Bijlage 2. 1256979 Accountantsverslag Gemeente Zevenaar 2024
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Zevenaar Boekjaar 2024
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Zevenaar Postbus 10 6900 AA ZEVENAAR Onderwerp: Accountantsverslag 2024 Kenmerk: 2506-02462\0089846 Datum: 5 juni 2025
Geachte leden van de gemeenteraad,
In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2024 van gemeente Zevenaar, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 4 oktober 2024, bieden wij u hierbij het accountantsverslag 2024 aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden.
Wij hebben u op 5 juni 2025 gemachtigd om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2024.
Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. De inhoud van deze rapportage is in de vergadering van de auditcommissie op 3 juni 2025 nader toegelicht.
Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) B.V.
drs. W.W.L.A. Wentink RA
pagina | 2
Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten 3. Financiële positie 4. Belangrijkste bevindingen 5. Bevindingen interne beheersing 6. Overige onderwerpen 7. Bijlagen
pagina | 3
1
Bestuurlijke samenvatting
pagina | 4
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Wij hebben bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring verstrekt.
Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften.
Uit onze controle met betrekking tot ons oordeel ten aanzien van de getrouwheid blijkt één ongecorrigeerde fout inzake het woonplaatsbeginsel in de jeugdzorg. Deze ongecorrigeerde fout blijft ruim onder de goedkeuringstolerantie.
Wij hebben bij de controle van de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) geconstateerd. Daarnaast merken wij op dat het aantal te verantwoorden regelingen zich lijkt te stabiliseren. Ten opzichte van voorgaand jaar is het aantal te verantwoorden regelingen nagenoeg gelijk gebleven. (2023: 27 regelingen en 2024: 26 regelingen). Evenwel heeft het grote aantal regelingen wederom een extra inspanning van zowel de organisatie als van ons gevraagd. De gemeente heeft er bewust voor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag, ondanks dat dit als gevolg van het uitblijven van de formele wijziging van de BBV en BADO in formele zin nog niet verplicht is. Op deze wijze is invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op te nemen, zoals de wetgever had beoogd. Bovendien wordt invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Tevens kunnen de provincie en het Rijk gebruik maken van de opgenomen verantwoording.
We hebben vanuit onze zijde ervaren dat bij het controleproces op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke organisatie is samengewerkt. Er zijn natuurlijk wel verbeterpunten, deze nemen we in de evaluatie met de organisatie mee om zodoende onze dienstverlening verder te verbeteren.
pagina | 5
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Het totaal van de rechtmatigheidsbevindingen van het college in 2024 komt uit op € 7,45 miljoen. Daarmee overschrijdt het college onder de door u vastgestelde verantwoordingsgrens. De bevindingen zien enerzijds toe op een overschrijding van de lasten en kredieten (€ 3,26 miljoen). Deze overschrijdingen zijn deels (€ 2,79 miljoen) passend binnen het beleid en de afspraken tussen raad en college. Daarmee zijn deze overschrijdingen als acceptabel aangemerkt. Anderzijds hebben de rechtmatigheidsbevindingen betrekking op het niet voldoen aan de Europese aanbestedingsregels (€ 1,87 miljoen) en het niet controleerbaar vastleggen van de wettelijke identificatieplicht bij de Wmo (€ 2,33 miljoen). Voorts is geconstateerd dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening 2023 een tweetal omissies bevatte. Deze zijn, in lijn met wet- en regelgeving toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording 2024. Wij adviseren u kennis te nemen van de toelichting die het college opgenomen heeft in de paragraaf bedrijfsvoering.
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2024 van de gemeente Zevenaar voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Inzake de kosten Jeugdwet en de Wmo nieuwe taken steunt de gemeente voor het vaststellen van de prestatielevering (deels) op productieverantwoordingen van zorgaanbieders die zijn voorzien van een controleverklaring. Op basis van de uitgevoerde werkzaamheden en de ontvangen controleverklaringen resteert inzake de kosten Jeugdwet en Wmo een onzekerheid van € 668.000 respectievelijk € 200.000.
De gemeente heeft de totale kosten inzake de PGB budgetten gebaseerd op de schatting van de SVB. Evenals vorig jaar heeft geen sluitende controle op de levering van de zorg plaatsgevonden door de SVB. Als gevolg hiervan bedraagt de inherente onzekerheid inzake het PGB-budget thans € 458.000. Het boekjaar 2024 sluit met een financieel resultaat van € 2,54 miljoen (nadelig), waar dit in 2023 € 1,18 miljoen (voordelig) bedroeg. De totale vermogenspositie van de gemeente bedraagt € 60,1 miljoen (2023: € 67,5 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 27% (2023: 40%). De vermogenspositie is degelijk te noemen, wel signaleren we dat de gemeente dichter bij de door de provincie gehanteerde signaleringswaarde van 20% komt. Het college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing dat de weerstandscapaciteit als uitstekend kan worden gewaardeerd. De weerstandscapaciteit is ruim van voldoende omvang om de risico's te kunnen opvangen. Tot slot merken wij op dat de meerjarenbegroting in 2025 nog sluitend is, maar dat de gemeente voor de jaren daarna voor een forse uitdaging staat. De gemeente heeft reeds actie ondernomen: in november is het raadsbesluit Financieel gezonde toekomst genomen, waarin de uitgangspunten voor de benodigde ombuigingen in zijn opgenomen.
pagina | 6
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden
pagina | 7
2
Opdracht, scope en uitkomsten
pagina | 8
2. Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen). • De jaarrekening. • Bijlagen, waaronder de verplichte bijlage inzake SiSa en de taakvelden.
Grondslag
Bedrag
1% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 1.766.000
Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 5.298.000
Goedkeuringstolerantie fouten
De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in uw financiële verordening, wijken beperkt af van de toleranties voor de
Met de opdrachtbevestiging van d.d. 4 oktober 2024 heeft u ons opdracht
controle op de getrouwheid. Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde
gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2024. De reikwijdte van
rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende
onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is
toleranties:
gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle.
Overzicht toleranties
Grondslag
Bedrag
Verantwoordingsgrens
3% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 5.298.000
Rapporteringstolerantie
Conform afspraak in de financiële verordening vastgesteld op 25 april 2025
€ 250.000
De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 1.766.000. Het materialiteitspercentage van 1% sluit aan op het door de gemeenteraad de voorgeschreven maximale goedkeuringstolerantie.
pagina | 9
2. Opdracht, scope en uitkomsten Kernpunten en significante risico’s in de controle
aanbestedingsrechtmatigheid.
Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:
Uitkomsten
• Waardering van uw grondexploitaties (en dan specifiek de nieuw
Wij hebben bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring voor de
vastgestelde grondexploitaties Businesspark 7Poort II en Vestersbos);
getrouwheid afgegeven.
• Prestatielevering inkopen; • Onterechte batchbetalingen als gevolg van onjuiste mutaties van de crediteurenstamgegevens
waardoor
de
lasten
ten
onrechte
zijn
verantwoord; • Onterechte handmatige betalingen waardoor de lasten ten onrechte zijn
Uit onze controle blijkt één ongecorrigeerde getrouwheidsfout. Deze komt voort uit de dossiercontrole op de Jeugdwet dossiers. Het hiermee gemoeide (geëxtrapoleerde) bedrag is € 370.000. Deze fout blijft ruim binnen de goedkeuringstolerantie voor fouten van € 1.766.000.
verantwoord; • Wet Normering Topinkomens;
Voorts zijn er onzekerheden met betrekking tot de getrouwheid naar voren
• Prestatielevering sociaal domein;
gekomen die betrekking hebben op de decentralisaties in het sociaal domein
• Risico dat het management van de gemeente de procesafspraken
van in totaal € 1.326.000. De achtergrond van deze onzekerheid lichten wij
doorbreekt, hetgeen een standaard risico is vanuit onze beroepsregels;
toe op pagina 32 van dit verslag. Evenwel blijven deze onzekerheden ruim
•Het risico dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening geen
binnen de door u gestelde goedkeuringstolerantie van € 5.298.000.
getrouw beeld geeft doordat onrechtmatigheden onvolledig zijn verantwoord in de rechtmatigheids-verantwoording ten aanzien van het onderdeel
pagina | 10
2. Opdracht, scope en uitkomsten Interne beheersing
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing inclusief de IT-omgeving, voor zover van belang voor de jaarrekeningcontrole, beoordeeld. Wij merken daarbij op dat onze werkzaamheden niet gericht zijn op het geven van een oordeel over de interne beheersing van de organisatie als geheel. Onze rapportage naar aanleiding van de interimcontrole (managementletter) bevat daardoor niet alle onvolkomenheden in de interne
beheersing, die bij een eventueel uitgebreid en hierop specifiek gericht onderzoek naar voren zouden kunnen komen.
Naar aanleiding van onze werkzaamheden hebben wij een managementletter opgesteld. De managementletter hebben wij op 13 januari 2025 besproken met de portefeuillehouder en daarna in definitieve vorm uitgebracht. De managementletter hebben we besproken met de auditcommissie op 6 februari 2025.
De interne beheersing kent geen significante tekortkomingen, maar wij zien dat de organisatieontwikkeling de mogelijkheid geeft om (noodzakelijke) verbeterslagen in de interne beheersing te maken.
2. Opdracht, scope en uitkomsten Frauderisico’s en continuïteit
om op die wijze een betere financiële situatie of prestatie te presenteren. Dit
Onze controleverklaring over boekjaar 2024 bevat, gelijk aan voorgaand jaar,
risico ziet in onze optiek met name toe op het verschuiven tussen
een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude
verschillende budgetten, Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant
en een met betrekking tot continuïteit. Hierna wordt uiteengezet hoe de
dit risico in zijn controle onderkent. Om dit frauderisico te ondervangen hebben
accountant bij de controleaanpak inspeelt op risico’s ten aanzien van fraude
wij de volgende werkzaamheden verricht:
en continuïteit en worden de uitgevoerde werkzaamheden toegelicht. De mate
• analyseren en beoordelen van op basis van risicocriteria geselecteerde
van detail en de omvang van de rapportage over fraude en continuïteit in de
journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de
controleverklaring hangen onder meer af van de onderkende risico’s, de
nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren;
omvang en aard van de organisatie alsmede de bevindingen naar aanleiding van de werkzaamheden.
• analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; • doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college
Frauderisico - Risico dat het management van de gemeente de
en de raad.
procesafspraken doorbreekt Het college dan wel het management bevindt zich vanuit haar rol binnen de
Frauderisico - Het risico dat inkoopfacturen niet in overeenstemming zijn
organisatie in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het op basis van
met de geleverde prestatie omdat de prestatie niet is ontvangen
hiërarchie in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en
Wij hebben vastgesteld dat binnen het gemeentelijke proces inkopen geen
frauduleuze
interne
sprake is van een functiescheiding tussen prestatieakkoordverklaarder en
beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te
budgethouder. Hierdoor bestaat het risico dat lasten niet nauwkeurig zijn
werken. Een incentive van het college of management zou hierbij kunnen zijn
verantwoord, omdat de inkoopfactuur niet in overeenstemming is met de
financiële
overzichten
op
te
stellen
door
geleverde prestatie of de inkoop niet tegen de juiste prijs is gefactureerd.
pagina | 12
2. Opdracht, scope en uitkomsten Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij aanvullende gegevensgerichte
uitgevoerd. Hierbij hebben wij vastgesteld dat het juiste bedrag volgens de
werkzaamheden uitgevoerd in de vorm van een statistische steekproef op
factuur betaald is aan het juiste bankrekeningnummer.
basis van een hoger risicoprofiel waarbij voor elke waarneming op basis van onderliggende stukken is vastgesteld dat de prestatie (zowel de prijs
Frauderisico - Het risico dat batchbetalingen uitgevoerd worden aan niet-
component als de hoeveelheid component) onderbouwd is.
rechthebbenden als gevolg van onrechtmatige mutaties van de crediteurenstamgegevens
Frauderisico - Het risico dat handmatige betalingen uitgevoerd worden
De gemeente beschikt over een collegiale toetsing van mutaties van
aan niet-rechthebbenden
crediteurenstamgegevens waarbij gebruikt gemaakt wordt van een tweede
Dit risico ziet toe op handmatige betalingen waarbij betalingen niet via de
externe bevestiging om de juistheid van de mutatie te verifiëren. Wij hebben
reguliere crediteurenadministratie en de daaruit voortvloeiende betaallijsten
vastgesteld of voor de mutaties in boekjaren 2023 en 2024 deze collegiale
gedaan worden, maar waarbij handmatig bankrekeningnummers worden
toetsing heeft plaatsgevonden. Wij hebben hierbij geen onverklaarde
ingevuld. Hierdoor bestaat de gelegenheid om via handmatige betalingen
wijzigingen geconstateerd.
bewust betalingen aan onjuiste bankrekeningnummers te doen om zo gelden aan de organisatie te onttrekken.
Met betrekking tot het uitvoeren van handmatige betalingen hebben wij
gegevensgerichte
deelwaarnemingen
op
de
handmatige
betalingen
pagina | 13
2. Opdracht, scope en uitkomsten Overall constateren wij dat fraude en fraudepreventie een onderdeel is waar
een belangrijke veronderstelling. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente
de gemeente actief mee bezig is. Het college heeft een integriteitsbeleid en
Zevenaar voor 2025 over een structureel sluitende begroting beschikt. De
een klokkenluidersregeling geïmplementeerd en maar beschikt nog niet over
provincie Gelderland heeft in haar schrijven van 30 januari 2025 de gemeente
een volledige interne frauderisicoanalyse waarin frauderisico’s worden
onder regulier (repressief) toezicht geplaatst. Wij delen de zorg van de
geïdentificeerd en relevante interne controlemaatregelen gedefinieerd zijn om
provincie over de tekorten die vanaf 2026 geraamd zijn, maar hebben ook
deze frauderisico’s te mitigeren.
vastgesteld dat de gemeente onder het motto van Financieel gezonde toekomst druk doende is om de noodzakelijke ombuigingen vorm te geven.
Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor
Verder merken wij op dat het weerstandsrisico geen reden tot twijfel geeft of
fraude of vermoedens van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van
de gemeente haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten.
materieel belang ten aanzien van het doorbreken van de interne beheersing
door het college of management.
Naleving wet- en regelgeving en overige Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger
Continuïteit
kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het
Als onderdeel van de vereisten voor de nieuwe controleverklaring hebben wij
hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid
ook de continuïteitsveronderstelling getoetst. Voor gemeenten geldt dat
van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de
vanwege de onbegrensde leencapaciteit bij de BNG (en daardoor altijd
controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of
aanwezige liquiditeit) per definitie geen onzekerheid kan bestaan over de
vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van
continuïteitsveronderstelling. Naast feitelijke discontinuïteit is ook de mate
belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar
waarin de gemeente zelfstandig en autonoom (financieel) beleid kan voeren
taken te vervullen.
pagina | 14
2. Opdracht, scope en uitkomsten Corruptie en omkopingsrisico’s
• De gemeente Zevenaar heeft zelf werkzaamheden uitgevoerd om te
Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie
controleren dat de aanbestedingen conform de geldende Europese
vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel
aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. Wij
transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over
hebben
marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent
gecontroleerd.
zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie,
infrastructuur
et
cetera).
Hierdoor
hebben
wij
dit
als
aandachtspunt in onze controle meegenomen.
steekproefsgewijs
een
deel
van
deze
werkzaamheden
• Door middel van steekproeven vaststellen of voor alle inkopen die in rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij. • Door
middel
van
steekproeven
vaststellen
of
bij
alle
materiële
Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is
grondaankopen en –verkopen door de gemeente de prijs op een
om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in
markconforme wijze tot stand is gekomen.
de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder
Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid. De gemeente Zevenaar beschikt over beschreven procedures ten aanzien van de samenwerking met derden en een intern inkoop- en aanbestedingsbeleid.
Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren:
pagina | 15
3
Financiële positie
pagina | 16
3. Financiële positie Vermogenspositie
Analyse van het resultaat
Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31
Het resultaat vóór mutaties in de reserves laat een negatief saldo zien. Het
december 2024 volgens de jaarrekening € 60,1 miljoen.
gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten bedraagt afgerond € 7,4 miljoen
Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)
positief. In de primitieve begroting was rekening gehouden met een nadelig resultaat van € 3,4 miljoen.
90.000 80.000 70.000
60.000
Ter illustratie en aanvullende informatie geven wij u in het hierna opgenomen
50.000
overzicht de ontwikkeling van het resultaat (“gerealiseerde totaal saldo van baten
40.000
en lasten” en “gerealiseerde resultaat”) weer over de jaren 2022 tot en met 2024.
30.000 20.000 10.000 0 -10.000
2022 Algemene reserve
2023
2024
Bestemmingsreserve
Gerealiseerd resultaat
Van de totale reserves (exclusief resultaat) ter hoogte van € 62,6 miljoen is € 38,9 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gedaald met € 2,1 miljoen. Per saldo is gedurende 2024 € 4,9 miljoen onttrokken aan de reserves. Het gerealiseerde resultaat in 2024 bedraagt € 2,5 miljoen (negatief).
pagina | 17
3. Financiële positie Wij constateren dat in meerjarenperspectief de operationele resultaten
De inzet van het surplus algemene reserve (= vrije reserve) wordt door dit
(gerealiseerd saldo van baten en lasten) een negatieve trend vertonen. De
gebruik als structurele bate bestempeld en is daarmee ook een uitzondering op
gerealiseerde resultaten vanaf 2022 vertonen eenzelfde trend, waarbij verder
de regel dat reservemutaties incidenteel zijn. Het weerstandsvermogen moet
opvalt dat ieder jaar, gedurende het jaar, meer uit de reserves wordt
daarbij dan wel, naar het oordeel van de toezichthouder, voldoende zijn.
onttrokken dan wordt toegevoegd met als gevolg dat het eigen vermogen dus Voor boekjaren 2025-2028 is in de meerjarenbegroting een negatief operationeel
ook afneemt.
resultaat tussen de € 4,6 miljoen en € 7,6 miljoen begroot. De begrote resultaten
Ravijnjaar
in de meerjarenbegroting 2025-2028 laten voor 2026 en verder daarmee geen
Vanaf 2026, het zogeheten ravijnjaar, dreigt een groot financieel tekort voor
structureel sluitende saldo zien. De gemeente is druk doende om onder het motto
Nederlandse gemeenten. Het dwingt gemeenten tot moeilijke keuzes:
van een Financieel gezonde toekomst mogelijke maatregelen in beeld te
vasthouden
brengen. Op 6 november 2024 heeft de raad besloten over de kaders c.q.
aan
bestaande
taken
en
voorzieningen
of
ingrijpende
hervormingen doorvoeren.
uitgangspunten waarbinnen dit vorm moet krijgen. Het uitgangspunt van het programma is dat uiterlijk de begroting 2029 sluitend is. Wellicht ten overvoede
Op 19 december 2024 is de notitie structurele baten en lasten van de
merken wij op dat het van belang is om realistische doelstellingen te formuleren
commissie BBV gepubliceerd. Nieuw hierin is de mogelijkheid om het surplus
en daarnaast de realisatie van de ingerekende besparingen goed te monitoren en
van de algemene reserve in te zetten als (structurele) bate in de begroting. Dit
waar nodig tijd bij te sturen.
surplus is het deel dat niet nodig is voor het afdekken van risico’s (weerstandscapaciteit). Van dit vrij besteedbare deel (surplus) kan een gemeente met ingang van 1 januari 2024 jaarlijks maximaal 10% inzetten voor het dekken van structurele lasten met de voorwaarde dat de solvabiliteit groter of gelijk aan 20% is en blijft.
pagina | 18
3. Financiële positie Weerstandsvermogen en financiële kengetallen
Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar
De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een
de landelijke ontwikkelingen weergegeven:
onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het
Gemeente Kengetal
Landelijk
2024
2023
2024*
2023
jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen
Netto schuldquote
71%
56%
57%
38%
materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar
Netto schuldquote gecorrigeerd
60%
46%
51%
32%
worden bezien.
Solvabiliteit
27%
30%
35%
39%
Grondexploitaties
17%
10%
7%
6%
Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gegeven van de
Belastingcapaciteit
88%
87%
101%
100%
financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt
Structurele exploitatieruimte
-1,7%
-1,5%
2,0%
3,3%
wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark.
* = op basis van begroting
We constateren dat de financiële kengetallen van de gemeente Zevenaar op alle punten minder goed zijn als het landelijke gemiddelde. Enige uitzondering hierop is de belastingcapaciteit. Het kengetal schuldquote is gestegen ten opzichte van 2023, hetgeen een hetgeen als verslechtering moet worden gezien. De netto schuldquote
weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de medeoverheid ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Voor de schuldquote geldt een signaalwaarde van 130 en bij percentages tussen de 100 en 130 is voorzichtigheid gevraagd. De schuldquote van de gemeente Zevenaar blijft ruim onder de signaalwaarden.
pagina | 19
3. Financiële positie De solvabiliteit neemt af naar 27% in 2024. Dit kengetal geeft inzicht in de
Op basis van het kengetal structurele exploitatieruimte blijkt dat er
mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te
structurele begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de huidige
voldoen. Indien er sprake is van een forse schuld én veel eigen vermogen
begroting op te vangen. Op basis van de begroting 2025-2028 komt dit cijfer
(het totaal van de algemene en de bestemmingsreserves), hoeft een hoge
volgende jaren onder druk te staan en de verwachting is dat het zal bewegen
schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. De VNG hanteert
tussen -2,&% en -4,4%.
een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. Aan de bovenkant oordeelt het VNG dat een solvabiliteit boven de 50% als zeer
In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag
goed aan te merken is. De gemeente Zevenaar kent derhalve een solide
is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente.
financieringspositie.
Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt
Het kengetal grondexploitaties geeft weer hoe de waarde van de in
berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico’s.
exploitatie genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. De zichtbare stijging wordt veroorzaakt doordat in 2024 twee nieuwe
Op de volgende pagina is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven
majeure projecten (Vestersbos en Businesspark 7Poort II) in exploitatie zijn
inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De weerstandscapaciteit is
genomen.
opgebouwd vanuit de algemene als reserve, waar vervolgens ook al de verwachte (nadelige) resultaten van de boekjaren tot en met 2029 in zijn
Het kengetal belastingcapaciteit laat de lastendruk in de gemeente
verrekend.
Zevenaar ten opzichte van het landelijk gemiddelde zien. Geconstateerd kan worden dat dit het gemeentelijke kengetal in 2024 lager ligt dan het landelijke (begrote) gemiddelde, hetgeen als positief moet worden gezien.
pagina | 20
3. Financiële positie X € 1.000
2024
2023
Er is sprake van een forse stijging van de beschikbare weerstandscapaciteit in
2022
Weerstandscapaciteit
€ 25.454
€ 11.942
€ 36.636
Risico’s
€ 8.926
€ 10.850
€ 5.594
2,85
1,10
6,55
Weerstandsratio
2024 ten opzichte van 2023. In 2023 was er nog sprake van een behoorlijke daling ten opzichte van 2022. Uw gemeente heeft vervolgens op basis van een risico-inventarisatie berekend
Ten opzichte van 2023 zijn de door de gemeente ingeschatte risico’s in totale omvang gedaald van € 10,9 miljoen naar € 8,9 miljoen. Het aantal risico’s is
wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Hieruit volgt een gekwantificeerd bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit van € 8,9 miljoen (2023: € 10,9 miljoen).
gelijk gebleven. Bij het berekenen van de benodigde weerstandscapaciteit neemt de gemeente enkel de risico’s mee die een impact en/of kans hebben die leidt tot een bedrag van € 250.000.
De grootste door uw gemeente geïdentificeerde risico’s zijn : ❑Risico’s
samenhangend met de grondexploitaties (€ 2,7 miljoen,
toegenomen t.o.v. 2023 met € 0,6 miljoen); ❑Risico’s
De forse stijging van de beschikbare weerstandscapaciteit en de daling van de benodigde
weerstandscapaciteit
leiden
ertoe
dat
de
ratio
van
het
weerstandsvermogen per 31 december 2024 verbeterd is van 1,10 naar 2,85. Hiermee kwalificeert het weerstandsvermogen volgens uw eigen kaders als uitstekend.
samenhangend met het de ontwikkeling van de Algemene
Uitkering (€ 1,9 miljoen, gelijke omvang als voorgaand jaar); ❑Risico’s
samenhangend met de Bylandse brug (€ 2 miljoen, gelijke
omvang als voorgaand jaar); ❑Risico’s die samenhangen met de voorgang van de hervormingsagenda
(€ 2,9 miljoen gelijke omvang als voorgaand jaar).
pagina | 21
4
Belangrijkste bevindingen
pagina | 22
4. Belangrijkste bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
De gemeente heeft er evenwel voor gekozen de rechtmatigheids-
Met het goedkeuren van een aanpassing van de Gemeentewet door de
verantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf
Eerste Kamer op 27 september 2022 is de verplichting voor de accountant
bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag. Dat is ook zo
om een oordeel te geven over rechtmatigheid uit de wet gehaald. Sinds
vastgelegd in de vigerende gemeentelijke financiële verordening (ex artikel
voorgaand jaar wordt een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de
212 Gemeentewet) d.d. 25 april 2025. Op deze wijze heeft de gemeente
jaarrekening. In deze rechtmatigheidsverantwoording legt het college zelf
invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op
verantwoording af over rechtmatigheid. Dit doet het college door zelf een
te nemen, zoals de wetgever had beoogd. Bovendien wordt zo invulling
oordeel te geven of
de totstandkoming van de lasten, de baten en de
gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad,
balansmutaties in overeenstemming is met de door de gemeenteraad
zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Tevens kunnen de
vastgestelde kaders. Deze kaders liggen vast in de begroting en
toezichthouder
de gemeentelijke verordeningen alsook in bepalingen in de relevante wet-
verantwoording.
en regelgeving.
en
het
Rijk
gebruik
maken
van
de
opgenomen
Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens (€ 5.298.000) worden in de
De gedelegeerde regelgeving die relevant is voor het opstellen van de jaarrekening en voor de uitvoering van de accountantscontrole en oordeelsvorming in de controleverklaring is echter nog altijd niet aangepast. Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) bevatten nog niet de verplichting tot het opnemen van de rechtmatigheidsverantwoording.
rechtmatigheidsverantwoording benoemd. Ons
getrouwheidsoordeel over
het getrouwe beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten, lasten als van de activa en passiva ziet ook toe op de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording en daarmee op de juistheid en volledigheid van de in de rechtmatigheidsverantwoording vermelde rechtmatigheidsfouten.
pagina | 23
4. Belangrijkste bevindingen Bij het verantwoorden over de baten, lasten en balansmutaties in de
Op grond van Kadernota rechtmatigheid wordt over de criteria die direct van
jaarrekening zijn negen rechtmatigheidscriteria van toepassing. Zes criteria
invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening
(kunnen) direct van invloed zijn op de posten in de balans en de staat van
niet
baten en lasten (zien toe op getrouwheidsaspecten inzake grootte en de
rechtmatigheids-verantwoording
samenstelling van zowel de baten en de lasten als van de activa en passiva)
rechtmatigheidscriteria tot uitdrukking die aanvullend zijn op de criteria die
en drie criteria zien uitsluitend toe op specifieke rechtmatigheidsaspecten
ook gelden voor getrouwheid, te weten: het begrotingscriterium, het
van de baten, lasten en balansmutaties en raken niet de grootte en
voorwaardencriterium en misbruik en oneigenlijk gebruik.
gerapporteerd
in
de
rechtmatigheidsverantwoording. komen
dus
alleen
In
de
de
drie
samenstelling. Het college is verantwoordelijk voor alle negen criteria; in de jaarrekening van het college worden deze afgedekt langs de volgende lijnen:
Begrotingscriterium De rechtmatigheidsverantwoording bevat belangrijke informatie voor het (politieke) verantwoordingsdebat van de gemeenteraad met het college. U stelt als raad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen
uw
gemeente
begrotingsoverschrijdingen
om en welke
moet
worden
gegaan
begrotingsonrechtmatigheden
met als
acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel).
pagina | 24
4. Belangrijkste bevindingen In de Kadernota rechtmatigheid beveelt de commissie BBV daarnaast aan
In
dat het college de afwijkingen op het begrotingscriterium nader toelicht in de
kredietoverschrijdingen
paragraaf bedrijfsvoering in het jaarverslag. Er is sprake van een
rechtmatigheidsverantwoording van 2023 is niet expliciet beschreven dat bij
begrotingsonrechtmatigheid als het college:
programmarekening 5 (Sport, cultuur en recreatie) en 8 (Volkshuisvesting,
1. bij de realisatie van doelen en het realiseren van activiteiten de door de
ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing) ook sprake is van een
gemeenteraad vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten of
onrechtmatigheid van in totaal € 657.000. De totale onrechtmatigheid van
investeringsbudgetten overschrijdt en de begroting niet tijdig met
2023 komt daarmee op € 921.000. Op basis van afspraken die in de
begrotingswijzigingen is aangepast;
financiële verordening zijn opgenomen zijn de afwijkingen van € 657.000 bij
2. toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves doorvoert die niet door de gemeenteraad zijn vastgesteld en 3. als bij onderschrijdingen van lasten of investeringsbudgetten en/of lagere
2023
zijn
als
begrotingsonrechtmatigheden gemeld
ad
€
264.000.
enkel
de
In
de
de programmaoverschrijdingen acceptabel. De gemeente heeft dit in lijn met wet- en regelgeving goed toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording 2024.
of hogere baten dan begroot (3) en deze niet tijdig gemeld zijn. Wij hebben vastgesteld dat er lastenoverschrijdingen ten opzichte van de
Voorwaardencriterium
geautoriseerde begroting op 5 programma’s zijn (€ 3.048.000). De
Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de
overschrijdingen op de kredieten bedragen € 208.000. In de gemeentelijke
uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen
financiële verordening is door u afgesproken met het college in welke
voort uit externe- en interne regelgeving en hebben betrekking op aspecten
gevallen een begrotings- of kredietoverschrijding acceptabel is. Op basis van
zoals:
de afspraken is, van de € 3.256.000 aan overschrijdingen € 2.787.000 als
normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur voor
acceptabel aan te merken.
zover deze relevant zijn voor de financiële rechtmatigheid.
doelgroep,
termijn,
grondslag,
administratieve
bepalingen,
pagina | 25
4. Belangrijkste bevindingen In het door u vastgestelde normenkader is een inventarisatie van de van
de Wmo, de wettelijk voorgeschreven identificatieplicht niet op een dusdanig
toepassing zijnde wet- en regelgeving opgenomen. Het niet in acht nemen
manier is vastgelegd dat deze controleerbaar is. De gemeente heeft na de
van de geldende voorwaarden bij financiële beheershandelingen leidt tot een
bevinding in voorgaand boekjaar de procedure hieromtrent aangepast en wij
onrechtmatigheid
de
hebben vastgesteld dat die voor alle nieuwe verstrekte indicaties ook
rechtmatigheidsverantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis van
conform is uitgevoerd. De gemeente heeft evenwel besloten voor de reeds
individuele en/of cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden.
lopende indicaties voor aanpassing van de procedure geen herstelactie uit te
die
het
college
moet
toelichten
in
voeren. Dat betekent dat de onrechtmatigheid naar verwachting elk jaar zal Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van
afnemen. Voor 2024 is de oude populatie gecontroleerd met een statistische
de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Europese aanbestedingswetgeving
steekproef. Op basis van extrapolatie van de bevindingen is de inschatting
is complexe materie en het blijkt in de praktijk moeilijk volledig te beheersen.
van de onrechtmatigheid € 2.326.000. Wij hebben vastgesteld dat dit juist in
De gemeente heeft dit ook onderkend en heeft derhalve een spendanalyse
de rechtmatigheidsverantwoording op is genomen.
uitgevoerd. Uit de controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor twaalftal gemeentelijke overeenkomsten met een inkoopwaarde van in
Overigens is de onrechtmatigheid met betrekking tot deze situatie voorgaand
totaal € 1.873.000 niet de juiste procedure is gevolgd. Wij hebben de
jaar gerapporteerd onder het misbruik en oneigenlijk gebruik criterium. Op
gemeentelijke controlewerkzaamheden inhoudelijk beoordeeld en delen
basis van de verduidelijkingen van de Commissie BBV in de Kadernota
deze conclusie.
Rechtmatigheid 2024 is geconcludeerd dat dit eigenlijk onder het voorwaardencriterium moet. Het college heeft dit, in lijn met wet- en
Voorts blijkt dat, in lijn met voorgaand jaar, voor een deel van de cliënten in
regelgeving, in de rechtmatigheidsverantwoording 2024 toegelicht.
pagina | 26
4. Belangrijkste bevindingen Er zijn tot slot ook voorwaarden waar geen mogelijk financieel gevolg aan is
overheidssubsidies en bijdragen te ontvangen dan wel een te laag bedrag
verbonden. Dan is er sprake van een formele rechtmatigheidsfout. Deze
aan heffingen aan de overheid te betalen. Deze maatregelen hangen veelal
situatie doet zich ook voor bij het niet naleven van de Kasgeldlimiet en
samen met de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium.
Renterisiconorm van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido).
Het college heeft een Nota misbruik en oneigenlijk gebruik vastgesteld. Deze
Maar ook bij bijvoorbeeld het niet naleven van de termijnen van de
is 31 mei 2023 door de raad vastgesteld. Het college heeft een uitspraak
subsidieverordening. Volgens een stellige uitspraak van de Commissie-BBV
gedaan in hoeverre het M&O-beleid feitelijk wordt nageleefd en of de
betreffen
formele
getroffen maatregelen effectief werken. Hieruit zijn geen zaken naar voren
worden
gekomen die gerapporteerd moeten worden.
deze
afwijkingen
rechtmatigheidsfouten
die
van in
de
het
voorwaardencriterium
paragraaf
bedrijfsvoering
gerapporteerd. Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, het kasgeldlimiet en de naleving schatkistbankieren merken wij op dat de
Gezien het feit dat de bevindingen inzake begrotingsrechtmatigheid
gemeente zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook
(€ 3.256.000) en het voorwaardencriterium (€ 4.198.000) gezamenlijk boven
toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de
de verantwoordingsgrens uitkomen heeft het college terecht geconcludeerd
jaarrekening. Een toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering is dus hiervoor
in de rechtmatigheidsverantwoording dat de in de jaarrekening verantwoorde
niet noodzakelijk.
baten en lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens van € 5.298.000.
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O) Het college is verantwoordelijk voor het inrichten van effectieve maatregelen ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregels om
pagina | 27
4. Belangrijkste bevindingen Grondexploitatie
woning van circa € 3,6 miljoen.
Ten opzichte van 31 december 2023 is de balanswaarde van de post onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie gewijzigd van €
De waardering van de grondexploitaties is gebaseerd op diverse schattingen
16,7 miljoen naar € 27,9 miljoen. De wijziging van de boekwaarde gedurende
en aannames. Deze leiden tot geraamde nog te maken kosten voor de
2024 is als volgt samen te vatten:
grondexploitaties binnen de gemeente Zevenaar van € 75,4 miljoen en nog
(x € 1.000)
2024
2023
te realiseren opbrengsten van € 117,8 miljoen. Een belangrijk deel daarvan (58% van de nog te maken kosten en 59% van de nog te realiseren
Boekwaarde per 1 januari
16.692
25.582
Investeringen
17.849
7.196
Grondverkopen en overige opbrengsten
-4.700
-16.443
Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten
2.034
81
De parameters voor de grondexploitaties
Mutatie verliesvoorziening
-3.953
275
De waardering van uw grondexploitaties is, zoals gesteld, voor een groot
Boekwaarde per 31 december
27.922
16.692
opbrengsten betreft complex Businesspark 7Poort II dat in 2024 in exploitatie is genomen.
deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin
Verliesvoorziening
schattingen zijn
De voorziening verlieslatende complexen is ten opzichte van 2023 met € 4,0
parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw
miljoen
gemeente gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst.
toegenomen. Deze
toename ziet grotendeels toe op een
opgenomen.
Aan deze
schattingen liggen diverse
verslechtering van het verwachte resultaat bij Zevenaar-Oost bedrijven en
pagina | 28
4. Belangrijkste bevindingen Kostenstijging
3% in 2025 en 2,5% voor 2026 en verder.
In de actualisatie van de grondexploitaties per 1-1-2025 is voor de planontwikkelingskosten een kostenstijging van 4% opgenomen voor 2025,
Voor de bedrijfskavels is per 1-1-2025 een opbrengstenstijging voor 2025
3% over 2026, 2,5% over 2027 en voor de resterende looptijd.
van 1% opgenomen alsook voor de gehele looptijd van de grondexploitatie. Een opbrengstenstijging van 1% is op basis van de benchmarks voor de
In de actualisatie per 1-1-2025 is voor de civieltechnische kosten een
jaren tot en met 2027 plausibel. Voor op de langere termijn is een
kostenstijging van 3% opgenomen voor 2025 en 2026 en 2,5% over 2027 en
opbrengstenstijging van 1% laag, maar ook hier is de financiële impact
verder. De kostenstijging ligt in voor 2025, 2026 en 2027 in lijn met de
binnen onze bandbreedtes.
benchmark.
Ook voor de opbrengstenstijgingen geldt dat benchmarks voor de
Voor beide onderdelen geldt dat voor de middellange termijn (nu 2028 en
middellange termijn altijd uitgaan van het meerjarig streefgemiddelde van de
verder) gaan benchmarks altijd uit van het meerjarig streefgemiddelde voor
inflatie.
de inflatie: 2%. Voor de waardering van de huidige complexen is de impact van deze afwijking gering. Dat verandert op het moment dat de verkopen op
Voor de levering van gronden aan de verschillende ontwikkelende partijen en
Businesspark 7Poort II gaan lopen. Wij adviseren u, bij de actualisatie van de
die op dit moment in optie zijn of waar al overeenkomst aan ten grondslag
grondexploitaties voor het jaarwerk 2025 aan te sluiten voor middellange
liggen wordt uitgegaan van een index van 0%. Voor de gronden die de
termijn bij het meerjarig streefgemiddelde voor de inflatie.
gemeente levert aan ontwikkelaars worden de indexen uit het contract opgenomen, aangezien de gemeente Zevenaar dit contractueel heeft
Opbrengstenstijging
vastgelegd is het uitgangspunt voor indexatie van de opbrengsten plausibel
Voor de woningbouw is voor de opbrengstenstijging rekening gehouden met
onderbouwd.
pagina | 29
4. Belangrijkste bevindingen Disconteringsvoet De disconteringsvoet die moet worden gehanteerd in de berekening van de contante waarde ten behoeve van het treffen van een verliesvoorziening voor negatieve grondexploitaties is door de commissie BBV voor alle gemeenten gelijkgesteld aan het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor inflatie binnen de Eurozone (2%). Dit percentage is door de gemeente correct toegepast, waardoor wij deze parameter kwalificeren als evenwichtig.
Rekenrente De gemeente hanteert de omslagrente cf de nieuwe notitie Rente van de commissie BBV. De belangrijkste wijziging uit die notitie betreft een aanpassing in de toerekening van de rentelasten aan de grondexploitaties. Tot en met 2023 was het alleen toegestaan om de werkelijke rente over het vreemd vermogen (naar rato) toe te rekenen aan de grondexploitaties. Nu wordt geen onderscheid meer gemaakt in het BBV tussen grondexploitaties en de rest van de activa. Voor gemeente Zevenaar is de omslagrente voor 2024 bepaald op 1,17%.
pagina | 30
4. Belangrijkste bevindingen Sociaal Domein
Jeugdwet en Wmo - Zorg in natura
De gemeente Zevenaar voert diverse regelingen uit in het sociaal domein
De uitvoering van deze taken vindt plaats binnen de gemeente. Hiervoor zijn
waarbij taken in sommige gevallen zijn ondergebracht bij derde partijen.
zorgleveranciers gecontracteerd, die in opdracht van de gemeente zorg
Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste
leveren aan cliënten. De verantwoording van de daaruit voortkomende lasten
onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden:
vindt plaats in de jaarrekening van de gemeente, waardoor ook de eindverantwoordelijkheid
voor
de
controle
van
de
prestatielevering
Uitvoerder
Bepaling last boekjaar
RSD de Liemers
Mandatering
Jeugdwet Zin
Zelfstandig
n.v.t.
zij op basis van het controleprotocol van Ketenbureau i-Sociaal Domein
Wmo Zin
Zelfstandig
n.v.t.
(iSD) een controleverklaring verstrekken over de juistheid en volledigheid
Sociale verzekeringsbank
Mandatering
Onderdeel
uiteindelijk bij de gemeente berust. De gemeente is echter niet de Uitkeringen (Participatiewet)
Pgb’s
prestatieafnemer. Met de (grote) zorgaanbieders is daarom afgesproken dat
van de geleverde en gedeclareerde zorg in natura (hierna: ZIN) over het betreffende boekjaar.
Uitkeringen (Participatiewet) De taken rondom de Participatiewet laat uw gemeente door RSD De Liemers
Deze (goedkeurende) controleverklaringen heeft de gemeente nodig om
uitvoeren. Om vast te stellen of de uitkeringen in overeenstemming met de
zekerheid te krijgen dat alle gefactureerde zorg conform indicatie is geleverd
geldende wet- en regelgeving zijn verantwoord hebben wij kennis genomen
en gefactureerd, voor de juiste prijs is gefactureerd en aan een inwoner van
van de uitkomsten van de controles van de accountant van de RSD
de gemeente is verstrekt.
uitgevoerd.
pagina | 31
4. Belangrijkste bevindingen Ondanks de tijdige uitvraag van de controleverklaringen heeft uw gemeente
statistische steekproef moet met de bevinding een uitspraak over de gehele
nog niet van alle zorgaanbieders een controleverklaring ontvangen.
gecontroleerde massa gedaan worden. Dit komt voor deze bevinding neer op
Eveneens
wel
een geëxtrapoleerde fout van € 370.000. Wij hebben deze fout als
geen
ongecorrigeerd controleverschil meegewogen in ons oordeel. Evenwel blijft
beschikbaar
is
niet
bekend
zijn
voor
uw
wanneer
deze
gemeente.
controleverklaringen
Daarbij
komt
dat
controleverklaringen worden ontvangen van aanbieders met minder dan
de fout ruim binnen de goedkeuringstolerantie. Derhalve beïnvloedt deze het
€ 125.000 omzet. Het voorgaande zorgt in de totale last uit hoofde van ZIN
uiteindelijke oordeel niet.
voor onzekerheden op het gebied van de juistheid en volledigheid (getrouwheid en rechtmatigheid) van de kosten inzake de levering van deze
Eigen bijdrage Wmo
ZIN – jeugd en ZIN – WMO van € 668.000 respectievelijk € 200.000.
Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van
Deze onzekerheden wegen wij mee in ons oordeel bij de jaarrekening van de
de Wmo een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de
gemeente.
berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is
Als onderdeel van onze controle voeren wij ook dossiercontroles uit op de
ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en
verstrekkingen uit hoofde van de Jeugdwet en de Wmo. Bij een van de
volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Dit
steekproeven op de Jeugdwet is geconstateerd dat bij 1 dossier het
betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en
woonplaatsbeginsel niet juist is toegepast. De lasten die door de gemeente
hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente
Zevenaar verantwoord worden voor deze cliënt blijken voor rekening van een
Zevenaar heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2024 toereikend
andere gemeente te moeten komen. Omdat de bevinding blijkt uit een
toegelicht in de sectie Niet in de balans opgenomen verplichtingen.
pagina | 32
4. Belangrijkste bevindingen PGB’s
Jaarverslag
De Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) heeft over 2024 een verklaring
In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties
met beperking bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet ontvangen.
zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus
Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en
niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de
rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. De impact van de
accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de
geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB bedragen op basis van
jaarrekening, waaronder de staat van baten en lasten met toelichting en de
de zogenaamde projectiebrief voor de gemeente Zevenaar blijven onder
balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2024 is opgenomen.
onze rapporteringstolerantie. Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de prestatielevering ten aanzien van de PGB-
Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te
bestedingen vast te stellen en omdat de gemeente Zevenaar niet aanvullend
stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen
c.q. zelfstandig onderzocht heeft of de kosten nauwkeurig en rechtmatig
materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op
verantwoord zijn, werken de onzekerheden door in ons oordeel bij de
grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist.
jaarstukken van de gemeente Zevenaar. Het hiermee gemoeide bedrag
Deze
bedraagt € 458.000.
controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.
werkzaamheden
hebben
niet
dezelfde
diepgang
als
onze
Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen gesignaleerd.
pagina | 33
4. Belangrijkste bevindingen Element jaarverslag
Onze waarneming
Vereisten BBV
Uw jaarverslag bevat in materiële zin de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV.
Verenigbaar
Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.
Paragrafen
Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau.
Informatiewaarde
De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.
Incidentele baten en lasten
De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de eisen vanuit het BBV.
Fraude
Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds belangrijker thema. In de paragraaf bedrijfsvoering besteed u aandacht aan deze onderdelen. Wij zien dit als een zeer positieve toevoeging.
pagina | 34
4. Belangrijkste bevindingen SiSa
elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een
Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke
voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten
uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen
aanzien
accountantscontrole
2024.
De
hierbij
geconstateerde
fouten
van
de
in
de
jaarrekening
opgenomen
SiSa-bijlage.
en
onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen
In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel
te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per
opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar
specifieke uitkering wordt overschreden:
het CBS.
• € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. • 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is. • € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is.
Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande
pagina | 35
4. Belangrijkste bevindingen WNT verantwoording
overschrijdt.
Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 niet strijdig zijn met
bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en
de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van
de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen
de WNT.
wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Voor 2024 geldt dat tijdelijk
Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het
naar aanleiding van het vertrek van de griffier een griffier a.i. is aangesteld.
nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere
Deze kwalificeert als topfunctionaris zonder dienstbetrekking en dient apart
organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben die onder de WNT vallen)
vermeldt
overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant. De
te
worden.
Wij
hebben
vastgesteld
dat
dit
juist
heeft
plaatsgevonden.
WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.
Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichting geldt eveneens
voor
dienstbetrekking,
bezoldiging
van
niet-topfunctionarissen
met
indien
hun
bezoldiging
algemene
het
een
bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband)
pagina | 36
5
Bevindingen interne beheersing
pagina | 37
5. Interne beheersing Algemeen
organisatieontwikkeling. Wij zien dit als een ontwikkeling die bijdraagt aan de
Naar aanleiding van onze tussentijdse controle over 2024 hebben wij op 17
mogelijkheid om verdere verbeterslagen te maken in de interne beheersing.
januari 2025 een management letter uitgebracht. Deze hebben wij op 6 februari 2025 besproken met de auditcommissie.
Een adequate beschrijving en (zichtbare) werking van de interne beheersing vormt de basis voor de verbijzonderde interne controle en ons als accountant
Onze doelstelling van deze controle is om een beeld te krijgen of de interne
om te kunnen steunen op de maatregelen van interne beheersing waardoor
beheersingsomgeving en de daarin opgenomen maatregelen van interne
de verbijzonderde interne controlefunctie meer naar een systeemgerichte
controle toereikend zijn in het kader van onze opdracht tot de controle van de
controleaanpak kan verschuiven en bovendien minder gegevensgerichte
jaarrekening van uw gemeente. Dit beeld is in belangrijke mate bepalend
detailcontroles hoeven te worden uitgevoerd. De focus komt zo te liggen op
voor onze risico-inschatting en hiermee voor de omvang en diepgang van
de juiste werking van het proces en minder op het achteraf vaststellen of er
onze werkzaamheden die wij bij de jaarrekeningcontrole moeten uitvoeren
fouten zijn gemaakt. Kort gezegd: “gaat het goed?” in plaats van “is het goed
teneinde de gewenste zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening géén
gegaan?”. Op deze wijze kan de verbijzonderde interne controle ook
materiële fouten bevat. Uit onze risico-inschatting komen een aantal
nadrukkelijker een kwaliteit stuwende rol vervullen met een hoger niveau van
risicogebieden naar voren die een verhoogd risico met zich meebrengen op
interne beheersing tot gevolg. Een hoger niveau van interne beheersing
een materiële fout in uw jaarrekening.
maakt daarnaast de kans op fouten kleiner hetgeen de financiële stuurinformatie betrouwbaarder maakt en u daarmee in staat bent nog
Wij hebben in onze management letter gerapporteerd dat wij geen
scherper en tijdiger bij te sturen, hetgeen met de huidige financiële
significante tekortkomingen in uw AO/IC hebben geconstateerd. Afgelopen
uitdagingen belangrijker is dan ooit.
periode heeft voor de gemeente Zevenaar in het teken gestaan van de
pagina | 38
5. Interne beheersing Geautomatiseerde gegevensverwerking
Suites voor het sociaal domein bekeken. Wij hebben daarbij geconstateerd
Wij rapporteren onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en
dat voor beide applicaties nog verbeteringen mogelijk c.q. noodzakelijk zijn
continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag.
op het onderdeel autorisatie. In beide applicaties is sprake van hoge rechten
Hierbij dient opgemerkt te worden dat de accountantscontrole van de
accounts en daarnaast ontbreekt een geformaliseerde functieautorisatie
jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit
matrix met daaraan gekoppeld een periodieke zichtbare controle. Voor de
van de geautomatiseerde gegevensverwerking. De jaarrekeningcontrole
financiële applicatie geldt daarnaast nog dat ook verbeteringen mogelijk zijn
heeft geen tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de
op wijzigingsbeheer. Hierbij kan het proces omtrent de implementatie van
geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht.
softwarewijzigingen nog verder worden aangescherpt.
Onze controle was en is niet primair gericht op het doen van een uitspraak
Wij hebben het college geadviseerd deze zaken op te pakken. Enerzijds in
omtrent
verband met de risico’s die er mee samenhangen. Anderzijds om de IT-
de
continuïteit
en
betrouwbaarheid
van
(delen
van)
de
geautomatiseerde gegevensverwerking en wij hebben daartoe ook geen
omgeving de bedrijfsvoering zo goed mogelijk te laten faciliteren.
specifieke opdracht van het management ontvangen. Evenwel wordt IT een steeds belangrijker onderdeel van de bedrijfsvoering en daarmee ook van de jaarrekening-controle.
Wij hebben in dat kader het netwerk en de applicaties Key2Financiën en
pagina | 39
6
Overige onderwerpen
pagina | 40
6. Overige onderwerpen Bevestiging onafhankelijkheid
er sprake is van mogelijk conflicterende diensten
Wij zijn van mening dat wij onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de
•
In- en extern kwaliteitsonderzoek
objectiviteit van onze oordeelsvorming niet is aangetast, in overeenstemming
•
Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten
met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij
•
Reviews door partners die niet betrokken zijn bij de opdracht ter
assurance-opdrachten
(ViO)
en
artikel
24a
van
de
Wet
toezicht
waarborging van een deugdelijk / deskundig oordeel
accountantsorganisaties (Wta). Op deze controleopdracht zijn geen specifieke maatregelen getroffen om Hierbij bevestigen wij dat wij geen geschenk en/of een persoonlijke uiting
onze onafhankelijkheid te waarborgen.
van gastvrijheid van uw gemeente hebben ontvangen met een waarde van meer dan honderd euro.
Schriftelijke bevestigingen Wij hebben aan het management schriftelijke bevestigingen gevraagd in het
Kwaliteitsborging Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om haar
onafhankelijkheid en die van haar medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen omvatten onder meer: •
verantwoordelijkheid van het management voor het opstellen van de jaarrekening, voor het volledig verantwoorden van transacties en voor het aan ons verschaffen van alle relevante informatie.
Jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners, professionals en ondersteunende stafdiensten
•
kader van onze controle. Deze bevestigingen hebben betrekking op de
Wij hebben de schriftelijke bevestigingen van het management verkregen.
Cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder de beoordeling of
pagina | 41
6. Overige onderwerpen Aanpassing BADO en BBV
grondslag voor de goedkeuringstolerantie van lasten inclusief toevoegingen
Op 16 april jl. is de aanpassing van Besluit begroting en verantwoording (BBV)
en het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) gepubliceerd
aan de reserves naar lasten exclusief toevoegingen aan de reserves. De lat komt daarmee voor uw organisatie dus hoger te liggen.
in de Staatscourant. Daarmee komt er een einde aan de imperfecte wet- en regelgeving, die ontstond met het aanpassen van de Gemeentewet. Met die aanpassing werd geen rechtmatigheidsoordeel meer van de accountant gevraagd. Ter vervanging zou in de jaarrekening van de decentrale overheden op grond van aangepaste wet- en regelgeving met ingang van 2023 een