Bijlage 8. 1187976 Toelichting Bijlage 5 Archeologisch onderzoek BP Eltenseweg 3 Lobith

Apt: bouwvoor

grijze kleibrokken en puin 2

70-175

Grijsbruine, kalkrijke, iets zandige klei met iets fijn | C1;

175-200

schelpgruis Grijs, zwak siig, fijn zand

_ oeverafzettingen

(Formatie van Echteld) C2; beddingafzettingen (Formatie van Echteld)

Op grond van de resultaten van het booronderzoek kunnen de onderzoeksvragen uit het Plan van

Aanpak als volgt beantwoord worden: 11. Wat is de aard (ontstaanswijze, textuur, kleur), diepteligging en ouderdom van de relevante natuurlijke afzettingen in de ondergrond ter plaatse van het onderzoeksgebied? In het plangebied is onder de bouwvoor, en in een aantal boringen een subrecent geroerd pakket, sprake van kalkrijke oeverafzettingen, bestaande uit iets zandige klei met schelpresten. Deze oeverafzettingen zijn afgezet door de Oude Riijn-Pannerden stroomgorde! (Formatie van Echteld) De top van deze afzettingen is op minimaal 40 cm-my (boring 2) en maximaal 110 cm-mv (boring 1) aangetroffen. De oeverafzettingen liggen erosief op de onderliggende kalkrijke

beddingafzettingen, bestaande uit zwak siltig, fijn zand. De beddingafzettingen behoren eveneens

(geanonimiseerd) © Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelsem, . N

27van45

Project Kenmerk

:BO en IVO Plangebied Eltenseweg 3 te Lobith _

: DWS/ALG/HAMA/223747

tot de holocene stroomgordelafzettingen van de Oude Rijn-Pannerden (Formatie van Echteld). top is op minimaal 95 cm-mv (boring 2) en maximaal 175 cm-mv (boring 6) waargenomen

De

Zowel in de oever- als in de beddingafzettingen ontbreken tekenen van bodemvorming. Laklagen of vegetatiehorizonten ontbreken en ook heeft er geen ontkalking van het bodemprofiel plaatsgevonden. De ontkalking van kleibodems en de aanwezigheid van laklagen of vegetatiehorizonten zijn aanwijzingen dat de bodem(horizont) langdurig aan het maaiveld heeft

gelegen

en

daardoor

archeologisch

gezien

kansrijker

is dan

wanneer

deze

aanwijzingen

ontbreken.

12. Wat is de aard (kleur, textuur, samenstelling), diepteligging, genese en gaafheid van natuurljke en eventueel antropogene bodemhorizonten (akkerlagen bemestingslagen e.d.), ter plaatse van het onderzoeksgebied?

en

overige

‘verstoringslagen’,

Voor het antwoord op deze vraag wordt tevens verwezen naar het antwoord op bovenstaande vraag. De antropogene afzettingen in het plangebied bestaan uit de bouwvoor (Ap1-horizont) en

een geroerd pakket (Ap2-horizont). Deze lagen bestaan uit al dan niet humeus zand of al dan niet humeuze (zandige) klei. De overgang naar de natuurlijke afzettingen vindt op minimaal 40 en maximaal 110 cm-mv plaats. De top van de natuurlijke afzettingen bestaat uit oeverafzettingen; daaronder zijn vanaf minimaal 95 en maximaal 175 cm-mv beddingafzettingen aanwezig. 18. Wat s de aard, dikte en omvang van eventueel ter plaatse van het onderzoeksgebied voorkomende afdekkende lagen en de (geschatte) ouderdom daarvan (plaggendek, stuitzandlaag, kleidek, afvallaag, ophogingslaag)? Voor het antwoord

op deze vraag wordt tevens verwezen

naar het antwoord op bovenstaande

vragen. In het plangebied bestaan de afdekkende lagen uit de bouwvoor en eventueel een geroerd pakket. Deze lagen zijn van (sub)recente ouderdom en bevatten modern betonpuin en baksteenpuin.

14.

Indien er afdekkende

lagen

voorkomen;

wat

is de aard

(ontstaanswijze,

kleur,

textuur,

samenstelling), gaafheid en dikte van het onderliggende afgedekte bodemprofiel (natuurlijke en antropogene bodemhorizonten zoals oude akkerlagen) en/of afzettingen? In het plangebied komen, anders dan de huidige bouwvoor met daaronder soms een geroerde laag, geen afdekkende lagen voor. 15 Wat is de diepte tot waarop artefacten van recente ouderdom ('modern’ afvalmateriaal) in het bodemprofiel voorkomen. Modern afvalmateriaal komt, in de vorm van puin, voor tot een diepte van maximaal (boring 6).

70 cm-mv

16. Tot welke diepte n het bodemprofiel is sprake van een ‘recente’ bodemverstoring en wat is de

ouderdom van deze verstoring? De

recente

aanwezigheid

bodemverstoring

van

modern

reikt

puin

tot maximaal

is de

110

cm-mv

bodemverstoring

in boring

(bouwvoor

en

1. Op

basis

geroerde

van

de

lagen)

als

(sub)recent gedateerd.

(geanonimiseerd) © Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelsem, . N

28 van 45

Project Kenmerk

O en IVO Plangebied Eltenseweg 3 te Lobith _

: DWS/ALG/HAMA/223747

Afbeelding 18: Boring 5 met achtereenvolgens de bouwvoor, de oever- en beddingafzettingen. De boorkern ligt op volgorde van boven naar onder en van rechts naar links

Afbeelding 16: Overzicht van het plangebied. Foto genomen vanuit de noordoosthoek in zuidelijke richting.

(geanonimiseerd) © Hamaland Acvies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelnem, : N

29 van 45

Project Kenmerk

O en IVO Plangebied Eltenseweg 3 te Lobith _

: DWS/ALG/HAMA/223747

Afbeelding 17: Overzicht van het plangebied. Foto vanaf de weg in noordoostelijke richting.

(geanonimiseerd) © Hamaland Acvies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelnem, : N

30 van45

Project Kenmerk

:BO en IVO Plangebied Eltenseweg 3 te Lobith _

: DWS/ALG/HAMA/223747

Conclusie en aanbeveling 41

Conclusie Bureauonderzoek

Het plangebied ligt op de stroomgordelkaart'? binnen de Oude Rijn-Pannerden stroomgordel. In de oever- en/of kronkelwaardafzettingen van deze stroomgordel kunnen archeologische resten aangetroffen vanaf de IJzertijd. Door de relatief hoge ligging van het plangebied op een kronkelwaardrug is het plangebied geschikt geweest voor permanente bewoning en landgebruik en geldt een hoge verwachting voor resten vanaf de |Jzertijd. In de omgeving van het plangebied zijn archeologische vondsten bekend uit de Vroege Middeleeuwen tot en met de Nieuwe Tijd. Hoewel in de top van oudere pleistocene zandafzettingen in principe bewoning

mogelijk is vanaf

het Laat Paleolithicum, is dit niveau waarschijnlijk verspoeld door rivieractiviteit van de Oude RijnPannerden stroomgordel. Voor resten vanaf het Laat Paleolithicum tot en met de Bronstijd in de top van het pleistocene zand geldt daarom een lage archeologische verwachting. Op basis van historisch kaartmateriaal heeft het plangebied van oorsprong een agrarische functie gekend. Het plangebied is op kaarten vanaf de 18° eeuw tot n de 20° eeuw in gebruik als onbebouwde landbouwgrond. Op de kaart van 1978 staat de huidige bebouwing in het plangebied.

Voor resten uit de Late Middeleeuwen (na de bedijking) en Nieuwe tijd geldt een lage verwachting, aangezien het plangebied destijds een agrarische functie had. Er zijn op basis van het bureauonderzoek geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van é6n of meerdere historische erven in de directe omgeving van het plangebied. plangebied geen historische wegen.

Ook

liepen er voor zover bekend

door of nabij het

Tijdens de Tweede Wereldoorlog ligt het plangebied in de Duitse linie “Noordoever-Rijn”. Deze linie is door de Duitsers aangelegd als verlenging van de Westwall om een eventuele vijand uit het

zuiden op te kunnen vangen. In de omgeving van het plangebied zijn geen vliegtuigcrashes bekend .en zijn op luchtfoto's geen militaire waarden zichtbaar. Booronderzoek

In het plangebied is onder de bouwvoor, en in een aantal boringen een subrecent geroerd pakket, sprake van kalkrijke oeverafzettingen, bestaande uit iets zandige klei met schelpresten. Deze oeverafzettingen zijn afgezet door de Oude Riijn-Pannerden stroomgordel (Formatie van Echteld). De top van deze afzettingen is op minimaal 40 cm-my (boring 2) en maximaal 110 cm-mv (boring 1) aangetroffen. De oeverafzettingen liggen erosief op de onderliggende kalkrijke

beddingafzettingen, bestaande uit zwak siltig, fijn zand. De beddingafzettingen behoren eveneens tot de holocene stroomgordelafzettingen van de Oude Rijn-Pannerden (Formatie van Echteld). top is op minimaal 95 cm-mv (boring 2) en maximaal 175 cm-mv (boring 6) waargenomen.

De

Zowel in de oever- als in de beddingafzettingen ontbreken tekenen van bodemvorming als gevolg van menselijk handelen in het verleden. Laklagen of vegetatiehorizonten ontbreken en ook heeft er geen ontkalking van het bodemprofiel plaatsgevonden. De ontkalking van kleibodems en de

aanwezigheid van laklagen of vegetatiehorizonten zijn aanwijzingen dat de bodem(laag) langdurig aan het maaiveld heeft gelegen en daardoor archeologisch gezien kansrijker is dan wanneer deze aanwijzingen ontbreken. Omdat in de oever- en de beddingafzettingen geen ontkalking heeft plaatsgevonden en geen laklagen of vegetatiehorizonten aanwezig zijn, wordt de kans op de aanwezigheid van archeologische resten laag ingeschat.

(geanonimiseerd)

(geanonimiseerd) © Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelsem, . N

31 van45

Project Kenmerk

42

:BO en IVO Plangebied Eltenseweg 3 te Lobith _

: DWS/ALG/HAMA/223747

Selectieadvies

Op basis van de resultaten van het verkennend booronderzoek adviseert Hamaland Advies om het

plangebied

vrij te

geven

voor

de

geplande

ingrepen.

De

kans

dat

met

de

toekomstige

graafwerkzaamheden archeologische waarden verloren gaan, wordt gering geacht.

43

Selectiebesluit

imise rd) Het rapport is op 11 augustus 2022 getoetst door (geanon(geanonimiseerd) (senior-archeoloog en depotbsheerder gemeente Arnhem) namens regioarcheoloog (geanonimiseerd) \van ODRA. ‘Het advies van Hamaland Advies wordt onderschreven. Na verwerking van de minieme opmerkingen kan het rapport definitief worden gemaakt.” De opmerkingen en het selectiebesluit zijn op 29 augustus 2022 verwerkt in deze definitieve versie van het rapport.

44

Voorbehoud

Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen.

Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht

(ex artikel 5.10 van de Erfgoedwet)

kenbaar te worden

gemaakt,

om

het documenteren

van

toevalsvondsten te garanderen: “Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Deze aangifte dient te

gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort en de verantwoordelijke (geanonimiseerd) (geanonimise rd) (geanonimiseerd) f diens adviseur, ambtenaar van de gemeente Zevenaai (geanonimiseerd)

de Regioarcheoloog van ODRA (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)

(geanonimiseerd) © Hamaland Acvies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelnem, : N

32 van 45

Project Kenmerk

O en IVO Plangebied Eltenseweg 3 te Lobith _

: DWS/ALG/HAMA/223747

Gebruikte literatuur

(geanonimiseerd) …

(geanonimiseerd)

(geanonimiseerd) .

1989. Systeem van bodemclassificatie voor Nederland; de hogere niveaus.

Landschappelijk Nederland. De fysisch-geografische regio’s. Assen

(geanonimiseerd) 2008. De vorming van het land, inleiding in de geologie en de geomorfologie. Assen (Fysische geografie van Nederland).

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) …13 Cultuurhistorische Waardenkaart. fappor 0232 Gemeenten Zevenaar en Rijnwaarden, (geanonimiseerd) 2022. Archeologisch bureauonderzoek en gecombineerd verkennend en karterend booronderzoek Eltenseweg 1 te Lobith. Econsultancy Archeologische Rapport 17590.001, Doetinchem.

(geanonimiseerd) % al. 2012. Gemeente Rijnwaarden Archeologische verwachtings- en beleidskaart. BAAC rapport V-11:0202. (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) 012. Digitaal Basisbestand Paleogeografie van de Rijn-Maas Delta. Departement Fysische Geografie, Universiteit Utrecht.

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) D 2005. Pangebid Etenseveg 1e Lobi, gemeent RAAP-Rapport Ainwaarden Grcheologisch bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkenning en kartering). 1611, Weesp.

(geanonimiseerd) _zoos. Lobith, Park Carviumvan proefsleuven. Novum (Gemeente Rijnwaarden, Eltenseweg). Een Inventariserend Veldonderzoek in de vorm ADC Rapport 1784, Amerstoort. (geanonimiseerd) .

Handboek archeologisch onderzoek binnen de regio Arnhem.

(geanonimiseerd) 991. Bodemkunde, Culemborg. :

(geanonimiseerd) 007. Ossenwaard

te

Bureauonderzoek

Lobith,

gemeente

en inventariserend

Rijnwaarden.

veldonderzoek,

Archeologische

Rapporten

verkennende

Oranjewoud

fase,

in de

2007/71,

Heerenveen

Geraadpleegde websites: http:/zoeken.cultureelerfgoed.nl: Archis3 voor informatie over waarnemingen, vondsten, onderzoeken, Bonneblad, geomorfologie, bodem, grondwater, coördinaten, https:/archis.cultureslerfgoed.nl/#/ voor doen van melding ttp:/ahn.maps.arcgis.com/ voor hoogte- informatie www.dans.easy.nl voor rapporten https://www.dinoloket n/ondergrondgegevens en https:/www dinoloket.nl/ondergrondmodellen voor informatie over ondergrondse boringen, geologie en grondwater http:/www. ruimtelijkeplannen.nl/ voor informatie over bestemmingsplannen www.gelderland.nl voor Cultuur en Erfgoed programma, kaarten en kennisagenda ttps:/www.google.nl/maps/preview voor satellietbeelden https://www-bodemloket.nl/ Milieukundige informatie wwwikme.nl

WOI

informatie

(geanonimiseerd) © Hamaland Acvies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelnem, : N

39 van45

Project Kenmerk

:BO en IVO Plangebied Eltenseweg 3 te Lobith _

: DWS/ALG/HAMA/223747

BIJLAGEN

(geanonimiseerd) © Hamaland Acvies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelnem, : N

34van45

Project Kenmerk

:BO en IVO Plangebied Eltenseweg 3 te Lobith _

: DWS/ALG/HAMA/223747

Bijlage 1: Inrichtingsschets met het plangebied in het rode kader

(geanonimiseerd) © Hamaland Acvies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelnem, : N

cterk

_

:BO en IVO Plangebied Elet : DWS/ALG/HAMA/223747

(geanonimiseerd) © Hamaland Acvies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelher, : EN

Project Kenmerk

:BO en IVO Plangebied Eltenseweg 3 te Lobith _

: DWS/ALG/HAMA/223747

Bijlage 2: Overzicht van archeologische en geologische perioden

(geanonimiseerd) © Hamaland Acvies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelnem, : N

Project

BO en IVO Plangebied Eltenseweg 3 te Lobith

Kenmerk

: DWS/ALG/HAMA/223747

Owtedn

oonesratgate

ws

Holoceen

s 27

207

vm

_

Naakm

tkoud

Laat

Allered

wectselen

|__twarm)

o clacaa)

a0

1 | (manen) euwkoop Veen), EOM (PuVate)

_Dyas

e

1270

nostatigie Famanss

j

3

mool

|ä}

|E e B[E| wecseren | „Maden 5

50000

3

emeien | Pengieas

| 3 | Formate

.

Kretienteye |z

voer

Piengariaa

Fomate van Bore

_

h|ë

VroegWechstien (vroeg (vroe Gacaa)

;

15000

oom L

wameEemenperede) Saaben

2700 i ê | om EEL |3E

(ijstijd)

: wameHolstenien perode)t -

Esteren

5E 5

Formatie Van

c-

Beegd: n

de

Eem tomae

Fomate van

6

Formate van Fomate

stjd)

verteek

E omenen

wame

omo0|

peraode)

L

Formate van

Z |

z

|S

R

Pre-Cromenen

Sterkse

n

(geanonimiseerd) © Hamaland Acvies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelnem, : N

Project

:BO en IVO Plangebied Eltenseweg 3 te Lobith

Kenmerk

_

: DWS/ALG/HAMA/223747

awnewjren | |i C e Lm "*

oroat em

Ë

u

%

m

Subatiarticum koeler voentiger

i

m

Poten zones o2

7

w

-

92

0

m

Neottreum

o

)

10000

v |

m0) | | weehseien 7299} E

in zuiden speet

een grot rol

‘den oveheerst u | hazeiaar,eik, iep, inde, es

Mesofthicum

Gortberk n Her den overheersend

LteDyas Laat

| Alerod

Last

|

Vrosge

oveheersen

nde

Preboreaa warmer

urss|

k

| wan| o Dyas

u

Beling

“%|

overheersen landbouw (granen) Loobos

Boreaa warmer

S

Sronstijd

, o n azeiaar

vochtig l|&

.

Toobos

eikenhazelaar

Atantcum

o9

> “

boekwet,

E

wa | peset%inwoed

wm

|

Togge,

droger

snlég$SE

_-

ekenhazelaar

e

koeler

EE F

Loobos

chedogsche perioden Niewe tjd

- 1 vee rhaagbeuk eereen NMiddeleeuwen C anten |_ Romsosetjd

Subboreaal

|

Veoreik

nooff

PP |

” dener

bekgessen pakiandschap | LaatPaleoiticum [open vegetate met krudenen

dekenbomen

E i

e

perioden met een

ijE| Pengacaa

perioden met een

de me

1690

VroegWeihsasen Vroeg Gindeni E

e

"0

perioden n periodenmetbos met zmen

(wame periode)

een subarctisch open landschap Midden-Paleolithicum toofbos

â 200000

E

Ë

Saaen (jstjd)

ä

Vroeg-Paleolithicum

Chronrelgrde voor Neordiee Ep vagene ZegwinTEa Venrbergie EES} n DE MT & 2 ZD Umrelgaie volgens DeMulder « 4. 2003} Mar e aclocp gadurn MIS) vigene Eaaainctet . 14 Alrcaterieche dats voere S etaí (6} Zuustdteotoop calbraie (OxCal verde 39 Bronk Rarmey (2003) lcegepeetp tet Laat-Heidhelen enhet Hdoczen archedogsche pekodeindelngen ouderdom volgenede Riksdienetvoer het Ouhedhndg Bodennendezoek (ROE) Veeiate bewe k vagern Berendken 2000 Polenzoree volgers P Vos & P Kiden (E}

(geanonimiseerd) © Hamaland Acvies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelher, : EN

Project Kenmerk

:BO en IVO Plangebied Eltenseweg 3 te Lobith _

: DWS/ALG/HAMA/223747

Bijlage 3: Boorpuntenkaart en tabel met RD-coördinaten van de boorpunten

(geanonimiseerd) © Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelsem, . N

Project

:BO en IVO Plangebied Eltenseweg 3 te Lobith

Kenmerk

: DWS/ALG/HAMA/223747

® á

mer! E!

n5

Liemers

iemers

e °:

de

d

iemers

e'

3

Legenda (D Pergeties @

PQ Boring | X-coördinaat

Ecorunten

|ED Septic tank en zinkput

EE

e

| Y-coördinaat | Maaiveldhoogte

1

205.921

431.152

13,74 m+NAP

2

205.975

431.187

13,84 m+NAP

3

205.968

431.137

13,83 m+NAP

4

205.956

431.097

13,82 m+NAP

5

205.998

431.141

13,66 m+NAP

6

205.952

431.104

13,84 m+NAP

(geanonimiseerd) © Hamaland Acvies Vof, Ambachtsweg9b, 7021 87 Zeihem, : EN

Project Kenmerk

:BO en IVO Plangebied Eltenseweg 3 te Lobith _

: DWS/ALG/HAMA/223747

Bijlage 4: Boorlegenda en boorstaten (separaat bijgevoegd)

(geanonimiseerd) © Hamaland Acvies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelnem, : N

Project Kenmerk

_

:BO en IVO Plangebied Eltenseweg 3 te Lobith : DWS/ALG/HAMA/223747

Boorstatenlegenda Schaalnvt

SMART lassifieaties vigens

de (Lutume SI} Zand-Grind-driehoek

Ctassiteaties valgens de Lutum:Sit-Zanddriehook

|

u

JD Classiicaties vagens de OS-Lutum-(Slt*Zand}-riehoek

UU MII Laagaanduidingen

okendvlgensNEN

(geanonimiseerd)

S104

Project Kenmerk

:BO en IVO Plangebied Eltenseweg 3 te Lobith _

: DWS/ALG/HAMA/223747

Bijlage 5: Top-C-kaart

(geanonimiseerd) © Hamaland Acvies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelnem, : N

Project Kenmerk

:BO en IVO Plangebied Eltenseweg 3 te Lobith : DWS/ALG/HAMA/223747

(geanonimiseerd) © Hamaland Acvies Vof, Ambachtsweg9b, 7021 87 Zeihem, : EN