Bijlage 1 - Aanpak ‘Integraal werken aan een gezonde stad’

uitgebreid naar de wijk Buytenwegh. n 2025 De werkzaamheden van de JOGG regisseur zijn

uitgebreid naar de wijken Oosterheem en Seghwaert. n 2026 De JOGG-regisseur is Zoetermeer breed

ingezet.

49

BIJLAGE 2: UITWERKING VAN DE DOELEN PER THEMA VAN DE BREDE SPUK

Kansrijke start Welke doelen zetten we op in?

Welke resultaten horen hier (globaal over de jaren) bij?

Vanuit de lokale aanpak kansrijke start en de

n 2023 Lopende erkende interventies zoals Voorzorg,

aansluiting bij de regionale ketenaanpak, zetten we in

Stevig Ouderschap, ouder-baby-interventie, gericht

op de volgende doelen:

op kwetsbare ouders zijn voortgezet. De interventie

1. Meer kwetsbare ouders starten goed voorbereid met

Centering Pregnancy is uitgebreid en lokale

hun zwangerschap; 2. O  ngeplande en onbedoelde zwangerschappen in kwetsbare gezinnen komen minder voor;

samenwerking rond vroegsignalering is versterkt. n Er is onderzocht op welke aspecten regionale

samenwerking bijdraagt aan betere resultaten.

3. H  et signaleren van problemen (ook niet-medische) bij (aanstaande) kwetsbare gezinnen loopt beter; 4. Meer (aanstaande) kwetsbare ouders en hun kinderen krijgen eerder de juiste hulp; 5. M  eer kwetsbare ouders zijn toegerust voor het ouderschap en de opvoeding.

n 2024 De coalitie Kansrijke Start is verstevigd,

waarbij de input van professionals in het veld is opgehaald om de aanpak te borgen. n Er is onderzoek gedaan naar de effecten van

Kansrijke Start tot nu toe. Monitoring voor de komende vier jaar is ingericht, gekoppeld aan landelijke monitoring en aan het dashboard factorenmodel voor de wijk Meerzicht. n In samenwerking met andere gemeenten en de GGD

is de interventie Nu Niet Zwanger ingezet. n Het is duidelijk op welke aspecten binnen de

Kansrijke Start vanuit regionale samenwerking opgetrokken wordt. n De samenwerking tussen medisch en sociaal domein

is verstevigd, waarbij ook de geboortezorg van het HAGA LLZ betrokken is. n Er zijn afspraken met zorgverzekeraars hoe te komen

tot een reële financiering waarbij budget vanuit de zorgverzekeraar wordt ingezet voor preventief beleid. n 2025/2026 Er is een integrale aanpak gericht op

gezonde leefstijl, bewegen, netwerk versterken, scholing en financiën rondom de eerste 1000 dagen Communicatie Meer inzet op communicatie over het belang van de eerste 1.000 dagen: kennis vergroten bij jongeren, mensen met een kinderwens, zwangeren en jonge ouders.

50

Mentale Gezondheid Welke doelen zetten we op in?

Welke resultaten horen hier (globaal over de jaren) bij?

1. Zoetermeerders weten waar ze laagdrempelig

n 2023 Er is zicht op welke gezondheidsprofessionals

terecht kunnen voor mentale ondersteuning en krijgen handvatten om met hun mentale gezondheid aan de slag te gaan. 2. Mentale gezondheid wordt onderdeel van voorlichtingsprogramma’s op scholen en van zorg- en gezondheidsprogramma’s. Daarbij is een koppeling gelegd met het thema Welbevinden binnen de Gezonde School aanpak. 3. De werkgroep mentale gezondheid binnen het

nog niet op de hoogte zijn van/werken volgens de principes van positieve gezondheid. n Inwoners en zorgpartijen zijn betrokken bij het

bepalen wat nodig is in het aanbod voor mentale gezondheid en mede op basis daarvan is een plan verder uitgewerkt. n Welzijn op Recept wordt nieuw leven ingeblazen

door zorgverleners actief te laten doorverwijzen naar de sociaal makelaar

samenwerkingsverband Zoetermeer 2025 werkt vanuit een verbinding tussen het curatieve en het preventieve domein. 4. Kinderen worden gestimuleerd buiten te spelen

n 2024 (jeugd)zorgmedewerkers die nog niet bekend

waren met de principes van positieve gezondheid hebben het aanbod gekregen hier een training voor

doordat de fysieke (school)omgeving uitnodigt tot

te volgen. Op basis daarvan wordt gekeken hoe de

buiten zijn.

(jeugd)zorg toegankelijker kan worden gemaakt en ligt er een plan van aanpak. n Er is een businesscase opgezet voor het aantonen

van rendement van een gecombineerde leefstijlaanpak versus de traditionele GGZ aanpak. We verkennen samen met de zorgverzekeraar hoe we tot een wetenschappelijke grondslag kunnen komen om op basis van shared savings gecombineerde leefstijlaanpak tot standaard te maken. n Er is een verkenning gedaan naar de mogelijkheden

om op (mbo)scholen psychosociale hulp aan te bieden aan jongeren van 18 jaar en ouder. n Er is verkend hoe welzijn op recept uitgebreid kan

worden naar andere domeinen, zoals sport en cultuur op recept. n 2025/2026 Er is een integrale aanpak van

mentale problemen waarbij een gecombineerde leefstijlaanpak indien dit uit onderzoek effectief blijkt als uitgangspunt dient. Communicatie Het aanbod voor hulp bij mentale problemen is laagdrempelig en vindbaar.

51

BIJLAGE 2: UITWERKING VAN DE DOELEN PER THEMA VAN DE BREDE SPUK

Aanpak overgewicht en obesitas Welke doelen zetten we op in?

Welke resultaten horen hier (globaal over de jaren) bij?

1. Een ketenaanpak overgewicht en obesitas voor

n 2023 Een projectleider PON, een coördinator KnGG,

kinderen en voor volwassenen is ontwikkeld en

een JOGG-regisseur, een beleidsadviseur en een

geïmplementeerd, waarbij erkende interventies

coördinator ZAGG zijn aangesteld (de aanpakken

ingezet worden.

PON, JOGG en KnGG zijn landelijke (keten)

2. Z  oetermeer kent een samenhangend breed netwerk

aanpakken; combinatierollen zijn mogelijk.

rond gezond gewicht, van waaruit samengewerkt

n Er zijn concrete samenwerkingsafspraken gemaakt

wordt op preventie (collectief en individueel) van

tussen de JOGG-regisseur en de adviseur Gezonde

o.a. overgewicht en obesitas.

School aanpak van de GGD.

3. L  ange termijndoelen (2040): n Aantoonbare gezondheidswinst voor

n 2024 De rollen van de diverse functionarissen

Zoetermeerse inwoners door in te zetten op het

zijn helder, profielen zijn opgesteld en worden

tegengaan van overgewicht, te meten vanuit de

toegepast.

GGD monitor. n Zoetermeer kent een gecombineerde aanpak

overgewicht en obesitas voor kinderen en

n Met de zorgverzekeraars zijn afspraken gemaakt

met betrekking tot shared savings (tussen curatief domein en sociaal domein).

volwassenen, waarbij op verschillende vormen van preventie wordt ingezet (collectieve en individuele preventie). n Twee derde van de basisscholen, het voortgezet

onderwijs en het MBO in Zoetermeer heeft (onderdelen van) een Vignet Gezonde School. n Inzet op overgewicht levert aantoonbaar

gezondheidswinst voor Zoetermeerse inwoners waarmee Zoetermeer in percentage niet langer boven het landelijk gemiddelde staat. In 2040 is het percentage inwoners met overgewicht gereduceerd met 10 % ten opzichte van 2023.

52

n 2025/2026 Zoetermeer heeft een netwerk rond

gezond gewicht waarbij medische en sociale professionals nauw met elkaar samenwerken, vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid. n In 2040 is zichtbaar in de GGD-monitor dat de inzet

gezondheidswinst oplevert voor Zoetermeerse inwoners, waardoor ziektes worden voorkomen.

Leefomgeving Welke doelen zetten we op in? 1. Gezondheidskennis wordt standaard toegepast bij besluitvorming over de fysieke leefomgeving. 2. Er is een structuur van kennisbevordering met betrekking tot maatregelen voor een gezonde leefomgeving. Welke resultaten horen hier (globaal over de jaren) bij? n 2023 Er is een kwartiermaker gezonde leefomgeving

ingehuurd en er zijn afspraken gemaakt over structurele afstemming tussen fysiek en sociaal domein binnen de gemeente, aan de voorkant van zaken als gebiedsontwikkeling. n Er is een structureel afstemmingsoverleg met

wijkregisseurs opgezet. n 2024 de samenwerking tussen sociaal en fysiek

domein vindt binnen en buiten gemeentegrenzen plaats. n Er is een besluit genomen om aan te sluiten bij het

Schone Lucht Akkoord. Er liggen concrete plannen om de luchtkwaliteit in Zoetermeer te bevorderen. n In de uitvoeringsagenda klimaatadaptatie wordt

het sociaal domein meegenomen voor wat betreft het lokaal hitteplan. In het actieplan geluid wordt de impact van geluid op gezondheid ook in de maatregelen meegewogen. n 2025/2026 de samenwerkingsstructuur tussen

sociaal en fysiek domein is bestendigd en ligt onder de Koers Buitenruimte en Ruimtelijke Uitwerking van Omgevingsvisie Zoetermeer 2040.

53

BIJLAGE 2: UITWERKING VAN DE DOELEN PER THEMA VAN DE BREDE SPUK

Voorkomen en vroegsignalering van middelen Gemeenten zijn sinds 2014 verplicht om elke

Welke resultaten horen hier (globaal over de jaren) bij?

vier jaar, gelijktijdig met de nota gemeentelijk

n 2023 De door Corona opgelopen achterstanden

gezondheidsbeleid, een Preventie- en

op het gebied van voorlichting zijn ingelopen. Het

Handhavingsplan alcohol (P&H-plan) vast te laten

wettelijk verplichte P&H-plan Alcoholpreventie

stellen door de gemeenteraad (Alcoholwet in artikel

maakt integraal onderdeel uit van een bredere

43a). Voor 2023 is het de gemeente Zoetermeer door

Zoetermeerse aanpak middelengebruik.

onder andere Corona en door uitval van personeel niet gelukt een nieuw P&H plan op te stellen. Hierdoor loopt het oude plan door in 2023.

n 2024 Organisaties die zich binnen Zoetermeer

bezighouden met voorlichting aan kinderen en jongeren over verslaving werken samen in hun

Welke doelen zetten we op in? 1. Er is actieve inzet op het voorkomen van alcohol-, tabak en druggebruik door jongeren (< 18 jaar)

voorlichtingsaanbod. Daarbij is specifiek aandacht voor het middelengebruik en roken onder jongeren. n Er worden (samen met inwoners en partners)

waarbij de koppeling gemaakt wordt met het

hoogrisicogroepen gespecificeerd als het gaat om

programma Gezonde School.

middelengebruik.

2. E  r is actieve inzet op het voorkomen van alcohol-, tabak en druggebruik door jongeren (< 23 jaar24) waarbij de koppeling gemaakt wordt met het programma Gezonde School.

n 2025/2026 Zoetermeer kent een aanbod van hulp

bij roken en/of middelengebruik voor volwassenen. n Er ligt een aanbod voor het voorkomen van

3. S  takeholders werken samen in een netwerk

middelengebruik bij de gedefinieerde risicogroepen.

aan vroegsignalering en voorkomen van

Dit aanbod kent een integrale basis waarbij sociale

middelengebruik in samenhang met de Alliantie

cohesie en leefomgeving belangrijke ingrediënten

Rookvrij Leven.

zijn. Er is een stevige netwerksamenwerking gericht op vroegsignalering en het voorkomen van middelengebruik. Indien (juridisch) mogelijk kent Zoetermeer rokerszones in plaats van rookvrije zones in de stad.

54

24. D  e wettelijke leeftijd voor middelengebruik in Nederland is 18 jaar. Echter, wetenschappelijke inzichten tonen aan dat tot de leeftijd van 23 jaar middelengebruik een onevenredige aanslag doet op de hersenen van een jongere. Daarom is het wenselijk het gebruik van middelen tot die leeftijd zover mogelijk te ontmoedigen.

Versterken sociale basis De sociale basis draait om het helpen van elkaar, naar

Welke resultaten horen hier (globaal over de jaren) bij?

elkaar omkijken en sociale cohesie. Het gaat ook over

n 2023 Kansrijke netwerken, organisaties en

organisaties, verenigingen en instituten die informeel ondersteunen op het gebied van zorg en welzijn. Een heldere visie op de Zoetermeerse sociale basis is belangrijk om deze effectief en integraal in te kunnen zetten ter ondersteuning van vraagstukken op het gebied van gezondheids- en welzijnsbevordering en gebiedsontwikkeling.

verenigingen zijn verstevigd; n Er is onderzoek gedaan naar mogelijkheden

voor het starten van een netwerk voor wijk- en buurtverenigingen; n Burenhulp en de vertaalmodule is toegevoegd aan

het platform vrijwilligersondersteuning; n Er is uitvraag gedaan bij wijkregisseurs waarna

een financiële impuls is gegeven aan wijkgerichte Welke doelen zetten we op in? 1. Er is een visie op de sociale basis, die bestaat uit: n heldere definitie Zoetermeerse sociale basis (met

handelsperspectieven van en naar de SB) n een uitwerking van het GALA, Zoetermeer 2040

en Zoetermeer 2025) 2. We hebben een stimulans voor nieuwe netwerken

projecten die de sociale basis (duurzaam) kunnen versterken; n Het is helder waar mogelijkheden liggen voor

uitvoering op basis van de wijkscans van inZet (afhankelijk van de status van het onderzoek); n Het project ‘In je UPpie’ (een door Movisie

bewezen effectieve sociale interventie waarin

en doorontwikkeling bestaande informele

de doorontwikkeling van een verbindende

netwerken, waaronder:

gespreksmethodiek centraal staat) wordt

n Community tegen Eenzaamheid n Zoetermeer voor Elkaar

(vrijwilligersondersteuning) n Netwerk Eten en Ontmoeten n Zoetermeerse toegankelijkheidsraad n Netwerk Diversiteit en Inclusie n Zoetermeerse toegankelijkheidsraad

3. Inwoners en organisaties die zich richten

gefinancierd; n Er is een start gemaakt met de (wijkgerichte)

doorontwikkeling van de Zoetermeerwijzer; n ‘Welzijn op Recept’ is gecontinueerd via geoormerkt

budget; n De pilot ‘Kennisdeling informele hulp’ i.s.m. inZet is

gecontinueerd; n Een ‘gebruikersonderzoek sociale basis’ wordt

op informele hulp en ondersteuning zoals

gestart. Hoe bewegen mensen zich bij het vinden van

mantelzorgers, bewonersgroepen en

hulp en ondersteuning? (onder voorbehoud)

vrijwilligers(organisaties) voelen zich ondersteund door de gemeente. 4. Zoetermeer kent een vraag- en wijkgerichte

n 2024 t/m 2026 De ingezette activiteiten zijn

doorlopend gemonitord en geactualiseerd. Daarbij

stimulans van kansrijke initiatieven ter bevordering

is in samenspraak met inwoners gekeken in welke

van de sociale cohesie (o.a. via wijkscans inZet).

wijken welke activiteit (verder) ontplooid moet

5. Er is een structuur van kennisbevordering,

worden.

doorverwijzing en gebruik van persoonlijke, gemeenschappelijke en institutionele sociale basis.

55

BIJLAGE 2: UITWERKING VAN DE DOELEN PER THEMA VAN DE BREDE SPUK

Mantelzorg

Ketenaanpak28 Welzijn op recept

Welke doelen zetten we op in?

Welke doelen zetten we op in?

1. We hebben zicht op wat mantelzorgers nodig

Welzijn op recept wordt breed ingezet voor inwoners

hebben om hun mantelzorgtaken vol te houden en

met mentale en/of somatische klachten die mogelijk

ontwikkelen daar een aanbod op.

een andere dan fysieke oorzaak hebben.

2. Z  oetermeer kent mantelzorgermaatjes25 eventueel met differentiatie naar doelgroep zoals

Welke resultaten horen hier (globaal over de jaren) bij?

jonge mantelzorgers en mantelzorgercoaches/

n 2023 Het is voor zorgverleners helder waar het

netwerkcoaches (vrijwilligers die de mantelzorger

contactpunt welzijn op recept is waar ze naar door

helpen hun netwerk te versterken of op te bouwen).

moeten verwijzen. n Er zijn duidelijke afspraken over de continuïteit van

Welke resultaten horen hier (globaal over de jaren) bij?

het contactpunt.

n 2023 Er is een samenwerking Stichting MEE,

InZet en Palet Welzijn26 gericht op het ontlasten

n 2024 Met de zorgverzekeraar zijn afspraken

en ondersteunen van mantelzorgers. Daarin ook

gemaakt hoe Welzijn op recept ingezet kan worden

verkennen wat nodig is om mantelzorgtaken met

om de zorgvraag te verminderen.

werk te (blijven) combineren.

n De mogelijkheden om Welzijn op recept uit te breiden

naar andere concepten zoals Bewegen en Cultuur op n 2024 Er is een opleiding voor mantelzorgermaatje

recept zijn onderzocht en doorgevoerd.

ontwikkeld om vrijwilligers handvatten te geven in het bijstaan en ontlasten van mantelzorgers. n Er is een opleiding voor mantelzorgcoach/

netwerkcoach . 27

n 2025/2026 Minimaal 50% van de doorverwijzingen

naar het zorgcircuit is vervangen door een doorverwijzing naar Welzijn op recept.

n Waar mogelijk wordt gekeken naar een

combinatieopleiding en/of vrijstelling bij het combineren van beide opleidingen. n 2025/2026 Op basis van evaluatie zijn beide

opleidingen bijgeschaafd en verder uitgezet.

56

25. E  en mantelzorgermaatje is een vrijwilliger die is opgeleid om de mantelzorger bij te staan en te ondersteunen. Dit is iets anders dan respijtzorg, waarbij de zorg tijdelijk van de mantelzorger wordt overgenomen. 26. S  tichting MEE. Inzet en Palet Welzijn hebben binnen Zoetermeer een aanbod op het gebied van mantelzorg. 27. E  en mantelzorgcoach/netwerkcoach helpt mantelzorgers met het opbouwen van een eigen netwerk waar op teruggevallen kan worden. 28. Bij een ketenaanpak worden het sociaal domein en het medisch domein nog steviger met elkaar verbonden, waarbij er ook aandacht is voor sociale- en gezondheidsproblemen.

Ketenaanpak Valpreventie bij ouderen Welke doelen zetten we op in?

Welke resultaten horen hier (globaal over de jaren) bij?

Hoofddoel: een effectief programma BRAVO!

n 2023 Zorgverleners die werken met de doelgroep

met daarin een efficiënte ketenaanpak rondom valpreventie met als doel de doelgroep 55+ te motiveren en te activeren een gezonde(re) leeftstijl na

55+ zijn op de hoogte van de principes en mogelijkheden van de aanpak valpreventie n Samen met de GGD is het gewenste bereik

te streven en daarmee het valrisico en de druk op de

geconcretiseerd. Dit wordt jaarlijks geëvalueerd en

zorg te verlagen.

geactualiseerd.

Subdoelen: 1. De aanpak valpreventie wordt opgepakt in

n 2024 De cursus valpreventie via fysiotherapeuten

wordt zo doorontwikkeld dat het minder prijzig en

samenwerking met de GGD en fysiopraktijken.

daardoor bereikbaarder wordt. Bovendien wordt

De aanpak bestaat uit de organisatie van

gezocht naar een positieve benaming om het

voorlichtingsbijeenkomsten, fitscans en

aantrekkelijker te maken voor de doelgroep (bijv.

vervolgtrajecten valpreventie. 2. De aanpak valpreventie wordt onderdeel van het

Veilig in Balans) n Er is een kennisnetwerkstructuur ingericht met

project ‘Veilig in Balans’ (werktitel). Centraal in dit

welzijnsorganisaties die (in)direct in contact staan

project staat het voorkomen van vallen. Daarnaast

met de doelgroep 55+

wordt actief verbinding gezocht met thema’s als

n Er is een wijkgerichte voorlichtingsstructuur

gezondheid, voeding, beweging, cultuur en sociale

ontwikkeld per wijk in Zoetermeer gericht op

cohesie.

de informatiebehoefte van de inwoners rondom

3. Het project ‘Veilig in Balans’ wordt onderdeel van

valpreventie

het jaarprogramma van BRAVO! (Brede Activiteiten Voor Ouderen). 4. De promotie van het project ‘Veilig in Balans’ wordt

n 2025 Met de zorgverzekeraar is gekeken hoe het

principe van shared savings ingezet kan worden om

opgepakt in samenwerking met welzijnspartners die

structureel een grootschalige fitscan voor de 55+

(in)direct in contact staan met de doelgroep 55+.

doelgroep te organiseren. Daarbij is ook helder welke

5. Valpreventie wordt ingezet vanuit de ketenaanpak.

frequentie van een dergelijke scan kosteneffectief is.

De keten beslaat alle niveaus van preventie en de betrokken organisaties komen uit de 0e, 1e en 2e lijn

n 2026 Valpreventie en het aanbieden van een fitscan

en vormen samen een netwerk met als uiteindelijk

vormen een standaardaanbod voor de doelgroep.

doel is dat alle partners in de keten op dezelfde

Alle partners uit de keten werken volgens de

manier werken, dat het aanbod bekend is en

ketenaanpak valpreventie.

gebruikt wordt.

Coördinatiekosten regionale aanpak preventie Welke doelen zetten we op in? 1. We komen tot een helder beeld van preventieaspecten die meerwaarde kennen in een regionale aanpak. Welke resultaten horen hier (globaal over de jaren) bij? n We beschrijven voor die aspecten in een plan van

aanpak geschreven welke partij(en) een rol spelen in het neerzetten, verstevigen en borgen van de regionale preventie-aanpak. n De regionale kennis en adviesfunctie van de GGD

maakt in ieder geval deel uit van deze aanpak.

57

BIJLAGE 3: OVERZICHT VAN HUIDIGE EN GEWENSTE SITUATIE

Thema

Onderdeel Lokaal sportakkoord

Wat doen we al? n In 2020 is in navolging van het Nationaal

Uitdaging

1. Herijken Lokaal Sportakkoord

n Concretiseren van de doelen

Sportakkoord ook een Zoetermeers

2. Stimuleren nieuw sport- en beweegaanbod.

n Verbinding tussen sport en andere

Lokaal Sportakkoord ondertekend met

3. N  etwerken tussen sport- en beweegaanbieders

ondertussen 70+ partners

Sport, Bewegen en Cultuur

Waar willen we heen?

gezondheidsaspecten versterken

onderling en met aanbieders van cultuur, gezondheid en preventie 4. Aanstellen coördinator Sport, Cultuur en Preventie 5. Versterken sportaanbieders en -accomodaties

Brede Regeling CF

n CF-ers sport en cultuur zijn reeds binnen

de gemeente actief en organiseren een breed aanbod voor diverse doelgroepen n De CF-ers hebben een breed netwerk

en zijn zichtbaar in de stad n De CF-ers sport zijn in dienst van gemeente,

CF-ers cultuur vanuit vijf culturele organisaties in de stad

1. O  rganiseren toegankelijke sportactiviteiten voor alle doelgroepen 2. O  rganiseren toegankelijke cultuureducatie en participatie

n Bijdrage CF-ers aan verschillende doelstellingen

Brede SPUK en domeinoverstijgende stadsbrede doelstellingen in combinatie met doelstellingen uit sportagenda

3. B  ijdrage CF-ers op domeinoverstijgende en stadsbrede doelstellingen 4. P  assend opleidings- en scholingsaanbod voor CF-ers 5. Bijdrage CF-ers op doelen uit Brede SPUK

Terugdringen gezondheidsachterstanden

n Zoetermeerpas: drempels sport

en vrije tijd wegnemen n Gericht aanbod vanuit CF-ers n Doelgroepgerichte subsidies n Programma’s tegen laaggeletterdheid

Gezondheid en sociale basis

en overgewicht

Kansrijke start (-9 mnd / 1.000 dagen)

n Inzet erkende interventies n Lokale samenwerking binnen

preventief jeugdbeleid breed

Mentale gezondheid

n Subsidies aan partners om voorlichting en

workshops te verzorgen voor kinderen, jongeren en volwassenen n Preventieverpleegkundige gericht op

vroegtijdig (mentale) zorgvragen ontdekken

1. E  en gezonde leefomgeving voor kinderen, in combinatie met armoedebeleid en

n Bereiken van de doelgroep en verbinden

van de diverse initiatieven die er al zijn

ruimtelijke ordening 2. I nitiatieven gericht op het terugdringen van gezondheidsachterstanden zijn met elkaar verbonden

n Een lokale aanpak kansrijke start, inclusief

interventies die aansluiten bij de regionale

n Verbinding met het medisch domein n Aansluiting bij de regionale ketenaanpak

ketenaanpak

1. E  én laagdrempelig loket voor mentale gezondheid 2. Structurele voorlichting op scholen 3. V  erbinding tussen curatieve en preventieve domein via Zoetermeer 2025 4. K  inderen worden gestimuleerd buiten te spelen doordat de fysieke (school)omgeving uitnodigt tot buiten zijn

n Komen tot één loket dat voor iedereen

eenvoudig en oordeelsvrij te vinden is n Samenwerking tussen partners die voorlichting

en workshops geven bevorderen door netwerkvorming. Hierin ook het curatieve domein laten participeren n Bij ontwikkeling fysieke buitenruimte

mentale gezondheid van kinderen meenemen in overwegingen

58

Thema

Onderdeel Aanpak overgewicht en obesitas

Wat doen we al? n Subsidies aan diverse partners gericht op

de aanpak van overgewicht en gezonde leefstijl n Gezonde school- aanpak n Diverse gewezen interventies gericht op

wijken en/of doelgroepen

Waar willen we heen? n Een gecombineerde aanpak overgewicht en

obesitas voor kinderen en volwassenen, waarbij op

Uitdaging n Samenwerking tussen de partners

bevorderen via netwerkvorming

verschillende vormen van preventie wordt ingezet

n (nog) meer verbinding met sport en CF-ers

(collectieve en individuele preventie)

n Bekendheid van stadsboerderijen als

n Lange termijndoel (2040): Inzet op overgewicht

uitvalsbasis voor wandelingen bevorderen

levert aantoonbaar gezondheidswinst voor Zoetermeerse inwoners

Valpreventie

n Aanpak valpreventie wordt reeds volgens

1. H  et borgen van de aanpak valpreventie volgens

ketenaanpak uitgevoerd i.s.m. CF-er Sport,

de ketenaanpak binnen de gemeente ism

fysiopraktijken, diëtisten en de GGD

fysiopraktijken, dietisten en de GGD 2. H  et borgen van valpreventie als onderdeel van het stimuleringsprogramma BRAVO! (Brede Activiteiten Voor Ouderen) 3. A  fstemmen met fysiopraktijken welke erkende

1. H  et bereiken en activeren van de doelgroep 55+ 2. H  et enthousiasmeren en activeren van (welzijns)partners bij de uitvoering van de aanpak valpreventie. 3. V  erbinding maken tussen valpreventie en overige doelstellingen binnen GALA/Brede SPUK en andere doelstellingen

interventies meeste effectief en efficiënt is 4. A  ctief netwerk met welzijnsorganisaties en partners voor het bereiken van de doelgroep.

Gezondheid en sociale basis

5. V  erbinding zoeken met thema’s als gezondheid, voeding, beweging, cultuur en sociale cohesie

Leefomgeving

n Inzet CF-ers in samenwerking met veiligheid n Stadsboerderijen n Programma duurzaam en groen

1. G  ezondheidskennis wordt standaard toegepast

n Integrale samenwerking binnen het sociale en

bij besluitvorming over de fysieke leefomgeving

fysieke domein versterken zodat over en weer

2. E  r is een structuur van kennisbevordering met betrekking tot maatregelen voor een

gebruik maken van elkaars expertise standaard wordt

gezonde leefomgeving

OKO en vroegsignalering Alcoholproblematiek

n Subsidies aan diverse stakeholders die

voorlichting geven aan kinderen en jongeren over verslavende middelen n Vanuit cultuur wordt ingezet op het betrekken

van jongeren bij cultuur en de preventieve werking daarvan

1. A  ctieve inzet op het voorkomen van alcohol-, tabak en druggebruik door jongeren (< 18 jaar) 2. A  ctieve inzet op het voorkomen van alcohol-, tabak en druggebruik door jongeren (< 23 jaar )

n Samenwerking tussen stakeholders

opzetten en verder brengen n Toewerken naar cultuurhubs en naar

verbinding met sport

3. S  amenwerking en netwerkvorming tussen stakeholders gericht op vroegsignalering en voorkomen van middelengebruik

Versterken sociale basis

n Vanuit de gemeente werken we vanuit

verschillende onderwerpen hieraan. Zoals

1. heldere definitie van Zoetermeerse sociale basis 2. s timuleren nieuwe netwerken en doorontwikkelen

aanpak eenzaamheid, vrijwilligersondersteuning,

bestaande netwerken. Netwerken koppelen aan

inclusie en diversiteit, toegankelijkheid,

de diverse onderdelen van Gezond en Actief Leven

mantelzorgondersteuning en waardering. Ieder heeft zijn eigen budget en subsidie relaties met organisaties die hieraan meehelpen

3. o  ndersteunen inwoners en organisaties met

n Werken aan een eenduidige definitie en

samenhang/samenwerking in aanpak, met oog voor de verschillende behoeften op wijkniveau n Kennisbevordering en doorverwijzing naar

gemeentschappelijke en institutionele sociale basis

informele hulp zoeken 4. o  ntwikkelen vraag- en wijkgericht aanbod ter bevordering van de sociale cohesie 5. o  rganisaties weten waar ze naar toe moeten doorverwijzen en wat er binnen Zoetermeer is

59

BIJLAGE 3: OVERZICHT VAN HUIDIGE EN GEWENSTE SITUATIE

Thema

Onderdeel Mantelzorg

Wat doen we al? n Mantelzorgondersteuning is uitbesteed aan inZet n Vanuit de gemeente hebben we nog de

Waar willen we heen?

Uitdaging

n Mantelzorgermaatjes, eventueel met differentiatie

n Opzetten en trainen mantelzorgermaatjesnetwerk

naar doelgroep zoals jonge mantelzorgers

mantelzorgwaardering (uitgevoerd door

en mantelzorgercoaches/netwerkcoaches

Palet Welzijn)

(vrijwilligers die de mantelzorger helpen hun

n Herijken mantelzorgwaardering zodat het past bij

de huidige tijd en behoefte

Gezondheid en sociale basis

netwerk te versterken of op te bouwen)

Eén tegen Eenzaamheid

n Community tegen eenzaamheid (171 deelnemers,

veel initiatieven, groot bereik)

Welzijn op Recept

n Zoetermeer heeft Welzijn op recept, maar

hier wordt niet veel gebruik (meer) van gemaakt

Versterking kennis en adviesfunctie GGD

n Nu is het vooral kennis- en adviesfunctie. De GGD

ziet voor haarzelf meer rol weggelegd in coördinatie

n Versterken én verduurzamen van de huidige lokale

n Huidige aanpak verder doorzetten en verbinden

aanpak van eenzaamheid door inzet op bestuurlijk

met andere initiatieven. Fysieke ruimte gebruiken

commitment en een sterk (groeiend) netwerk

om eenzaamheid nog meer te bestrijden

n Welzijn op recept breed inzetten voor inwoners

Nieuw leven inblazen Welzijn op recept:

met mentale en/of somatische klachten die

n bekendheid bij zorgaanbieders

mogelijk een andere dan fysieke oorzaak hebben

n Uitbreiding naar cultuur en sport

n Duidelijke afspraken over hoe we de GGD op

langere termijn zien

van regionale publieke gezondheidsaanpakken

n Afspraken met de GGD maken over welke rol zij

hierin pakken en hoe zich dat verhoudt tot de lokale uitdagingen waar we voor staan

en de ketenaanpakken (Kansrijke start, aanpak overgewicht, gecombineerde leefstijlinterventie,

Ondersteuning

valpreventie, Welzijn op recept)

Coördinatie regionale aanpak

n Afstemming met de zorgverzekeraar en de vier

andere gemeenten in de zorgverzekeringsregio

zijn en waar deze met een regionale benadering

over waar uitdagingen liggen binnen het medisch

versterkt kunnen worden

en binnen het sociale domein en wat de prioritaire opgaven voor onze regio zijn n Afstemming met de GGD over hun rol vanuit de GR

taken en over extra inzet op lokaal en op regionaal gebied om zaken met elkaar te verbinden

60

1. E  en duidelijk beeld van wat lokale aanpakken

2. E  en koppeling met de transitieopgave binnen IZA (verbinding sociaal en medisch domein)

n Komen tot een helder beeld van lokale

en regionale opgaven en aanpak

61

BIJLAGE 4: PARTNER- EN INWONERPARTICIPATIE

Communicatie met en voor onze inwoners en samenwerkingspartners is noodzakelijk om de doelen en acties te bereiken. Het integrale plan biedt ons de mogelijkheid om communicatie ook veel integraler vorm te geven. Met communicatiemiddelen die over de verschillende domeinen heengaan.

Onderwerp van de participatie

Doel van de participatie

De gemeente Zoetermeer werkt komende jaren aan

Bovenstaande doelen zijn doelen die zich richten op

een integraal preventie- en gezondheidsbeleid. Dat

individuele inwoners. Maar tevens zijn het doelen die

wil zeggen dat op alle beleidsterreinen die onder

samenhangen met hoe de verschillende wijken binnen

de gemeentelijke verantwoordelijkheid vallen, het

Zoetermeer in elkaar zitten en functioneren. Daarbij

makkelijker maken van gezond gedrag voor inwoners

bestaan grote verschillen tussen wijken als het gaat

meegenomen wordt in de overwegingen. Om dit te

om hoe inwoners de verschillende doelen ervaren

realiseren, heeft de rijksoverheid een brede Specifieke

en welke ideeën en behoeften zij hebben om dit te

Uitkering (SPUK) ter beschikking gesteld. Op basis van

verbeteren.

de zes principes van positieve gezondheid29, zijn zes hoofddoelen opgesteld waar we de komende jaren, via

Het doel van de partnerparticipatie is

de thema’s30 uit de brede SPUK, naar toe werken:

n bij de huidige partners het draagvlak voor de

1. Bevorderen van gezond gedrag: inwoners van

n de doelen verder concretiseren en daarmee de

geformuleerde doelen verkennen; Zoetermeer hebben inzicht in welk gedrag dat zij vertonen schadelijk is voor hun gezondheid en weten

kwaliteit en slagingskans vergroten; n belangen ophalen en samenwerking stimuleren.

hoe ze dit om kunnen zetten naar gezond gedrag. 2. B  evorderen van mentale veerkracht: inwoners van

Het doel van de inwonersparticipatie is

Zoetermeer weten waar hun mentale valkuilen

n inwoners informeren over de visie op gezondheid en

zitten en trekken tijdig en bij het juiste adres aan

de doelen die we op dat gebied als gemeente hebben

de bel op het moment dat zij niet meer in staat zijn zelfstandig tegenslagen op te vangen. 3. B  evorderen van zelfontplooïing: inwoners van Zoetermeer zijn in staat zichzelf te ontwikkelen en hun leven een zinvolle invulling te geven. 4. Bevorderen van gezonde leefomgeving: inwoners van Zoetermeer ervaren hun leefomgeving als prettig en gezond en voelen zich door de omgeving

voor de komende jaren; n inventariseren wat er per wijk nodig is om

de beschreven doelen te behalen en waar de prioriteiten liggen; n bepalen via welk van de thema’s uit de brede SPUK

de doelen het best bereikt kunnen worden en; n wat wel en niet mogelijk is met de middelen die we

tot onze beschikking hebben.

uitgenodigd naar buiten te gaan te bewegen. 5. B  evorderen van sociaal gedrag: inwoners van Zoetermeer hebben sociale contacten en voelen zich volwaardig lid van de maatschappij. 6. Bevorderen van gezondheidsvaardigheden: inwoners van Zoetermeer kunnen voor zichzelf en hun gezondheid zorgen.

62

29. e  en benadering waarbij gezondheid niet meer alleen wordt gezien als de af- of aanwezigheid van ziekte, maar als het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren. 30. L okaal Sportakkoord, Brede Regeling Combinatiefuncties, Terugdringen gezondheidsachterstanden, Kansrijke start, Mentale gezondheid, Aanpak overgewicht en obesitas, Valpreventie, Leefomgeving, Opgroeien in een kansrijke omgeving en vroegsignalering Alcoholproblematiek, Versterken sociale basis, Mantelzorg, Eén tegen eenzaamheid, Welzijn op recept.

Schaal waarop de participatie speelt

Niveau van de participatie

De participatie speelt zich op drie niveaus af:

De participatie vindt plaats op het niveau van informeren (over de doelen die we als gemeente

1. Interne participatie:

nastreven) en consulteren (over prioritering en

Collega’s die werkzaam zijn in de diverse wijken, zoals

concretisering op wijkniveau). De interne participatie

de wijkregisseurs, hebben goed zicht op wat waar

en de partnerparticipatie vindt tevens plaats op het

nodig is om de doelen te bereiken. Met hen willen we

niveau van co-produceren (komen tot concrete ideeën

in gesprek over de gestelde doelen (passen ze zoals

en inzet om het gewenste resultaat te bereiken)

ze nu verwoord zijn of vragen ze aanpassing?) en over waar de prioriteiten voor de verschillende wijken

Aanpak van het participatieproces

liggen. Ook halen we bij hen concrete ideeën op over

Dit onderdeel wordt nader uitgewerkt in overleg met

hoe op wijkniveau de doelen het beste te bereiken

de strategisch communicatieadviseur.

zijn en welke brede SPUK thema’s zich hier goed voor lenen. 2. Partnerparticipatie: Binnen Zoetermeer kennen we diverse partners die zich bezig houden met activiteiten gerelateerd aan de brede SPUK. Met deze partners zouden we graag in gesprek gaan over wat zij constateren aan uitdagingen op wijkniveau en waar ze concrete oplossingen zien en hoe zij hieraan bij zouden kunnen dragen. 3. Inwonersparticipatie: Met inwoners gaan we op wijkniveau en met stedelijke vertegenwoordiging (zoals ouderenbonden, vrijwilligersorganisaties, ondernemersverenigingen, etc.) in gesprek over welke doelen in hun ogen prioriteit zouden moeten hebben en welke brede SPUK-thema’s hen helpen de doelen te realiseren. Daarbij halen we ook op of er binnen een wijk verschillende aanpakken nodig zijn om een doel te bereiken.

63