Bijlage 2. 1298389 - Accountantsverslag 2025 Gemeente Zevenaar
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Zevenaar Boekjaar 2025
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Zevenaar Postbus 10 6900 AA ZEVENAAR Onderwerp: Kenmerk: Datum:
Accountantsverslag 2025 2605-13006 28 mei 2026
Geachte leden van de gemeenteraad, In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2025 van gemeente Zevenaar, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 22 juli 2025, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met een afvaardiging van de ambtelijke organisatie op 7 mei 2026 en de portefeuillehouder Financiën op 18 mei 2026. Wij zijn machtigen u om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2025. Indien de jaarrekening niet door de gemeenteraad wordt goedgekeurd en vastgesteld en leidt tot een aangepaste jaarrekening, dient ook bij deze aangepaste jaarrekening door ons toestemming te worden verleend tot het opnemen van onze controleverklaring. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) B.V.
drs. W. (Wout) W.L.A. Wentink RA Director Audit
pagina | 2
Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten
3. Belangrijke bevindingen 4. Financiële positie 5. Bevindingen interne beheersing
6. Overige onderwerpen 7. Bijlagen
pagina | 3
1. Bestuurlijke samenvatting
pagina pagina| 4| 4
Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden
pagina | 5
Bestuurlijke samenvatting Wij hebben bij de jaarrekening 2025 een goedkeurende verklaring verstrekt.
Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is in alle opzichten nageleefd in 2025. Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften. Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijkt een beperkt aantal ongecorrigeerde controleverschillen: • Fouten: er is geen sprake van ongecorrigeerde verschillen. • Onzekerheden: er zijn met betrekking tot het sociaal domein onzekerheden in de prestatielevering geïdentificeerd met een impact van € 2.193.528 Het totaal van fouten en onzekerheden blijft binnen de goedkeuringstolerantie ter hoogte van € 3.715.600. Het college heeft een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening en heeft daarin opgenomen dat de baten en lasten en balansmutaties 2025 voor een bedrag van € 8.948.000 niet rechtmatig tot stand zijn gekomen. De belangrijke bevindingen betreffen: • Voorwaardencriterium: er is sprake van rechtmatigheidsafwijkingen met betrekking tot het naleven van de EU-aanbestedingsrichtlijnen ad € 730.000 alsook als gevolg van het niet aantoonbaar maken van de wettelijke identificatieplicht bij de WMO ad € 6.159.000. • Begrotingscriterium: er is sprake van € 1.632.000 aan onrechtmatigheden als gevolg van overschrijdingen van de lasten. Hiervan is een bedrag ter hoogte van € 1.164.000 acceptabel.
Ten aanzien van de kredieten is een bedrag van € 427.000 onrechtmatig, waarvan € 228.000 acceptabel. Uit onze controle zijn geen bevindingen geconstateerd. De rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2025 van Zevenaar voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
pagina | 6
Bestuurlijke samenvatting Voor de gemeente Zevenaar doen zich, in lijn met voorgaande jaren, onzekerheden voor bij de vaststelling van de prestatielevering binnen het sociaal domein. Deze onzekerheden hangen samen met het ontbreken van een (goedkeurende) controleverklaring bij een aantal aanbieders. Voor gemeente Zevenaar resteren onzekerheden voor het sociaal domein ad € 2.193.528 ten opzichte van € 1.326.000 in 2024.
De gemeente Zevenaar heeft in 2025 geen nieuwe complexen in exploitatie genomen. Er zijn ook geen complexen afgesloten. De resultaatverwachting van de totale grondexploitatie is behoorlijk teruggelopen in 2025. Dit is het met name het gevolg van het feit dat met ingang van dit boekjaar ook overheadkosten worden toegerekend aan externe inhuur (met name planeconomen) en de programmatische focus op betaalbare en levensloopbestendige woningen. Het verwachte tekort, dat met name wordt veroorzaakt door Zevenaar Oostwonen en Middag Oost & Zwanenwaay, loopt op van € 12,9 miljoen naar € 20,4 miljoen. Ook het verwachte positieve resultaat van Businesspark 7Poort II loopt terug van € 10 miljoen naar € 7,9 miljoen. Wij hebben vastgesteld dat de waardering van grondexploitaties gebaseerd is op aanvaardbare veronderstellingen en dat de balanswaardering daarmee nauwkeurig is. Het boekjaar 2025 sluit met een gerealiseerd resultaat van € 3,1 miljoen (voordelig). De totale vermogenspositie van de gemeente Zevenaar bedraagt € 61,8 miljoen (2024: € 60,1 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 26% (2024: 27,4%). De vermogenspositie vertoont op een dalende trend, wanneer gekeken wordt naar de ontwikkeling in de begroting 2026-2029. Waakzaamheid is op zijn plaats. Het college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing dat de weerstands-capaciteit uitstekend is.
De weerstandscapaciteit is ruim voldoende in omvang om de risico's te kunnen opvangen.
Door de korting op het Gemeentefonds, staat de financiële positie van de gemeente Zevenaar onder druk. Derhalve zijn diverse ombuigingen als onderdeel van Financieel gezonde toekomst ingerekend. We bevelen aan om, zoals de organisatie gewend is, afwijkingen in incidentele en structurele resultaten te analyseren en tijdig maatregelen te nemen om toekomstige tekorten te voorkomen. We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces efficiënter is gelopen dan afgelopen controlecyclus. We hebben met de ambtelijke organisatie op een prettige en constructieve wijze samengewerkt. In lijn met voorgaand jaar nemen we in de evaluatie met de organisatie de verbeterpunten van beide kanten mee.
pagina | 7
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
2. Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
pagina| 8| 8 pagina
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit:
goedkeuringstolerantie uitgegaan van hetgeen is opgenomen in het Bado. De rapporteringstolerantie is niet voorgeschreven door Bado derhalve zijn zij daarvoor uitgegaan van hetgeen is opgenomen in bij de meest recente aanbesteding.
• Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen).
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
• Bijlagen (SiSa en Overzicht taakvelden). • De overige gegevens.
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
Grondslag
• De jaarrekening.
Met de opdrachtbevestiging van d.d. 22 juli 2025 met kenmerk 250707759\0089846\v1.0 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2025. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle.
Overzicht toleranties Als gevolg van de wijziging van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) geldt vanaf het boekjaar 2025 de materialiteit bij de uitvoering van onze controle voor fouten en onzekerheden 2% van de totale lasten exclusief dotaties aan de reserves. De gemeente Zevenaar heeft deze aanpassingen niet expliciet verankerd in een actueel controleprotocol. In de gemeentelijke controleverordening (ex artikel 213 Gemeentewet) wordt verwezen naar de aanbesteding van de accountantsdienstverlening. Daarbij golden echter nog de “oude toleranties”. Wij adviseren de gemeente dit stuk te actualiseren en een separaat controleprotocol vast te stellen. Evenwel prevaleert landelijke wet- en regelgeving, derhalve zijn wij voor de
Bedrag
Goedkeuringstolerantie fouten en onzekerheden
Op basis van Bado 2% lasten € 3.715.600 exclusief toevoegingen reserves
Rapporteringstolerantie
Op basis van de meest recente aanbesteding
€ 250.000
De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording zijn vastgelegd in de op 25 februari 2026 vastgestelde, financiële verordening. De verantwoordingsgrens voor de rechtmatigheidsverantwoording mag vanaf boekjaar 2025 maximaal 2% bedragen (vorig jaar nog maximaal 3%). De rapportagegrens is door u vastgesteld op € 250.000. Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende toleranties: Grondslag
Bedrag
Verantwoordingsgrens
2% lasten exclusief toevoegingen reserves
€ 3.715.600
Rapportagegrens
Conform afspraak in de financiële verordening
€ 250.000
pagina | 9
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Kernpunten en significante risico’s in de controle
Geautomatiseerde gegevensverwerking
Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:
Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Wij merken op dat de jaarrekeningcontrole niet specifiek gericht is op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.
• Waardering van uw grondexploitaties;
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
• Prestatielevering inkopen; • Onterechte betalingen waardoor de lasten verantwoord;
ten onrechte zijn
• Wet Normering Topinkomens;
positie Financiële
• Prestatielevering sociaal domein; Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
• Risico dat het management van de gemeente de procesafspraken doorbreekt, hetgeen een standaard risico is vanuit onze beroepsregels; • Het risico dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening geen getrouw beeld geeft doordat onrechtmatigheden onvolledig zijn verantwoord in de rechtmatigheids-verantwoording ten aanzien van het onderdeel aanbestedingsrechtmatigheid
Uitkomsten Wij zijn hebben bij de jaarrekening 2025 een goedkeurende verklaring verstrekt. De geconstateerde controleverschillen zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening, behoudens de ongecorrigeerde verschillen zoals opgenomen in bijlage B. Tevens zijn er onzekerheden met betrekking tot de prestatielevering van de Zorg in Natura (ZiN) uit hoofde van de Jeugdwet ter hoogte van € 1.683.084 en uit hoofde van de WMO € 510.444. De genoemde fouten goedkeuringstoleranties.
en
onzekerheden
blijven
binnen
Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen. In onze managementletter hebben wij een aantal attentiepunten ten aanzien van de IT-omgeving opgenomen.
Verloop van de opdracht We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces efficiënter is gelopen dan afgelopen jaar. Er was wederom een prettige en constructieve wijze van samenwerking met de ambtelijke organisatie. De aanlevering en de beantwoording van vragen vanuit de organisatie is ten opzichte van voorgaand jaar verbeterd. Zo is bijvoorbeeld in de aanlevering van de onderliggende documentatie voor de SiSa bijlage een forse verbeterslag gerealiseerd. Vanzelfsprekend zijn er (aan beide kanten) ook nog verbetermogelijkheden. Die zien vooral toe op de aanlevering van onderliggende documentatie met betrekking tot de prestatielevering bij het inkoopproces alsook de tijdigheid van de rechtmatigheidsverantwoording. Deze verbeterpunten nemen we, in lijn met voorgaand jaar, mee in de evaluatie met de organisatie om zodoende onze dienstverlening verder te verbeteren.
de
pagina | 10
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering
en uitkomsten Opdracht, scope
Fraude en naleving wet- en regelgeving Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken. Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het management gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën. Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne beheersingsmaatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Wij hebben als onderdeel van de jaarrekeningcontrole uw inschatting inzake frauderisico’s met betrekking tot uw organisatie besproken. Deze bespreking komt ook voort uit de verplichte rapportage van de accountant over de uitkomsten van onze werkzaamheden met betrekking tot frauderisico’s in de controleverklaring.
Onderzoek wijst uit dat het grootste deel van de fraudegevallen door middel van een ‘tip’ aan het licht komt. Dit toont het belang aan van een fraudemeldpunt en een klokkenluidersregeling.
Bijlagen
Bijlagen
In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot fraude en de naleving van wet- en regelgeving. Op de volgende pagina’s geven wij een nadere toelichting over de verplichting om in onze controleverklaring te rapporteren over fraude.
Frauderisico’s en continuïteit Onze controleverklaring over boekjaar 2025 bevat een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een met betrekking tot continuïteit.
Frauderisico’s Voorgeschreven frauderisico: management override of controls Het college dan wel het management bevindt zich in de positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkent. Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: • Analyseren en beoordelen van, op basis van risicocriteria geselecteerde journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren; • Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt;
pagina | 11
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
• Beoordelen van significante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening om; • Doornemen van notulen van vergaderingen van het college en de raad.
Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang ten aanzien van het doorbreken van de interne beheersing door het college of management. Frauderisico: inkoopfacturen zijn niet in overeenstemming met de geleverde prestatie omdat de prestatie niet is ontvangen, waardoor de lasten ten onrechte zijn verantwoord
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Wij hebben vastgesteld dat binnen het gemeentelijke proces inkopen niet gedurende het gehele boekjaar sprake is van een afgedwongen functiescheiding tussen prestatieakkoordverklaarder en budgethouder. Hierdoor bestaat het risico dat lasten niet nauwkeurig zijn verantwoord, omdat de inkoopfactuur niet in overeenstemming is met de geleverde prestatie of de inkoop niet tegen de juiste prijs is gefactureerd. Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij aanvullende gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd in de vorm van een statistische steekproef op basis van een hoger risicoprofiel waarbij voor elke waarneming op basis van onderliggende stukken is vastgesteld dat de prestatie (zowel de prijs component als de hoeveelheid component) onderbouwd is. Frauderisico: betalingen zijn gedaan aan een onjuist rekeningnummer, waardoor de lasten ten onrechte zijn verantwoord
Bijlagen
Bijlagen
Dit risico ziet toe op betalingen waarbij betalingen, al dan niet via de reguliere crediteurenadministratie en de daaruit voortvloeiende betaallijsten, waarbij betaald wordt aan een onjuist bankrekeningnummer.
De gemeente beschikt over een collegiale toetsing van mutaties van crediteurenstamgegevens waarbij gebruikt gemaakt wordt van een tweede externe bevestiging om de juistheid van de mutatie te verifiëren. Wij hebben vastgesteld of voor de mutaties in boekjaar 2025 deze collegiale toetsing juist heeft plaatsgevonden. hebben wij gegevensgerichte deelwaarnemingen op de uitgevoerd. Daarnaast hebben hebben wij vastgesteld dat het bedrag volgens de factuur betaald is aan het juiste bankrekeningnummer. Wij hebben hierbij geen onjuiste wijzigingen of betalingen geconstateerd. Met betrekking tot het uitvoeren van handmatige betalingen, bijvoorbeeld spoedbetalingen, hebben wij gegevensgerichte deelwaarnemingen op de uitgevoerd. Hierbij hebben wij vastgesteld dat het bedrag volgens de factuur betaald is aan het juiste bankrekeningnummer. Overall constateren wij dat fraude en fraudepreventie een onderdeel is waar de gemeente actief mee bezig is. Het college heeft een integriteitsbeleid en een klokkenluidersregeling geïmplementeerd, maar beschikt nog niet over een volledige interne frauderisicoanalyse waarin frauderisico’s worden geïdentificeerd en relevante interne controlemaatregelen gedefinieerd zijn om deze frauderisico’s te mitigeren.
Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang.
pagina | 12
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering
en uitkomsten Opdracht, scope
Naleving wet- en regelgeving en overige Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen.
rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij. • Door middel van een steekproef vaststellen of bij alle materiële grondaankopen en –verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn gevolgd. • Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
Corruptie en omkopingsrisico’s
Continuïteit
Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden. De transparantie over marktprijzen is niet in alle gevallen voldoende om te beoordelen en wordt frequent zaken gedaan met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen.
Als onderdeel van de vereisten voor de nieuwe controleverklaring hebben wij ook de continuïteitsveronderstelling getoetst. Voor gemeenten geldt dat vanwege de onbegrensde leencapaciteit bij de BNG (en daardoor altijd aanwezige liquiditeit) per definitie geen onzekerheid kan bestaan over de continuïteitsveronderstelling. Naast feitelijke discontinuïteit is ook de mate waarin de gemeente zelfstandig en autonoom (financieel) beleid kan voeren een belangrijke veronderstelling.
Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren: • Gemeente Zevenaar heeft zelf werkzaamheden uitgevoerd om te controleren dat de aanbestedingen conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. Wij hebben steekproefsgewijs een deel van deze werkzaamheden gecontroleerd. • Door middel van een steekproef vaststellen of voor inkopen die in
Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Zevenaar voor 2026 over een structureel sluitende begroting beschikt. Dit wordt enerzijds gerealiseerd door het inboeken van een aantal structurele bezuinigingen en taakstellingen met een totale omvang van € 3,1 miljoen voor 2026 oplopend tot ruim € 6,8 miljoen voor 2029. Daarnaast is in 2026 een bedrag van € 2,1 miljoen van de vrij besteedbare algemene reserve ingezet als structureel dekkingsmiddel. De provincie Gelderland heeft in haar schrijven van 23 januari 2026 de gemeente onder regulier (repressief) toezicht geplaatst.
pagina | 13
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, scope
3. Belangrijke bevindingen
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 14
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, scope
Controleverklaring Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
Rechtmatigheidsverantwoording Op 16 april 2025 is in het Staatsblad het Besluit van 21 maart 2025 tot wijziging van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) gepubliceerd. Als gevolg van de wijzigingen van het BBV en Bado geldt voor de rechtmatigheidsverantwoording vanaf begrotingsjaar 2025 een nieuwe gemaximeerde grens voor fouten en onduidelijkheden samen van 2% op basis van lasten (exclusief dotaties aan reserves). De gemeente Zevenaar heeft hier op 25 februari 2026 haar financiële verordening op aangepast. Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens (€ 3.715.600, 2%) worden in de rechtmatigheidsverantwoording benoemd.
Totaal conclusie rechtmatigheid
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
In de tabel hiernaast is een overzicht opgenomen van de door het college geconstateerde rechtmatigheidsfouten. Wij hebben vastgesteld dat dit overzicht een getrouw beeld geeft. Daarbij merken wij op dat de regelgeving voorschrijft dat alle overschrijdingen van lasten en kredieten als onrechtmatig worden aangemerkt. Afhankelijk van de lokaal vastgestelde spelregels tussen raad en college kunnen deze onrechtmatige overschrijdingen vervolgens als acceptabel of onacceptabel worden beschouwd. De gemeente Zevenaar heeft deze afspraken vastgelegd in de financiële verordening.
(x € 1.000)
Onrechtmatig
Acceptabel
Saldo
1.632
1.164
468
427
228
199
-
-
-
Bevindingen ten aanzien van het voorwaardencriterium
6.889
-
6.889
Bevindingen ten aanzien van het Misbruik en Oneigenlijk gebruik criterium
-
-
-
8.948
1.392
7.556
Overschrijdingen lasten programma’s Overschrijdingen kredieten Overige begrotingsonrechtmatigheden
Totaal
Het college stelt terecht vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen € 8.948.000 bedraagt. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde grens van € 3.715.600. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag van € 1.392.000 terecht aangemerkt als acceptabel op basis van door de raad vastgestelde afspraken.
pagina | 15
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
Begrotingscriterium
Voorwaardencriterium
U stelt als raad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen uw gemeente om moet worden gegaan met begrotingsoverschrijdingen, overige begrotingsafwijkingen en welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel).
Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen voort uit externe- en interne regelgeving, zoals opgenomen in het door u op 7 mei 2026 vastgestelde normenkader. Het niet in acht nemen van de geldende voorwaarden bij financiële beheershandelingen leidt tot een onrechtmatigheid die het college moet toelichten in de rechtmatigheidsverantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis van individuele en/of cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden.
Wij hebben vastgesteld er lasten overschrijdingen ten opzichte van de geautoriseerde begroting zijn voor een bedrag van € 1.632.000. Zoals het college heeft toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering van de jaarstukken zijn de overschrijdingen weliswaar onrechtmatig, maar deels acceptabel. Acceptabel houdt in dat deze passen binnen de spelregels, die het college met de raad heeft vastgelegd in de financiële verordening.
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
De overschrijdingen op de kredieten bedragen € 427.000 bij een totaal investeringsniveau van € 13,4 miljoen. Het betreft overschrijdingen op individuele kredieten die niet voldoen aan de criteria zoals opgenomen in de financiële verordening. Van de overschrijdingen wordt € 228.000 gecompenseerd door hogere baten, waarmee deze als acceptabel zijn aan te merken. Het college heeft, uitgaande van de bepalingen in de financiële verordening, deze overschrijdingen aangemerkt als onrechtmatig en niet acceptabel.
Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Europese aanbestedingswetgeving is complexe materie en het blijkt in de praktijk moeilijk rechtmatig na te leven. De gemeente heeft dit ook onderkend en heeft een spendanalyse uitgevoerd. Uit de controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt geen bevindingen. Wij hebben de gemeentelijke controlewerkzaamheden inhoudelijk beoordeeld en delen deze conclusie. Uit de controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor negental gemeentelijke overeenkomsten met een inkoopwaarde van in totaal € 730.000 niet de juiste procedure is gevolgd (2024: 12 overeenkomsten met een inkoopwaarde van in € 1.873.000). Wij hebben de gemeentelijke controlewerkzaamheden inhoudelijk beoordeeld en delen deze conclusie. Daarbij merken wij op dat de geconstateerde onrechtmatigheden allen hun oorsprong hebben vóór boekjaar 2025.
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 16
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
Voorts blijkt dat, in lijn met voorgaand jaren, voor een deel van de cliënten in de Wmo, de wettelijk voorgeschreven identificatieplicht niet op een dusdanig manier is vastgelegd dat deze controleerbaar is. De gemeente heeft na de bevinding in 2024 de procedure hieromtrent aangepast maar wij hebben vastgesteld dat die voor nog niet voor alle nieuwe verstrekte indicaties ook conform is uitgevoerd. De gemeente heeft besloten voor de reeds lopende indicaties voor aanpassing van de procedure geen herstelactie uit te voeren. Dat betekent dat in beginsel de onrechtmatigheid jaar op jaar zal afnemen, ware het niet dat de aangepaste procedure ook de mogelijkheid biedt tot een telefonische identificatie. Juridisch gezien is een telefonische identificatie onvoldoende om te voldoen aan de wettelijke identificatieverplichting. Op basis van extrapolatie van alle bevindingen is de inschatting van de onrechtmatigheid in 2025 € 6.159.000 (2024: € 2.326.000). Wij hebben vastgesteld dat dit juist in de rechtmatigheidsverantwoording op is genomen.
van deze zorg te borgen, zodat de controle en verantwoording mogelijk blijven. Op basis van extrapolatie bedragen de kosten voor deze zorg circa € 5,6 miljoen. Op basis van de inschatting van de gemeente Zevenaar bedragen de kosten voor deze zorg € 10,3 miljoen. De omissie is in lijn met de uitspraak van de Commissie BBV juist toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Hierbij heeft de gemeente Zevenaar beide bedragen benoemd.
Er zijn ook voorwaarden waar geen mogelijk financieel gevolg aan is verbonden. Er is dan geen fout met betrekking van recht, hoogte of duur. Als de formele en administratieve voorwaarden niet zijn nageleefd dan is er sprake van een formele rechtmatigheidsfout. Volgens een stellige uitspraak van de Commissie BBV betreffen deze afwijkingen van het voorwaardencriterium formele rechtmatigheidsfouten die in de paragraaf bedrijfsvoering worden gerapporteerd. Een voorbeeld hiervan is het feit dat zorg wordt ingezet via het berichtenverkeer op basis van doorverwijzing door derden (vb. een huisarts, medisch specialist, gecertificeerde instelling). Voor deze zorg wordt geen formele beschikking door de gemeente afgegeven, waar dat wel zou moeten. Een administratieve omissie. De gemeente heeft evenwel wel interne procedures ingericht om eisen met betrekking tot recht, hoogte en duur
Het college is verantwoordelijk voor effectieve maatregelen om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregelingen te voorkomen. Deze maatregelen maken deel uit van de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium. Het college heeft hiervoor een Nota misbruik en oneigenlijk gebruik vastgesteld. Ook heeft het college beoordeeld in hoeverre het M&O-beleid wordt nageleefd en of de maatregelen effectief zijn; hierbij zijn geen aandachtspunten geconstateerd.
Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, de kasgeldlimiet en de naleving van schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de jaarrekening. Een toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering is hiervoor dus niet noodzakelijk. Wij hebben vastgesteld dat de toelichting hieromtrent juist is opgenomen.
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O)
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 17
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, scope
Grondexploitaties Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
Ten opzichte van 31 december 2024 is de netto boekwaarde van de post grondexploitaties gewijzigd van € 27,9 miljoen naar € 21,9 miljoen. De wijziging van de boekwaarde gedurende 2025 is als volgt samen te vatten: (x € 1.000)
2025
2024
Overige onderwerpen
Boekwaarde per 1 januari
27.922
16.692
Investeringen
9.304
17.849
De parameters voor de grondexploitaties
Grondverkopen
(11.767)
(4.700)
Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten
0
2.034
Mutatie verliesvoorziening
(3.564)
(3.953)
Boekwaarde per 31 december
21.895
27.922
In 2025 zijn geen nieuwe grondexploitaties geopend en er zijn ook geen complexen afgesloten. Verliesvoorziening De voorziening verlieslatende complexen is ten opzichte van 2024 met € 3,6 miljoen toegenomen. Deze stijging wordt grotendeels veroorzaakt door verder verslechterde resultaatverwachting op complexen Zevenaar
Bijlagen
Bijlagen
Tussentijdse winstneming Er is in 2025 geen tussentijdse winstneming gedaan. Wij hebben vastgesteld dat dit, gezien de voortgang van de verschillende complexen, in lijn is met wet- en regelgeving.
Waardering inclusief specifieke projectrisico’s
onderwerpen Overige
Oost- wonen en Middag Oost & Zwanenwaay. Deze lopen terug als gevolg van het feit dat met ingang van dit boekjaar ook overheadkosten worden toegerekend aan externe inhuur (met name planeconomen) en de programmatische focus op betaalbare en levensloopbestendige woningen.
De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw gemeente gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst. Rente De gehanteerde rentevoet voor de berekening van de kapitaallasten is 1,47%. Deze ligt in lijn met gemeentelijke omslagrente en daarmee de richtlijnen van het BBV. Voor de toekomstige rente is het percentage vanuit de begroting gehanteerd (2,03% in 2026 aflopend naar 1,94% vanaf 2029). Disconteringsvoet De gemeente hanteert voor het contant maken van toekomstige kasstromen in grondexploitaties een disconteringsvoet die aansluit bij de interne rekenrente conform BBV-richtlijnen. Deze rekenrente bedraagt momenteel 2%. Wij achten deze uitgangspunten realistisch en in lijn met de BBV-voorschriften.
pagina | 18
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, scope
Kostenstijging Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
De gehanteerde parameter voor de kostenstijging ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers. De gemeente Zevenaar heeft voor het prijspeil 2025 rekening gehouden met de 3% en houdt voor de komende jaren op basis van marktinformatie ook rekening met een inflatie aflopend naar 2,5%. We achten dit een realistisch uitgangspunt. Opbrengstenstijging Gezien de hoogte van de marktprijzen per balansdatum houdt de gemeente Zevenaar op basis van marktinformatie voor het komende jaar geen rekening met een verhoging van de grondprijs in haar grondexploitaties. Voor 2026 wordt voor de woningbouw (exclusief Vestersbos) met een stijging van 3,5% gerekend en voor 2027 en verder met 2,5%. Voor Vestersbos wordt gerekend met 1% voor de gehele looptijd. Voor de bedrijventerreinen wordt voor alle jaren met 1% gerekend. We achten dit een voorzichtig, maar realistisch uitgangspunt.
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 19
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, scope
Sociaal Domein Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
De gemeente Zevenaar voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken deels zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijke onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden: Onderdeel
Bepaling last boekjaar
Uitkeringen (Participatiewet)
RSD de Liemers
Werkelijke lasten
Werkdeel (WSW)
Modulair Gemeenschappelijke Regeling sociaal domein Centraal Gelderland (Scalabor)
Vaste bijdrage op basis van de begroting
Jeugdwet
Zelfstandig
Afrekening op basis van werkelijke lasten gebaseerd voornamelijk op budgetfinanciering
Wmo
Zelfstandig
Werkelijke lasten
Sociale verzekeringsbank
Afrekening op basis van werkelijke lasten
positie Financiële
Financiële positie
Uitvoerder
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
PGB’s
onderwerpen Overige
Participatiewet inclusief werkdeel (WSW) Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
Wij hebben vastgesteld dat de uitkeringen in 2025 in overeenstemming met de geldende wet- en regelgeving zijn verstrekt en dat de interne beheersmaatregelen, zoals inkomenscontroles en fraudepreventie, toereikend zijn ingericht. Uit onze controle zijn geen materiële fouten of onzekerheden naar voren gekomen.
Ten aanzien van de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (WSW) constateren wij dat de bijdragen aan de regionale uitvoeringsorganisatie conform de afspraken en begroting zijn verantwoord.
PGB’s De Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) heeft over 2025 een verklaring met beperking bij de verantwoording PGB-stroom ten aanzien van de Jeugdwet en een goedkeurende verklaring ten aanzien van de PGBstroom van WMO ontvangen. Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. De impact van de geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB bedragen op basis van de zogenaamde projectiebrief voor gemeente Zevenaar en blijven onder onze rapporteringstolerantie. Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de prestatielevering ten aanzien van de PGBbestedingen vast te stellen. Derhalve heeft de gemeente Zevenaar aanvullend onderzocht of de kosten nauwkeurig en rechtmatig verantwoord zijn. Uit onze beoordeling van dit onderzoek concluderen we dat de kosten PGB getrouw verantwoord zijn in de jaarrekening 2025. Wmo en Jeugdzorg - onzekerheden sociaal domein
Voor de gemeente Zevenaar doen zich, in lijn met voorgaande jaren, onzekerheden voor bij de vaststelling van de prestatielevering binnen het sociaal domein. Deze onzekerheden hangen samen met het ontbreken van een (goedkeurende) controleverklaring bij een aantal aanbieders. De gemeente Zevenaar voert geen aanvullende werkzaamheden uit met als doel voldoende zekerheid te verkrijgen, waardoor de onzekerheden zouden kunnen worden beperkt tot een acceptabel niveau.
pagina | 20
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
Voor de controle over het boekjaar 2025 zijn deze aanvullende werkzaamheden, mede gezien de timing van de ontvangst van de controleverklaringen, deels nog in uitvoering. Daarbij merken wij op dat door de wijziging in de wettelijk voorgeschreven foutenevaluatie voor de accountant — van 1% fouten en 3% onzekerheden naar 2% voor fouten en onzekerheden — relatief meer nadruk is komen te liggen op de beoordeling van onzekerheden. Een aanvullend aspect betreft de verhoging van de verantwoordingsgrens in het I-Sociaal Domein controleprotocol voor het boekjaar 2025 naar € 200.000 (2024: € 125.000). Landelijk hoeven hierdoor minder aanbieders productieverantwoording met controleverklaring aan te leveren. Een wijziging die pas in een zeer laat stadium van het boekjaar (november 2025) kenbaar werd gemaakt, hetgeen de gemeente Zevenaar parten heeft gespeeld bij het nemen van maatregelen. Voor gemeente Zevenaar heeft dit, ondanks de aanvullende werkzaamheden die de gemeente voor de PGB’s heeft gedaan dit jaar, geleid tot een stijging in de omvang van onzekerheden voor het sociaal domein naar €2.193.528 ten opzichte van €1.326.000 in 2024. Onzekerheden
Omvang 2025
Omvang 2024
€ 1.683.084
€ 668.000
Prestatielevering WMO
€ 510.444
€ 200.000
Prestatielevering PGB
€0
€ 458.000
Totaal onzekerheden
€ 2.193.528
€ 1.326.000
Onderhoudsegalisatievoorzieningen Voor de onderbouwing van de onderhoudsvoorziening gebouwen beschikt de gemeente over een beheerplan. Het voorheen geldende beheerplan leidde, bij ongewijzigd beleid en ongewijzigde dotaties, binnen een termijn van vijf jaar tot een negatieve stand van de voorziening, hetgeen niet in overeenstemming is met de uitgangspunten van het BBV. Naar aanleiding hiervan heeft de gemeente een geactualiseerd beheerplan opgesteld en aan ons verstrekt. Dit nieuwe plan is opgesteld naar aanleiding van uitgevoerde inspecties en gebaseerd op geldende onderhoudsnormen. Hierin zijn de jaarlijkse onttrekkingen aan de voorziening circa gehalveerd en de dotatie wordt jaarlijks met circa € 100.000 verlaagd. Hierdoor ontstaat binnen de gehanteerde periode van 5 jaar geen negatieve stand meer. Wij merken overigens op dat bij ongewijzigd beleid op langere termijn alsnog een negatieve stand van de voorziening wordt voorzien, namelijk vanaf het jaar 2037. Wij wijzen erop dat de huidige ingerekende substantiële verlaging van geraamde onderhoudslasten vraagt om een nauwkeurige monitoring. Wanneer blijkt dat de realisatie hoger uitvalt dan het plan, dan vraagt dit aanpassing van de meerjarenraming en de dotaties. Tijdige beleidsmatige bijsturing is noodzakelijk om te blijven voldoen aan de BBV-vereisten.
onderwerpen Overige
Prestatielevering Jeugdwet Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 21
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
3. Belangrijke bevindingen hoofdzakelijk verklaard door:
Voorziening pensioenaanspraken politieke ambtsdragers (APPA) Vanaf 1 januari 2028 worden pensioenen van politieke ambtsdragers (o.a. wethouders) overgedragen aan het ABP in het kader van de Wet toekomst pensioenen (Wtp). Uit onderzoek van BZK, VNG, IPO en Unie van Waterschappen blijkt dat de benodigde overdrachtswaarde per 1 januari 2025 gemiddeld 10–20% hoger ligt dan de huidige voorzieningen. Over de impact op de jaarrekening 2025 heeft de Commissie BBV hierover de volgende uitspraak gepubliceerd: • Gemeenten die hebben deelgenomen aan het onderzoek moeten per 31 december 2025 de voorziening en eventuele kapitaalverzekeringen aanpassen aan de prognose van het benodigd vermogen (op basis van inkoop Wtp bij ABP).
• Gemeenten die niet deelnamen aan het onderzoek moeten hun berekening analoog onderbouwen.
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
• De voorziening dient jaarlijks te worden herzien tot het moment van overdracht. • In de jaarrekening moet een toelichting worden opgenomen over schattingsonzekerheden.
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
• Eventuele vrijval kan worden toegevoegd aan bestemmingsreserve om toekomstige dotaties te dekken.
een
• het alsnog opnemen van pensioenverplichtingen van gepensioneerde wethouders die zijn ontstaan tot 2012 (€ 0,9 miljoen). Deze verplichtingen mochten voorheen via de begroting worden verantwoord, maar dit is in het kader van de toekomstige overdracht aan het ABP niet langer toegestaan; • een aanvullende dotatie van € 0,9 miljoen, omdat het ABP bij de overdracht uitgaat van een dekkingsgraad boven de 100%. De gemeente heeft hierbij de meest recent beschikbare dekkingsgraad van het ABP (123,5%) gehanteerd. De uiteindelijke overdrachtswaarde blijft afhankelijk van ontwikkelingen in onder meer rente en dekkingsgraad op het moment van overdracht. De gemeente heeft deze schattingsonzekerheden toegelicht in de jaarrekening. Conclusie De gemeente heeft de voorziening pensioenaanspraken politieke ambtsdragers aangepast in overeenstemming met de uitspraak van de Commissie BBV. De aanpassing is niet tussentijds verwerkt via een begrotingswijziging, waardoor formeel sprake is van een begrotingsoverschrijding in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording. De Commissie BBV heeft aangegeven dat deze overschrijding als acceptabel kan worden aangemerkt, aangezien deze voortvloeit uit hogere wet- en regelgeving.
Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Zevenaar deze uitgangspunten heeft gevolgd. De voorziening APPA bedraagt per 31 december 2025 € 4,6 miljoen (2024: € 2,5 miljoen). De mutatie van € 2,1 miljoen wordt
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 22
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, scope
Jaarverslag Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij, in lijn met de Nederlandse Standaard 720, het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.
positie Financiële
Verbonden partijen Financiële positie
Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties met verbonden partijen van gemeente Zevenaar. In het kader van onze controle hebben wij vastgesteld dat:
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
• De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen. • Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude.
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
• Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd. Op de volgende pagina zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen:
Element jaarverslag
Onze waarneming
Vereisten BBV
Uw jaarverslag bevat in materiële zin de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV. Daarnaast zouden de cijfers 2025 van uw verbonden partijen opgenomen dienen te worden, deze zijn echter nog niet in alle gevallen beschikbaar.
Verenigbaar
Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.
Overeenstemming
Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemt met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Paragrafen
Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau..
Informatiewaarde
De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse van het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.
Fraude
Fraude en de frauderisicoanalyse zijn steeds belangrijker thema's. We adviseren u in de paragraaf bedrijfsvoering te rapporteren over de actualisatie van uw frauderisicoanalyse.
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 23
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
SiSa
WNT verantwoording
Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2025. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden:
Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2025 geen wijzigingen voorgedaan.
• € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. • 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is.
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
• € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is.
De publicatieverplichting voor uitkering wegens beëindiging dienstverband geldt eveneens voor bezoldiging van niettopfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum overschrijdt.
Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 niet strijdig zijn met de WNT en dat de in de jaarrekening opgenomen WNTverantwoording voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSabijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.
Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisaties c.q. nevenactiviteiten hebben die onder de WNT vallen) geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant.
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 24
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
4. Financiële positie
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 25
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
Ontwikkel ingen in de jaarcijfers
en uitkomsten Opdracht, scope
Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2025 volgens de jaarrekening € 61,8 miljoen.
Ter illustratie en aanvullende informatie geven wij u in het hierna opgenomen overzicht de ontwikkeling van het resultaat (“gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten” en “gerealiseerde resultaat”) weer over de jaren 2022 tot en met 2025.
Ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)
Resultaatontwikkeling 2022-2025 (x € 1.000)
Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
80.000
Belangrijke bevindingen
15.000
60.000
10.000
40.000 20.000
5.000
positie Financiële
0
Financiële positie
-20.000
2022
Bevindingen interne beheersing
2024
2025
2022 Bestemmingsreserve
Van de totale reserves ter hoogte (exclusief het resultaat) van € 58,6 miljoen is € 36,6 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gedaald met € 2,2 miljoen met name als gevolg van het onttrekken van het negatieve resultaat 2024. Per saldo is gedurende 2025 € 1,4 miljoen onttrokken aan de reserves.
Analyse van het resultaat
Bijlagen
Bijlagen
2023
2024
2025
Gerealiseerd resultaat
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
-
-5.000 Algemene reserve
interne beheersing Bevindingen
2023
Het resultaat vóór mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het saldo van baten en lasten bedraagt afgerond € 1,7 miljoen positief. In de gewijzigde begroting was rekening gehouden met een saldo van baten en lasten van € 4,2 miljoen negatief. Per saldo is, zoals hierboven reeds gemeld, gedurende 2025 € 1,4 miljoen onttrokken aan de reserves. Het gerealiseerd (nog te bestemmen) resultaat 2025 komt daarmee op € 3,1 miljoen
-10.000 Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten
Mutaties reserves
Gerealiseerd resultaat
Wij constateren dat in 2025 voor het eerst sinds 2022 het operationele resultaat (gerealiseerd saldo van baten en lasten) positief is. Verder valt op dat ieder jaar, gedurende het jaar, meer uit de reserves wordt onttrokken dan wordt toegevoegd met als gevolg dat het eigen vermogen dus ook afneemt. In de toelichting op overzicht van baten en lasten wordt een gedetailleerde verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2025 wordt overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken. Het gerealiseerd resultaat is € 4,4 miljoen voordeliger dan begroot.
pagina | 26
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
Financiële positie
en uitkomsten Opdracht, scope
De belangrijke afwijkingen zien toe op: Opdracht, scope en uitkomsten
•
Hogere kosten voorziening pensioenen wethouders € 2,1 miljoen;
•
Subsidie realisatiestimulans € 0,7 miljoen;
•
Hogere algemene uitkering € 3,3 miljoen;
•
Aanvullende vangnetuitkering BUIG € 0,6 miljoen;
•
Lagere lasten Hulpmiddelen en diensten (WMO)Vervoersvoorzieningen € 0,5 miljoen;
•
Lagere lasten jeugdzorg, waaronder de sterke daling van verblijfkosten door gericht werken vanuit de visie Sociaal Domein en inzet van maatregelen Financieel Gezonde Toekomst € 0,6 miljoen;
•
Verslechtering prognoses grondexploitaties € 4,3 miljoen.
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
De gemeente Zevenaar heeft in de Kadernota 2026 met als subtitel Financieel gezonde toekomst uitgangspunten geformuleerd om te komen tot een structureel sluitende begroting in 2029. Dit heeft ertoe geleid dat in de begroting 2026-2029 een aantal structurele bezuinigingen en taakstellingen met een totale omvang van € 3,1 miljoen voor 2026 oplopend tot ruim € 6,8 miljoen voor 2029, zijn geformuleerd. Wij stellen vast dat in de gemeentelijke voortgangsrapportages een aparte onderdeel is opgenomen waarin de voortgang van de maatregelen financieel gezonde toekomst wordt gemonitord. Wellicht ten overvloede merken wij op dat het van belang de realisatie van de ingerekende besparingen goed te blijven monitoren en waar nodig tijdig bij te sturen.
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
We adviseren u, in lijn met de aanbevelingen van de commissie BBV om aandacht te houden voor afwijkingen op baten en lasten, niet zijnde begrotingsoverschrijdingen. Doorlopend is het advies de afwijkingen nader te blijven analyseren, zodat voordelen tijdig richting de raad gemeld kunnen blijven worden.
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
Ontwikkeling financiële resultaten Vanaf 2026 wordt een korting op de uitkering uit het gemeentefonds voorzien. Op basis van de meest recente ramingen van het Rijk ligt het zwaartepunt van deze korting in 2028. Deze ontwikkeling kan leiden tot aanzienlijke financiële druk voor Nederlandse gemeenten en noodzaakt tot het maken van keuzes over het voortzetten van bestaande taken en voorzieningen dan wel het doorvoeren van aanpassingen in het beleid.
Op 16 maart 2026 heeft de Commissie BBV de notitie Structurele baten en lasten gepubliceerd. In deze notitie is vastgelegd dat het surplus van de algemene reserve kan worden ingezet als structurele bate in de begroting. Dit surplus betreft dat deel van de algemene reserve dat niet benodigd is voor het afdekken van risico’s (weerstandscapaciteit).Van dit vrij besteedbare deel kan met ingang van 1 januari 2024 jaarlijks maximaal 10% worden ingezet voor de dekking van structurele lasten, mits de solvabiliteit van de gemeente minimaal 20% bedraagt en blijft. Door deze inzet wordt het surplus van de algemene reserve aangemerkt als structurele bate, hetgeen een uitzondering vormt op de hoofdregel dat mutaties in reserves een incidenteel karakter hebben. Daarbij geldt dat het weerstandsvermogen naar het oordeel van de toezichthouder voldoende moet zijn. De gemeente Zevenaar voldoet aan de voorwaarden en maakt gebruik van deze regeling en zet voor begrotingsjaar 2026 eenmalig € 2,1 miljoen in als dekking uit de algemene reserve.
pagina | 27
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
Financiële positie
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
Weerstandsvermogen en financiële kengetallen in meerjarenperspectief De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien.
Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gegeven van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark. Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de landelijke ontwikkelingen weergegeven:
positie Financiële
Financiële positie
Gemeente Zevenaar
Landelijk
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
Kengetal
2024
2025
2026*
2027*
2028*
2029*
2025*
2026*
Netto schuldquote
71,5
61,9
91,1
90,3
91,3
80,9
57,3
63,3
Netto schuldquote gecorrigeerd
60,5
51,8
79,2
79,5
80,5
70,8
52,4
58,0
Solvabiliteit
27,4
26,1
21,1
20,3
19,9
20,6
35,8
34,7
Grondexploitaties
16,9
11,7
10,6
8,4
7,9
3,6
5,1
5,2
Belastingcapaciteit
88,4
87,5
89,6
89,6
89,6
89,6
100,5
100,1
Structurele exploitatieruimte
-1,7
3,4
0,0
0,1
-0,6
0,6
1,3
0,7
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
* Op basis van begroting, in tegenstelling tot voorgaande jaren heeft het Rijk geen dataset vanuit de jaarrekening 2024 beschikbaar. Bijlagen
pagina | 28
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
Financiële positie
Opdracht, scope en uitkomsten
We constateren dat de financiële kengetallen van de gemeente Zevenaar minder goed zijn dan het landelijke gemiddelde. Uitzondering hierop is de belastingcapaciteit. Dit geldt ook wanneer gekeken wordt naar de ontwikkeling van de kengetallen op basis van de meerjarenbegroting 2026-2029.
en uitkomsten Opdracht, scope
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Het kengetal schuldquote is gedaald ten opzichte van 2024, hetgeen een gunstige ontwikkeling is. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de medeoverheid ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Voor de schuldquote geldt een signaalwaarde van 130 en bij percentages tussen de 100 en 130 is voorzichtigheid gevraagd. De schuldquote van de gemeente Zevenaar blijft met 61,9% zeer ruim onder de signaalwaarden. De solvabiliteit daalt naar 26,1% in 2025. Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Indien er sprake is van een forse schuld én veel eigen vermogen (het totaal van de algemene en de bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. De VNG hanteert een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. Aan de bovenkant oordeelt het VNG dat een solvabiliteit boven de 50% als zeer goed aan te merken is. Uit de prognose van de meerjarenbegroting blijkt dat de financieringspositie tendeert naar de signaalwaarde mede