niet aan op wat onze mensen al kunnen. Onze kandidaten komen steeds beter in beeld, en daardoor ontdekken we ook dat zij meer nodig hebben dan ‘standaard’ dienstverlening. Dit vraagt van De Binnenbaan een extra investering in kennis over en begeleiding van de verschillende (groepen van) kandidaten. Het werken met het nieuwe re-integratietraject Startbaan heeft geleerd dat de benodigde begeleiding vaak intensiever en complexer is, en dat regulier werk veelal (nog) niet passend is. De Binnenbaan BV heeft een uitdagend opstartjaar gehad. Door COVID-19 konden veel kandidaat contacten alleen digitaal plaatsvinden. De plaatsingsmogelijkheden bij externe werkgevers namen door vermindering bedrijfsactiviteiten af en er waren minder trajecten realiseerbaar. Ook het doelgroep vervoer was maar beperkt mogelijk.

Dankzij de rijkssteun en verminderde uitgaven aan re-integratietrajecten kon de terugval in netto toegevoegde waarde door verminderde omzet worden opgevangen. De instroom van nieuwe kandidaten met een korte afstand tot de arbeidsmarkt was klein, met als gevolg dat de mogelijkheden voor uitstroom vanuit het 40

bestand naar werk afnamen. 2021 heeft in teken gestaan van het op orde krijgen van de basis. Veel tijd is gaan zitten in de conversie van het ICT-systeem, de teambuilding van de medewerkers en de screening van het kandidatenbestand. Ook is de verhuizing naar de nieuwe productie- en kantoorlocatie gerealiseerd. De nieuwe wet inburgering De ingangsdatum van de nieuwe Wet inburgering 2021 is verschoven naar 1 januari 2022. De minister heeft verzocht om vanaf 1 juli 2021 te werken in de geest van de nieuwe wet. Zoetermeer heeft dit gedaan door nieuwe vergunninghouders financieel te begeleiden. Om duidelijk te krijgen of er een integratieprobleem is met de groep vergunninghouders die onder de Wet inburgering 2013 zijn ingeburgerd, is er een scan gestart. Alle vergunninghouders, in totaal ruim 750, worden uitgenodigd voor een gesprek over hun financiële situatie, hun dagbesteding en de beheersing van de Nederlandse taal. Op 31 december 2021 zijn er bijna 300 mensen gesproken. Slechts één iemand heeft grote financiële problemen en is gemeld bij schuldhulpverlening, ruim een derde heeft taalondersteuning nodig en ook een derde heeft maatschappelijke ondersteuning. Deze inzichten worden meegenomen naar de invulling van de WI 21. Het aangenomen raadsvoorstel ziet toe op een inburgeringsstelsel gericht op zo snel mogelijk zelfstandige deelname aan de Nederlandse maatschappij.

Genoemd in jaarrekening 2020 is de pilot, deze is in 2021 afgerond. Pilot veranderopgave inburgering Het Ministerie van SZW heeft in aanloop naar het nieuwe inburgeringsstelsel een pilotprogramma opgezet om lessen op te halen voor de verdere inrichting van een adaptief inburgeringsstelsel en gemeenten voor te bereiden op de implementatie van de nieuwe wet. Het Ministerie van SZW wilde gemeenten faciliteren bij het evalueren van deze lopende initiatieven, zodat het nieuwe stelsel kan profiteren van de praktijkervaring die al is opgedaan door gemeenten. Zoetermeer heeft de pilot financieel ontzorgen doorlopen, samen met Lansingerland, en is afgerond met een evaluatie op verzoek Rijksoverheid in september 2021. Insteek was het doorbetalen van de vaste lasten gedurende zes maanden en het vergroten van de financiële kennis van nieuwe statushouders. Dankzij deze pilot gaat Zoetermeer voor inzetten op het vergroten van de financiële zelfredzaamheid van deze doelgroep door middel van budgettrainingen.

% Arbeidsparticipatie (Realisatie 2021) Het aandeel (= percentage) werkenden van de totale bevolking is de arbeidsparticipatie. Alle 15- tot 67-jarigen behoren tot de potentiële beroepsbevolking. Bij het vaststellen van de arbeidsparticipatie wordt uitgegaan van een grens van 12 uur per week werken. Bron: CBS Type

2020

2021

Begroting

73,9 %

73,9 %

Realisatie

68,3 %

71,1 %

41

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: De stijging t.o.v. 2020 komt door de combinatie van een licht dalend volume van de beroepsbevolking in combinatie met een aantrekkende arbeidsmarkt.

Uitstroom naar werk (Realisatie 2021) Bron: Suites4 SociaalDomein Type

2020

2021

Begroting

410

375

Realisatie

191

209

42

Trendgrafiek Uitstroom naar werk (Realisatie 2021)

Bron: Suites4 SociaalDomein Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Door geringe instroom en beperking en bij re-integratie door corona minder uitstroom

43

Deeltijd werkenden met uitkering (Realisatie 2021) Aantal uitkeringsgerechtigden dat op 31-12 inkomsten uit parttime werk heeft. Bron: Suites4 SociaalDomein Type

2020

2021

Begroting

500

700

Realisatie

650

506

Toelichting Doel gehaald: Toelichting: Het doel is niet gehaald als alleen gekeken wordt naar het aantal PW/IOAW uitkeringsgerechtigden zoals opgenomen in de tabel. De daling van het aantal PW/IOAW uitkeringsgerechtigden ten opzichte van 2020 wordt veroorzaakt doordat in deze krappe arbeidsmarkt meer mensen volledig uitstromen richting werk, ook mensen die al parttime werkten en daarnaast doordat de instroom in de bijstand van mensen die parttime werken momenteel op een laag niveau is. Tegelijkertijd zien we nog een groep in de bijstand voor wie parttime werken een grote opgave is. We zien dat voor hen parttime werken het hoogst haalbare is en dat er voor hen geen perspectief op duurzame uitstroom uit de bijstand is, ook niet in de huidige krappe arbeidsmarkt. Als we de cijfers van de Tozo-gerechtigden meenemen, dan is de doelstelling wel behaald. Dit is echter een corona-gerelateerde uitkering die voor het streefcijfer niet relevant is. Veel Tozo-gerechtigden hebben nog parttime werk. In 2020 betrof het 836 Tozo-gerechtigden en in 2021 349 Tozo-gerechtigden.

Uitstroom naar school (Realisatie 2021) Aantal jongeren dat vanuit een bijstandsuitkering weer uitstroomt naar school. Bron: Suites4 SociaalDomein Type

2020

2021

Begroting

50

40

Realisatie

48

32

44

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting:

Doelstelling 1.6 Voorzien in noodzakelijke middelen van bestaan Inkomensvoorziening en minimabeleid De gemeente verstrekt aan rechthebbenden (aanvullende) bijstandsuitkeringen voor levensonderhoud. Daarnaast heeft de gemeente verschillende inkomensondersteunende voorzieningen, om huishoudens met lage inkomens en dus een relatief grote kans op onvoldoende financiële middelen hiervoor, mee te laten doen in de samenleving. Zoals de ZoetermeerPas voor deelname aan culturele, sportieve en educatieve activiteiten, waaraan in 2021 ruim 9000 mensen deelnamen. Dat is ongeveer gelijk aan het aantal deelnemers in 2020. Andere inkomensondersteunende voorzieningen zijn bedoeld om huishoudens te ondersteunen in bepaalde kosten. Zoals met bijzondere bijstand voor onvoorziene noodzakelijke kosten. Of met de collectieve zorgverzekering (Gemeentepolis) voor mensen met een laag inkomen, met als doel dat deze groep goed verzekerd is. De verzekeraar geeft een korting en de gemeente betaalt vanuit de armoedemiddelen per deelnemer een deel van de premie. In 2021 is de gemeentelijke bijdrage verlaagd in het kader van maatregel 22 van ‘Ombuigen en Vernieuwen’. Voor de lichtere variantpolis (GarantVerzorgd1) is de gemeentelijke bijdrage verlaagd van € 15,00 naar € 8,00 per maand en voor de uitgebreidere variantpolis (GarantVerzorgd2) van € 33,00 naar € 23,00 per maand.

Het aantal deelnemers is afgenomen van 4.411 in 2020 naar 4.325 in 2021. Opgemerkt wordt dat besteedbaar inkomen, bijvoorbeeld volgens het Nibud, voor veel groepen steeds vaker een probleem is. Bijvoorbeeld door stijgende woonlasten en recent de energielasten en de inflatie die boodschappen duurder maakt. Hoewel de Gemeentepolis verhoudingsgewijs goedkoop is en bij de meest uitgebreide polis het eigen risico is meeverzekerd (wat wanneer dit geheel aangesproken wordt financieel zeer voordelig is), is het goed mogelijk dat meer huishoudens voor wie iedere euro telt, toch kiezen voor een zo goedkoop mogelijke basisverzekering buiten de gemeente om. Dit kan een verklaring zijn voor de terugloop in het aantal deelnemers. Schuldhulpverlening Wat wilden we bereiken in 2021? • Schulden bespreekbaar maken • Vroegsignalering van schulden • Schuld oplossen door deze te saneren • Financiële rust bij multiprobleemhuishoudens Wat hebben we bereikt in 2021? •

Aangepaste dienstverlening. Door de aanhoudende COVID-19-crisis bleef het risico op schulden voor inwoners in 2021 groot. Er waren minder aanmeldingen, net zoals er landelijk wordt waargenomen omdat mensen zich niet snel melden. In verband met de COVID-19-crisis en lockdown(s) 45

•

•

•

•

•

gold een aangepaste digitale dienstverlening aangezien fysieke afspraken niet altijd mogelijk waren. Coulance werd geboden om trajecten niet te bemoeilijken. Vooral bij jongeren zetten we succesvol in op het vergroten van motivatie, kennis en laagdrempelige bereikbaarheid via social media. COVID-19-dienstverlening ondernemers. Team SHV is ook bij de COVID-19-ondersteuning aan ondernemers aangesloten om het bespreekbaar maken van geldproblemen eenvoudiger te maken, in het bijzonder voor ondernemers die een Tozo-uitkering hebben aangevraagd en in combinatie met werkgerelateerde vragen. Er is extra aandacht geweest voor een persoonlijke (telefonische) benadering omdat fysiek contact niet (altijd) kon worden geboden. Soms bleek tijd nemen om door te vragen op andere (psychische) problematiek in sommige gevallen nodig. Preventie-activiteiten om schulden bespreekbaar te maken. De preventiemedewerkers sloten aan bij de wijkgerichte aanpak om informatie en advies en preventie-activiteiten te bevorderen. Ze werkten samen met diverse maatschappelijke partners, scholen, vrijwilligers, onder andere door middel van fysieke aanwezigheid in de wijk en als vaste contactpersonen. Hierdoor zochten partners ze eerder als ingang voor vragen en het doorgeven van signalen over inwoners. Schulden voortijdig in beeld.

Per januari is de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening gewijzigd om een wettelijke grondslag te beiden voor gegevensuitwisseling voor vroegsignalering van schulden op vaste lasten (huur, water, energie, zorgverzekering). De pilot EMMA (Eerder melden, minder achterstanden) werd formeel afgerond. De samenwerking met vaste lasten partners is uitgebreid van zeven naar meer dan 40 signaalpartners. Door COVID-19 was het actief bereiken van mensen uitdagender en was het een hele tijd niet mogelijk (geweest) om ook daadwerkelijk op huisbezoek te gaan. Daadwerkelijk contact bekende ook niet per definitie dat mensen open stonden voor hulp. Schulden makkelijker oplossen. We wilden het saneren van schulden meer gaan inzetten. De verkennende gesprekken met regionale kredietbanken hebben niet tot een definitieve pilot geleid. Ook omdat we in afwachting waren van de komst van het Landelijke Waarborgfonds die vertraging opliep. We konden wel doorgaan met inzet op het verkorten van doorlooptijden door het juridisch voorbereiden van aansluiting op de landelijke schuldhulpinititatieven Schuldenknooppunt en Collectief schuldregelen. Vergroten financiële rust en financiële redzaamheid.

We hebben veel aandacht geschonken aan laagdrempelige digitale zelfhulpinstrumenten die mensen zelf kunnen gebruiken om hun situatie in kaart te brengen en aan te pakken en zien het gebruik hiervan duidelijk toenemen (in brede zin: Nibud geldplannen en Geldfit.nl). De cursus ‘Omgaan met geld’ die vanwege COVID-19 in 2020 geen doorgaan kon vinden, is in de tweede helft van 2021 opnieuw gestart.

TONK Het afgelopen jaar is aan 130 huishoudens voor een kleine € 360.000 in totaal aan TONK verstrekt. TONK staat voor Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten. Het betrof een verruimde vorm van bijzondere bijstand voor woonlasten (tegemoetkoming voor huur of hypotheek, waar aan de orde aangevuld met een bedrag voor servicekosten en VVE). TONK was voor huishoudens die door COVID-19 te maken hadden met een inkomensterugval en daardoor deze noodzakelijke kosten niet meer konden betalen uit het inkomen en waarvoor andere regelingen niet of onvoldoende soelaas boden of konden bieden. TONK is verstrekt voor de maanden januari tot en met september 2021. Aanpak uitkeringsfraude In 2021 is, in navolging op het jaar 2020, verder ingezet op handhaving over de Tijdelijke Ondersteuning Zelfstandig Ondernemers (TOZO). In het kader van het Misbruik en Oneigenlijk gebruik beleid hebben er met betrekking tot alle uitkeringsperioden (TOZO 1 t/m 5) steekproefcontroles plaats gevonden. Dit had uiteraard invloed op de gebruikelijke fraudeonderzoeken naar woon- en leefsituatie, inkomen en vermogen in het kader van de Participatiewet. Ook de COVID-19-maatregelen hebben de opsporing van uitkeringsfraude in 2021 gehinderd. Door de lockdown konden er bijvoorbeeld geen huisbezoeken plaatsvinden. 46

De negatieve landelijke media-aandacht (o.a. de Wijdemeren affaire) heeft geen weerslag gehad op het werk van Controle & Opsporing. In Zoetermeer werd al gehandhaafd met oog voor de klant. Er is een vrijstelling van € 1.200 op jaarbasis voor giften gerealiseerd binnen het gemeentelijk beleid voor de burgers die aanspraak maken op een uitkering op grond van de Participatiewet.

47

Aantal bijstandsuitkeringen (Realisatie 2021) Aantal bijstandsuitkeringen levensonderhoud per 31-12 Bron: Suites4 SociaalDomein Type

2020

2021

Begroting

2.450

3.113

Realisatie

2.665

2.594

Toelichting Doel gehaald: Ja Het bijstandsvolume is dankzij de COVID-19-steunmaatregelen licht gedaald.

Bereik minimaregelingen uitgedrukt in % doelgroep (Realisatie 2021) Bereik uitgedrukt in som van % doelgroep Zoetermeerpas / Collectieve ziekteverzekering / Kwijtschelding gedeeld door 3. Bron: Gemeentelijke administratie Type

2020

2021

Begroting

-

85 %

Realisatie

67 %

63 %

Toelichting Doel gehaald: Nee Het bereik minimaregelingen als effectindicator is een gemiddelde van het bereik van drie regelingen collectief aanvullende verzekering, de ZoetermeerPas en kwijtschelding lokale belastingen. Het bereik collectief aanvullende verzekering en de ZoetermeerPas zijn ten opzichte van 2020 vrijwel gelijk gebleven. Het bereik van kwijtschelding is enige procentpunten gedaald. ZoetermeerPas 2020: 9.059 deelnemers (bereik 81%) ZoetermeerPas 2021: 9091 deelnemers (bereik 81%). Collectieve 2020: 4.411 deelnemers (bereik 39,4%) Collectieve 2021: 4.325 deelnemers (bereik 39%). Kwijtschelding 2020: 4.375 (veronderstelde doelgroep is 1,5 x de 101% groep huishoudens = 5.100. Dan is het veronderstelde bereik: 86%) Kwijtschelding 2021: 3561 (verondersteld bereik is 69%). Opgemerkt dat er in 2020 uitzonderlijk veel kwijtscheldingsverzoeken waren. 25% meer dan in voorgaande jaren. Gemiddeld bereik is dan 2020: (81+39,4+86) / 3 = 68,8% 2021: (81+39,4+69) / 3 = 63,1 %.

48

Gerealiseerde baten, lasten en saldo per doelstelling (inclusief reservemutaties) Bedragen x €1.000 Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie Bijdragen aan maatwerk in spelen en leren (1.1)

baten

lasten

Rekening 2021

9.248

-21.865

-12.616

Beperken uitval in het onderwijs (1.2)

600

-2.231

-1.632

Bevorderen van een beter vestigings- en ondernemersklimaat (1.3)

942

-1.797

-855

6

-299

-293

Stimuleren duurzame arbeidsparticipatie (1.5)

1.937

-20.701

-18.763

Voorzien in noodzakelijke middelen van bestaan (1.6)

56.881

-70.478

-13.597

TOTAAL PROGRAMMA

69.614

-117.371

-47.757

Bevorderen groei werkgelegenheid (1.4)

Voor een verklaring van verschillen tussen begroting en rekening wordt verwezen naar hoofdstuk Jaarrekening/Toelichting op het overzicht van baten en lasten. Financiën op hoofdlijnen De bestedingen voor de bijdragen aan maatwerk in kleren en spelen (doelstelling 1.1) bedroegen 12.5 mln. Aan het beperken van uitval in het onderwijs (doelstelling 1.2) werd 1,6 mln. uitgegeven. De bestedingen voor een beter een vestigings- en ondernemingsklimaat (doelstelling 1.3) bedroegen 0,85 mln. Aan het bevorderen van de groei van de werkgelegenheid (doelstelling 1.4) werd 0,29mln. besteed. Om duurzame arbeidsparticipatie te bevorderen (doelstelling 1.5) is in totaal 18,5 mln. besteed voor de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening en het re-integreren van Participatiewet kandidaten. De bestedingen om in noodzakelijke middelen van bestaan te voorzien (doelstelling 1.6) bedroegen 12,3 mln. Hiermee werden de bijstandsuitkeringen en het minimabeleid betaald.

49

Programma 2 Samen leven en ondersteunen

50

Algemene doelstelling: Vergroten zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie Vergroten zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie Ook in 2021 had de COVID-19-pandemie een grote invloed op de samenleving en zo ook op de doelstellingen en activiteiten binnen programma 2 'Samen leven en ondersteunen'. Veel sociale basisvoorzieningen zoals buurtverenigingen, inloopcentra en wijkrestaurants moesten tijdelijk de deuren sluiten. Toch heeft het college samen met betrokken maatschappelijke organisaties en verenigingen de inwoners weten te bereiken en bij de samenleving blijven betrekken. Activiteiten zijn, met inachtneming van de COVID-19 maatregelen, op alternatieve wijze uitgevoerd of specifiek opgezet om de meest kwetsbare inwoners uit de wijk niet uit het oog te verliezen. De meeste sociale (basis)voorzieningen ervaren vanwege de COVID-19 maatregelen financiële consequenties. Een aantal organisaties heeft gebruik gemaakt van de COVID-19 noodsteun in de vorm van huurcompensatie en/of financiële steun. Jeugd Het jeugdbeleid richt zich op normaliseren, preventie en vroegsignalering van problemen bij het opgroeien en opvoeden. Voor jeugdigen die een vorm van specialistische jeugdhulp nodig hebben is het uitgangspunt dat deze hulp kwalitatief hoogwaardig, duurzaam, kosteneffectief en resultaatgericht is.

Ondanks de nog steeds merkbare effecten van de COVID-19-pandemie is de ondersteuning en hulpverlening aan jeugdigen en hun ouders in 2021 zo goed mogelijk voortgezet. De focus lag in het afgelopen jaar op het versterken van de verbinding in het sociaal domein, in het bijzonder tussen onderwijs en jeugdhulp en de verbinding met de ontwikkelingen rondom de gebiedsgerichte ondersteuning. Wmo Voor het vormgeven van de Wmo werkt het college vanuit de visie van Positieve gezondheid aan vitaal ouder worden, gelijke kansen op gezondheid en lekker in je vel zitten. Afgelopen jaar heeft het college samen met de partners van Zoetermeer 2025 ingezet op een zo gezond mogelijk leven voor alle inwoners van Zoetermeer. Toch ziet het college dat de druk op zorg en ondersteuning vanuit de Wmo onverminderd hoog blijft. Het college blijft inzetten op vernieuwing en ontwikkeling van het aanbod om de ondersteuning beschikbaar en toegankelijk te houden voor alle inwoners die dat nodig hebben. In 2021 heeft dit onder andere vorm gekregen door de start van het samenwerkingsverband inZet en een innovatieopdracht in nieuw afgesloten contracten voor Hulp bij het Huishouden. Ook heeft het college samen met partners uit de stad de Woonzorgvisie ontwikkeld.

Deze visie schetst de kaders die nodig zijn op woonzorggebied om inwoners van Zoetermeer zo lang mogelijk zelfstandig te laten wonen en deel uit te laten maken van de maatschappij.

Doelstelling 2.1 Bevorderen vroegtijdige, toegankelijke, passende en effectieve jeugdhulp Preventief aanbod •

De COVID-19 pandemie heeft op verschillende manieren impact gehad op de mate en wijze waarop jeugdigen preventief konden worden geholpen. Preventief aanbod was beperkt beschikbaar, jeugdigen waren gedurende lockdowns niet op school aanwezig en er kwamen zwaardere zorgvragen terecht bij de toegang doordat mensen worstelden met de effecten van de lockdown op hun leven. Ten gevolge van de beperkingen tijdens de lockdowns zijn door diverse partijen creatieve oplossingen ingezet om zicht te houden op het welbevinden van jeugdigen, om eenzaamheid onder jeugdigen te voorkomen, om informatie beschikbaar te maken over hoe om te gaan met de situatie en om ondersteuning in te zetten waar nodig.

51

Toegang • •

In het afgelopen jaar is er minder dan voorgaande jaren gebruik gemaakt van preventief, vrij-toegankelijk aanbod en er werd meer dan voorgaande jaren verwezen naar specialistische jeugdhulp door de POH-jeugd en het schoolmaatschappelijk werk. Een deel van de jeugdigen die zich melden bij de Toegang kan worden begeleid door de POH-jeugd of schoolmaatschappelijk werker. In 2021 is speciale aandacht besteed aan de mogelijkheid om jeugdhulp-trajecten eerder te beëindigen en jeugdigen binnen preventieve voorzieningen verder te helpen. Hiertoe is een scholing gegeven onder toegangspartners. De kinderartsen van het Langeland Ziekenhuis hebben daarnaast de training Gezamenlijk Inschatten Zorgbehoefte gevolgd.

Verbinding onderwijs-jeugdhulp • • •

In reactie op signalen van een groeiend aantal zorgvragen op gebied van mentaal welbevinden zijn waar mogelijk extra middelen ingezet om binnen het onderwijs vroegtijdig op deze signalen te reageren. Uitdaging hierbij was de krapte op de arbeidsmarkt waardoor het moeilijk was de professionals te vinden die aan deze groeiende vraag konden voldoen. Bij vier scholen voor voortgezet onderwijs is een gedragswetenschapper ingezet om de signaleringsvaardigheden van de scholen te versterken. De aanpak is vervolgens naar alle voortgezet onderwijs-scholen verbreed. Samen met het samenwerkingsverband Zoetermeer en met betrokken schoolbesturen is gewerkt de directe inzet van jeugdhulp binnen het speciaal onderwijs. In de uitwerking is op inhoud ook een ‘vliegende keepteam’ benoemd. Het doel is om deze expertise in de toekomst ook via een consultatie- en adviesfunctie in te zetten ten behoeve van het reguliere onderwijs.

Specialistische jeugdhulp •

•

Voortvloeiende uit het inkoopproces voor de specialistische jeugdhulp werd in 2021 gestart met een aantal regionale instrumenten voor kostenbeheersing: het richtinggevend kader, de Q-analyse en de bestedingsruimte per aanbieder. De financiële effecten daarvan waren dit jaar echter nog niet zichtbaar. De kosten voor specialistische jeugdhulp Zorg in Natura overstijgen - ondanks de inzet van diverse maatregelen uit het Actieplan Jeugdhulp - het beschikbare budget. Analyse wees uit dat er een aantal redenen is voor de kostenstijging, waaronder een stijging van de gemiddelde kostprijs van jeugdhulptrajecten en een verschuiving naar de inzet van duurdere producten binnen de jeugd-GGZ. Na afloop van het jaar is ook gebleken dat het aantal unieke jeugdigen met jeugdhulp voor het eerst sinds een aantal jaar is gestegen; in 2021 ontvingen 4.548 jeugdigen een vorm van specialistische jeugdhulp (een stijging van 2,5% ten opzichte van 2020). In oktober 2021 heeft de raad de Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden vastgesteld. In de Regiovisie staan de ambities en uitgangspunten voor de periode 2021-2026 beschreven. De Regiovisie dient daarmee als inhoudelijk kader voor de regionale samenwerking op het gebied van de specialistische jeugdhulp.

52

Vroegtijdig signaleren: Afname gemiddelde leeftijd bij instroom in jeugdhulp (Realisatie 2021) De gemiddelde leeftijd bij instroom en uitstroom worden tegen elkaar afgezet om te kijken of er vroegtijdig wordt gesignaleerd. Bron: DataWareHouse Zoetermeer Type

2020

2021

Begroting

9,3

9,0

Realisatie

9,0

9,2

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: In 2021 steeg voor het eerst in een aantal jaar de gemiddelde leeftijd waarop jeugdigen instromen in de jeugdhulp. Het is nu nog niet mogelijk om vast te stellen of er sprake is van een uitzondering of dat dit een ontwikkeling is die zich de komende jaren doorzet (peildatum gegevens 27-01-2022).

Vroegtijdig signaleren: Afname gemiddelde leeftijd bij uitstroom in jeugdhulp (Realisatie 2021) De gemiddelde leeftijd bij instroom en uitstroom worden tegen elkaar afgezet om te kijken of er vroegtijdig wordt gesignaleerd. Bron: DataWareHouse Zoetermeer Type

2020

2021

Begroting

12,8

13,0

Realisatie

12,9

13,1

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: De gemiddelde leeftijd van de jeugdigen die uitstromen in de jeugdhulp is in 2021 iets gestegen en vergelijkbaar met het jaar 2019. Het is niet bekend wat de oorzaak hiervan is. Wellicht betrof het een eenmalige uitzondering (peildatum gegevens 27-01-2022).

Vroegtijdig signaleren: Toename aantal matches in de Verwijsindex (Realisatie 2021) Het aantal matches dat ontstaat vanuit de Verwijsindex Haaglanden, zodat inzicht ontstaat in het signaleringsgedrag. Bron: Verwijsindex Haaglanden

53

Type

2020

2021

Begroting

2.100

1.750

Realisatie

1.396

984

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Het aantal afgegeven signalen in de Verwijsindex blijft dalen. Ten opzichte van 2020 werden opnieuw minder jeugdigen in de Verwijsindex gesignaleerd. In 2021 werden 1.309 signalen afgegeven.

Efficiënte doorlooptijd: Afname gemiddeld aantal jaar dat een jeugdige jeugdhulp ontvangt (realisatie 2021) Percentage jeugdigen dat minimaal 3 jaar jeugdhulp ontvangt. Bron: DataWareHouse Zoetermeer Type

2020

2021

Begroting

48,9 %

54,0 %

Realisatie

49,0 %

46,4 %

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: Bij herberekening van de cijfers over 2019 bleek dat het aandeel jeugdigen dat 3 jaar of langer jeugdhulp ontvangt, veel lager uit te vallen dan was begroot, namelijk 47,8%. Dit betekent ook dat het begrote percentage voor 2021 aan de hoge kant was. Ten opzichte van 2019 en 2020 daalt het aandeel jeugdigen dat drie jaar of langer jeugdhulp ontvangt echter wel. Kanttekening daarbij is, dat de instroom van jeugdigen in 2021 hoger was dan in 2020, waardoor de verhouding van de jeugdigen per aantal jaar onafgebroken jeugdhulp, ten opzichte van het totaal verandert.

Doelstelling 2.2 Langer zelfstandig wonen Gebiedsgerichte ondersteuning in het sociaal domein Juni 2020 heeft de gemeenteraad ingestemd met het voorstel om onderdelen van het sociaal domein gebiedsgericht te organiseren, in de vorm van een samenwerkingsverband van een (klein) aantal strategische partners. Het doel hiervan is dat ondersteuning effectiever en efficiënter wordt vormgegeven en beter aansluit op de hulpvragen van de inwoners. Dit gebeurt onder andere door de focus te verleggen op preventieve activiteiten zodat intensieve individuele ondersteuning minder nodig wordt. De partners in het samenwerkingsverband zij samen integraal verantwoordelijk voor de maatschappelijke opgave in een gebied en krijgen daarvoor samen één budget. Per 1 mei 2021 is het samenwerkingsverband inZet van start gegaan. Voor inZet stond 2021 in het teken van implementatie en ontwikkeling. Ondanks de COVID-19 maatregelen zijn de inloopcentra in de wijk gestart, waar welzijnsactiviteiten worden georganiseerd en 54

hulpvragen worden beantwoord. De overdracht van cliënten van latende partijen naar inZet heeft in 2021 vertraging opgelopen vanwege COVID-19 en personeelstekort. We verwachten dat de overdracht medio 2022 is afgerond. Huishoudelijke ondersteuning Het college ziet de vraag naar huishoudelijke ondersteuning (HO) steeds verder toenemen, ook in 2021 steeg de vraag naar HO. Het streven van het college is dat inwoners zo lang mogelijk vitaal, zelfredzaam en zelfstandig thuis kunnen wonen, hiervoor zet het college in op preventie. Langer zelfredzaam blijven leidt namelijk niet alleen tot een uitgestelde zorgbehoefte, maar ook tot een verbeterd gevoel van welbevinden. Om deze draai te maken is het van belang om samen met de aanbieders te gaan werken aan doorgaande (technologische) innovatie, bijvoorbeeld het inzetten van de stofzuigrobot of organisatorische veranderingen. In de nieuwe contracten huishoudelijke ondersteuning vanaf november 2021 is nadrukkelijk plek voor deze innovatie. Daarnaast wordt ingezet op positieve gezondheid om inwoners zo lang mogelijk zelfredzaam te houden. Hiertoe is medio 2021 gestart met het programma Powerful Ageing. Binnen dit programma wordt het fysieke functioneren verbeterd door gerichte fysiotherapie, waardoor iemand meer zelfredzaam wordt en de ondersteuningsvraag uitgesteld kan worden. Inmiddels hebben 59 inwoners het programma succesvol doorlopen.

Het programma gaat door tot medio 2022 en wordt dan geëvalueerd. Achterstanden Wmo Het aantal meldingen van inwoners die een beroep (willen) doen op een Wmo-voorziening is het grootste deel van 2021 blijven stijgen. Hierdoor zijn achterstanden ontstaan en moeten inwoners langer wachten op het afhandelen van hun melding dan wenselijk is. Maatregelen om de capaciteit voor het afhandelen van de meldingen te vergroten hebben niet tot resultaat geleid vanwege de krapte op de arbeidsmarkt voor Wmo-consulenten. In de laatste weken van 2021 is een voorzichtige daling van het aantal meldingen zichtbaar. Dat is mede het gevolg van de start van inZet, waardoor de meeste nieuwe meldingen voor begeleiding en dagbesteding rechtstreeks bij inZet binnenkomen. Of dit de enige reden is voor de daling of dat ook andere factoren een rol spelen moet nader onderzocht worden. Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Het Rijk heeft besloten dat de doordecentralisatie van beschermd wonen start vanaf 2022, maar de formele transitie van taken en financiën naar alle gemeenten is een jaar uitgesteld en begint vanaf 2023. In 2021 is de regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2022-2025 'samen bouwen aan maatschappelijk herstel' vastgesteld met de visie en ambities voor de komende jaren.

Omdat de transitie van taken naar 2023 is uitgesteld, is het implementatietraject nog niet afgerond in 2021. In de periode 2020-2021 heeft de Haagse regio een eenmalige financiële impuls van ruim € 16 miljoen gekregen van het ministerie van VWS voor de aanpak van dak- en thuisloosheid. Centrumgemeente Den Haag heeft deze middelen voor diverse activiteiten ingezet gericht op het voorkomen en terugdringen van dakloosheid. In Zoetermeer is uit deze middelen het Daklozenpunt bekostigd en is medio 2021 het project Kamers met Aandacht gestart in samenwerking met de gemeenten Leidschendam-Voorburg, Rijswijk en Wassenaar. Binnen dit project worden kamers bij particulieren gezocht voor jongvolwassenen die uit jeugd- en opvanginstellingen stromen en toe zijn aan een volgende stap in hun zelfstandigheid. Wonen en zorg Inwoners van Zoetermeer dienen zo zelfstandig mogelijk te kunnen wonen en in de thuissituatie de benodigde zorg en ondersteuning te ontvangen. Om dat te kunnen realiseren moeten er voldoende (betaalbare) woningen beschikbaar zijn en verschillende woon- en begeleidingsvarianten met zorg op maat. Door de dubbele vergrijzing en het langer zelfstandig thuis wonen, zijn de woonbehoefte en zorgvraag van ouderen, jongeren en andere (kwetsbare) doelgroepen 55

veranderd. In 2021 heeft het college daarom samen met verschillende zorgpartijen, welzijnsorganisaties, het zorgkantoor, woningcorporaties, (institutionele) beleggers en bewonersorganisaties de woonzorgopgave voor kwetsbare inwoners in beeld gebracht en is een woonzorgvisie opgesteld. Met de woonzorgvisie en komende uitvoeringsagenda heeft het college de regie genomen om de woonzorgopgave te (laten) realiseren.

Gemiddeld budget maatwerkondersteuning per cliënt (Realisatie 2021) Deze indicator geeft inzicht in het gemiddeld budget van alle Wmo maatwerkvoorzieningen per client. Bron: Gemeentelijke database Wmo/Begroting Type

2020

2021

Begroting

3.348 €

3.348 €

Realisatie

2.990 €

3.205 €

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: Het aantal cliënten daalt, omdat cliënten uitgestroomd zijn bij maatwerkvoorzieningen van de gemeente door de start van inZet. Tegelijk stijgen de gemiddelde kosten per cliënt omdat inwoners behoefte hebben aan zwaardere en daarmee duurdere vormen van ondersteuning. Ondanks dat de gemiddelde kosten per cliënt stijgen, is door het dalend cliëntenaantal de realisatie lager dan de begroting.

% Cliënten dat vindt dat de ondersteuning past bij de hulpvraag (Realisatie 2021) Bron: Cliëntervaringsonderzoek Wmo Type

2020

2021

Begroting

80 %

80 %

Realisatie

82 %

76 %

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: De exacte redenen zijn niet bekend waarom het percentage cliënten dat de ondersteuning vindt passen bij de hulpvraag in 2021 lager is dan in 2020. Het Cliëntervaringsonderzoek (CEO) is anoniem waardoor respondenten niet om een nadere toelichting gevraagd kan worden. Ook was de respons op het CEO in 2021 laag, waardoor de uitkomst niet representatief is voor de hele doelgroep.

56

% Cliënten dat tevreden is over de kwaliteit van het ondersteuningsaanbod (Realisatie 2021) De gemeente Zoetermeer neemt deel aan een landelijk onderzoek onder Wmo cliënten. Dit onderzoek wordt jaarlijks uitgevoerd in het voorjaar. De resultaten van het onderzoek zijn steeds in de zomer beschikbaar. Bron: Cliëntervaringsonderzoek Wmo Type

2020

2021

Begroting

80 %

80 %

Realisatie

79 %

76 %

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: De exacte redenen zijn niet bekend waarom het percentage cliënten dat de ondersteuning vindt passen bij de hulpvraag in 2021 lager is dan in 2020. Het Cliëntervaringsonderzoek (CEO) is anoniem waardoor respondenten niet om een nadere toelichting gevraagd kan worden. Ook was de respons op het CEO in 2021 laag, waardoor de uitkomst niet representatief is voor de hele doelgroep.

Doelstelling 2.3 Bevorderen gezondheid, veiligheid en welbevinden Juiste zorg op de juiste plek (Zoetermeer 2025) Het samenwerkingsverband Juiste zorg op de juiste plek is overgegaan in Zoetermeer 2025. In 2021 is gewerkt aan het opnieuw formuleren van de doelstelling: zorg en welzijn voor inwoners verbeteren, dicht bij huis organiseren en voor iedereen toegankelijk en betaalbaar houden. In Zoetermeer 2025 werkt het college samen met het LangeLand ziekenhuis, Stichting Georganiseerde eerstelijnszorg Zoetermeer (SGZ), Fundis, GGZ-partners Rivierduinen en Parnassia en zorgverzekeraars CZ en Menzis. Samen met de partners van Zoetermeer 2025 heeft het college een subsidieaanvraag voor een lokaal preventieakkoord ingediend bij het ministerie van VWS. Deze subsidie is toegekend en voorbereidingen voor de uitvoering van het preventieakkoord zijn gestart. Preventieve en Positieve gezondheid In het gezondheidsbeleid zijn vier prioriteiten vastgesteld waar de activiteiten op zijn gericht: 1. Vitaal ouder worden 2. Gelijke kansen op gezond leven 3. Lekker in je vel ((preventieve) GGZ) 4. Samen werken aan (positieve) gezondheid Samen met de subsidiepartners heeft het college zich ervoor ingezet dat ondanks de COVID-19 maatregelen de activiteiten gericht op preventieve GGZ en gezonde leefstijl door konden gaan.

Deze activiteiten zijn toegankelijk voor alle inwoners, maar mensen met gezondheidsachterstanden maken meer gebruik van het aanbod. 57

Enkele voorbeelden van resultaten die in 2021 zijn behaald: er is een campagne opgezet voor preventie van dementie die in 2022 publiek wordt en 3 scholen hebben een vignet 'Gezonde School' behaald. Meer organisaties werken volgens de principes van Positieve gezondheid: focussen op wat iemand kan en wil en niet op ziekte of beperking. Door het invullen van de vragenlijst van het Institute of Positive Health krijgen meer cliënten hierdoor inzicht in hun situatie en meer mensen gaan (zelf of met begeleiding) aan de slag met één of meer aspecten van Positieve gezondheid en verbeteren daarmee hun ervaren gezondheid. Huiselijk geweld In 2021 blijkt opnieuw dat Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (HGKM) een hardnekkig probleem blijft. Voor iedereen zou de thuissituatie een veilige plek moeten zijn. Juist omdat het ontbreken van deze veiligheid een grote impact heeft op de kwaliteit van leven en de ontwikkelmogelijkheden van zowel kinderen als volwassenen. De aanpak van huiselijk geweld blijft een belangrijk thema. Eind 2021 is in de regio en lokaal een zelfscan afgenomen. Op basis van de zelfscan is een duidelijk overzicht ontstaan wat er nodig is om tot een integrale aanpak van HGKM te komen. Om lokaal en regionaal te werken aan veiligheid is het nodig één aanpak en taal te gebruiken en mee te werken aan regionale (multidisciplinaire) methodieken.

% Inwoners van 18 jaar en ouder dat een goede gezondheid ervaart (Realisatie 2021) Bron: Stadspeiling Type

2020

2021

Begroting

70

70

Realisatie

74

72

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: Ondanks COVID-19 en de bijbehorende maatregelen is het doel naar verwachting gehaald.

Toename aantal adviezen bij Veilig Thuis (Realisatie 2021) Het aantal adviezen en het aantal meldingen bij Veilig Thuis vanuit Zoetermeer om zicht te krijgen op het signaleringsgedrag. Bron: Veilig Thuis Haaglanden Type

2020

2021

Begroting

576

1.100

Realisatie

1.125

1.260

58

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: Het oplopen van het aantal adviezen van Veilig Thuis is een landelijke trend. Binnen de regio Haaglanden zijn er uiteenlopende verschillen in het toe- en afnemen van het aantal adviezen, waardoor het interpreteren van de cijfers lastig is.

Toename aantal meldingen bij Veilig Thuis (Realisatie 2021) Het aantal adviezen en het aantal meldingen bij Veilig Thuis vanuit Zoetermeer om zicht te krijgen op het signaleringsgedrag. Bron: Veilig Thuis Haaglanden Type

2020

2021

Begroting

1.007

1.350

Realisatie

1.185

972

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Het dalen van het aantal meldingen bij Veilig Thuis is een landelijke trend. Oorzaken van de daling zijn moeilijk te duiden.

Doelstelling 2.4 Meedoen naar vermogen, ongeacht aard van de beperking Vrijwilligers In 2021 is de implementatie en ontwikkeling van 'Zoetermeer voor Elkaar' vervolgd. Zo zijn er twee online-bijeenkomsten georganiseerd om vrijwilligersorganisaties te informeren over de ondersteuningsmaatregelen. Het digitale platform Zoetermeer voor Elkaar had 1.046 deelnemers (een groei van 293 ten opzichte van 2020), 165 online matches zijn bevestigd. In 2021 is het digitaal platform, dat naast het matchingsplatform ook dienst als informatieplek, met informatie aangevuld over onder andere de stuurgroep, werkgroepen, leermogelijkheden en onlinebijeenkomsten. Een leercirkel over werving en behoud van vrijwilligers is georganiseerd en een enquête naar leerbehoeften van vrijwilligers(organisaties) is uitgevoerd. Mantelzorgondersteuning De maatregelen rondom de COVID-19 pandemie hebben ook in 2021 effect gehad op mantelzorgers. Niet alle geplande, reguliere zorg en ondersteuning kon doorgaan door de maatregelen, waardoor sommige mantelzorgers het zwaarder hebben gehad dan normaal. De raad heeft daarom op 1 november 2021 extra middelen beschikbaar gesteld uit het potje van de raad om extra waardering voor mantelzorgers uit te spreken.

De mantelzorgers zijn dit jaar extra gewaardeerd met meer activiteiten rond de dag van de Mantelzorg en het college heeft voorbereidingen getroffen om mantelzorgers een culturele activiteit aan te bieden. Mantelzorgers kunnen sinds 1 mei 2021 op de 6 inloopcentra van inZet terecht voor integrale ondersteuning voor zichzelf en hun naasten. Ook is in 2021 in samenwerking met het Zorgpension de pilot 'Vrij toegankelijke logeerzorg' uitgevoerd. De werkwijze van de pilot is door de deelnemers als zeer positief ervaren, doordat er sneller logeeropvang ingezet kan worden. Hiermee worden mantelzorgers ontlast. Inmiddels is de pilot omgezet in een reguliere werkwijze. 59

Eenzaamheid De community tegen eenzaamheid heeft een actief jaar achter de rug. Zij organiseerde (digitale) netwerkbijeenkomsten, ontwikkelde een website en netwerpapp. Vanuit het COVID-19-herstelplan zijn verschillende initiatieven van deelnemers uit de community uitgevoerd. Andere activiteiten van de community waren onder meer een aantrekkelijk zomerprogramma om eenzaamheid in de zomer onder de aandacht te brengen, de jaarlijkse week tegen eenzaamheid en de wensenactie van Magisch Zoetermeer. Eind 2021 waren er om en nabij 60 Lief en Leed straten. Eten & Ontmoeten Met de opgave Eten & Ontmoeten is het doel gesteld een netwerk te creëren van sociale eetvoorzieningen om de zichtbaarheid van sociale eetvoorzieningen te vergroten en een breder publiek aan te spreken. In 2021 is onderzocht hoe dit netwerk eruit kan komen te zien en wat ervoor nodig is om het netwerk te creëren. Naar aanleiding hiervan zijn een kerngroep en een projectleider gestart die concreet vorm gaan geven aan het netwerk. Wijkgericht werken Het wijkgericht werken is in 2021 zowel smal (als middel om een directe impact op de leefomgeving in de wijk te creëren) als breed (als middel voor beleidsen gebiedsopgaven) aangevlogen. Zo zijn in 2021 de activiteiten in de pilotwijken Oosterheem en Seghwaert voor het grootste deel afgerond.

Alle (veertien) bewonersinitiatieven van het opgerichte platform Seghwaert Doet zijn uitgevoerd. Ook is er in een tweetal buurten samen met bewoners de basis gelegd voor een buurtactieplan . Als gevolg van COVID-19 zijn nog niet alle geplande activiteiten (volledig) tot uitvoering gebracht. Deze worden voortgezet in 2022. Wat wel kon was o.a. het organiseren van laagdrempelige inzet vanuit het Meerpunt, Schuldhulpmaatje en Humanitas in het Wijklab Seghwaert, gesprekken met ouders en jongeren over opgroeien in Seghwaert en de voorbereidingen m.b.t. de pilot gratis schoolontbijt. De ervaringen die zijn opgedaan in de pilotwijken zijn geëvalueerd en de leeropbrengsten worden meegenomen in Zoetermeer 2040. Zo blijft er vanuit de stedelijk opgaven en ambities van Zoetermeer 2040 ook focus op kwetsbare wijken en buurten en een wijkgerichte aanpak in het voorkomen van sociaaleconomische verschillen. Cliëntondersteuning In 2021 is de cliëntondersteuning opnieuw ingericht. Onafhankelijke cliëntondersteuning met een focus op de ombudsfunctie is sinds 1 mei 2021 belegd bij Adviespunt ZorgBelang. Deze organisatie is gespecialiseerd in het onafhankelijk adviseren van inwoners en kan bemiddelen bij klachten en problemen met aanbieders / indicatiestellers. In veel gevallen heeft cliëntondersteuning een langduriger karakter en is vervlochten met de hulpverlening.

Daarom is dat deel van de cliëntondersteuning onderdeel van de opdracht van inZet geworden. Sinds 1 mei 2021 kunnen inwoners in de wijk terecht bij een inlooppunt van inZet voor informatie en advies en voor ondersteuning gericht op de zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie. Sinds de start van Adviespunt ZorgBelang en inZet zijn er voor inwoners voldoende mogelijkheden om informatie, advies en ondersteuning te krijgen bij vragen over welzijn en maatschappij. Daarom is besloten geen aanvullend loket te starten op het stadhuis met dezelfde functie.

% Vrijwilligers (Realisatie 2021) Bron: Stadspeiling Type

2020

2021

Begroting

28 %

29 %

Realisatie

22 %

23 %

60

Trendgrafiek % Vrijwilligers (Realisatie 2021)

Bron: Stadspeiling

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Het percentage is iets gestegen ten opzichte van 2020, maar nog niet op het niveau van voor de COVID-19 pandemie. De afname is vooral in de groep vrijwilligers van 70+. Dit is te verklaren omdat zij als risicogroep zijn aangemerkt voor het krijgen van COVID-19 en om die reden hun vrijwilligerswerk (tijdelijk) hebben afgeschaald of neergelegd.

61

% Mantelzorgers dat zich voldoende ondersteund voelt vanuit de eigen omgeving (Realisatie 2021) De indicator is de uitkomst van een algemene vraag naar de ervaren ondersteuning. De vraag is onderverdeeld naar ondersteuning door de gemeente direct of door het samenwerkingsverband inZet en naar ondersteuning uit de directe omgeving van de mantelzorger. De uitkomsten zijn terug te vinden in de omnibus enquête. Bron: Stadspeiling Type

2020

2021

Begroting

70 %

70 %

Realisatie

77 %

76 %

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: Doel is zoals verwacht gehaald.