Document · PDF

Bijlage 14. 1199994 Toelichting Bijlage 7 Archeologisch onderzoek - BP Oude Steeg 3 Zevenaar

Raadsvergaderingen 2022-2026 24 april 2024, gemeente ZevenaarBij agendapunt: Z/22/430288 Gewijzigde vaststelling bestemmingsplan 'Oude Steeg 3 Zevenaar'9.279 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Oude Steeg te Zevenaar Gemeente Zevenaar Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek

Opdrachtgever

Projectleider

Versie 2

Loenhorsterweg 56741 NB Lunteren Autorisatie Projectnummer

Datum

Synthegra Rapport S210074

27-01-2022

Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden Telefoon +31 (0)88 81 81 981, Internet: www.synthegra.nl

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

COLOFON

Opdrachtgever

: Oude steeg te Zevenaar

Project

: Oude steeg te Zevenaar

Projectnummer

: S210074

Titel

: Oude steeg te Zevenaar. Gemeente Zevenaar. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, Verkennend booronderzoek

Datum

: 27-01-2022

Projectleider

Auteurs

Autorisatie

Druk

: Synthegra B.V., Leusden

Afbeeldingen

: Synthegra B.V., tenzij anders vermeld

ISSN

: 1874-9771

Synthegra B.V. is gecertificeerd voor de BRL 4000 protocollen 4001 t/m 4004 (landbodems)

Synthegra B.V. Olmenlaan 6a NL-3833 AV Leusden T: +31 (0)88 81 81 981 E: www.synthegra.nl

2 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

INHOUD ADMINISTRATIEVE GEGEVENS

SAMENVATTING

1 1.1 1.2 1.3 1.4

INLEIDING Onderzoekskader Onderzoeksdoel en vraagstellingen Ligging en huidige situatie plangebied Toekomstige situatie plangebied

7 7 7 10 11

2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6

BUREAUONDERZOEK Methode Landschapsgenese Historische ontwikkeling Archeologische waarden in en rondom het plangebied Gespecificeerde archeologische verwachting Advies

12 12 12 16 20 24 25

3 3.1 3.2 3.3 3.4

INVENTARISEREND VELDONDERZOEK Methode Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens Archeologische indicatoren Archeologische interpretatie

26 26 27 27 27

4 4.1 4.2 4.3

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN Inleiding Conclusies / beantwoording onderzoeksvragen Aanbevelingen

28 28 28 29

BRONNEN

Bijlagen: Bijlage 1: Overzicht van de relevante geologische en archeologische tijdvakken Bijlage 2: Boorprofielen

Afbeelding voorblad: Overzicht van het plangebied Oude Steeg te Zevenaar (foto: Synthegra B.V.)

3 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Administratieve gegevens Toponiem

Oude Steeg

Plaats

Zevenaar

Gemeente

Zevenaar

Provincie

Gelderland

Projectnummer

S210074

Bevoegde overheid

Gemeente Zevenaar

Opdrachtgever Uitvoerende instantie

Synthegra B.V.

Datum uitvoering veldwerk

04-11-2021

Uitvoerders veldwerk Onderzoeksmelding (ARCHIS)

5129806100

Datum onderzoeksmelding

01-11-2021

Kaartblad

40E

Periode

Laat Paleolithicum tot Nieuwe Tijd

Oppervlakte

Circa 3.900 m2

Perceelnummer(s)

Kadastrale gemeente Zeveneer, sectie O, perceelnummer(s): 47 en gedeeltelijk op 48

Grond eigenaar / beheerder

v.o.f. W. van den Broek

Grondgebruik

Landbouw

Geologie

Formatie van Kreftenheye, laagpakket van Wijchen, Formatie van Echteld

Geomorfologie

Rivierkomvlakte

Bodem

Kalkloze poldervaaggronden (bruine komgrond); zware klei, profielverloop 3, of 3 en 4, of 4

Depot

Documentatie en vondsten zullen worden aangeleverd aan het Provinciaal Depot van Gelderland te Nijmegen

De onderzoekslocatie wordt omsloten door de volgende coördinaten: Noordwest:

x 202190

y 440548

Noordoost:

x 202221

y 440459

Zuidwest:

x 202193

y 440373

Zuidoost:

x 202251

y 440378

Centrum:

x 202215

y 440412

4 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Samenvatting Inleiding Synthegra B.V. heeft in opdracht van

een archeologisch bureauonderzoek in combinatie

Specifieke archeologische verwachting bureauonderzoek Op basis van de gemeentelijke beleidsadvieskaart heeft het plangebied een lage archeologische verwachting en een klein deel in het noorden van de plangebied heeft een hoge archeologische verwachting. Dit gedeelte zit in het gebied van de oude bouwlandrugdek en ligt 50 cm beneden het maaiveld. De rest van het plangebied ligt waarschijnlijk op een deels ingedrongen kleilaag. Het plangebied is hoogstwaarschijnlijk geheel afgedekt met een circa 2 m dik pakket van klei met een middeleeuwse datering. De top van dit pakket is naar verwachting opgenomen in de recente bouwvoor. De kleilaag, met een middeleeuwse oorsprong, is wellicht onbewoond geweest vanwege het natte karakter. De archeologische verwachting voor de Middeleeuwen is daardoor laag. Voor historische bewoning tot 1978 is geen bewijs of zijn geen aanwijzingen voor gevonden, daarom is ook de verwachting voor de Nieuwe tijd laag. De dekzandrug kan eventueel nog archeologische resten bevatten uit de periode Paleolithicum – Middeleeuwen. De archeologische verwachting is derhalve middelmatig voor het dekzandrug en dit is in lijn met de gemeentelijke archeologische verwachtingskaart. Het plangebied ligt op een Rivierkomvlakte en bodemkundig bestaat het uit kalkloze poldervaaggronden (bruine komgrond); zware klei, profielverloop 3, of 3 en 4, of 4.

Gezien de ouderdom van de te verwachten afzettingen kunnen in het plangebied vindplaatsen aanwezig zijn vanaf het Laat-Paleolithicum tot en met de Nieuwe Tijd.

Veldonderzoek Aangezien het plangebied circa 3.900 m2 groot is, zijn verspreid over het plangebied in totaal 6 boringen gezet. Voor zover de terreinomstandigheden (bebouwing, verhardingen, begroeiing etc.) het toelieten, is een boorgrid van 30 x 40 m gehanteerd, waarbij de afstand tussen de raaien 30 m en de afstand tussen de boringen 40 m bedraagt. Voor een optimale verdeling van de boringen verspringt het beginpunt van een raai 17,5 m ten opzichte van de naastgelegen raai.

Er is geboord met een Edelmanboor met een diameter van 7 centimeter en een gutsboor met een diameter van 3 centimeter. De boringen zijn uitgevoerd tot maximaal 1,8 meter beneden maaiveld. Het opgeboorde sediment is verbrokkeld en versneden en geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren.

5 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Archeologische interpretatie veldonderzoek De lagen in het gebied geven een natuurlijke ontwikkeling weer. Rivieren hebben een kleipakket afgezet op het pleistocene (rivier)zand. In de boringen zijn geen verstoring zichtbaar buiten de moderne bouwvoor, waardoor de bodem intact te noemen is. Tijdens het booronderzoek zijn echter geen archeologische resten of indicatoren aangetroffen of niveaus waarop archeologische resten verwacht zullen worden. Er zijn geen dekzandafzettingen aangetroffen onder de Holocene fluviatiele afzettingen waarvoor een middelmatige archeologische verwachting zou gelden.

Aanbeveling Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied zoals omschreven in de vergunningsaanvraag geen nader archeologisch onderzoek geadviseerd.

6 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Inleiding

1.1

Onderzoekskader Synthegra B.V. heeft in opdracht van

een archeologisch bureauonderzoek1 in combinatie

met een verkennend booronderzoek uitgevoerd op een terrein aan de Oude Steeg te Zevenaar. Het plangebied is met een sloot begrensd aan de zuidzijde, door bebouwing aan de Oude Steeg 3 ten oosten en ten noorden en westen wordt het gebied begrensd door landbouwgrond. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen realisatie van een varkensstal. De oppervlakte van de toekomstige bodemverstoring bedraagt ca. 3.900 m2 met een diepte van 1 meter beneden maaiveld. De bodem zal waarschijnlijk tot ver in het archeologische niveau worden verstoord. Eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen daarbij verloren gaan. Door de voorgenomen graafwerkzaamheden, kunnen eventueel aanwezige archeologische waarden verloren gaan. Daarom is op basis van het bestemmingsplan, met daarin verwoord het gemeentelijk beleid, in het kader van een bestemmingsplanprocedure voorafgaand aan de graafwerkzaamheden archeologisch onderzoek uitgevoerd. Het plangebied ligt in het bestemmingsplan buitengebied Zevenaar Noord 2018 dat is vastgesteld door de gemeente Zevenaar op 10-06-20202. Voor het plangebied geldt een dubbelbestemming Waarde Archeologie hoog en laag.

Voor terreinen met een Waarde Archeologie Hoog geldt, dat een rapport dient te worden overlegd waaruit blijkt dat de archeologische waarde van het terrein in voldoende mate is vastgesteld bij plangebieden groter dan 500 m2 en verstoringen die dieper reiken dan 50 centimeter beneden maaiveld. Voor terreinen met een Waarde Archeologie Laag geldt, dat een rapport dient te worden overlegd waaruit blijkt dat de archeologische waarde van het terrein in voldoende mate is vastgesteld bij plangebieden groter dan 2500 m 2 en verstoringen die dieper reiken dan 50 centimeter beneden maaiveld De bevoegde overheid, de gemeente Zevenaar, heeft een specifiek archeologisch beleid vastgesteld en beschikt over een Archeologische Verwachtings- of Beleidsadvieskaart. Het onderzoek is uitgevoerd conform de vigerende Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie 4.1.3 De bevoegde overheid, gemeente Zevenaar, zal de resultaten van het onderzoek toetsen en een selectiebesluit nemen aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag.

1.2

Onderzoeksdoel en vraagstellingen Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting aan de hand van bestaande bronnen over bekende of verwachte landschappelijke, historische en archeologische waarden.

BO, protocol 4002

www.ruimtelijkeplannen.nl

SIKB 2018.

7 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Het doel van het verkennend booronderzoek is het vervolgens toetsen van het opgestelde verwachtingsmodel door de intactheid van de bodemopbouw vast te stellen en de eventuele aanwezigheid van archeologische resten te inventariseren.

De volgende onderzoeksvragen zullen worden beantwoord met de verwijzing in welke paragraaf deze antwoorden worden besproken: 1.

Wat is de aard (ontstaanswijze en classificatie), diepteligging, genese en gaafheid van natuurlijke bodemhorizonten en natuurlijke afzettingen in het omringende (binnen een afstand tot ca. 200 m van de onderzoekslocatie) gebied? Paragraaf 2.2 Landschapsgenese

Wat is de aard (ontstaanswijze), diepteligging, genese, gaafheid, dikte, en omvang van eventueel in het omringende gebied voorkomende afdekkende lagen en de (geschatte) ouderdom

daarvan

(plaggendek,

stuifzandlaag,

colluvium,

kleidek,

afvallaag,

ophogingslaag)? Paragraaf 2.2 Landschapsgenese

Wat is het historisch landgebruik van de onderzoekslocatie en het omringende gebied geweest? Paragraaf 2.3 Historische ontwikkeling

Welke gegevens met betrekking tot archeologische complexen (‘waarnemingen’ inclusief uitkomsten historisch kaartonderzoek) zijn reeds binnen het onderzoeksgebied en/of binnen de landschappelijke eenheden rondom de onderzoekslocatie bekend? Vermeld per vondsten/of spoorcomplex minimaal: a) bronvermelding (onderzoeksrapportages, ARCHIS-gegevens) b) de materiaalcategorie c) ouderdom d) ruimtelijke (geografische) verspreiding e) stratigrafische verspreiding (diepteligging en/of dikte vondstlaag) f ) fragmentatie g) waarnemingsmethode h) interpretatie Paragraaf 2.4.1 Monumenten, waarnemingen en onderzoeksmeldingen in (de nabijheid van) het plangebied

Welke

natuurlijke

formatieprocessen

(sedimentatie,

erosie,

laterale

verplaatsing,

bodemvorming, degradatie e.d.) hebben een rol gespeeld in het onderzoeksgebied? Paragraaf 2.2 Landschapsgenese

Met welke culturele formatieprocessen (grondbewerking, bemesting, ophoging, betreding, percelering, [de-]constructie, materiaaltypen, materiaalgebruik en materiaaldepositie e.d.) hebben een rol gespeeld in het onderzoeksgebied? Paragraaf 2.3 Historische ontwikkeling/ 2.5 Gespecificeerde archeologische verwachting

8 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Welke formatieprocessen kunnen een rol hebben gespeeld bij de totstandkoming van eventuele aanwezige vondstspreidingen, de vondstdichtheid, vondst- en spoorniveaus en de fysieke kwaliteit van eventueel aanwezige archeologische resten? (Paragraaf 2.3 Historische ontwikkeling/ 2.5 Gespecificeerde archeologische verwachting)

Wat is de aard (materiaalsoorten, fragmentatie, dichtheden, ruimtelijke en stratigrafische spreiding, etc.) van (mogelijk) aanwezige vondst- en/of spoorcomplexen?) Paragraaf 2.5 Gespecificeerde archeologische verwachting

Hoe manifesteren deze zich tijdens prospectieonderzoek? Paragraaf 2.5 Gespecificeerde archeologische verwachting

10. Met de inzet van welke zoekmethoden (detectie- en waarnemingsvorm, monsterbehandeling en zoekstrategie) kunnen vondst- en/of spoorcomplexen systematisch opgespoord worden (zoeksleuven, booronderzoek, veldkartering, geofysisch etc.). Licht beargumenteerd toe met verwijzing naar de verschillende KNA-leidraden. Paragraaf 2.6 Advies

11. Wat is de aard (ontstaanswijze, textuur, kleur), diepteligging en ouderdom van de relevante natuurlijke afzettingen in de ondergrond ter plaatse van het onderzoeksgebied? Paragraaf 3.2 Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens

12. Wat is de aard (kleur, textuur, samenstelling), diepteligging, genese en gaafheid van natuurlijke

eventueel

antropogene

bodemhorizonten

(akkerlagen

overige

‘verstoringslagen’, bemestingslagen e.d.), ter plaatse van het onderzoeksgebied? Paragraaf 3.2 Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens

13. Wat is de aard, dikte en omvang van eventueel ter plaatse van het onderzoeksgebied voorkomende afdekkende lagen en de (geschatte) ouderdom daarvan (plaggendek, stuifzandlaag, kleidek, afvallaag, ophogingslaag)? Paragraaf 4.2 Conclusies / beantwoording onderzoeksvragen

14. Indien er afdekkende lagen voorkomen; wat is de aard (ontstaanswijze, kleur, textuur, samenstelling), gaafheid en dikte van het onderliggende afgedekte bodemprofiel (natuurlijke en antropogene bodemhorizonten zoals oude akkerlagen en/of afzettingen?)? Paragraaf 4.2 Conclusies / beantwoording onderzoeksvragen 15. Wat is de diepte tot waarop artefacten van recente ouderdom (‘modern’ afvalmateriaal) in het bodemprofiel voorkomen Paragraaf 3.4 Archeologische interpretatie 16. Tot welke diepte in het bodemprofiel is sprake van een ‘recente’ bodemverstoring en wat is de ouderdom van deze verstoring? Paragraaf 3.4 Archeologische interpretatie © Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden

9 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

1.3

Ligging en huidige situatie plangebied Het plangebied beslaat een oppervlak van circa 3.900m2 en is gelegen aan de Oude Steeg te Zevenaar (afbeelding 1). Het plangebied is in gebruik als landbouw en is grotendeels onbebouwd, in het oostelijke deel van het plangebied ligt bebouwing. Naast de bebouwing ligt een sloot die van noord naar zuid loopt. Het plangebied is begrensd met een sloot ten zuiden, bebouwing aan de Oude Steeg 3 ten oosten en ten noorden en westen met landbouwgrond.

Afbeelding 1: Het plangebied, rood omkaderd, op de Open Topografische

Kaart van Nederland 1:25.000 (Bron:

www.Pdok.nl).

10 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

1.4

Toekomstige situatie plangebied De huidige inrichting zal worden gewijzigd. Een deel van de huidige opstallen en gebouwen zal worden gesloopt en vervangen voor nieuwbouw. (afbeelding 2).

Afbeelding 2: Toekomstige situatie binnen het plangebied. (Bron:

)

11 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Bureauonderzoek

2.1

Methode Tijdens het bureauonderzoek is met behulp van bestaande bronnen een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel voor het plangebied opgesteld. Dit is gedaan door het raadplegen van voor de archeologie relevante (schriftelijke) bronnen. Voor het bureauonderzoek zijn met name gegevens over bekende archeologische vindplaatsen in en rond het plangebied verzameld. Dit is aangevuld met historisch en fysischgeografisch onderzoek, waarbij informatie over vroeger grondgebruik is verkregen door de analyse van historische kaarten en tevens gegevens over de geologie, geomorfologie en bodem zijn bestudeerd.

2.2

Landschapsgenese Voor het bepalen of, waar en uit welke periode archeologische resten kunnen worden verwacht, zijn de volgende bronnen met betrekking tot de landschapsgenese geraadpleegd: •

Geomorfologische Kaart 1:50.000 (Afbeelding 3)

•

Zanddieptekaart (Afbeelding 3.1)

•

Bodemkaart 1:50.000 (Afbeelding 4)

•

Digitaal hoogtemodel, Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) (Afbeelding 5)

•

Relevante achtergrondliteratuur (zie literatuurlijst)

Voor de geologische beschrijving is gebruik gemaakt van de Lithostratigrafische Indeling van de Ondiepe Ondergrond.4 Zie voor een overzicht van de geologische en archeologische perioden bijlage 1. Het plangebied ligt in een rivierlandschap zone. In het Pleistoceen, tijdens de één na laatste ijstijd het Saalien (circa 200.000- 128.000 jaar geleden), lag over het gebied een dikke ijskap met ijstongen richting het zuiden. Door het opstuwen van de bevroren grond zijn de stuwwallen op de Veluwe, Sallandse heuvelrug en Montferland ontstaan. Door het smelten van de ijstongen is het huidige IJsseldal ontstaan. Dit gebeurde in een warme periode, het Eemien (circa 128.000- 116.000 jaar geleden). Het klimaat van deze periode was te vergelijken met het huidige klimaat. Tijdens de laatste ijstijd, het Weichselien (circa 116.000- 10.000 jaar geleden), bereikte het landijs Nederland niet. Wel heerste er een extreem koud klimaat en had Nederland een toendraklimaat. Door het koude klimaat had het gebied constant een bevroren bodem (permafrost). Als gevolg hiervan waren er door de eolische processen veel zandverstuivingen in het gebied. Hierdoor ontstonden rivierduinen en andere hoger gelegen plekken in het landschap. De belangrijkste gebeurtenis in de omgeving van het plangebied tijdens het Weichselien was de verlegging van de Rijn.

Voor deze periode liep de Rijn met een grote bocht ten noorden van de stuwwal van Montferland door het dal van de Oude IJssel naar het noordwesten en boog ter plaatse van Doesburg om naar het westen. Op een gegeven moment is de Rijn door de stuwwal van Montferland en Nijmegen gebroken en verlegde zijn loop naar het zuiden.

De Mulder et al. 2003 en via www.dinoloket.nl: Dinoloket, Standaarden, Lithostratigrafische Nomenclator van de Ondiepe Ondergrond.

12 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Na de ijstijd brak er weer een warmere periode aan: het Holoceen (circa 10.000 jaar - heden). Het klimaat werd warmer en vochtiger en daarom ontdooide de bodem en veranderede de loop en karakter van grote rivieren. In plaats van vlechtende rivieren, werden de rivieren meanderend van karakter. Naast zand werd er door de rivieren kleilagen afgezet. De Rijn heeft tijdens deze periode veel invloed gehad op het plangebied. Dit gebeurde zowel door het verleggen van haar loop alsmede het afzetten van verschillende soorten van sedimentatie. Het plangebied ligt op de Lage Rijnterrassen. Deze Lage Rijnterrassen behoren tot de Formatie van Kreftenheye, laagpakket van Wijchen. De Rijnterrassen zijn tijdens het Holoceen periodiek overgestroomd met zware klei-afzettingen die behoren tot de Formatie van Echteld. Deze zijn waarschijnlijk voornamelijk afgezet tijdens de Middeleeuwen.5 Geo(morfo)logie en landschap Op basis van de geomorfologische kaart ligt het plangebied in een rivierkomvlakte (1M23) (Afbeelding 3). Op basis van de zanddiepte ligt er een pakket bestaand Pleistoceen zand op circa 1,0 – 2,0 meter beneden het maaiveld.

Afbeelding 3: Het plangebied, rood omkaderd, op de Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000. (Bron: www.Pdok.nl).

Brouwer 2021, p. 11.

13 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Afbeelding 3.1: Het plangebied, rood omkaderd, op de zanddieptekaart van Nederland 1:50.000. (Bron: l).

Bodem Op basis van de bodemkaart ligt het gebied op een kalkloze poldervaaggrond met zware klei. Deze bodemsoort komt voornamelijk voor bij riviergebieden. De grond werd beschikbaar gemaakt voor landbouw door plaggen heide erover heen te strooien. Kalkloze poldervaaggronden worden hoofdzakelijk gebruikt als grasland vanwege de relatief lage ligging en zwaarte.6

Brouwer 2021, p 13.

14 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Afbeelding 4: Het plangebied, rood omkaderd, op de Bodemkaart van Nederland 1:50.000. (Bron: www.Pdok.nl).

AHN De hoogte van het maaiveld varieert van circa 9,00 tot 10,0 m +NAP (afbeelding 5).7

Afbeelding 5: Het plangebied, rood omkaderd, op het Actueel Hoogtebestand van Nederland (AHN),(Bron: www.ahn.nl).

Hoogteligging van het plangebied op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) in m NAP (Normaal Amsterdams Peil)

geraadpleegd op www.ahn.nl © Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden

15 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Grondwatertrap of -stand De grondwatertrap binnen het plangebied is: IVc(GHG 80-120 en GLG 80-120 cm –mv) 8

2.3

Historische ontwikkeling Voor de historische ontwikkeling is divers kaart- en beeldmateriaal (Afbeelding 7 t/m 13) en relevante achtergrondliteratuur geraadpleegd (zie literatuurlijst). Het plangebied ligt ten noorden van Zevenaar. De eerste vermelding van Zevenaar stamt uit de 11e eeuw na Christus en was Subenhara. Later verbasterde deze naam in de laat feodale tijd naar Seventer.9 In Zevenaar was ook het huis Sevenaar te vinden en wel aan de oostzijde van het huidige stadscentrum. In 1049 schonk Hendrik III, keizer van het Heilige Roomse Rijk, zijn hof in Zevenaar aan zijn ridder Anselm. Otto II van Gelre kocht op 16 juni 1256 een hof, hoven, landrijen, weiden en woeste gronden te Zevenaar van het kapittel van Sint-Marie in Utrecht. In 1487 ontving Zevenaar stadsrechten van Johan hertog van Kleef en graaf van der Mark. 10 Op het kadastraal minuutplan11 ligt het plangebied op de percelen nr. 88 en 89: deze percelen werden als weiland gebruikt. Een eigenaar van het eerste perceel was Hendrik Walraad Adam Vermeer, een reguliere landeigenaar.

Het tweede perceel was eigendom van Johannes Antonius Christianus Arnoldus van Nispen (27.12.1803-5.05.1875), lid van der Staten Generaal en een politicus.12 In de 19e en 20ste eeuw was het plangebied onbebouwd (zie afbeeldingen), ook de atlas 1868 is geraadpleegd echter leverde geen extra informatie op.13 De eerste bebouwing in de omgeving is pas in 1978 ten oosten van het plangebied aanwezig. In 1997 werd er een klein gebouw op het plangebied gerealiseerd. In 2006 is vervolgens een stal gebouwd ten noordoosten van het plangebied. Volgens de Indicatieve Kaart Militair Erfgoed binnen het plangebied zijn niet bekende resten van ondergronds en bovengronds militair erfgoed.

https://www.dinoloket.nl/ondergrondmodellen

Van Berkel en Samplonius https://nl.wikipedia.org/wiki/Zevenaar_(stad)

Kadastrale Minuutplan zijn ten behoeve van de belastingheffing vervaardigde kaarten. De opnames zijn gestart in 1811, ten tijde van Frans bestuur en gecontinueerd tot 1832 (vanaf 1815 onder Nederlands bewind. Het zijn grondbeschrijvingen

van de gemeenten met hierop aangegeven de percelen, perceelnummers en gebouwen. https://hisgis.nl/projecten/gelderland/, http://www.biografischportaal.nl/persoon/06587884 https://www.atlas1868.nl/ge/zevenaar.html

16 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Afbeelding 7: Het plangebied, rood omkaderd, op de Hottinger kaart uit het van de 18e eeuw. (Bron: Verstelt ).

Afbeelding 8: Het plangebied, rood omkaderd, op het kadastrale minuutplan uit het begin van de 19e eeuw. (Bron: de beeldbank van de RCE).

17 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Afbeelding 8: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1850 (Bron: www.topotijdreis.nl).

Afbeelding 9: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1900 (Bron: www.topotijdreis.nl).

18 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Afbeelding 10: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1950 (Bron: www.topotijdreis.nl).

Afbeelding 11: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1978 (Bron: www.topotijdreis.nl)

19 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Afbeelding 12: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 2006 (Bron: www.topotijdreis.nl)

Bekende bodemverstoring Binnen het plangebied zijn voor zover bekend geen grondroeringen veroorzaakt door saneringen van munitie, bodemverontreinigingen of ondergrondse olietanks, benzinepompinstallaties en dergelijke, waardoor archeologische resten mogelijk verloren zijn gegaan.14

2.4

Archeologische waarden in en rondom het plangebied In deze paragraaf wordt gekeken of binnen en rond het plangebied archeologische en/of ondergrondse bouwhistorische waarden bekend zijn. Hiervoor is het Archeologisch Informatie Systeem (ARCHIS III) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) geraadpleegd en in aanvulling daarop de archeologische beleidsadviskaart van de gemeente Zevenaar, Gelders Archief, Kaart Historisch landschap, historische stedenbouw en archeologie van de provincie Gelderland, Indicatieve Kaart Militair Erfgoed, Archeologische verwachtingskaart uiterwaarden rivierengebied, Achtergrondliteratuur (zie literatuurlijst) en gegevens van amateurarcheologen. Voor het plangebied geldt op basis van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Zevenaar een lage en deels een hoge archeologische waarde (Afbeelding 13). De hoge archeologische verwachting is gebaseerd op het feit dat het een hoger gelegen gebied betreft. Voor de lager gelegen pleistocene terrasvlakten geldt een middelmatige tot lage verwachting voor archeologische resten.

www.bodemloket.nl, http://www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/

20 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Op de kaart “Historisch landschap, historische stedenbouw en archeologie” van de provincie Gelderland ligt het plangebied in de zone van de “Oude ontginningen in kommen”, er liggen in de omgeving historisch-geografische eenheden zoals bebouwing dat ook zichtbaar op andere historische kaarten zichtbaar is.15 Het onderzoek in het Gelders Archief, de Indicatieve Kaart Militair Erfgoed en de Archeologische verwachtingskaart uiterwaarden rivierengebied leverde geen extra informatie op. De cultuurhistorische vereniging Zevenaar is telefonisch benaderd maar kon niet worden bereikt.

Afbeelding 13.1: Het plangebied, rode kader, geprojecteerd op de Archeologische Beleidsadvieskaart van de gemeente Zevenaar (Bron: gemeente Zevenaar).

geoportaal.gelderland.nl/portaal

21 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Afbeelding 13.2: Het plangebied, rode kader, geprojecteerd op de Historisch landschap, historische stedenbouw en archeologie van de provincie Gelderland (Bron: gemeente Zevenaar).

2.4.1 Monumenten, waarnemingen en onderzoeksmeldingen in (de nabijheid van) het plangebied Er zijn in (de nabijheid van) het plangebied, binnen een straal van 300 m, in ARCHIS III gegevens bekend aangaande archeologische monumenten en zaakidentificaties. Er zijn geen gegevens bekend aangaande bovengrondse bouwhistorische waarden, waarnemingen, vondstlocaties en vondstmeldingen.

22 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Afbeelding 14: Overzicht van de monumenten, waarnemingen en onderzoeksmeldingen binnen een straal van 300 m van het plangebied (Bron:Archis3).

Monument

Afstand

Waarde

Complextype/ Omschrijving

Datering

12764

100 m

Terrein van hoge

Huisterp. Terrein met sporen

Middeleeuwen laat-

archeologische waarde

van een terp. Deze terp is

Nieuwe tijd

ontdekt bij de inspectie in 1997. 12763

Terrein van hoge

Huisterp. Terrein met sporen

Middeleeuwen laat-

archeologische waarde

van een terp. Deze terp is

Nieuwe tijd

ontdekt bij de inspectie in 1997.

Zaakidentificatie

Afstand

Soort onderzoek

Bevindingen

Aanbeveling

4805522100

150m

Bureauonderzoek door

Centraal in het plangebied

Op basis van de

Laagland Archeologie BV in

is een dekzandrug

resultaten van dit

2020

aanwezig waarbij het

onderzoek kan een

hoogste punt circa

besluit worden

0,6 m hoger ligt dan de

genomen omtrent

directe omgeving. Het is

eventueel

niet bekend in hoeverre

vervolgonderzoek.

deze dekzandrug ook is afgedekt met het middeleeuwse kleilaag.

23 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Zaakidentificatie

Afstand

Soort onderzoek

Bevindingen

Aanbeveling

Deze dekzandrug kan eventueel nog archeologische resten bevatten uit de periode Paleolithicum – Middeleeuwen 4951525100

2.5

Booronderzoek door Laagland

Op basis van het

Omdat bij het

Archeologie BV in 2021

uitgevoerde

verkennend

booronderzoek is duidelijk

booronderzoek over

dat in het plangebied

een groot deel van

waarschijnlijk vindplaatsen

het plangebied al

aanwezig moeten zijn.

mogelijke

Meestal zijn

vindplaatsen zijn

archeologische indicatoren

aangetoond, zal een

aangetroffen in de

karterend

oeverafzettingen waar de

booronderzoek voor

zandige klei naar boven

het overgrote deel

overgaat in sterk siltige

van het plangebied

klei. Meestal ligt dit niveau

geen nieuwe inzichten

op 50 à 60 cm -mv.

zal verschaffen.

Gespecificeerde archeologische verwachting Op basis van het bureauonderzoek is voor het plangebied een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. De essentie hiervan is weergegeven in tabel 1. Op basis van de gemeentelijke beleidsadvieskaart heeft het plangebied een lage archeologische verwachting en slechts een klein deel in het noorden van de plangebied heeft een hoge archeologische verwachting. Dit gedeelte zit in het gebied van de oude bouwlandrugdek en ligt 50 cm beneden het maaiveld. De rest van het plangebied ligt waarschijnlijk op een deels ingedrongen kleilaag. Het plangebied is hoogstwaarschijnlijk geheel afgedekt met een circa 2 m dik pakket van klei met een middeleeuwse datering. De top van dit pakket is naar verwachting opgenomen in de recente bouwvoor. De kleilaag, met een middeleeuwse oorsprong, is wellicht onbewoond geweest vanwege het natte karakter. De archeologische verwachting voor de Middeleeuwen is daardoor laag. Voor historische bewoning tot 1978 is geen bewijs of zijn geen aanwijzingen voor gevonden, daarom is ook de verwachting voor de Nieuwe tijd laag. De dekzandrug kan eventueel nog archeologische resten bevatten uit de periode Paleolithicum – Middeleeuwen. De archeologische verwachting is derhalve middelmatig voor het dekzandrug en dit is in lijn met de gemeentelijke archeologische verwachtingskaart.

Het plangebied ligt op een Rivierkomvlakte en bodemkundig bestaat het uit kalkloze poldervaaggronden (bruine komgrond); zware klei, profielverloop 3, of 3 en 4, of 4. Gezien de ouderdom van de te verwachten afzettingen kunnen in het plangebied vindplaatsen aanwezig zijn vanaf het Laat-Paleolithicum tot en met de Nieuwe Tijd.

24 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Periode

Verwachting

Verwachte kenmerken vindplaats

Diepteligging sporen

Mesolithicum

Laag

Bewoningssporen: tijdelijke kampementen

vanaf maaiveld tot 150 cm -Mv

Mobilia: vuursteen artefacten, haardkuilen Neolithicum -

middelhoog

Bewoningssporen: (semi permanente)

Vroege

nederzettingen, sporen van

Middeleeuwen

agrarisch/industrieel landgebruik, percelering:

vanaf maaiveld tot 100 cm -Mv

cultuurlaag, Mobilia: fragmenten keramiek, glas, metaal, natuursteen, bouwmaterialen Late Middeleeuwen

laag

vanaf maaiveld tot 100 cm -Mv

- Nieuwe Tijd Tabel 1: Gespecificeerde archeologische verwachting.

2.6

Advies Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek wordt er een verkennend booronderzoek geadviseerd met een edelmanboor met een diameter van 7 cm en een guts met een diameter van 3 cm om een zo compleet mogelijk beeld te verkrijgen van de bodemopbouw en de intactheid van het bodemprofiel.

25 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Inventariserend Veldonderzoek

3.1

Methode Op basis van het gespecificeerde verwachtingsmodel uit het bureauonderzoek is aan de hand van de Leidraad Inventariserend Veldonderzoek16 een verkennend booronderzoek met een boordichtheid van ten minste 10 boringen per hectare uitgevoerd. Hiermee is het onderzoek verkennend voor vuursteenvindplaatsen uit de steentijd en karterend voor nederzettingsresten uit de latere perioden. Aangezien het plangebied circa 3.900 m2 groot is, zijn verspreid over het plangebied (afbeelding 12) in totaal 6 boringen gezet. Voor zover de terreinomstandigheden (bebouwing, verhardingen, begroeiing etc.) het toelieten, is een boorgrid van 30 x 40 m gehanteerd, waarbij de afstand tussen de raaien 30 m en de afstand tussen de boringen 40 m bedraagt. Voor een optimale verdeling van de boringen verspringt het beginpunt van een raai 17,5 m ten opzichte van de naastgelegen raai.

Er is geboord met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm en een gutsboor met een diameter van 3 cm. De boringen zijn uitgevoerd tot maximaal 1,8 meter beneden maaiveld. Het opgeboorde sediment is verbrokkeld en versneden en geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren. De boringen zijn lithologisch beschreven conform de NEN 510417 en bodemkundig18 geïnterpreteerd.

Afbeelding 15: Boorpuntenkaart geprojecteerd op de huidige topografische ondergrond.

SIKB 2006.

Nederlands Normalisatie-instituut 1989.

De Bakker en Schelling 1989.

26 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

3.2

Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens De laagopeenvolging is aan de hand van de boorprofielen bepaald19. Alle boringen vertonen ongeveer dezelfde bodemopbouw. Alle boringen zijn ca 1,80 beneden het maaiveld gezet. Tot 1.8 meter beneden maaiveld is een matig grof, matig siltige zand aangetroffen: dit is geïnterpreteerd als pleistocene terrasafzettingen behorende tot de Formatie van Krefteheye, laagpakket van Wijchen. Hierop ligt op een diepte van circa 1.4 meter beneden maaiveld een matig fijn tot grof zand met leemlagen: dit wordt tot dezelfde typen afzettingen gerekend. Met een abrupte overgang ligt hierop een pakket grijze tot bruingrijze klei met ijzer- en mangaanresten. Deze wordt geïnterpreteerd als een holocene fluviatiele afzetting en wordt gerekend tot de Formatie van Echteld. Abrupt op deze laag ligt een pakket van donkerbruine sterk siltige en sterk humeuze klei. Deze wordt geïnterpreteerd als de bouwvoor. Deze laag ligt tot ongeveer 35 centimeter beneden het maaiveld.

3.3

Archeologische indicatoren Ondanks dat het niet het doel is bij een verkennend booronderzoek om archeologische resten op te sporen zijn de boringen toch geïnspecteerd op de aanwezigheid van eventuele archeologische resten. Bij de controle van het opgeboorde bodemmateriaal zijn echter geen archeologische indicatoren aangetroffen die wijzen op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats.

3.4

Archeologische interpretatie De lagen in het gebied geven een natuurlijke ontwikkeling weer. Rivieren hebben een kleipakket afgezet op het pleistocene (rivier)zand. In de boringen zijn geen verstoring zichtbaar buiten de moderne bouwvoor, waardoor de bodem intact te noemen is. Tijdens het booronderzoek zijn echter geen archeologische resten of indicatoren aangetroffen of niveaus waarop archeologische resten verwacht zullen worden. Er zijn geen dekzandafzettingen aangetroffen onder de Holocene fluviatiele afzettingen waarvoor een middelmatige archeologische verwachting zou gelden. .

bijlage 2

27 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Conclusies en aanbevelingen

4.1

Inleiding Het doel van het archeologisch bureauonderzoek was het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Voor het plangebied gold op basis van het bureauonderzoek een lage verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum en Mesolithicum en middelhoog voor nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Vroege Middeleeuwen voor het noordelijke deel van het plangebied. Voor het overige deel gold een lage verwachting. Voor de Late Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd gold overal een lage verwachting. Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen van deze verwachting.

4.2

Conclusies / beantwoording onderzoeksvragen •

Wat is de opbouw van de ondergrond en is het bodemprofiel intact? De oudste laag die is aangetroffen is pleistoceen zand, Formatie van Kreftenheye, laagpakket van Wijchen met daarop een rivierkleipakket die behoord tot de Formatie van Echteld: deze stamt vermoedelijk uit de Middeleeuwen. Hierboven op bevindt zich een siltige kleilaag met sporen van mangaan en ijzer. Bovenop deze laag bevindt zich de bouwvoor.

•

Zijn in het plangebied archeologische vindplaatsen aanwezig? In geen van de boringen zijn indicatoren aangetroffen die wijzen op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats. Ook zijn er geen bewoonbare niveaus aangetroffen buiten het maaiveld. Hierin zijn echter geen aanwijzingen voor archeologische resten aangetroffen. De kans dat binnen het plangebied een archeologische vindplaats aanwezig is, wordt daarom klein geacht. Op grond van de beantwoording van de bovenstaande vraag zijn de twee onderstaande onderzoeksvragen niet meer van toepassing.

•

In hoeverre worden eventueel aanwezige archeologische resten bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied? De verwachting is dat binnen het plangebied geen archeologische resten in situ aanwezig zijn, waardoor ook geen archeologische resten worden bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied.

De middelhoge archeologische verwachting uit het bureauonderzoek voor nederzettingssporen uit het Neolithicum tot en met de Nieuwe Tijd kan op grond van de resultaten van het veldonderzoek naar laag worden bijgesteld.

28 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

4.3

Aanbevelingen Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied zoals omschreven in de vergunningsaanvraag geen nader archeologisch onderzoek geadviseerd.

Bovenstaande vormt een selectieadvies. Met nadruk willen wij de opdrachtgever erop wijzen dat dit advies nog niet betekent dat in deze fase van het vergunningsverleningstraject reeds bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek dienen vooraleerst te worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Zevenaar). Deze neemt een definitief selectiebesluit aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag.

Er is getracht een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethoden. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Synthegra wil de opdrachtgever er daarom op wijzen dat, indien tijdens de werkzaamheden een (mogelijke) archeologische vondst wordt gedaan dan geldt de wettelijke meldingsplicht, zoals omschreven in artikel 5.10 van de Erfgoedwet bij de minister. Uit praktisch oogpunt kan een dergelijke toevalsvondst bij de gemeente worden gemeld.

29 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

Bronnen Literatuur

Berkel, G. van, en K. Samplonius, 2006: Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en Historie. Prisma, Utrecht.

Brouwer, E.W./ J. van Gruil, 2020: Archeologisch bureauonderzoek Doesburgseweg- Oude Steeg, Zevenaar gemeente Zevenaar (GD). Laagland Archeologie Rapport 442, Almelo.

Brouwer, E.W, 2021: Doesburgseweg- Oude Steeg, Zevenaar gemeente Zevenaar (GD). Laagland Archeologie Rapport 442, Almelo.

Hendrikx, J.A., 1998: De ontginning van Nederland. Het ontstaan van de agrarische cultuurlandschappen in Nederland. Matrijs, Utrecht.

Habraken, J, 2017: Handboek archeologisch onderzoek binnen Regio Arnhem, Gemeente Arnhem, Arnhem Mulder, E.F.J. de, M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhoff en T.E. Wong, 2003: De ondergrond van Nederland. Wolters-Noordhoff, Groningen/Houten

Nederlands Normalisatie-instituut, 1989: NEN 5104 Geotechniek - Classificatie van onverharde grondmonsters. Nederlands Normalisatie-instituut, Delft.

Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2006: Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (aanvulling op de KNA 3.1). SIKB, Gouda.

Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2018: Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1. SIKB, Gouda.

Versefelt, H.J., 2011: De Hottinger- atlas van Noord- en Oost- Nederland, Uitgevers, Heveskes

Internet (geraadpleegd november 2021) http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl https://zoeken.cultureelerfgoed.nl/ www.ahn.nl www.bodemloket.nl www.dinoloket.nl http://www.gelderland.nl/kaartenencijfers topotijdreis.nl pdok.nl https://nl.wikipedia.org/wiki/Zevenaar_(stad) https://hisgis.nl/projecten/gelderland/

30 van 31

Project: Oude Steeg 3 te Zevenaar. Gemeente Zevenaar . Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210074 versie 2

http://www.biografischportaal.nl/persoon/06587884 http://www.ikme.nl/ geoportaal.gelderland.nl/portaal

31 van 31

Bijlagen:

Bijlage 1:

Overzicht van relevante geologische en archeologische tijdvakken

Overzicht geologische en archeologische tijdvakken

Ouderdom in jaren

Chronostratigrafie

MIS

Holoceen

11.755 12.745 13.675 14.025

LaatWeichselien (LaatGlaciaal)

15.700

Late Dryas (koud) Allerød (warm) Vroege Dryas (koud) Bølling (warm)

Lithostratigrafie Formaties: Naaldwijk (marien), Nieuwkoop (veen), Echteld (fluviatiel)

LaatPleniglaciaal 29.000

50.000

MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)

MiddenPleniglaciaal VroegPleniglaciaal

Formatie van Kreftenheye

Formatie van Boxtel

75.000

VroegWeichselien (VroegGlaciaal) 115.000 130.000

370.000 410.000

5a 5c 5d

Eemien (warme periode)

Saalien (ijstijd)

Holsteinien (warme periode)

Formatie van Beegden

Eem Formatie Formatie van Drente Formatie van Urk

Elsterien (ijstijd) 475.000

Cromerien (warme periode) 850.000

Pre-Cromerien 2.600.000

Formatie van Sterksel

Formatie van Peelo

Cal. jaren v/n Chr. 1950

C jaren

Chronostratigrafie

Pollen zones

Vb2

1500

Subatlanticum koeler vochtiger

450 0 12

Vb1 Va

Vegetatie Loofbos eik en hazelaar overheersen haagbeuk veel cultuurplanten rogge, boekweit, korenbloem

Archeologische perioden Nieuwe tijd Middeleeuwen Romeinse tijd IJzertijd

800 815

2650

IVb Subboreaal koeler droger

2000

3755

IVa

5000

4900

5300

7020

8240

III

Boreaal warmer

Preboreaal warmer

8000

9000

8800 11.755

Atlanticum warm vochtig

10.150

12.745

10.800

13.675

11.800

14.025

12.000

15.700

13.000

LaatWeichselien (LaatGlaciaal)

Late Dryas

LW III

Allerød

LW II

Vroege Dryas LW I Bølling

35.000

Loofbos eik en hazelaar overheersen beuk>1% invloed landbouw (granen)

Bronstijd

Neolithicum

Loofbos eik, els en hazelaar overheersen in zuiden speelt linde een grote rol den overheerst hazelaar, eik, iep, linde, es eerst berk en later den overheersend

Mesolithicum

parklandschap dennen- en berkenbossen open parklandschap open vegetatie met kruiden en berkenbomen

MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)

perioden met een poolwoestijn en perioden met een toendra

VroegWeichselien (VroegGlaciaal)

perioden met bos en perioden met een subarctisch open landschap

Laat-Paleolithicum

75.000

115.000 130.000

Eemien (warme periode)

Midden-Paleolithicum loofbos

Saalien (ijstijd) 300.000

Vroeg-Paleolithicum Chronostratigrafie voor Noordwest-Europa volgens Zagwijn (1974), Vandenberghe (1985) en De Mulder et al. (2003). Lithostratigrafie volgens De Mulder et al. (2003). Mariene isotoop stadium (MIS) volgens Bassinot et al. (1994). Atmosferische data volgens Stuiver et al. (1998). Zuurstofisotoop calibratie (OxCal) versie 3.9 Bronk Ramsey (2003), toegepast op het Laat-Weichselien en het Holoceen. Archeologische periode-indeling en ouderdom volgens de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB). Vegetatie bewerkt volgens Berendsen (2000). Pollenzones volgens P. Vos & P. Kiden (2005).

Bijlage 2:

Boorprofielen

S210074 oude steeg te Zevenaar boorstaten

Boring: S210074_1 Kop algemeen: Projectcode: S210074, Boornummer: 1, Beschrijver(s): MVDB, Datum: 04-11-2021, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 180 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 202238.58, Y-coördinaat in meters: 440387.954, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 9.141, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Gelderland, Gemeente: Zevenaar, Opdrachtgever: W. van den Broek, Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 9.14 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 15, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: sterk humeus Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 15 / 8.99 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 15, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 50, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: zwak humeus 50 / 8.64 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 50, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in

cm: 70, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig Bodem: Ijzer/mangaan: enkele Fe- en Mn-vlekken 70 / 8.44 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 70, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 100, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk zandig Bodem: Ijzer/mangaan: enkele Fe-vlekken 100 / 8.14 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 100, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 115, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-grijs-oranje Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig grof, Sublagen1: leemlagen-enkele-zeer dun Bodem: Bodemhorizont: C-horizont 115 / 7.99 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 115, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 180, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-oranje Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: zeer grof Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 180 / 7.34

1 bron: S210074 oude steeg in zevenaar.geojson - 11-11-2021 13:56:05

S210074 oude steeg te Zevenaar boorstaten

Boring: S210074_2 Kop algemeen: Projectcode: S210074, Boornummer: 2, Beschrijver(s): MVDB, Datum: 04-11-2021, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 150 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 202198.679, Y-coördinaat in meters: 440380.138, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 9.011, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Gelderland, Gemeente: Zevenaar, Opdrachtgever: W. van den Broek, Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 9.01 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 15, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: sterk humeus Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 15 / 8.86 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 15, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 60, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: zwak humeus 60 / 8.41 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 60, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in

cm: 70, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig Bodem: Ijzer/mangaan: enkele Fe- en Mn-vlekken 70 / 8.31 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 70, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 80, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig Bodem: Ijzer/mangaan: enkele Fe-vlekken 80 / 8.21 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 80, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 110, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-grijs-oranje Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig grof, Sublagen2: leemlagen-enkele-dun Bodem: Bodemhorizont: C-horizont 110 / 7.91 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 110, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 150, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-oranje Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: zeer grof Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 150 / 7.51

Boring: S210074_3 Kop algemeen: Projectcode: S210074, Boornummer: 3, Beschrijver(s): MVDB, Datum: 04-11-2021, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 170 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 202219, Y-coördinaat in meters: 440401.84, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 9.027, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Gelderland, Gemeente: Zevenaar, Opdrachtgever: W. van den Broek, Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 9.03 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 15, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: sterk humeus Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 15 / 8.88 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 15, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 55, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: zwak humeus 55 / 8.48 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 55, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm:

65, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig Bodem: Ijzer/mangaan: enkele Fe- en Mn-vlekken 65 / 8.38 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 65, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 80, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig Bodem: Ijzer/mangaan: enkele Fe-vlekken 80 / 8.23 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 80, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 110, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-grijs-oranje Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig grof, Sublagen2: leemlagen-enkele-dun Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, Ijzer/mangaan: enkele Fe-vlekken 110 / 7.93 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 110, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 170, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-oranje Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: zeer grof Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 170 / 7.33

2 bron: S210074 oude steeg in zevenaar.geojson - 11-11-2021 13:56:05

S210074 oude steeg te Zevenaar boorstaten

Boring: S210074_4 Kop algemeen: Projectcode: S210074, Boornummer: 4, Beschrijver(s): MVDB, Datum: 04-11-2021, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 200 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 202197.022, Y-coördinaat in meters: 440420.669, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 8.952, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Gelderland, Gemeente: Zevenaar, Opdrachtgever: W. van den Broek, Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 8.95 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 15, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: sterk humeus Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 15 / 8.80 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 15, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 60, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: zwak humeus 60 / 8.35 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 60, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in

cm: 115, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig Bodem: Ijzer/mangaan: enkele Fe- en Mn-vlekken 115 / 7.80 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 115, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 140, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-oranje Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig grof, Sublagen2: leemlagen-enkele-dun Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, Ijzer/mangaan: enkele Fe-vlekken 140 / 7.55 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 140, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 200, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-oranje Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: zeer grof Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 200 / 6.95

3 bron: S210074 oude steeg in zevenaar.geojson - 11-11-2021 13:56:05

S210074 oude steeg te Zevenaar boorstaten

Boring: S210074_5 Kop algemeen: Projectcode: S210074, Boornummer: 5, Beschrijver(s): MVDB, Datum: 04-11-2021, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 180 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 202242.824, Y-coördinaat in meters: 440418.822, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 9.178, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Gelderland, Gemeente: Zevenaar, Opdrachtgever: W. van den Broek, Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 9.18 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 35, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: sterk humeus Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Bodemkundige interpretatie: verstoord 35 / 8.83 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 35, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 65, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: zwak humeus 65 / 8.53 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 65, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Zevenaar&id=5541dd1f-a5cb-41f0-8ef3-4ea2230ec4f5