Bijlage 1. 1212658 Kadernota 2025-2028

Er zal nog moeten worden onderzocht wat de woningbouwopgave gaat betekenen voor het aantal leerlingen en scholenbestand binnen de gemeente Zevenaar. Voor de Wissel, Tamboerijn en Heerenmaeten zijn aanvragen voorzieningen onderwijshuisvesting ingediend. Beleidskaders • Beleidsplan onderwijskansen 2020-2023 • Beleidsvisie sociaal domein 2020-2023 (2020) • Beleidsregels uitvoering gemeentelijke taken Wet Kinderopvang Zevenaar 2019 • Convenant Schoolveiligheid, 14-06-2018 (Liemers College, Politie Basiseenheid Rivierenland-Oost, Gemeente Zevenaar) • Beleidsregels Handhaving Wet kinderopvang en kwaliteitseisen 2014 (Liemers) (vastgesteld in 2014) • Integraal Huisvestingsplan 2020-2036 (2019) 50

• • • • • • • • •

Beleidsnota Harmonisatie Kinderopvang Peuterspeelzalen gemeente Zevenaar 2018 e.v. (vastgesteld in 2018) Beleidsplan Jeugdwet, Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) en Participatiewet 2020-2023 (2020) Verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs Zevenaar 2020 (2019) Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Zevenaar 2020 (2019) Beleidsregel bekostiging lokalen bewegingsonderwijs Zevenaar 2019 (2019) Verordening leerlingenvervoer Zevenaar 2018 Subsidieregeling peuteropvang en Voor- en Vroegschoolse Educatie (2022) Visie- en werkdocument 'de verbinding van onderwijs en jeugd in de Liemers 2019-2023 Notitie Participatie, een kijk op de samenwerking tussen inwoners en gemeente 2018

WAT WILLEN WE? 4. Onderwijs We vinden het belangrijk dat kinderen zo dicht mogelijk bij huis naar school kunnen gaan. Hierdoor is de school een ontmoetingsplaats voor kinderen en ouders. Kinderen moeten lopend of met de fiets naar de basisschool kunnen.

WAT DOEN WE? Overzicht resultaten 4.1.1 Wij vernieuwen het Integraal Huisvestingsplan (IHP)

2023-2024

4.1 Voorzien in gezonde en duurzame leer- en ontwikkelomgeving voor kinderen 4.1.1 Wij vernieuwen het Integraal Huisvestingsplan (IHP)

2023-2024

We stellen samen met het onderwijs een nieuw Integraal Huisvestings Plan (IHP) 2024-2044 op. Hierbij gaan we onder meer uit van een goede spreiding van de schoollocaties, zo dicht mogelijk bij waar kinderen wonen. Het uitgangspunt bij (nieuwe) verzoeken voor onderwijshuisvesting is dat wij eerst nadrukkelijk kijken naar leegstaande lokalen en gebouwen en hoe deze weer geschikt te maken zijn voor moderne en adequate onderwijshuisvesting, voordat we over gaan tot (vervangende) nieuwbouw of uitbreiding. Tevens onderzoeken we manieren om verduurzaming van schoolgebouwen te stimuleren en verwerken de uitkomsten in het nieuwe IHP. Daarnaast hebben we aandacht voor groene en uitdagende buitenruimten en goede ventilatie van schoolgebouwen.

51

VERPLICHTE BELEIDSINDICATOREN (BBV) Beleidsindicatoren Naam Jaar meting Gelderland

Zevenaar

Begroting Begroting 2025 2028

Absoluut verzuim (aantal per 1.000 leerlingen) 2022 5,00 1,20 1,30 Van absoluut verzuim is sprake als een leerplichtige jeugdige (5 tot 16 jaar) of een kwalificatieplichtige jeugdige (16 en 17 jaar) niet op een school staat ingeschreven.

1,30

De cijfers voor Zevenaar wijken positief af van het Gelders gemiddelde. We zetten in op preventie en het vroegtijdig melden van verzuim. Daarmee kunnen tijdig interventies plaatsvinden om langdurige uitval te voorkomen. In de zomerperiode wordt door het RBL nauwkeurig gemonitord of leerlingen die worden uitgeschreven bij een school, op een nieuwe school weer staan ingeschreven. Dit geldt met name bij de overgang van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs, en van voortgezet onderwijs naar een vervolgopleiding. Monitoring zorgt ervoor dat jeugdigen sneller in beeld komen, en dus ook sneller kan worden ingegrepen als blijkt dat er geen (her)inschrijving heeft plaatsgevonden.

Relatief verzuim (aantal per 1.000 leerlingen) 2022 22,00 33,00 20,00 20,00 Van relatief verzuim is sprake als een leerplichtige of kwalificatieplichtige jeugdige (tot 23 jaar) gedurende 4 opeenvolgende lesweken meer dan 16 uur ongeoorloofd verzuimt. De stijging in relatief verzuim zet verder door. Dit komt deels doordat scholen meer en eerder verzuim melden, waardoor het aantal meldingen stijgt. Hoe eerder zorgelijk verzuim gemeld wordt, hoe eerder passende interventies kunnen worden ingezet om de schoolgang van de jeugdige vlot te hervatten. Naast een toename in vroegtijdige meldingen, zorgt ook de toename van mentale en sociaal-emotionele problematieken bij jeugdigen en de toename in de vraag om jeugdhulp voor een verminderde veerkracht en belastbaarheid bij sommige kinderen en jongeren. Dat heeft zijn weerslag op de schoolgang van jeugdigen. Dit is een landelijke trend. Met het RBL, het onderwijs en partners in het jeugdveld werken we samen om de duurzame schoolgang van alle jeugdigen te bevorderen. Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) (% deelnemers aan VO en MBO) 2023 2,20 2,50 1,70 1,70 Voortijdig schoolverlaters zijn jongeren tot 23 jaar zonder startkwalificatie die langer dan vier weken aaneengesloten geen onderwijs volgen of niet staan ingeschreven op een school. Het percentage voortijdig schoolverlaters is in Zevenaar iets gestegen.

De krappe arbeidsmarkt zorgt ervoor dat jeugdigen sneller stoppen met school om aan het werk te gaan. Ook de na-effecten van de coronamaatregelen spelen een rol. Te denken valt aan een 'verkeerde' opleidingskeuze doordat er geen open dagen plaats vonden, maar ook de gevolgen van thuisonderwijs of mentale problemen die door de coronamaatregelen zijn ontstaan. In samenwerking met de scholen en onderwijsinstellingen werkt het RBL aan een aanpak voortijdig schoolverlaters, met als doel dat zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie behalen.

52

VERBONDEN PARTIJEN Bedragen x € 1.000

Naam

Openbaar belang en doel

Bijdrage 2025

Gemeenschappelijke regeling Huisvesting voortgezet Op het gebied van huisvesting voortgezet onderwijs werken de onderwijs in de Liemers gemeenten Duiven, Montferland en Zevenaar samen in een (GRHVOL) Gemeenschappelijke Regeling Huisvesting Voortgezet Onderwijs Liemers. Door deze samenwerking kunnen er in alle drie de gemeenten grote renovaties en nieuwbouw plaatsvinden, die de gemeenten zelfstandig moeilijk kunnen realiseren.

971

WAT KOST HET? Exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

1.208

1.208

1.209

1.209

1.208

1.208

1.209

1.209

6.174

6.677

6.833

6.833

1. Autonome ontwikkelingen

76

84

93

163

Bijdrage BVO DRAN en overige kosten leerlingenvervoer Bijdrage GR Huisvesting Voortgezet Onderwijs in de Liemers (GRHVOL) Bijdrage MGR sociaal domein Centraal Gelderland/module Onderwijs (RBL) 2. Actualisatie bestaand beleid

36

44

52

120

10

11

11

13

30

30

30

30

0

0

13

13

Investering bouwvoorbereiding basisschool De Wissel

0

0

6

6

Investering bouwvoorbereidingskosten vervangende nieuwbouw/renovatie locatie Heerenmaten (Voortgezet onderwijs)

0

0

6

6

BATEN Baten tot de kadernota

Mutaties baten kadernota

Totaal mutaties baten kadernota

Totaal baten na de kadernota

LASTEN Lasten tot de kadernota

Mutaties lasten kadernota

53

Totaal mutaties lasten kadernota

76

84

105

175

Totaal lasten na de kadernota

6.250

6.761

6.938

7.008

Saldo voor bestemming

-5.042

-5.553

-5.730

-5.799

143

268

268

268

143

268

268

268

0

0

0

0

0

0

0

0

Totaal mutaties reserves

143

268

268

268

Saldo na bestemming

-4.899

-5.285

-5.462

-5.532

Mutaties reserves ONTTREKKINGEN Onttrekkingen tot de kadernota

Onttrekkingen kadernota Totaal onttrekkingen kadernota

Totaal onttrekkingen na de kadernota TOEVOEGINGEN Toevoegingen reserves tot de kadernota

Onttrekkingen kadernota Totaal toevoegingen kadernota

Totaal onttrekkingen na de kadernota

tableCell49 tableCell50 tableCell51 tableCell52 tableCell44 tableCell45 tableCell46 tableCell47 TOELICHTING FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN

tableCell39 tableCell40 tableCell41 tableCell42

Mutaties exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

1. Autonome ontwikkelingen Bijdrage BVO DRAN en overige kosten -36 -44 -52 -120 leerlingenvervoer De bijdrage aan de BVO DRAN wordt aangepast aan de meerjarenbegroting 2025-2028 van de BVO DRAN. De bijdrage daalt door een daling van het leerlingenvervoer via de BVO DRAN en een daling van de NEAindex (index vervoerskosten). Daarnaast verwachten wij dat de stijging van het vervoer in natura uit de 2e VGR 2023 structureel is. Hierdoor stijgen deze kosten met € 60.000. Deze stijging komt door ‘verplaatsing’ van het leerlingenvervoer via de BVO DRAN naar bekostiging van het leerlingenvervoer via openbaar vervoer en door de aanhoudende stijging van het aantal leerlingen in het leerlingenvervoer.

54

Bijdrage GR Huisvesting Voortgezet Onderwijs in -10 -11 -11 -13 de Liemers (GRHVOL) De bijdrage aan de GRHVOL voor 2025 is aangepast. Hierbij is uitgegaan van de meerjarenbegroting van de gemeenschappelijke regeling. De totale bijdrage voor Zevenaar aan de GRHVOL is in 2025 afgerond € 10.000 hoger als de bijdrage in 2024. In de jaren 2026 t/m 2028 neemt de jaarlijkse bijdrage toe omdat hierbij rekening is gehouden met de investering in nieuwbouw/uitbreiding, voor een bedrag van € 3.500.000, van een bestaande locatie in Zevenaar. Bijdrage MGR sociaal domein Centraal -30 -30 -30 -30 Gelderland/module Onderwijs (RBL) In de begroting voor de module 'Onderwijs (RBL)' is voor 2025 rekening gehouden met het van het doorvoeren van de 2e fase van de aangepaste formatierichtlijn in 2024 en de indexeringen (loon- en overige index) volgens de septembercirculaire 2023.

2. Actualisatie bestaand beleid Investering bouwvoorbereiding basisschool De Wissel

0

0

-6

-6

Voor de bouwvoorbereiding nieuwbouw van basisschool De Wissel vragen wij een investeringsbedrag van € 250.000. Investering bouwvoorbereidingskosten 0 0 -6 -6 vervangende nieuwbouw/renovatie locatie Heerenmaten (Voortgezet onderwijs) Voor de bouwvoorbereiding vervangende nieuwbouw e/o renovatie van locatie Heerenmaten (VO) vragen wij een investeringsbedrag van € 250.000. Verbeterplan doelgroepenvervoer

0

0

0

0

In de raad van 27 maart 2024 is het verbeterplan doelgroepenvervoer vastgesteld. In de 1e voortgangsrapportage hebben wij de kosten van het verbeterplan in 2024 geraamd. In deze kadernota ramen wij de kosten die daarmee vanaf 2025 zijn gemoeid; voor uitvoering van het verbeterplan structureel een vervoersconsulent Wmo (€ 60.000) en voor maatregelen voorliggende voorzieningen (€ 65.000). De vervoersconsulent ramen wij op programma 6. De maatregelen voorliggende voorzieningen op programma 4 (leerlingenvervoer). Wij ramen op dit moment een besparing in op de vervoerskosten, gelijk aan de opgenomen kosten. Hiermee wordt de aanpassing budgettair neutraal.

Totaal mutaties

-76

55

-84

-105

-175

5. SPORT, CULTUUR EN RECREATIE ALGEMEEN

Omschrijving

Dit programma gaat over de beleidsvelden sport, kunst en cultuur, erfgoed, media (bibliotheek), openbaar groen en vrijetijdseconomie. Wat willen we? Wij vinden het belangrijk dat inwoners hun vrije tijd op een aangename en zinvolle wijze kunnen invullen. Een goed aanbod van sport, cultuur en recreatie is hiervoor essentieel en draagt bij aan de leefbaarheid, ontmoeting en verbinding. Sport is goed voor de gezondheid en brengt mensen samen. We willen een divers en kwalitatief sterk cultureel en educatief aanbod dat toegankelijk is voor alle inwoners. De gemeente Zevenaar is een mooie bestemming. We hebben diverse natuurgebieden, recreatiegebieden en landgoederen. Zowel inwoners als toeristen moeten zich kunnen ontspannen en vermaken in onze gemeente. Ontwikkelingen Cultuur Het komende jaar zal, in lijn met het aanstaande vernieuwde subsidiebeleid, bekeken worden of de verdeling van de subsidies in het subsidieprogramma welzijn, cultuur en sport zoals die al jaren is, nog passend is voor de huidige situatie. Waar nodig zullen we aanpassingen moeten doen en keuzes moeten maken, zodat er een stevige culturele basis-infrastructuur blijft en deze zich verder kan ontwikkelen. In de zomer van 2024 wordt er bij de provincie een nieuwe aanvraag gedaan voor het Cultuur en Erfgoed Pact de Liemers.

Dit gebeurd met de gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar, de opzet en werkwijze zal wegens succes in grote lijnen gelijk blijven aan het huidige pact. Het pact is een belangrijk middel om Liemers brede initiatieven te kunnen ondersteunen, hierdoor zijn er al vele succesvolle projecten gerealiseerd in de Liemers. Samen met Kunstwerk! en de gemeenten Duiven, Westervoort en Montferland vernieuwen we in de loop van 2024 het beleidskader voor Kunstwerk! waarbij monitoring en prestatieafspraken verder worden doorontwikkeld, zoals in 2024 al is ingezet. Aandachtsgebied hierbij is de bibliotheek in combinatie met volwasseneducatie. Vanaf 2025 hebben gemeenten zelf de zorgplicht voor bibliotheken, waarbij moet worden zorg gedragen voor de uitvoering van de 5 bibliotheekfuncties uit de WSOB. Om hieraan te voldoen is er een grotere investering nodig voor de bibliotheek. Door meerdere bezuinigingen zit de bijdrage per inwoner in Zevenaar ver onder het landelijk gemiddelde en kan er vanaf 2025 niet meer aan de wettelijke taak worden voldaan. Op het gebied van cultuureducatie zetten de we de inzet van een cultuurmakelaar voort in het primair onderwijs, de opdracht voor deze combinatiefunctionaris wordt hiervoor aangescherpt. In het schooljaar 2024-2025 wordt een pilot gedraaid van het landelijke project Kunstbende op alle Liemerse middelbare scholen.

Hiermee wordt er een start gemaakt met het borgen van cultuureducatie in het VO. Het waterverhaal In regionaal verband werken wij aan een belevingsconcept om het derde waterverhaal “De Rivier, je kan er niet omheen” te ontwikkelen. Afhankelijk van het uitvoeringsprogramma, wat in de loop van 2024 in dat kader wordt ontwikkeld, en de ambitie van Zevenaar zullen middelen nodig zijn om het waterverhaal ‘aan de man te brengen’. Wij komen bij de raad als er voor de begroting van 2026 meer financiële middelen nodig zijn dan dat we uit de inkomsten uit toeristenbelasting kunnen halen. Romeinen Wij gaan het Romeins verleden in Zevenaar/Liemers nog beter zichtbaar en beleefbaar maken. In de loop van 2024 (met uitloop naar 2025) zal duidelijk worden welke financiële consequenties daaraan vasthangen. Wij komen bij de raad als er voor de begroting van 2026 meer financiële middelen nodig zijn dan dat we uit de inkomsten uit toeristenbelasting kunnen halen. Turmac Cultuurfabriek In 2024 werken wij aan een nieuw exploitatiemodel voor de Turmac Cultuurfabriek. Dat zal voor de 56

meerjarenbegroting geen invloed hebben. Wel zullen wij in 2025 enkele fysieke aanpassingen doen zodat de Turmac Cultuurfabriek in de toekomst beter geëxploiteerd wordt.

Beleidskaders • Beleidsnota Sport 2021-2028 • Cultuur en erfgoedpact de Liemers 2022-2024 (2022) • Beleidsvisie sociaal domein 2020-2023 • Omgevingsvisie Gelders eiland 2030 (2017) • Structuurvisie gemeente Zevenaar 2012-2030 • Een visie op het erfgoed 2015-2019 (Zevenaar) • Beleidskader vrijetijdseconomie 2030 (2019) • Archeologie in de gemeente Zevenaar, actualisatie van de archeologische waarden en verwachtingskaart • Notitie kunstbezit • Integraal beleidsplan openbare ruimte 2022-2032 (2022) • Uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie (DPRA) (2022) • Beheerplan openbaar groen (2022) • Beheerplan speelvoorzieningen (2022) • Beleidskader de Liemers Kunstwerk! 2022-2025 (2021)

WAT WILLEN WE? 5. Sport, cultuur en recreatie Wij vinden het belangrijk dat inwoners hun vrije tijd op een aangename en zinvolle wijze kunnen invullen. Een goed aanbod van sport, cultuur en recreatie is hiervoor essentieel en draagt bij aan de leefbaarheid, ontmoeting en verbinding. Sport is goed voor de gezondheid en brengt mensen samen. We willen een divers en kwalitatief sterk cultureel en educatief aanbod dat toegankelijk is voor alle inwoners. De gemeente Zevenaar is een mooie bestemming. We hebben diverse natuurgebieden, recreatiegebieden en landgoederen. Zowel inwoners als toeristen moeten zich kunnen ontspannen en vermaken in onze gemeente.

WAT DOEN WE? Overzicht resultaten 5.2.1 Wij verhogen de sport- en beweegdeelname

2022-2026

5.2.2 Wij promoten het sportaanbod

2023-2026

5.2.3 Wij maken sportpark Hengelder toekomstbestendig

2023-2026

5.2.4 Wij willen vitalere sportverenigingen en sportaanbieders

2023-2026

5.2.5 Wij stimuleren aangepast sporten

2023-2026

5.3.1 Wij stellen een Beleidsnotitie Erfgoed op en geven hier uitvoering aan

2023e.v.

5.3.2 Wij stellen de herziene Archeologische Beleidskaart Zevenaar en een parapluplan Archeologie Zevenaar vast 5.3.3 Wij stellen een Individueel Management Plan De Neder-Germaanse Limes, Herwen-De Bijland op en geven hier uitvoering aan 5.3.4 Wij zetten in op doorontwikkeling van de Turmac Cultuurfabriek

2023e.v.

5.3.5 Wij zetten in op doorontwikkeling van de prestatieafspraken met Kunstwerk! en Filmhuis Zevenaar 5.4.1 Wij voeren het Beleidskader vrijetijdseconomie Zevenaar 2030 uit 57

2022e.v. 2022-2026 2022-2026 2022-2030

5.4.2 Wij nemen deel aan de Groene Metropool Regio: opgave Ontspannen Regio

2022-2026

5.5.1 Wij zetten in op verduurzaming van dorpshuizen

2023-2026

5.6.1 Wij hebben meer aandacht voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte

2022-2032

5.6.2 Wij vergroten de biodiversiteit

2023-2026

5.6.3 Wij breiden het aantal bomen uit

2023-2026

5.6.4 Wij bestrijden schadelijke planten

2023-2026

5.6.5 Wij betrekken de samenleving bij de openbare ruimte

2023-2026

5.6.6 Wij verbeteren speel- en ontmoetingsplekken

2023-2025

5.6.7 Wij bevorderen de toegankelijkheid van de openbare ruimte

2023-2026

5.1.1 Wij benutten subsidies beter om onze beleidsdoelstellingen te bereiken

2023-2026

5.1 Werken aan een doelmatiger subsidiebeleid 5.1.1 Wij benutten subsidies beter om onze beleidsdoelstellingen te bereiken

2023-2026

Wij gaan subsidie gerichter inzetten om gemeentelijke beleidsdoelen te bereiken en sturen daarmee als gemeente op de gewenste maatschappelijke effecten. Daarnaast verbeteren we de vindbaarheid en rechtmatigheid van onze subsidies. Vanaf 2023 herzien wij daartoe stapsgewijs onze subsidiesystematiek als beleidsontwikkeling daar aanleiding toe geeft. Wij streven er naar dit proces in 2026 af te ronden. Met ingang van 2023 herzien wij de bezuinigingstaakstelling voor culturele festivals. 5.2 Stimuleren van sport- en beweegdeelname voor verschillende doelgroepen 5.2.1 Wij verhogen de sport- en beweegdeelname

2022-2026

We voeren de onderdelen van de Beleidsnota Sport en Bewegen 2021-2028 uit. We stimuleren senioren en kwetsbare groepen om meer te bewegen en hun leefstijl gezonder te maken. Daarvoor zetten we onder meer de combinatiefunctionarissen in, middels de opdrachtverlening aan Ataro. We richten ons speciaal op die groep waarbij voldoende bewegen kan voorkomen dat zij intensievere zorg en ondersteuning nodig hebben in de toekomst. Ook stimuleren we de ontwikkeling en deelname aan programma’s die gericht zijn op een gezonde leefstijl. Hiervoor werken wij samen met zorgverleners, sport- en beweegaanbieders, dorps- en buurthuizen, verzorgingshuizen en belangenorganisaties. Tevens continueren we de inzet van de Gelrepas en de samenwerking met Stichting Leergeld De Liemers om financiële drempels om te gaan sporten zoveel mogelijk weg te nemen. 5.2.2 Wij promoten het sportaanbod

2023-2026

We leggen verbindingen tussen scholen en sportverenigingen en zorgen dat kinderen kennismaken met het lokaal sport- en beweegaanbod. Hier zetten we onder andere onze combinatiefunctionarissen voor in, middels de opdrachtverlening aan Ataro. Ook faciliteren we sportverenigingen bij het zichtbaar maken en promoten van kennismakingsactiviteiten voor kinderen. 5.2.3 Wij maken sportpark Hengelder toekomstbestendig

2023-2026

Het initiatief van de verenigingen op Hengelder voor de vernieuwing van het sportpark ondersteunen wij. Wij faciliteren daartoe onder voorwaarden de procesbegeleiding op basis van nader te maken afspraken, zodat zij hun plannen verder kunnen uitwerken. In samenspraak met de verenigingen voeren wij tevens een locatieonderzoek uit waarbij wij meerdere opties voor een toekomstige plek voor de sportactiviteiten beoordelen. 5.2.4 Wij willen vitalere sportverenigingen en sportaanbieders 58

2023-2026

Sportverenigingen en sportaanbieders faciliteren wij bij vraagstukken rondom ontwikkelingen in de samenleving. De Rijksoverheid heeft gemeenten gevraagd een eigen lokaal sportakkoord op te stellen. Hierin stemmen lokale sportaanbieders, onderwijs- en zorginstellingen en de gemeente met elkaar af hoe er meer mensen een leven lang kunnen genieten van sport en bewegen. Wij geven uitvoering aan het in 2021 vastgestelde lokale sportakkoord. 5.2.5 Wij stimuleren aangepast sporten

2023-2026

We blijven Uniek Sporten ondersteunen. Wij onderzoeken of wij via ons subsidiebeleid en door verdere samenwerking met verenigingen, zorgaanbieders en het onderwijs, aangepast en inclusief sporten verder kunnen stimuleren. 5.3 Stimuleren van het behoud van cultureel erfgoed en een goed aanbod van culturele voorzieningen 5.3.1 Wij stellen een Beleidsnotitie Erfgoed op en geven hier uitvoering aan

2023-e.v.

Bij het opstellen van een Beleidsnotitie Erfgoed betrekken wij actief onze inwoners, ondernemers en instellingen. Het doel van deze beleidsnotitie is behoud van het cultuurhistorisch erfgoed. In de notitie nemen wij een harmonisatie met het Gelders Eiland mee (inventariseren en aanwijzen van monumenten), we wijzen mogelijk Post’65 monumentale objecten aan, zetten in op het verduurzamen en herbestemmen van monumentaal erfgoed en we bepalen hoe we het erfgoed vermarkten. 5.3.2 Wij stellen de herziene Archeologische Beleidskaart Zevenaar en een parapluplan 2023-e.v. Archeologie Zevenaar vast In 2022 hebben wij een herziene archeologische beleidskaart opgesteld. Deze kaart vervangt de verouderde kaarten van de voormalige gemeenten Zevenaar en Rijnwaarden. De conceptkaart is ter consultatie voorgelegd aan inwoners en ondernemers in Zevenaar. De reacties nemen we mee in het bestemmingsplan buitengebied Gelders Eiland. Voor het noordelijke deel van de gemeente en de kernen van het Gelders Eiland stellen we een parapluplan (omgevingsplan) Archeologie op. De beleidskaart Archeologie Zevenaar is een bouwsteen voor de Omgevingsvisie. 5.3.3 Wij stellen een Individueel Management Plan De Neder-Germaanse Limes, 2022-e.v. Herwen-De Bijland op en geven hier uitvoering aan In 2022 stellen wij het Individueel Management Plan (IMP) vast.

Het opstellen van een IMP vloeit voort uit de werelderfgoedstatus van de Neder-Germaanse Limes. Het doel van het managementplan is het beschermen, behouden en duurzaam onderhouden van de site. Ambities met betrekking tot onder andere educatie, publieksbereik, vrijetijdseconomie en de vindplaats Herwen-Hemeling zijn onderdeel van het plan. Op basis van het IMP voeren we elk jaar een Werelderfgoedgesprek met de Nederlandse Limes Samenwerking en de provincie, gecombineerd met een schouw. Tijdens dit gesprek wordt de stand van zaken en realisatie van de ambities en doelen van het plan besproken. 5.3.4 Wij zetten in op doorontwikkeling van de Turmac Cultuurfabriek

2022-2026

Wij stimuleren activiteiten in de Turmac Cultuurfabriek, zowel van gebruikers als van derden. Het doel is een bruisende ontmoetingsplek met een collectief programma voor Zevenaar en de Liemers. We zetten in op een financieel zo gezond mogelijke exploitatie, waarbij we rekening houden met de valse start in de coronaperiode. Voor het beheer onderzoeken we nieuwe mogelijkheden. 5.3.5 Wij zetten in op doorontwikkeling van de prestatieafspraken met Kunstwerk! en 2022-2026 Filmhuis Zevenaar Met prestatieafspraken geven wij richting aan de rol die Kunstwerk! speelt bij het bevorderen van de gezondheid en het welzijn van onze inwoners. Wij hebben bijzondere aandacht voor activiteiten die bijdragen aan preventie en participatie. Ook stellen wij Kunstwerk! en Filmhuis Zevenaar in staat zich te blijven ontwikkelen.

59

5.4 Optimaliseren van het aanbod van toeristisch-recreatieve voorzieningen 5.4.1 Wij voeren het Beleidskader vrijetijdseconomie Zevenaar 2030 uit

2022-2030

Het Beleidskader vrijetijdseconomie Zevenaar 2030 vormt de basis van onze ambities, doelstellingen, resultaten en dus werkzaamheden op het gebied van recreatie en toerisme. Door in te zetten op vrijetijdseconomie willen wij een bijdrage leveren aan het aantrekkelijker maken van de gemeente Zevenaar als woon- en vestigingslocatie en meer werkgelegenheid in de sector. Om dit te bereiken, hebben wij doelstellingen geformuleerd. We willen meer tevreden inwoners over de mogelijkheden voor vrijetijdsbesteding, een toename van bestedingen door toeristen en recreanten en een groei van het aantal overnachtingen. Ook willen we meer tevredenheid over het ondernemersklimaat voor toeristisch-recreatieve ondernemers en een toename van het aantal dagtoeristen. Daarnaast vinden wij het van groot belang dat we goed omgaan met onze recreatiegebieden. Om deze reden zijn we tegen nieuwe plannen voor zonneparken in deze gebieden. De resultaten behalen wij binnen de volgende taakvelden: 1. Toeristische infrastructuur (paden, routes, bewegwijzering): bijvoorbeeld het bereikbaar maken van onze recreatie- en belevingsgebieden, zoals de Rijnstrangen. 2. Ontwikkeling van aanbod voor dag- en verblijfsrecreatie: bijvoorbeeld het zichtbaar maken van cultuurhistorie, evenementenbeleid, accommodatiebeleid en thematische routes. 3.

Samenwerking en kwalitatief & innovatief ondernemerschap: bijvoorbeeld het oprichten van een Toeristisch Platform voor de Liemers en het ondersteunen van ondernemers met goede toeristischrecreatieve plannen. 4. Marketing, informeren & inspireren: goed en toekomstgericht gastheerschap, zowel op Zevenaars als Liemers niveau, promoot ons gebied voor zowel eigen inwoners als bezoekers van buiten de regio. Wij monitoren het beleidskader vrijetijdseconomie in 2023. Jaarlijks stellen wij een uitvoeringsagenda op, waarin activiteiten op de bovenstaande taakvelden worden uitgevoerd.

5.4.2 Wij nemen deel aan de Groene Metropool Regio: opgave Ontspannen Regio

2022-2026

Wij nemen deel aan regionale samenwerking om doelstellingen te behalen die wij niet op lokale schaal kunnen bereiken. Binnen het programma Ontspannen Regio van de Groene Metropoolregio werken we aan een goede balans tussen groei in verstedelijking, mobiliteit en economie, leefbaarheid, duurzaamheid en levendigheid. Als Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen zetten we in op een vitale sector voor recreatie en toerisme. Ook werken we aan complete voorzieningennetwerken in centra (project Bruisende Binnensteden Krachtige Kernen) en versterken we onze waardevolle natuur, landschap, cultureel erfgoed en culturele infrastructuur. 5.5 Verbeteren van de leefbaarheid van de gemeente, in stad, dorp, wijk of straat 5.5.1 Wij zetten in op verduurzaming van dorpshuizen

2023-2026

De energielasten van de dorpshuizen willen we structureel naar beneden brengen. Voor dorpshuizen in eigendom van stichtingen onderzoeken wij in 2023 welke geschikte verduurzamingsmaatregelen wij toe kunnen passen. De verduurzamingsplanning van ons eigen vastgoed is opgenomen in het Integraal Accommodatie Plan (IAP). Met het herijken van het IAP bekijken we of er ten aanzien van verduurzaming aanpassingen nodig zijn (zie ook 0.4.10 en 7.2.2). 5.6 Bevorderen van de aantrekkelijkheid van de openbare ruimte 5.6.1 Wij hebben meer aandacht voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte

60

2022-2032

We vinden het belangrijk dat de openbare ruimte aantrekkelijk, schoon en van goede kwaliteit is. De gewenste kwaliteit willen we in een plan vastleggen. Dit geldt voor alle onderdelen van de openbare ruimte zoals bijvoorbeeld groen, wegen en openbare verlichting. Dit plan noemen we het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte 2022-2032 (IBOR). Het plan geeft inzicht in de huidige omvang, opbouw en kwaliteit van de openbare ruimte en de visie en doelstellingen die de gemeente heeft voor het verbeteren en beheren hiervan. De uitgangspunten in het plan: • De basis voor een goed beheer is op orde en achterstanden lopen we in. • Het beheer draagt bij aan het vergroten van de biodiversiteit. • De openbare ruimte is klimaatbestendig, aantrekkelijk en uitnodigend. • Het beheer is duurzaam en circulair. • We betrekken inwoners bij de inrichting van de openbare ruimte. Het IBOR vormt de basis voor de verdere uitwerking in beheerplannen per onderdeel.

5.6.2 Wij vergroten de biodiversiteit

2023-2026

We willen meer soorten planten en dieren in onze gemeente. We moedigen inwoners aan om hier in hun eigen tuin aandacht aan te besteden. Als gemeente geven we het goede voorbeeld bij de keuze van ons plantmateriaal. Dit moet aantrekkelijk zijn voor vogels en insecten. We plaatsen voorzieningen voor dieren zoals nestkasten en zetten verder volledig in op ecologisch berm- en oeverbeheer. We gaan meer gefaseerd maaien. Waar mogelijk passen we sinusbeheer toe, een speciale manier van gefaseerd maaien. We maaien minder, maar vaker een deel van de bermen. 5.6.3 Wij breiden het aantal bomen uit

2023-2026

Voor elke nieuw geboren inwoner planten we een boom. Dit zijn er jaarlijks zo’n 400. Vierhonderd bomen per jaar vergen veel ruimte, die kunnen niet zomaar even geplant worden. Wij onderzoeken hoe we dit kunnen realiseren. Ook kappen we zo min mogelijk bomen. Als we toch een boom kappen, planten we een nieuwe terug. Bij het maken van herinrichtingsplannen kijken we of we extra bomen in het plan kunnen opnemen. We kiezen waar mogelijk boomsoorten die van nature in de gemeente voorkomen. 5.6.4 Wij bestrijden schadelijke planten

2023-2026

Planten die van nature niet in Nederland voorkomen en schadelijk zijn voor de natuur, mens of dier, bestrijden we. Een voorbeeld is de Japanse Duizendknoop. Wij doen dit door voorlichting aan inwoners te bieden als deze planten zich op privégrond bevinden. Als de planten in de openbare ruimte staan, gaat de gemeente deze intensief (laten) bestrijden. 5.6.5 Wij betrekken de samenleving bij de openbare ruimte

2023-2026

Inwoners, woningcorporaties, verenigingen en andere partners dagen we uit om samen met de gemeente iets moois te maken van de openbare ruimte. Nieuwe ideeën voor de openbare ruimte ondersteunen wij waar mogelijk. Binnen het IBOR-plan wordt ook aandacht besteed aan de participatie met de samenleving. Dit maakt weer onderdeel uit van het nog op te stellen gemeentebrede participatiebeleid. Dit onderwerp staat op de raadsagenda. Binnen dit resultaat beschrijven we de reeds gemaakte voorbereidingen inzake, dan wel ons voornemen tot uitvoering. Dit onder voorbehoud van de uitkomsten van de behandeling van dit onderwerp door de raad.

5.6.6 Wij verbeteren speel- en ontmoetingsplekken

2023-2025

61

Wij onderzoeken de behoefte en gewenste spreiding voor speel- en ontmoetingsplekken voor jong en oud. We leggen hierbij ook een relatie met de aanpak van overlast door jongeren. In een nog op te stellen Nota Speelplekken brengen wij de fysieke speel- en ontmoetingslocaties in kaart. We kijken daarbij in ieder geval naar een goede verdeling tussen en binnen de kernen, de (natuurlijke) inrichting van de speel- of ontmoetingsplek en of iedereen (ook kinderen met een beperking) hier kan spelen of verblijven. In iedere inspectieronde van de speelplekken toetsen we standaard op die uitgangspunten. In het kader van de herinrichting Angerlo gaan we een speelplek inrichten met deze uitgangspunten. Dit kan als voorbeeld dienen voor de nog op te stellen Nota Speelplekken. 5.6.7 Wij bevorderen de toegankelijkheid van de openbare ruimte

2023-2026

Het is belangrijk dat iedereen van de openbare ruimte gebruik kan maken en dat deze voor iedereen (ook voor mensen met een beperking) toegankelijk is. Bij de reguliere schouwen van de openbare ruimte wordt toegankelijkheid een vast onderdeel. In nieuwe projecten besteden wij standaard aandacht aan de toegankelijkheid.

VERPLICHTE BELEIDSINDICATOREN (BBV) Beleidsindicatoren Naam Jaar meting Gelderland

Zevenaar

Begroting Begroting 2025 2028

Niet sporters (%) 2022 46,80 53,70 48,50 47,50 Tijdens de Corona-pandemie zijn onze inwoners, net als in de rest van het land, minder gaan bewegen. Landelijke cijfers laten zien dat het beweeggedrag in diverse gemeenten weer stijgende is. Deze ontwikkeling is in 2022 in Zevenaar nog nauwelijks waarneembaar. Echter, door de inzet van de sportaanbieders en onze combinatiefunctionarissen, en extra inzet vanuit het Gezond Actief Leven Akkoord verwachten wij komende jaren een inhaalslag te maken.

VERBONDEN PARTIJEN Bedragen x € 1.000

Naam Vennootschap Ataro B.V.

Openbaar belang en doel

Bijdrage 2025

Ataro B.V. heeft als doel het beheren en exploiteren van maatschappelijk vastgoed.

2.435

WAT KOST HET? Exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

1.405

1.397

1.397

1.397

BATEN Baten tot de kadernota

Mutaties baten kadernota

62

Totaal mutaties baten kadernota

Totaal baten na de kadernota

1.405

1.397

1.397

1.397

11.568

11.529

11.596

11.612

1. Autonome ontwikkelingen

145

148

148

148

Bijdrage Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen

12

12

12

12

Bijdrage Streekarchivariaat De Liemers en Doesburg (SALD) Onderhoud groenareaal nieuwbouwlocaties Enghuizen, de Stede, en de Middag 2. Actualisatie bestaand beleid

69

71

71

71

65

65

65

65

227

227

227

227

Actualisatie bijdrage sportbedrijf

35

35

35

35

Versterken openbaar bibliotheekwerk en borging volwasseneneducatie Totaal mutaties lasten kadernota

192

192

192

192

372

375

375

375

Totaal lasten na de kadernota

11.940

11.903

11.970

11.986

Saldo voor bestemming

-10.535

-10.506

-10.573

-10.589

454

254

254

254

454

254

254

254

0

0

0

0

0

0

0

0

454

254

254

254

LASTEN Lasten tot de kadernota

Mutaties lasten kadernota

Mutaties reserves ONTTREKKINGEN Onttrekkingen tot de kadernota

Onttrekkingen kadernota Totaal onttrekkingen kadernota

Totaal onttrekkingen na de kadernota TOEVOEGINGEN Toevoegingen reserves tot de kadernota

Onttrekkingen kadernota Totaal toevoegingen kadernota

Totaal onttrekkingen na de kadernota Totaal mutaties reserves

63

Saldo na bestemming

-10.081

-10.252

-10.319

-10.335

tableCell49 tableCell50 tableCell51 tableCell52 tableCell44 tableCell45 tableCell46 tableCell47 TOELICHTING FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN

tableCell39 tableCell40 tableCell41 tableCell42

Mutaties exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

1. Autonome ontwikkelingen Bijdrage Groene Metropoolregio Arnhem-12 -12 -12 -12 Nijmegen De bijdrage per inwoner 2025 voor het regiobureau en de vijf opgaven bedraagt € 9,01. Dit is een stijging van € 0,46 ten opzichte van begroting 2024-2027. Oorzaken zijn o.a. de inflatie en de stijging van de cao-lonen. Daarnaast beïnvloedt de onzekerheid rondom cofinanciering de hoogte van de inwonerbijdrage. De bijdrage voor de regionale energie strategie 2023-2030 (RES) dekken wij net als vorig jaar uit de middelen van de specifieke uitkering "Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid". De bijdrage voor the economic board (TEB) bedraagt € 1,04 per inwoner. Een stijging van € 0,04 ten opzichte van de begroting 2024. De afspraak over de bijdrage aan TEB loopt tot en met 2025. In totaal een structureel nadeel van in totaal € 22.000 (programma 0 € 4.000 nadelig, programma 2 € 400 nadelig, programma 3 € 6.000 voordelig, programma 5 € 12.000 nadelig, programma 7 € 2.000 nadelig en programma 8 € 9.000 nadelig). Bijdrage Streekarchivariaat De Liemers en -69 -71 -71 -71 Doesburg (SALD) De bijdrage aan het Streekarchivariaat De Liemers en Doesburg (SALD) wordt voor Zevenaar structureel verhoogd met € 71.000. De stijging komt voort uit de ontwikkelingen van het e-depot.

Om te voldoen aan wet- en regelgeving en om duurzame bewaring van digitale informatie te realiseren, is een E-depot (digitale archiefbewaarplaats) nodig. Daarbij ramen we in 2025 eenmalig € 44.500 voor de projectleider. Onderhoud groenareaal nieuwbouwlocaties Enghuizen, de Stede, en de Middag

-65

-65

-65

-65

Vanaf 2025 komt het beheer van de openbare ruimte van de nieuwbouwlocaties Enghuizen, de Stede, en de Middag ten laste van openbaar groen. De structurele kosten voor het onderhoud van het nieuwe groen bedragen € 65.000.

2. Actualisatie bestaand beleid Actualisatie bijdrage sportbedrijf

-35

-35

-35

-35

In 2023 is het beheer van sportzaal De Bem ondergebracht bij Ataro BV en opgenomen in de DVO (dienstverleningsovereenkomst) tussen Ataro BV en de gemeente waarmee nu alle gemeentelijke sportaccommodaties zijn ondergebracht in de DVO. In de jaarrekening 2023 zijn de extra kosten toegelicht. De structurele effecten zijn verwerkt in deze kadernota (nadeel € 35.000). Versterken openbaar bibliotheekwerk en borging volwasseneneducatie

-192

64

-192

-192

-192

Vanaf 2025 zijn gemeenten wettelijk verplicht om te zorgen voor een volwaardige, toekomstgerichte openbare bibliotheek. Om de wettelijke taken van de bibliotheek uit te kunnen voeren is een verhoging van het bedrag per inwoner (naar € 21,00) nodig waardoor de Wsob (Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen) taken vanaf 2025 uitgevoerd kunnen worden én het aanbod aan volwasseneducatie met cultureel, maatschappelijk en sociaal belang, geborgd kan worden binnen de bibliotheek. De zorgplicht vanaf 2025 heeft als doel dat het bibliotheeknetwerk kwantitatief en kwalitatief in stand blijft en kan bijdragen aan lokale maatschappelijke opgaven. Door het verankeren van het aanbod volwasseneducatie aan de taken van de bibliotheek kunnen we tevens de kwaliteit, toegankelijkheid en uitvoerbaarheid van de wettelijke taak op volwasseneducatie vanaf 2025 waarborgen. De verhoging van het bedrag per inwoner ligt nog steeds onder het landelijke gemiddelde (in 2022 gemiddeld € 26,25 per inwoner) dat binnen andere organisaties alleen al nodig is voor de uitvoer van de Wsob. Doordat Kunstwerk! de bibliotheek een multifunctionele organisatie is kan, met de verhoging van het bedrag per inwoner naar € 21,00, worden volstaan om de wettelijke taken uit de Wsob uit te voeren en tegelijkertijd het volwasseneducatie aanbod met cultureel, maatschappelijk en sociaal belang te borgen.

Dit zorgt ervoor dat in de bibliotheek ook een ‘leven lang leren’ binnen bereik blijft voor de inwoners van Zevenaar. Het nadeel, verhoging subsidiebudget voor de bibliotheek, bedraagt € 192.000. In de verhoging is nog geen rekening gehouden met de structureel extra middelen die gemeenten m.i.v. 2025 ontvangen (meicirculaire 2024) van het Rijk. Deze aanvulling is nodig om het bedrag naar € 21,00 per inwoner te verhogen. In de, nog op te stellen, meerjarenbegroting 2025-2028 zal een voorstel worden verwerkt.

Totaal mutaties

-372

65

-375

-375

-375

6. SOCIAAL DOMEIN ALGEMEEN

Omschrijving

Dit programma gaat over de beleidsvelden maatschappelijke ontwikkeling, jeugd, arbeidsparticipatie, leefbaarheid en wijkgericht werken, vrijwilligers- en mantelzorgbeleid. Samen vormen deze beleidsvelden het sociaal domein. Hier rekenen we ook natuur- en milieueducatie toe. Voor het realiseren van de opgaven in het sociaal domein nemen we ook onderdelen uit de beleidsvelden sport, cultuur, veiligheid, ruimtelijke ordening en volkshuisvesting, gezondheid en onderwijs mee die bij andere programma's zijn ondergebracht. Begin 2020 is de Beleidsvisie sociaal domein 2020-2023 vastgesteld. Dit is een visie op hoofdlijnen voor het brede sociaal domein. We werken aan een samenhangend en integraal beleid. Hierbij sluiten we aan op de belevingswereld van de Zevenaarse inwoners en op de sociale structuren in onze gemeente. De visie draagt bij aan het realiseren van de ambities en doelstellingen binnen het sociaal domein. Hierbij gelden de volgende randvoorwaarden: financiële beheersbaarheid, goed opdrachtgeveropdrachtnemerschap en datagestuurd werken. De ambities voor het sociaal domein zijn: we doen wat nodig is; meer inwoners in Zevenaar leven in een (sociaal) veilige omgeving; meer inwoners doen zo zelfstandig mogelijk mee aan de maatschappij.

We houden bij de beleidsontwikkeling en uitvoering de volgende principes in acht: • Rechtszekerheid – we doen wat nodig is • Primaire levensbehoefte – eigen verantwoordelijkheid • Positieve gezondheid – samen verantwoordelijk • Integrale benadering – de mens staat centraal • Van en voor inwoners – inclusieve samenleving • Participatie – netwerk samenleving • Regionale samenwerking – slim volgen in de basis en vooroplopen waar nodig

Wat willen we? Wij willen dat iedereen kan meedoen in de samenleving. Mensen die hier hulp bij nodig hebben ondersteunen we zo goed mogelijk. We richten ons op preventie: voorkomen is beter dan genezen. Als problemen eerder gesignaleerd worden, kan er op een laagdrempelige manier een oplossing gezocht worden. Voor werkzoekenden zetten we primair in op het vinden van passend werk. Ontwikkelingen Ontwikkelingen in het sociaal domein Het sociaal domein staat voor een aantal grote uitdagingen. Bekend zijn de signalen over de kwaliteit van de zorg, maar ook de financiële houdbaarheid en de personele capaciteit baren zorgen. Hiervoor zijn op landelijk niveau diverse maatregelen bedacht die regionaal en lokaal uitgewerkt moeten worden. Specifiek worden genoemd: het Integraal Zorg Akkoord (IZA), het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), Het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO), de Hervormingsagenda Jeugd, het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming en de doordecentralisatie van beschermd wonen. Een rode draad in al deze maatregelen is de cruciale rol van sterke lokale teams. Deze teams staan (letterlijk) dichtbij de inwoners en werken vanuit verschillende disciplines samen en niet alleen gericht op de ondersteuningsvrager maar op diens hele omgeving (systeemgericht). Naast de lokale teams is er een belangrijke rol weggelegd voor een sterke sociale basis.

Die bestaat met name uit voorzieningen die bevorderen dat inwoners elkaar meer gaan ontmoeten, meer oog voor elkaar hebben en gezond leven, bewegen, en vitaliteit bevorderen. Deze elementen komen dan ook allemaal terug in de nieuwe visie op het sociaal domein. Alleen op deze manier zullen we in staat zijn om de genoemde uitdagingen van oplossingen te voorzien en ondersteuning en zorg op het vereiste niveau te krijgen en tegelijkertijd financieel houdbaar en praktisch uitvoerbaar te houden. Vanwege de samenhang tussen alle genoemde plannen, programma’s en agenda’s zullen we in de begroting 2025 - en daarna ook nog in de kadernota 2026 concrete voorstellen aan uw raad doen. Voorstellen waarvan wij overtuigd zijn dat die in onderlinge samenhang het meest bijdragen aan wat in onze gemeente nodig is en die tevens bijdragen aan het 66

terugdringen van het uitgavenniveau. Wij zullen deze voorstellen voorzien van een set indicatoren aan de hand waarvan u samen met ons de effectiviteit ervan kunt blijven volgen. Hervormingsagenda Jeugd en Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming Landelijk is de hervormingsagenda Jeugd vastgesteld en deze wordt regionaal en lokaal uitgewerkt in een uitvoeringsagenda. Regionaal en lokaal werken we aan de uitvoering en het vormgeven van het Toekomstscenario. Leidende principes voor beiden zijn: zorg dicht(er)bij, hulp bieden aan het hele gezinssysteem (0-100), sterke lokale toegang, professionals en het lokale team werken met elkaar samen, normaliseren waar dat kan. Voor Zevenaar betekent dit dat wij doorgaan op de ingeslagen weg. Ook in 2024 starten wij een groot aantal pilots met als beoogd resultaat het versterken van het voorveld en sociale basis. Gedurende de pilot worden de resultaten zo goed als mogelijk gemeten en bij een positief resultaat wordt de werkwijze voortgezet. In 2023 is het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) gestart. In 2024 wordt, samen met onze sociale partners, verder vormgegeven aan projecten en impulsen om integraal te werken aan onze sociale basis, gezondheid, sport en bewegen. Vanaf het moment dat de plannen voor 2024 gereed zijn, wordt er nagedacht over de invulling voor 2025.

De intentie is om eind 2024 een goed beeld te hebben wat er voor 2025 op stapel staat. In 2025 moeten de eerste evaluaties over de inzet van 2024 gerealiseerd zijn om de afweging te maken wat binnen Zevenaar een toegevoegde waarde ligt en waar niet. Naast het GALA is in 2023 ook het Integraal ZorgAkkoord (IZA) gestart. De benodigde veranderingen om de hervormingsagenda in te vullen zijn niet te behalen op lokaal niveau, daar hebben we de regio voor nodig. In 2024 gaan we verder met het verstevigen van de regionale structuur om de gezamenlijke projecten te realiseren. Gemeente Zevenaar pakt hierin een aanwezige rol om de samenwerking te bevorderen. Over de ontwikkelingen omtrent GALA en IZA is uw raad in mei meegenomen via een Raadsinformatie brief. Preventieve voorzieningen voor ouders en kinderen Geïndiceerde jeugdzorg is niet altijd nodig, ondersteuning vanuit een voorliggende voorziening voor ouders en kinderen kan dan voldoende zijn. Investeren in deze voorzieningen is nu belangrijk, denkt u aan het maatschappelijk werk op school en het jongerenwerk en bijeenkomsten voor ouders waarin ze handvatten krijgen voor de opvoeding en tips en handvatten aan elkaar geven. Participatiewet in Balans Het wetsvoorstel Participatiewet in balans is, na instemming door de ministerraad, in februari 2024 voor advies naar de Raad van State gestuurd.

Participatiewet in balans beschrijft maatregelen die op korte termijn een stap in de goede richting zetten (spoor 1) en maatregelen die pas op langere termijn realiseerbaar zijn en waarbij ook naast de Participatiewet naar sociale zekerheid in bredere zin wordt gekeken (spoor 2). Spoor 3 versterkt de vakkundigheid in de uitvoering van de Participatiewet. Als uitwerking op het wetsvoorstel worden in de drie kamerbrieven een aantal concrete beleidsmaatregelen voorgesteld die in 2024 zouden kunnen ingaan. Re-integratieverordening De raad besluit in het tweede kwartaal van 2024 over het al dan niet instemmen met de reintegratieverordening Participatiewet 2024. Landelijk is onder de noemer van “Breed Offensief” een aantal wijzigingen doorgevoerd in de Participatiewet. Het doel van Breed Offensief is om zowel voor werkgevers als voor werknemers die op grond van de Participatiewet ondersteund worden (bijvoorbeeld met een loonkostensubsidie) de transparantie te vergroten. Om dit te bereiken, moeten gemeenten zowel het ondersteuningsaanbod als de administratieve processen explicieter in de Re-integratieverordening vastleggen. Daarom zal onze gemeentelijke Re-integratieverordening aangepast moeten worden. Wet Wams De wet Wams biedt de juridische grondslag om de noodzakelijke persoonsgegevens domeinoverstijgend te delen, te verzamelen en te verwerken.

Dit zal de gemeente de mogelijkheid bieden mensen en gezinnen met meervoudige problematiek die ondersteuning nodig hebben vanuit verschillende wetten en/of andere domeinen te kunnen helpen. De wet Wams is in september 2023 controversieel verklaard, hierdoor is nog niet bekend wanneer het wetsvoorstel wordt behandeld en eventueel in werking treedt. Wij houden u op de hoogte over de ontwikkelingen van deze wet. Preventie discriminatie 67

Om discriminatie tegen te gaan krijgt de gemeente vanaf 2024 een structurele decentralisatie-uitkering. Dit volgt hierna jaarlijks. Vizier adviseert de gemeente over het inzetten van de middelen binnen de gemeente. De inzet van de middelen vanaf 2025 volgt in de meerjarenbegroting. Buurtbemiddeling vanaf 2025 Bij burenruzies en andere conflicten in de buurt kunnen inwoners onafhankelijke hulp van buurtbemiddeling door Rijnstad inschakelen. Door de inzet van onafhankelijke bemiddelaars kan een juridische rechtsgang voorkomen worden en lopen conflicten niet verder uit de hand. Voor de buurtbemiddeling werkt de gemeente samen met gemeenten Duiven en Westervoort en de woningcorporaties die daar actief zijn. De inwoners kunnen zelfstandig buurtbemiddeling inschakelen, maar worden ook actief doorverwezen door de woningcorporaties. Het aantal zaken voor buurtbemiddeling groeit, en daarom zijn er meer kosten op de coördinatietaken. Ook wordt verkend welke rol buurtbemiddeling in preventie kan spelen, dit kan mogelijk in de toekomst investeringen vragen. Schuldhulpverlening vanaf 2024 Het ministerie van SZW heeft samen met de VNG, NVVK en Divosa gewerkt aan een verbeterplan om de kwaliteit van schuldhulpverlening per gemeente te waarborgen. Dit verbeterplan bestaat uit de basisdienstverlening. In de basisdienstverlening worden verschillende elementen beschreven.

Het doel van de basisdienstverlening is om het aantal schuldregelingen jaarlijks te verdubbelen. Indien het aantal schuldregelingen op geleidelijke schaal wordt verdubbeld, is de verwachting dat de kabinetsdoelstelling om het aantal huishouden met problematische schulden te halveren per 2030 dichterbij komt. Met het aanbieden van de elementen van basisdienstverlening worden de verschillen tussen gemeenten ten opzichte van bereik en aanbod verkleind. Er is aandacht voor het bieden van sneller perspectief en de verbetering van de kwaliteit van begeleiding en nazorg. Naast de implementatie van de basisdienstverlening zijn er ook twee maatregelen in de gehele schuldhulp keten geïdentificeerd die mogelijk een bijdrage leveren aan het vergroten van het aantal schuldregelingen. Hier wordt nog nader onderzoek naar gedaan. De eerste maatregel heeft betrekking op het verbeteren van de samenwerking tussen de gemeentelijke schuldhulpverlening en het schuldenbewind. De tweede maatregel heeft betrekking op het organiseren van een landelijk meldpunt schulden. Gemeenten ontvangen al middelen voor het vormgeven van schuldhulpverlening. Aanvullend hierop stelt het Rijk vanuit de Aanpak geldzorgen armoede en schulden structureel € 40 miljoen beschikbaar voor dienstverlening bij gemeenten vanaf 2024.

Minimabeleid Het Centraal Planbureau waarschuwde het kabinet in augustus 2023 dat de armoede verder zou toenemen als er niet opnieuw maatregelen zouden worden genomen om de laagste inkomens te ondersteunen. De ingrepen in de huurtoeslag en het kindgebonden budget zorgen ervoor dat hun koopkracht in 2024 hier en daar een bescheiden plusje kent. Het Nibud heeft aangegeven dat de koopkracht voor een alleenstaande met bijstand in 2024 daalt met 4,3 procent. Minima-effectrapportage Onderzoek door het Nibud naar het gemeentelijk minimabeleid in Zevenaar laat zien dat alle huishoudtypen kunnen rondkomen. De verschillen tussen huishoudtypen zijn echter wel groot waardoor een heroverweging van de regelingen en de mate van ondersteuning gewenst is. Daarnaast dient te worden opgemerkt dat het onderzoek een papieren werkelijkheid betreft. In het onderzoek wordt ervan uitgegaan dat inwoners gebruik maken van de regelingen waar recht op bestaat. Om ervoor te zorgen dat inwoners datgene krijgen om hun bestaan zeker te stellen, is het terugdringen van niet gebruik van belang. Terugdringen niet gebruik Voor het terugdringen van het niet gebruik kan voor wat betreft de individuele inkomenstoeslag (en andere minimaregelingen) worden gekeken naar de gemeente Utrecht, waar deze toeslag ambtshalve wordt verstrekt.

Daarnaast kan gebruik worden gemaakt van de plannen van het kabinet omtrent het terugdringen van niet gebruik. Het kabinet wil het mogelijk maken dat gemeenten, UWV en SVB mensen actief gaan wijzen op uitkeringen en voorzieningen waar zij mogelijk recht op hebben. Het kabinet wil zo het gebruik van regelingen bevorderen en de bestaanszekerheid vergroten. Asiel en opvang 68

Vanuit het rijk krijgt de gemeente drie taakstellingen voor opvang en huisvesting: asielzoekers, statushouders en Oekraïense ontheemden. Het beroep op opvang en huisvesting voor deze drie groepen neemt toe. Met de inwerkingtreding van de spreidingswet wordt het realiseren van deze taakstellingen op de Provinciale Regie Tafel (PRT) geagendeerd en besproken. Het is mogelijk om de drie taakstellingen met de regiogemeenten op het niveau van Midden-Gelderland en de Liemers uit te wisselen. De kosten die gepaard gaan met de uitvoering van de spreidingswet hebben de komende jaren ook gevolgen voor de begroting van de gemeente. In verband met deze drie taakstellingen moet er een integrale afweging worden gemaakt over de opvang en huisvesting van deze groepen. De verschillende taakstellingen vragen om meer ambtelijke inzet van de gemeente en de woningcorporaties. Door het tekort aan woningen moeten we gezamenlijk kijken naar alternatieve woonvormen zoals flexwonen en deelwonen. De opvang en huisvesting van de doelgroepen en de alternatieve woonvormen hebben gevolgen voor de druk op bijvoorbeeld de gezondheidszorg, het onderwijs en leefbaarheid. Dit heeft ook gevolgen voor de caseload van onze partnerorganisaties zoals de RSD. Door de taakstelling voor de huisvesting van de statushouders stijgt het aantal inburgeraars ook.

De bijdrage van het rijk voor de onderwijsroutes stijgt mee met het aantal inburgeraars. De bijdrage van het rijk voor de uitvoeringskosten echter niet. Dit betekent dat er meer formatie en structurele middelen nodig zijn voor de uitvoering van de inburgering. Hierbij is de gedachte dat hoe meer we investeren in goede inburgering en toeleiding naar (betaald) werk, hoe minder mensen op termijn afhankelijk worden van een uitkering of inkomensondersteunende maatregelen. Opvang Oekraïners De oorlog in Oekraïne duurt voort. Er is nog geen duidelijkheid over toekomstscenario's op nationaal en Europees niveau. De verwachting is dat de taakstelling alleen maar zal stijgen de komende jaren. Naarmate de oorlog langer voortduurt komt de vraag naar meer duurzame vormen opvang en huisvesting aan de orde. Maatschappelijke ondersteuning en welzijn De druk op het systeem van zorg en ondersteuning wordt steeds groter vanwege toenemende complexiteit, verzwaring van problematiek, verdere decentralisaties vanuit de rijksoverheid, kostenstijgingen en capaciteitsproblemen. Dit maakt de noodzaak voor een versterking van het voorliggende veld en sociale basis van de samenleving urgent. Door een sterke sociale basis kunnen inwoners meer zelf. Daardoor kunnen zorgprofessionals zich richten op die situaties die om specifieke deskundigheid vragen.

De versterking van het voorliggend veld vraagt om investeringen in bestaande en/of nieuw op te zetten algemene voorzieningen, zoals maatschappelijk werk en opbouwwerk. Zo kunnen met kortdurende ondersteuning inwoners vaak weer verder en erger wordt voorkomen. We actualiseren ons beleid en (delen van de) inkoop maatschappelijke ondersteuning zodat we die inwoners die een maatwerkoplossing nodig hebben, goed en efficiënt(er) kunnen ondersteunen. Beleidskaders • Notitie participatie, een kijk op de samenwerking tussen inwoners en gemeente 2018 • Convenant Schoolveiligheid (Financiële en inhoudelijke onderlegger: Samenwerkingsagenda Veilig en Zorgzaam Schoolklimaat) • Radar-rapport behorende bij raadsvoorstel 'Toekomst uitvoering participatiewet' (vastgesteld: raad Rijnwaarden 27-6-2017 en raad Zevenaar 6-7-2017) • Agenda werk en economie (april 2018) • Bestuurlijke opdracht RSD 2024-2026 • Re-integratieverordening 2017 • Beleidsplan Jeugdwet, Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) en Participatiewet 2020-2023 (2020) • Beleidsvisie Sociaal domein 2020-2023 (2020) • Beleidsnota Armoede en Schuldhulpverlening (2019) • Onderwijskansenbeleid 2020- 2023 • Uitvoeringsagenda Onderwijskansenbeleid 2020-2023 • Verordening maatschappelijke ondersteuning Zevenaar 2023. • Beleidsregels en Nadere regels Wmo 2022.

• Kadernota Samen aan Zet 2022 en verder (transformatie beschermd wonen naar beschermd thuis). • Verordening jeugdhulp 2023 inclusief beleidsregels en nadere regels

69

WAT WILLEN WE? 6. Sociaal domein Wij willen dat iedereen kan meedoen in de samenleving. Mensen die hier hulp bij nodig hebben ondersteunen we zo goed mogelijk. We richten ons op preventie: voorkomen is beter dan genezen. Als problemen eerder gesignaleerd worden, kan er op een laagdrempelige manier een oplossing gezocht worden. Voor werkzoekenden zetten we primair in op het vinden van passend werk.

WAT DOEN WE? Overzicht resultaten 6.1.1 Bestendigen en versterken samenwerking armoedeplatform

2022-2026

6.1.2 Wij synchroniseren waar mogelijk de inkomensgrenzen van minimaregelingen

2022-2024

6.1.3 Wij breiden de aanpak vroegsignalering schulden uit en zetten in op doorontwikkeling hiervan 6.2.2 Wij bieden een herkenbare toegang tot het sociaal domein

2022-2023

6.2.3 Wij verbeteren de afspraken en sturen op het aantal contracten met (regionale) aanbieders van jeugdzorg en wmo 6.2.4 Wij werken efficiënt en eenvoudig in het sociaal domein

2022-2026

6.2.5 Wij stellen een verbeterplan doelgroepenvervoer op

2023-2025

6.2.6 Wij volgen de landelijke (financiële) ontwikkelingen rondom jeugdzorg

2022-2026

6.3.1 Wij onderzoeken een manier van waardering voor mantelzorgers

2022-2023

6.4.1 Wij willen een passende uitvoering van de Participatiewet

2022-2025

6.4.2 Wij heroverwegen de bezuinigingen in het maatschappelijke veld

2023-2024

6.4.3 Wij experimenteren met de regels voor werkzoekenden voor het verkrijgen van een baan en de regels voor vrijwilligerswerk

2022-2024

2023-2025

2022-2026

6.1 Verruimen van de inkomensondersteuning voor meer bestaanszekerheid van inwoners 6.1.1 Bestendigen en versterken samenwerking armoedeplatform

2022-2026

We evalueren de aanpak van de bestrijding van armoede zoals beschreven in de beleidsnotitie armoede en schulden voor de periode 2019-2022. Ook laten we een minima-effectrapportage door het NIBUD uitvoeren, waarbij de financiële gevolgen van het synchroniseren van de inkomensgrens voor inwoners inzichtelijk wordt. Tevens zullen we het NIBUD vragen om inzichtelijk te maken voor welke huishoudtypen er mogelijk sprake is van een armoedeval. Daarnaast kijken we naar wat het verhogen van de inkomensgrens voor de inwoner aan welzijn en preventie oplevert. De uitkomsten van het NIBUD-onderzoek en van de beleidsevaluatie bespreken we met het armoedeplatform. De uitkomsten verwerken we in een nieuwe Beleidsnota armoede en schulden. Samenwerking met het armoedeplatform bestendigen en versterken we. 6.1.2 Wij synchroniseren waar mogelijk de inkomensgrenzen van minimaregelingen

2022-2024

De ambitie is om dezelfde inkomensgrens te gebruiken voor alle regelingen. Zo is het voor inwoners eenvoudiger te bepalen wanneer zij op welke hulp kunnen rekenen. De inkomensgrenzen voor de minimaregelingen zijn, op de individuele inkomenstoeslag (110%) en de collectieve zorgverzekering (140%, derde pakket) na, allemaal gesteld op 120%. We onderzoeken verdere synchronisatie van de inkomensgrenzen. 6.1.3 Wij breiden de aanpak vroegsignalering schulden uit en zetten in op doorontwikkeling hiervan 70

2022-2023

We willen nog meer inzetten op het in een vroeg stadium helpen van inwoners die financiële problemen ondervinden. Hiervoor richten wij ons op het doorontwikkelen en uitbreiden van de aanpak vroegsignalering schulden in de uitvoering door onze schuldhulpverleningsconsulenten. Nadere doelstellingen ten behoeve van vroegsignalering schulden werken we in de komende Beleidsnotitie armoede en schulden voor 2023 en verder uit. 6.2 Ondersteunen van inwoners door passende jeugd- en maatschappelijke zorg, hulp en ondersteuning aan te bieden 6.2.2 Wij bieden een herkenbare toegang tot het sociaal domein

2023-2025

De toegang tot het sociaal domein moet zowel fysiek, telefonisch als elektronisch te benaderen zijn. De inwoner met een ondersteuningsvraag kan rekenen op goede informatie en advies, kortdurende ondersteuning, verwerking van een hulpvraag, een beschikking en/of een doorverwijzing naar een ander loket, zoals het Centrum voor Indicatiestelling Zorg (CIZ) voor ondersteuning vanuit de Wet Langdurige Zorg of zorg op basis van de Zorgverzekeringswet (ZVW). De komende jaren zetten wij in op het bieden van een integrale intake voor inwoners met ondersteuningsvragen. Daarbij kijken wij ook naar integrale dienstverlening. Ook voor andere professionals, die contact hebben met inwoners van de gemeente Zevenaar is de toegang tot hulp en ondersteuning een herkenbare en belangrijke partner. Voor inwoners die geen ondersteuningsvraag hebben (maar wel problemen kennen) en multi-probleem casussen bieden wij een integrale aanpak van de vraagstukken. 6.2.3 Wij verbeteren de afspraken en sturen op het aantal contracten met (regionale) 2022-2026 aanbieders van jeugdzorg en wmo De kwaliteit van de zorg aan onze jeugdigen monitoren we continu door middel van cliëntervaringsonderzoeken, accountantsgesprekken en controle op doelmatigheid, rechtmatigheid en kwaliteit. In de aanbestedingstrajecten hebben wij altijd aandacht voor de kwaliteit van de zorg.