Bijlage 1. 1212658 Kadernota 2025-2028

Door de invoering van de Omgevingswet heeft ODRA drie aanvullende posten opgenomen in haar begroting die wij dekken uit het reeds eerder beschikbaar gestelde budget voor structurele effecten Omgevingswet. Het gaat om € 13.000 aan structurele kosten Omgevingswet voor aansluiting op landelijke voorzieningen en het digitaal stelsel omgevingswet (DSO), om € 19.000 voor aanvullende werkzaamheden voor ernstige bodemsaneringen. Deze taak is door het Rijk van de provincie overgedragen aan de gemeente, echter zonder middelen en om € 27.000 voor uitbreiding regionale samenwerking milieubeleid. Overeenkomstig de doelstellingen vanuit de Omgevingswet en nog eens bevestigd in de adviezen van de Commissie Van Aartsen (i.h.k. van de robuustheid van OD’s) moeten omgevingsdiensten integraal betrokken zijn bij het opstellen van milieunormen in het omgevingsplan. Omgevingsdiensten moeten een inhoudelijk advies geven over de milieunormering evenals een uitvoeringstoets. Dit vraagt om meer uitvoeringsgeoriënteerde betrokkenheid aan de voorkant van de beleidscyclus die ook niet stopt bij de gemeentegrenzen. Rekening houdend met de aanvullende taken die ODRA voor ons uitvoert is er een structureel nadeel vanaf 2025 van in totaal € 35.000 (programma 0 € 21.000 nadelig, programma 1 € 300 nadelig, programma 7 € 71.000 nadelig, programma 8 € 57.000 voordelig). Uitbreiding van 27 naar 29 raadsleden

0

-32

-42

-42

Het aantal raadsleden is afhankelijk van het aantal inwoners. Hiervoor zijn gemeenten ingedeeld in inwonersklassen. Na de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 gaan we van 27 naar 29 raadsleden. Dat betekent een hogere vergoeding aan raadsleden. In 2026 een bedrag van € 32.000 en vanaf 2027 structureel € 42.000. Verwachte compensatie loon- en prijsstijgingen gemeenschappelijke regelingen

337

337

337

337

In de kadernota zijn de bijdragen aan de gemeenschappelijke regelingen geraamd inclusief de loon- en prijsstijgingen voor het jaar 2025. In de gemeentebegroting wordt deze compensatie pas na de meicirculaire in de begroting verwerkt. Hierdoor ontstaat nu in de kadernota een te negatief beeld. Daarom ramen wij nu in een stelpost de verwachte compensatie voor lonen en prijzen van de gemeenschappelijke regelingen. De compensatie voor loon- en prijsstijgingen in de algemene uitkering en de eigen belastinginkomsten voor de gemeenschappelijke regelingen in deze kadernota ramen wij op € 337.000. Samenvattend betekent dit dat de stijging van de bijdragen aan de gemeenschappelijke regelingen van € 800.000 voor een bedrag van € 337.000 wordt gecompenseerd.

26

2. Actualisatie bestaand beleid Cloudgang gemeentelijke applicaties

-76

-50

-50

-50

Steeds meer toepassingen van software worden afgenomen als een dienst. We kiezen er in Zevenaar voor de transitie naar de cloud op een natuurlijk moment te realiseren. De komende tijd verwachten we cloudtransities bij applicaties van Centric, Stratech schuldhulpverlening en dienstverleningssoftware. We ramen eenmalig in 2025 € 26.000 en structureel € 50.000.

Doorontwikkeling en versterking RID

-731

-789

-837

-887

De I&A-visie- en strategie 2023-2025 "Beter samen" is vastgesteld. Hierbij heeft uw raad gekozen voor de minimale variant. Bij de kadernota 2026-2029 valt het besluit of het wenselijk en financieel haalbaar is om over te stappen op de optimale of groeivariant. Om goed en veilig ten dienste te kunnen staan van onze inwoners en bedrijven willen de drie Liemerse gemeenten de komende jaren de digitalisering en innovatieve technologie bij kunnen benen. Door deze kwaliteitsimpuls kan de RID zich hoognodig ontwikkelen tot een moderne uitvoeringspartner op ICT-gebied.

Functieboek griffie

-8

-8

-8

-8

Vanwege een verwachte aankomende wetswijziging en de werving van een nieuwe griffier is besloten om het functieboek van de griffie aan te passen. Dat wil concreet zeggen dat de functie van de nieuwe griffier ingeschaald gaat worden in schaal 14. De huidige inschaling is schaal 13. Dit betekent een structurele verhoging van € 8.000.

Inkoop-/aanbestedingsexpertise/-ondersteuning -95 0 0 0 HRM-systeem Het personeelsinformatiesysteem moet op basis van de waardeomvang en de aanbestedingsregels Europees worden aanbesteed. Bij het aanbestedingstraject van het nieuwe HRM-systeem ramen wij nu ook de (inhuur)kosten van procesbegeleiding en expertise. Deze schatten wij in op eenmalig € 25.000. Voor de implementatie inclusief de kosten van schaduwdraaien ramen we eenmalig € 70.000.

Verbeterplan doelgroepenvervoer

0

0

0

0

In de raad van 27 maart 2024 is het verbeterplan doelgroepenvervoer vastgesteld. In de 1e voortgangsrapportage hebben wij de kosten van het verbeterplan in 2024 geraamd. In deze kadernota ramen wij de kosten die daarmee vanaf 2025 zijn gemoeid; voor uitvoering van het verbeterplan structureel een vervoersconsulent Wmo (€ 60.000) en voor maatregelen voorliggende voorzieningen (€ 65.000). De vervoersconsulent ramen wij op programma 6. De maatregelen voorliggende voorzieningen op programma 4 (leerlingenvervoer). Wij ramen op dit moment een besparing in op de vervoerskosten, gelijk aan de opgenomen kosten. Hiermee wordt de aanpassing budgettair neutraal.

27

Werkplekken Turmac Kantoorgebouw

0

-5

-5

-5

Door de groei van het personeel de afgelopen jaren naar ruim 350 fte neemt de druk op het aantal beschikbare werkplekken toe. Naast een aantal andere interventies, zien we kans om in het gebouw 14 werkplekken toe te voegen. Hierbij hoort een investeringsbedrag van € 50.000 en een jaarlijkse afschrijvingslast van € 5.000.

Totaal mutaties

-667

28

-641

-699

-749

1. VEILIGHEID ALGEMEEN

Omschrijving

Dit programma gaat over brandweerzorg, crisisbeheersing en integrale veiligheid. Wat willen we? We zetten ons in voor een veilige en leefbare samenleving. Samen met onze inwoners werken we aan een omgeving waarin iedereen zich veilig voelt. Thuis, op straat, in het dorp of de stad én in het buitengebied. Ontwikkelingen Veiligheidsagenda De kaders vanuit Veiligheid zijn vastgelegd in de Integrale Veiligheidsagenda 2023-2026. Naast de reguliere werkzaamheden is er de aankomende jaren extra aandacht voor: • De aanpak van de georganiseerde criminaliteit • Zorg en veiligheid • Digitale veiligheid Georganiseerde criminaliteit Het gevaar van georganiseerde criminaliteit is dat illegale activiteiten en reguliere functies in de gemeente naar elkaar toegroeien. Dat ondermijnt de democratische rechtsstaat en schaadt de samenleving en de levens van (jonge) en kwetsbare mensen op allerlei manieren. We zetten in op bewustwording van onze medewerkers en we proberen samen met inwoners en bedrijven de weerbaarheid te vergroten. We zetten in op het vergroten van de veiligheid van bedrijventerreinen en het buitengebied. Voor de aanpak van de georganiseerde criminaliteit vragen we in het bijzonder aandacht voor de aanpak van het vakantiepark de Rhederlaagse Meren.

Aanpak vakantiepark Rhederlaagse Meren Vanaf 2022 treden we samen met de Provincie handhavend op bij Recreatiepark Rhederlaagse Meren tegen permanente bewoning. Naar aanleiding van de controles hebben wij verschillende handhavingsprocedures tegen permanente bewoning in behandeling. Dit brengt naast problemen met inschrijvingen BRP ook sociale problemen aan het licht. Tevens hebben wij diverse procedures in behandeling voor overtredingen van artikel 13b Opiumwet. Binnen onze organisatie zijn er meerdere afdelingen betrokken bij de aanpak. De aanpak is complex en afdelingsoverstijgend. Vanaf eind 2023 hebben we met een projectleider gewerkt. Dit was een belangrijke stap in de aanpak, voor zowel het vakantiepark als onze partners en medewerkers hadden we één vast aanspreekpunt. Daarom is in de 1e VGR een budget gevraagd voor de functie van projectleider vanuit OOV in 2024. We zien dat de aanpak effect sorteert en dat de eerste stappen worden gezet om de permanente bewoning te beëindigen. Om de huidige aanpak voort te zetten en de continuïteit te waarborgen moeten we verder investeren. De aanpak van permanente bewoning op het park is complex, kan soms moeizaam verlopen en is bovenal een aanpak van de lange adem. Zorg en veiligheid Halverwege 2024 starten de nieuwe, vaste procesregisseurs van het team zorg en veiligheid.

De procesregisseurs uit het team zijn verantwoordelijk voor het coördineren, ontwikkelen, structureren, bewaken, onderhouden en versterken van de samenwerking tussen professionals in het sociaal- en veiligheidsdomein. Door het team zorg en veiligheid (sociaal domein) kunnen we sneller en professioneler reageren op signalen en meldingen. Graag willen we ons proces doorontwikkelen, zoals beschreven in onze IVA 2023-2026, naar een persoonsgerichte aanpak (PGA). Hiermee kunnen we de samenwerking organiseren tussen tal van in- en externe partners bij complexe casuïstiek. Ook biedt de lokale PGA goede handvatten voor afbakening van de doelgroep, gegevensdeling, monitoring en het integreren van bestaande overleggen. Digitale criminaliteit 29

Helaas wordt de impact van online criminaliteit op slachtoffers onderschat. Daarbij gaat het niet alleen om financiële schade en verlies van waardevolle gegevens, maar ook om verlies van vertrouwen, de wereldwijde schaal van verspreiding en victimblaming (het slachtoffer wordt aan de spreekwoordelijke schandpaal genageld), en het gevoel nooit slachtoffer af te zijn. Het startpunt voor ons is het vergroten van de bewustwording en weerbaarheid van burgers en ondernemers.

Beleidskaders • Integrale Veiligheidsagenda 2023-2026 • Toezicht en handhavingsbeleid 2018-2022

WAT WILLEN WE? 1. Veiligheid We zetten ons in voor een veilige en leefbare samenleving. Samen met onze inwoners werken we aan een omgeving waarin iedereen zich veilig voelt. Thuis, op straat, in het dorp of de stad én in het buitengebied.

WAT DOEN WE? Overzicht resultaten 1.1.1 Wij voorkomen dat jongeren overlast op straat veroorzaken en treden op tegen van overlast gevende en/of criminele jeugdgroepen 1.1.2 Wij zetten in op het terugdringen van meldingen van personen met verward gedrag en betere begeleiding naar passende hulp 1.1.3 Wij vergroten en bewaken de veiligheid en leefbaarheid in alle kernen

2022-2026

1.2.1 Wij vergroten de zichtbaarheid van de boa's in buurten en wijken en werken aan het verhogen van het veiligheidsgevoel

2023-2023

30

2022-2024 2022e.v.

1.1 Bestrijden van ernstige overlast en criminaliteit 1.1.1 Wij voorkomen dat jongeren overlast op straat veroorzaken en treden op tegen 2022-2026 van overlast gevende en/of criminele jeugdgroepen We zetten in op preventief jongerenwerk buiten de organisatie (outreachend) in Zevenaar. Dit jongerenwerk houdt in dat de jongerenwerkers ondersteuning bieden binnen de leefwereld van de jongeren. In 2022 start een pilot jongerenwerk op straat. Dit wordt in 2023 geëvalueerd. Bij preventief beleid kijken we ook naar maatregelen om te voorkomen dat jongeren overlast veroorzaken. Voldoende speel- en sportvoorzieningen en locaties voor het organiseren van activiteiten voor jongeren kunnen preventief werken en overlast elders beperken of voorkomen. Voor de aanpak van overlast veroorzakende en/of criminele jeugdgroepen werken we samen met betrokken partijen op basis van het in 2022 afgesproken convenant. Gezien de ontwikkeling van de problematiek met overlast veroorzaakt door jeugdigen in onze gemeente willen we, naast het outreachend jongerenwerk, de inzet van jeugdboa's onderzoeken. Een jeugdboa richt zich specifiek op jeugdigen en de daarbij horende overlast. De inzet van een jeudgboa gaat een stap verder dan het jongerenwerk en kan een repressief karakter aannemen. De jeugdboa kan handhavend optreden. In 2023 start een pilot met de inzet van jeugdboa’s.

Belangrijk hierbij is dat we deze problematiek vanuit inhoud en bestuurlijk-ambtelijke inzet integraal benaderen vanuit beide prevalente belangen: zorg voor onze jongeren en zorg voor de handhaving van de openbare orde en veiligheid.

1.1.2 Wij zetten in op het terugdringen van meldingen van personen met verward 2022-2024 gedrag en betere begeleiding naar passende hulp Er kan sprake zijn van ordeverstorend verward gedrag bij bepaalde ziektebeelden, verslavingsproblematiek of andere onderliggende psychosociale problemen. De verbinding tussen zorg en veiligheid is van cruciaal belang voor het integraal bieden van ondersteuning voor kwetsbare inwoners met multiproblematiek en begeleiding naar passende hulp. We beschrijven onze integrale aanpak op het gebied van preventie en dienstverlening in een lokaal plan kwetsbare inwoners. Dit doen we samen met maatschappelijke partners, ervaringsdeskundigen en (vertegenwoordigers van) inwoners. Lokaal richten we ons op voorzieningen als respijtzorg en tijdelijke opvang. We werken daarbij via de lijn: voorkomen en signaleren – dienstverlening – toezicht en handhaving. Regionale voorzieningen gelden als vangnet. Veiligheid en handhaving is het sluitstuk van de keten. We werken samen met de politie indien er sprake is van verstoring van de openbare orde en veiligheid, maar ook wanneer er sprake is van zorgvragen die door politie geconstateerd worden. Vanuit deze samenwerking zorgen we voor een zorgvuldige en adequate hulpverlening bij huiselijk geweld en overlast gevende personen.

1.1.3 Wij vergroten en bewaken de veiligheid en leefbaarheid in alle kernen

2022-e.v.

Samen met onze inwoners werken we aan een omgeving waarin iedereen zich veilig voelt. Thuis en op straat, in het dorp en de stad én in het buitengebied. We werken hiervoor samen met partners vanuit het werkveld, zoals de politie en partners vanuit het RIEC-verband. Het RIEC is het Regionale Informatie- en Expertise Centrum dat zich richt op bestrijding van ondermijnende criminaliteit. We zorgen voor een veilige en prettig leefbare gemeente. Hierbij hebben we een aantal speerpunten: • De inzet van cameratoezicht zien we als laatste inzetmiddel, we willen dit dus zo min mogelijk inzetten. Tijdelijke inzet van camera’s kan een overweging zijn. • We continueren de inzet van het kernteam ondermijning. We zetten in op kleinschalige controles met interne collega’s, waar nodig aangevuld met onze partners uit het RIEC-verband. • We geven uitvoering aan Uitvoeringsplan Ondermijning 2022-2023. • We geven opvolging aan de aanbevelingen uit Weerbaarheidsscan (2022) van het RIEC. 31

Regionaal, vanuit het RIEC, maar ook door de Provincie Gelderland wordt geïnvesteerd in de aanpak van ondermijning op verschillende vlakken. Willen we hiervan profiteren dan is nu het moment om hieraan deel te nemen. Zo zijn we gestart met Ariadne (aanpak vakantieparken). Er is een Districtelijk ondermijningsteam ingesteld dat kan ondersteunen bij integrale controles en is er een platform veilig ondernemen actief, dat zich specifiek richt op het buitengebied.

1.2 Met toezicht en handhaving inzetten op naleving van de regelgeving 1.2.1 Wij vergroten de zichtbaarheid van de boa's in buurten en wijken en werken aan 2023-2023 het verhogen van het veiligheidsgevoel Boa’s zijn beter zichtbaar in buurten en wijken en zijn voor inwoners goed bereikbaar. Door capaciteitsuitbreiding is er meer handhavingsinzet, aansturing en informatieanalyse. Dit resulteert in een veiligere leefomgeving door verbeterde samenwerking intern (Openbare Orde & Veiligheid en Sociaal Domein) en met de politie.

VERPLICHTE BELEIDSINDICATOREN (BBV) Beleidsindicatoren Naam Jaar meting Gelderland

Zevenaar

Begroting Begroting 2025 2028

Diefstal uit woningen (aantal per 1.000 inwoners) 2023 1,10 0,60 0,50 0,50 Het aantal woninginbraken is in Zevenaar al bijzonder laag. Samen met de politie en buurtwhatsappgroepen is hier de afgelopen jaren op geïnvesteerd. We hopen het aantal woninginbraken voor Zevenaar zo laag mogelijk te houden.

Drugsdelicten: drugsvervaardiging, -handel en -bezit (aantal per 10.000 inwoners) 2023 6,31 7,33 6,31 6,31 Dit is een KPI die aansluit bij de prioritering uit de Integrale Veiligheidsagenda (2023-2026). Het is geen verplichte BBV-indicator. Het vervaardigen, handelen en bezitten van drugs is strafbaar gesteld als misdrijf. Het aantal door de politie geregistreerde drugsdelicten in Zevenaar ligt iets boven het Gelders gemiddelde. Geweldsmisdrijven (aantal per 1.000 inwoners) 2023 3,40 2,30 2,30 2,00 Zevenaar scoort onder het Gelders gemiddelde. Toch zouden we graag zien dat het aantal geweldmisdrijven blijft afnemen.

Politieregistraties overlast door verward persoon (aantal per 10.000 inwoners) 2023 77,00 38,00 35,00 35,00 Dit is een KPI die aansluit bij de prioritering uit de Integrale Veiligheidsagenda (2023-2026). Het is geen verplichte BBV-indicator. Het aantal politieregistraties van overlast met verwarde personen is een nieuw opgenomen beleidsindicator. In 2023 kwam Zevenaar ver onder het Gelders gemiddelde uit. We streven de komende jaren naar een verdere verlaging. Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) (aantal per 1.000 inwoners) 2023 5,20 3,30

32

4,00

4,00

Zevenaar zit onder het Gelders gemiddelde. Wij streven ernaar om dit de aankomende jaren vast kunnen houden.

Verwijzingen Halt (aantal per 10.000 jongeren) 2022 7,00 5,00 9,00 9,00 Bureau Halt kan voor jongeren een passende straf zijn. Het is goed dat we als gemeente kunnen doorverwijzen naar Halt.

VERBONDEN PARTIJEN Bedragen x € 1.000

Naam

Openbaar belang en doel

Bijdrage 2025

Gemeenschappelijke regeling Veiligheids- en De VGGM behartigt de gemeenschappelijke belangen van de Gezondheidsregio deelnemende gemeenten op het gebied van brandweer, regionale Midden-Gelderland ambulancevoorziening en GGD voor de vijftien gemeenten in de (VGGM) regio Gelderland-Midden.

5.378

WAT KOST HET? Exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

131

131

131

131

131

131

131

131

4.903

4.896

4.898

4.898

-20

-20

-20

-20

BATEN Baten tot de kadernota

Mutaties baten kadernota

Totaal mutaties baten kadernota

Totaal baten na de kadernota

LASTEN Lasten tot de kadernota

Mutaties lasten kadernota 1. Autonome ontwikkelingen Bijdrage ODRA - Bijstelling bijdrage omgevingsdienst Arnhem-Nijmegen Bijdrage VGGM onderdeel Brandweer

0

0

0

0

-20

-20

-20

-20

Totaal mutaties lasten kadernota

-20

-20

-20

-20

33

Totaal lasten na de kadernota

4.883

4.877

4.878

4.878

Saldo voor bestemming

-4.752

-4.745

-4.747

-4.747

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Totaal onttrekkingen na de kadernota

0

0

0

0

Totaal mutaties reserves

0

0

0

0

-4.752

-4.745

-4.747

-4.747

Mutaties reserves ONTTREKKINGEN Onttrekkingen tot de kadernota

Onttrekkingen kadernota Totaal onttrekkingen kadernota

Totaal onttrekkingen na de kadernota TOEVOEGINGEN Toevoegingen reserves tot de kadernota

Onttrekkingen kadernota Totaal toevoegingen kadernota

Saldo na bestemming

tableCell49 tableCell50 tableCell51 tableCell52 tableCell44 tableCell45 tableCell46 tableCell47 TOELICHTING FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN

tableCell39 tableCell40 tableCell41 tableCell42

Mutaties exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

0

0

0

0

1. Autonome ontwikkelingen Bijdrage ODRA - Bijstelling bijdrage omgevingsdienst Arnhem-Nijmegen

34

De begroting 2025 van de gemeenschappelijke regeling omgevingsdienst Arnhem-Nijmegen (ODRA) laat een hogere bijdrage voor de basistaken zien van € 31.000. Deze verhoging is grotendeels het gevolg van de indexering van het uurtarief met 5% in 2025, volumestijging is geminimaliseerd. Door de invoering van de Omgevingswet heeft ODRA drie aanvullende posten opgenomen in haar begroting die wij dekken uit het reeds eerder beschikbaar gestelde budget voor structurele effecten Omgevingswet. Het gaat om € 13.000 aan structurele kosten Omgevingswet voor aansluiting op landelijke voorzieningen en het digitaal stelsel omgevingswet (DSO), om € 19.000 voor aanvullende werkzaamheden voor ernstige bodemsaneringen. Deze taak is door het Rijk van de provincie overgedragen aan de gemeente, echter zonder middelen en om € 27.000 voor uitbreiding regionale samenwerking milieubeleid. Overeenkomstig de doelstellingen vanuit de Omgevingswet en nog eens bevestigd in de adviezen van de Commissie Van Aartsen (i.h.k. van de robuustheid van OD’s) moeten omgevingsdiensten integraal betrokken zijn bij het opstellen van milieunormen in het omgevingsplan. Omgevingsdiensten moeten een inhoudelijk advies geven over de milieunormering evenals een uitvoeringstoets. Dit vraagt om meer uitvoeringsgeoriënteerde betrokkenheid aan de voorkant van de beleidscyclus die ook niet stopt bij de gemeentegrenzen.

Rekening houdend met de aanvullende taken die ODRA voor ons uitvoert is er een structureel nadeel vanaf 2025 van in totaal € 35.000 (programma 0 € 21.000 nadelig, programma 1 € 300 nadelig, programma 7 € 71.000 nadelig, programma 8 € 57.000 voordelig). Bijdrage VGGM onderdeel Brandweer

20

20

20

20

De bijdragen aan de gemeenschappelijke regeling VGGM zijn aangepast conform de begroting 2025. Daarbij is rekening gehouden met de verwachte loon- en prijsontwikkelingen, het voordelige effect van de herverdeling van de bijdrage op basis van het cluster OOV-gemeentefonds en de versterking van de bedrijfsvoering. Het bestuur van VGGM heeft besloten een indicatieve besparing van 2% door te voeren op de gemeentelijke bijdrage voor het begrotingsjaar 2025. In totaal neemt de bijdrage voor 2025 voor het onderdeel brandweer af met per saldo € 20.000.

Totaal mutaties

20

35

20

20

20

2. VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT ALGEMEEN

Omschrijving

Dit programma gaat over verkeer en vervoer (wegen, openbare verlichting e.d.), parkeren en openbaar vervoer. Wat willen we? Wij willen dat de gemeente Zevenaar voor elke inwoner en bezoeker goed bereikbaar is. Of je nu wandelt of jezelf met de fiets, auto of het openbaar vervoer verplaatst. Dit moet voor iedereen comfortabel en veilig zijn. Hierbij hebben we oog voor verkeersgedrag, de inrichting van de infrastructuur en het verkeersveiligheidsgevoel van inwoners. Ontwikkelingen Project ViA15: doortrekken A15 en verbreden A12 Op 6 maart 2024 heeft de Raad van State (RvS) wederom een tussenuitspraak gedaan. Naar aanleiding hiervan moet de minister van infrastructuur en waterstaat nog een betere onderbouwing geven bij het zogenaamde extern salderen. Hij heeft hiervoor een half jaar gekregen. Na aanlevering wordt het dossier verder door de RvS behandeld. De verwachting is dat de behandeling hiervan nog een half jaar kan duren voordat er een uitspraak komt. Het is dus nog niet duidelijk of het project kan doorgaan. Vooralsnog gaan we uit van een positieve uitspraak. De raad wordt uiteraard geïnformeerd zodra er nieuwe ontwikkelingen zijn. Middenspannings- en laagspanningsnet Tot en met tenminste 2040 moeten er grote aanpassingen gedaan worden aan het middenspannings- en laagspanningsnet om aan de toekomstige vraag naar elektriciteit te kunnen voldoen.

Er wordt een ruime verdubbeling van het aantal middenspanningsruimtes in het landschap voorzien en een forse aanpassing van het elektriciteitsnet. Voor gemeente Zevenaar betekent dit dat er ongeveer 275 middenspanningsruimtes in de gehele gemeente bij moeten komen en ongeveer één op de drie straten open gaat. Het niet doen van deze aanpassingen betekent dat de al bestaande spanningsklachten bij inwoners vaker en langer voor gaan komen, het elektriciteitsnet onbetrouwbaar wordt waarbij onder andere de kans op uitval van het net groter wordt, de energietransitie en ook andere ruimtelijke ontwikkelingen worden vertraagd of zelfs stagneren. Om de aanpassingen aan het middenspannings- en laagspanningsnet vanuit gemeente Zevenaar mogelijk te maken is extra formatie nodig. Een voorstel hiervoor treft u in deze kadernota aan.

Beleidskaders • Structuurvisie Zevenaar 2012-2030 (2013) • Omgevingsvisie Gelders Eiland 2030 (2017) • Integraal beleidsplan openbare ruimte 2022-2032 (2022) • Gemeentelijke verkeers- en vervoersplan 2020 • Beheerplan openbare verlichting (2022) • Beheerplan straatmeubilair (2022) • Beheerplan verkeersregelinstallaties (2022) • Beheerplan wegen en civiele kunstwerken (2022)

36

WAT WILLEN WE? 2. Verkeer en vervoer Wij willen dat de gemeente Zevenaar voor elke inwoner en bezoeker goed bereikbaar is. Of je nu wandelt of jezelf met de fiets, auto of het openbaar vervoer verplaatst. Dit moet voor iedereen comfortabel en veilig zijn. Hierbij hebben we oog voor verkeersgedrag, de inrichting van de infrastructuur en het verkeersveiligheidsgevoel van inwoners.

WAT DOEN WE? Overzicht resultaten 2.1.1 Wij anticiperen op het doortrekken van de A15 en het verbreden van de A12

2024-2028

2.1.2 Wij verbeteren de aansluiting van de fietsstraat Babberichseweg met het centrum

2022-2024

2.1.3 Wij beschermen en geven voorrang aan fietsers, voetgangers en mensen met een beperking in het verkeer 2.1.4 Wij actualiseren het verkeers- en mobiliteitsbeleid

2022-2030 2024-2025

2.1.5 Wij inventariseren verkeersonveilige situaties en ondersteunen lokale initiatieven

2022-2026

2.1.6 Wij nemen regie op de verbetering van de verkeerssituatie Witte Kruis en stimuleren RWS en de provincie om het wegennet rondom Babberich en Zevenaar te verbeteren en hierop te anticiperen 2.1.7 Wij anticiperen op wijzigingen in de infrastructuur en op toename van verkeer

2022-2030

2024-2025

2.1.8 Wij richten de Edisonstraat opnieuw in

2024-2028

2.2.1 Wij spannen ons in voor de komst van hub Zevenaar Oost

2023-2030

2.2.2 Wij behouden de buurtbus

2022-2030

2.2.3 Wij zetten in op het voorkomen van de realisatie van de Noordtak

2022-2026

2.2.4 Wij nemen deel aan de Groene Metropool Regio: opgave Verbonden Regio

2021-2026

2.3.1 Wij actualiseren het parkeerbeleid.

2022-2023

2.1 Optimaliseren van de bereikbaarheid via verkeersveilig infrastructuur 2.1.1 Wij anticiperen op het doortrekken van de A15 en het verbreden van de A12

2024-2028

Een doorgetrokken A15 en verbreding van de A12 met daarbij de aanleg van deze twee nieuwe aansluitingen heeft gevolgen voor het verkeer op ons onderliggend wegennet. Wij zetten ons in om hinder (o.a. sluipverkeer) tijdens de uitvoering van de werkzaamheden zoveel mogelijk te beperken. Ondertussen werken wij aan een alternatief plan, indien onverhoopt het project A15/A12 niet doorgaat als gevolg van de uitspraak van de Raad van State. 2.1.2 Wij verbeteren de aansluiting van de fietsstraat Babberichseweg met het centrum

37

2022-2024

De aansluiting van de fietsstraat Babberichseweg met de bestaande situatie op de Didamstraat is niet optimaal. Daarom is het dringend gewenst om de gehele parkeerplaats aan de Didamsestraat te reconstrueren. Dit valt echter buiten de reikwijdte van dit project. Aangezien het nog enige tijd duurt voordat vanuit onderhoud de parkeerplaatsen (verharding) vervangen moeten worden, voegen wij dit gedeelte toe aan het project fietsstraat Babberichseweg. Als de herinrichting wordt gecombineerd met een goede fietsverbinding naar het centrum kan een deel van de kosten gedekt worden door de fietssubsidie. De rest dient via eigen middelen te worden gedekt. 2.1.3 Wij beschermen en geven voorrang aan fietsers, voetgangers en mensen met een 2022-2030 beperking in het verkeer Bij onderhoud of het opnieuw inrichten van wegen houden we rekening met de bescherming van fietsers, voetgangers en mensen met een beperking. Wij streven naar een optimale toegankelijkheid en een optimaal gebruik van de openbare ruimte, wegen, en fietspaden. We stimuleren het fietsen door goede en veilige fietsroutes en zorgen voor voldoende ruimte om fietsen te kunnen parkeren. Binnen ons Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan, dat onderdeel uit gaat maken van een nieuw op te stellen mobiliteitsvisie, geven wij prioriteit aan de thema’s fietsverkeer, voetgangers en openbaar vervoer.

2.1.4 Wij actualiseren het verkeers- en mobiliteitsbeleid

2024-2025

In de bredere mobiliteitsvisie die wij opstellen, actualiseren wij de (beleids)plannen op het gebied van verkeer en vervoer. Dit onderwerp staat op de raadsagenda. Aan de raad wordt parkeren en het parkeerbeleid voorgelegd voor beeldbepaling en meningsvorming (zie 2.3.1.). Uiteraard betrekken wij onze inwoners en belangengroepen ook bij het opstellen van de visie, onder andere om de locaties waar verkeersonveiligheid ervaren wordt in kaart te brengen. Verkeersveiligheid krijgt naast mobiliteit en verkeerscirculatie volop aandacht in deze visie. Dat geldt ook voor verkeersafwikkeling en verkeersveiligheid op de wegen die niet in eigen beheer/eigendom zijn. Hiervoor treden wij actief in overleg met andere wegbeheerders, zoals de Provincie Gelderland. In het huidige Gemeentelijk Verkeers- en vervoersplan (GVVP) zijn in het uitvoeringsprogramma doelstellingen gekoppeld aan jaartallen waarin het doel bereikt dient te worden. In deze collegeperiode integreren wij de acties uit het GVVP in de nieuw op te stellen mobiliteitsvisie. Wij onderzoeken of de acties aansluiten op onze visie op een verbetering van de verkeersveiligheid. 2.1.5 Wij inventariseren verkeersonveilige situaties en ondersteunen lokale initiatieven

2022-2026

Vooruitlopend op de brede mobiliteitsvisie inventariseren wij in hoeverre de meest kwetsbare verkeersdeelnemers zich veilig voelen in het verkeer. We brengen in kaart welke plekken niet verkeersveilig zijn in onze gemeente. We kijken dan niet alleen naar de cijfers zoals het aantal ongevallen, maar ook naar hoe (on)veilig inwoners zich voelen op de weg. Wij ondersteunen en maken daarbij gebruik van lokale initiatieven die werken aan verkeersveiligheid. We werken samen met instanties zoals Veilig Verkeer Nederland en ouderenbonden en maken gebruik van het nog op te richten participatieplatform. Verder houden wij een enquête specifiek gericht op het inventariseren van ervaren verkeersonveilige situaties. De input verwerken we in de plannen ter uitvoering van het GVVP.

2.1.6 Wij nemen regie op de verbetering van de verkeerssituatie Witte Kruis en 2022-2030 stimuleren RWS en de provincie om het wegennet rondom Babberich en Zevenaar te verbeteren en hierop te anticiperen Wij benutten elke gelegenheid om de gewenste aanpassingen aan het wegennet in en rondom Babberich en Zevenaar (Witte Kruis) onder de aandacht te brengen bij de provincie en Rijkswaterstaat. Wij zetten in op het stimuleren van verbeteringen en anticiperen hierop. Dit doen we zowel ambtelijk als bestuurlijk. De hiervoor reeds gedane inspanningen in de afgelopen jaren zetten wij voortvarend voort in deze collegeperiode. Daarbij zetten wij ons in om de gebiedsoplossing samen met de provincie gerealiseerd te krijgen. Het doortrekken van de Witte Kruis maakt onderdeel uit van de gebiedsoplossing Babberich. Zo nodig en mogelijk treffen wij kleinschalige maatregelen voor wegen waar de gemeente wegbeheerder van is.

38

2.1.7 Wij anticiperen op wijzigingen in de infrastructuur en op toename van verkeer

2024-2025

Bij het opstellen van een brede mobiliteitsvisie zoeken we een oplossing om de toename van verkeer op verschillende plekken in de gemeente in goede en veilige banen te leiden. Waar nodig en mogelijk verminderen we het drukke verkeer. Het project ViA15 brengt met de realisatie van twee nieuwe aansluitingen op de A12 en A15 wijzigingen aan ons wegennet met zich mee. Wij passen ons wegennetwerk hier verder op aan en maken bewuste keuzes over via welke wegen wij het verkeer willen afwikkelen (categoriseringsplan). Hierdoor kunnen wij wegen in- en rondom woonwijken afwaarderen/anders categoriseren. Dit sluit aan op de motie die onlangs in de Tweede Kamer is aangenomen om de maximum snelheid binnen de bebouwde kom terug te brengen van 50 naar 30 kilometer per uur. Dit vraagt een herinrichting van wegen binnen de bebouwde kom. 2.1.8 Wij richten de Edisonstraat opnieuw in

2024-2028

Het opnieuw inrichten van de Edisonstraat is nodig om een goede aansluiting van de diverse bedrijventerreinen (vooral Mercurion) op de nieuwe aansluiting op de A12 bij Zevenaar Oost te realiseren. De Edisonstraat wordt hiervoor aangepast. 2.2 Verbeteren van de bereikbaar van de kernen via openbaar vervoer 2.2.1 Wij spannen ons in voor de komst van hub Zevenaar Oost

2023-2030

Er zijn en worden veel woningen gebouwd op Groot Holthuizen. Eveneens staat de realisatie van de Fashion Outlet op de planning en worden steeds meer bedrijven op 7Poort gerealiseerd. Goede bereikbaarheid, ook met het openbaar vervoer vinden we van groot belang. We blijven ons inzetten voor een station Zevenaar Oost. De Groene Metropoolregio (GMR) heeft onlangs een verkenning opgestart om de potentie van een mobiliteitshub Zevenaar Oost te onderzoeken. Een hub is een vervoersknooppunt waar je kunt overstappen van het ene naar het andere vervoersmiddel. Na de zomer van 2022 wordt het rapport door de GMR opgeleverd aan de gemeente Zevenaar. Het doel zoals opgenomen in het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan 2020 – 2030 blijft vooralsnog dat Zevenaar Oost in 2030 fungeert als mobiliteitshub. 2.2.2 Wij behouden de buurtbus

2022-2030

De buurtbus vervult een belangrijke rol om de kleine kernen van onze gemeente bereikbaar te houden. Om de buurtbus te behouden gaan wij de vrijwilligers meer ondersteunen. Als eerste actie overleggen wij met de organisatie en de vrijwilligers om de knelpunten die zij ervaren in kaart te brengen. 2.2.3 Wij zetten in op het voorkomen van de realisatie van de Noordtak

2022-2026

We zijn tegen de aanleg van een Noordtak van de Betuweroute. Aanleg van de Noordtak leidt ertoe dat Zevenaar steeds meer ingeklemd wordt door grootschalige infrastructuur. Dit heeft een negatieve invloed op het woon- en leefplezier van onze inwoners in met name Zevenaar Oost en Babberich. Daarnaast is de impact op de natuur en het landschap groot. Dit standpunt blijven wij duidelijk maken in ambtelijke en bestuurlijke gremia. We trekken hierin samen op met de regio Achterhoek en de Liemerse gemeenten. Wij dragen ons standpunt regionaal uit. Daarom wordt er allereerst actief gestuurd op het onderzoeken van het nut en de noodzaak van de voorgestelde varianten voor het goederenvervoer. 2.2.4 Wij nemen deel aan de Groene Metropool Regio: opgave Verbonden Regio

2021-2026

Regionale samenwerking is belangrijk om doelstellingen te behalen die wij niet op lokale schaal kunnen bereiken. Een integrale gebiedsaanpak voor mobiliteit is nodig om onze ambities op het gebied van verstedelijking, duurzaamheid en leefbaarheid kans van slagen te geven. Binnen de opgave Verbonden Regio zetten we in op het verder verminderen, veranderen en verduurzamen van de mobiliteit. Regionale projecten voeren we uit binnen de speerpunten gebiedsgerichte corridors, fiets, hubs en knooppunten (o.a. ZevenaarOost), gedrag en duurzame mobiliteit en verkeersveiligheid.

39

2.3 Met een doelmatig parkeerbeleid de leefbaarheid en veiligheid in de kernen bevorderen 2.3.1 Wij actualiseren het parkeerbeleid.

2022-2023

Met de gemeenteraad en samen met onze inwoners, instellingen en ondernemers onderzoeken we wat er goed is en wat kan worden verbeterd aan het parkeren in de gemeente Zevenaar. Op de raadsagenda staat dit onderwerp opgenomen als onderdeel van het thema Mobiliteitsvisie (zie 2.1.4). Met actieve betrokkenheid van genoemde groepen maken we een plan waarin in ieder geval de volgende onderdelen zijn opgenomen: • Het opstellen van een parkeerbeleid voor de gehele gemeente (o.a. parkeernormen). • Een evaluatie en zo nodig het bijstellen van het betaald parkeren en vergunningen-parkeren in het reguleringsgebied in Zevenaar. • Het zo nodig actualiseren van de Parkeerverordening Zevenaar 2017.

WAT KOST HET? Exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

280

280

280

280

1. Autonome ontwikkelingen

0

69

69

69

Aanpassingen aan het middenspannings- en laagspanningsnet Totaal mutaties baten kadernota

69

69

69

69

69

69

69

69

Totaal baten na de kadernota

349

349

349

349

6.787

7.083

7.183

7.276

1. Autonome ontwikkelingen

0

0

0

0

Bijdrage Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen

0

0

0

0

2. Actualisatie bestaand beleid

0

18

18

18

Investering parkeerdek Masiusplein Zevenaar

0

18

18

18

Totaal mutaties lasten kadernota

0

18

18

18

6.788

7.101

7.201

7.294

BATEN Baten tot de kadernota

Mutaties baten kadernota

LASTEN Lasten tot de kadernota

Mutaties lasten kadernota

Totaal lasten na de kadernota

40

Saldo voor bestemming

-6.439

-6.752

-6.852

-6.945

100

150

50

50

100

150

50

50

0

0

0

0

0

0

0

0

Totaal mutaties reserves

100

150

50

50

Saldo na bestemming

-6.339

-6.602

-6.803

-6.895

Mutaties reserves ONTTREKKINGEN Onttrekkingen tot de kadernota

Onttrekkingen kadernota Totaal onttrekkingen kadernota

Totaal onttrekkingen na de kadernota TOEVOEGINGEN Toevoegingen reserves tot de kadernota

Onttrekkingen kadernota Totaal toevoegingen kadernota

Totaal onttrekkingen na de kadernota

tableCell49 tableCell50 tableCell51 tableCell52 tableCell44 tableCell45 tableCell46 tableCell47 TOELICHTING FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN

tableCell39 tableCell40 tableCell41 tableCell42

Mutaties exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

1. Autonome ontwikkelingen Aanpassingen aan het middenspannings- en 69 69 69 69 laagspanningsnet Zoals in programma 2 bij ontwikkelingen is aangegeven moeten er grote aanpassingen gedaan worden aan het middenspannings- en laagspanningsnet om aan de toekomstige vraag te kunnen voldoen. De werkzaamheden worden per buurt opgepakt. Om deze aanpassingen vanuit gemeente Zevenaar mogelijk te maken is drie fte extra formatie nodig: 1 fte projectleider, 1 fte toezichthouder en 1 fte diverse functies juristen en beleid. De 1 fte toezichthouder (€ 69.000) ramen we structureel. Deze kosten dekken wij uit de ontvangen leges en vergoedingen voor graafwerkzaamheden. De overige 2 fte ramen wij alleen voor 2025 en dekken wij uit de tijdelijke rijksgelden voor klimaat- en energiebeleid. In 2025 gaan wij kijken of de inschatting van 3 FTE in de praktijk een juiste inschatting is en of vanaf 2026 rijksmiddelen beschikbaar zijn of komen om deze kosten alsnog uit te kunnen dekken. Wij komen in 2025 met een nieuw voorstel. Bijdrage Groene Metropoolregio ArnhemNijmegen

0

41

0

0

0

De bijdrage per inwoner 2025 voor het regiobureau en de vijf opgaven bedraagt € 9,01. Dit is een stijging van € 0,46 ten opzichte van begroting 2024-2027. Oorzaken zijn o.a. de inflatie en de stijging van de cao-lonen. Daarnaast beïnvloedt de onzekerheid rondom cofinanciering de hoogte van de inwonerbijdrage. De bijdrage voor de regionale energie strategie 2023-2030 (RES) dekken wij net als vorig jaar uit de middelen van de specifieke uitkering "Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid". De bijdrage voor the economic board (TEB) bedraagt € 1,04 per inwoner. Een stijging van € 0,04 ten opzichte van de begroting 2024. De afspraak over de bijdrage aan TEB loopt tot en met 2025. In totaal een structureel nadeel van in totaal € 22.000 (programma 0 € 4.000 nadelig, programma 2 € 400 nadelig, programma 3 € 6.000 voordelig, programma 5 € 12.000 nadelig, programma 7 € 2.000 nadelig en programma 8 € 9.000 nadelig).

2. Actualisatie bestaand beleid Investering parkeerdek Masiusplein Zevenaar

0

-18

-18

-18

De afwatering van parkeerdek is onvoldoende en vergt noodzakelijk onderhoud. De grond in de tussenlaag is verzadigd met water met als gevolg diverse verzakkingen op het plein. Om het probleem structureel op te lossen dient het plein geheel vernieuwd te worden. Voor het realiseren van deze maatregelen vragen wij een investeringsbudget van € 525.000, dit is inclusief duurzaamheidscomponent. Hiervoor hanteren we een afschrijvingstermijn van 30 jaar. De afschrijvingslasten vanaf 2026 bedragen structureel € 17.500.

Totaal mutaties

68

42

51

51

51

3. ECONOMIE ALGEMEEN

Omschrijving

Dit programma gaat over economische ontwikkeling, werklocaties, regelingen voor ondernemers en promotie van de gemeente. Wat willen we? Economische ontwikkeling is een essentieel onderdeel van de brede welvaart. We willen ‘Onderneem het in Zevenaar!’ op de kaart zetten. Dit doen we om economisch groeien, vernieuwen en ondernemen in Zevenaar aantrekkelijker te maken. Daarvoor bieden we ruimte voor ondernemerschap op toekomstbestendige bedrijventerreinen, in een bruisend stadscentrum en in levendige dorpscentra. Ons buitengebied is aantrekkelijk en combineert agrarische en vrijetijdseconomie op duurzame wijze. We zorgen voor het juiste aanbod van kavels op nieuwe bedrijventerreinen en verbetering van de kwaliteit van bestaande. Dat laatste kan als ondernemers zich per bedrijventerrein weten te organiseren rond het thema van ‘toekomstbestendige bedrijventerreinen’. Ontwikkelingen Visie op werklocaties Bedrijventerreinen zijn in onze gemeente de belangrijkste werklocaties. Gezien een aantal belangrijke ontwikkelingen (zoals net congestie, project Via15, transformatie van bedrijventerreinen naar wonen, circulaire economie) die een grote impact hebben, willen we een visie maken op de positionering van onze werklocaties. In deze kadernota vragen wij u hiervoor nog geen financiële middelen te reserveren. Wij starten hier pas na 2025 mee.

Horecabeleid Het economisch belang van de horecasector voor onze gemeente is groot. Horeca is een factor van betekenis voor de aantrekkelijkheid van onze kernen. Ook is onze horeca een belangrijke smaakmaker voor een aantrekkelijk centrum en toeristisch klimaat. Er is in de gemeente Zevenaar behoefte aan evenwicht in het aanbod van een levendige, diverse en gastvrije horeca omgeving voor gasten. Hiermee ook aan het handhaven van de veiligheid, wettelijke voorschriften en de algemene orde in en rond de horecagelegenheden. Zeker nu de kernwinkelgebieden te maken hebben met een afnemend aantal (retail) verkooppunten, is er kans voor (meer) horeca. Beleid en regie op welke soort horeca en de locaties is aan te bevelen. Detailhandelsvisie Vooruitlopend op de actualisatie van de Centrumvisie is er een behoefte aan een visie op detailhandel in de gemeente Zevenaar. We willen graag weten hoe wij als gemeente kunnen inspelen op diverse ontwikkelingen die op ons afkomen om het centrum en de overige kernen vitaal te houden. Daarnaast, met de concept Omgevingsvisie gemeente Zevenaar als basis, zijn we ook bezig met het toekomstbestendige maken van Tatelaar en Hengelder, waar we de perifere detailhandel willen clusteren . We hebben de ambitie om het Fashion Outletcenter op de Spoorallee te ontwikkelen. Ook leeft de vraag of en waar detailhandel in de dorpen bijdraagt aan leefbare kernen.

Centrumvisie De huidige centrumvisie kent een looptijd van 2015-2025. In 2026 evalueren we deze Centrumvisie en stellen we nieuw beleid op (samen met ondernemers, vastgoedeigenaren en andere belangrijke partners) om te blijven inzetten op een toekomstbestendig centrum Zevenaar. Thema’s als samenwerking, profilering, voorzieningenniveau, inrichting en parkeren komen hierbij aan de orde. De Omgevingsvisie, het horeca en detailhandelsbeleid zijn hierbij belangrijke bouwstenen. Dag van de Ondernemer Vanaf 2022 organiseren we een ondernemersontbijt op de dag van de ondernemer in november. Gezien het succes blijkt dit duidelijk te voorzien in een behoefte, bij met name het brede MKB. De wens is er om de dag 43

van de ondernemer structureel te kunnen organiseren, waarbij ook onze ondernemersverenigingen in belangrijke mate bijdragen. Beleidskaders • Centrumvisie Zevenaar 2015 - 2025 (2015) • Liemers Economische Visie LEV (2019) • Economische Agenda Zevenaar (2021) • Regionaal Programma Werklocaties (RPW) 2021 - 2024 • Omgevingsvisie Gelders eiland 2030 (2017) • Structuurvisie gemeente Zevenaar 2030 (2012)

WAT WILLEN WE? 3. Economie Economische ontwikkeling is een essentieel onderdeel van de brede welvaart. We willen ‘Onderneem het in Zevenaar!’ op de kaart zetten. Dit doen we om economisch groeien, vernieuwen en ondernemen in Zevenaar aantrekkelijker te maken. Daarvoor bieden we ruimte voor ondernemerschap op toekomstbestendige bedrijventerreinen, in een bruisend stadscentrum en in levendige dorpscentra. Ons buitengebied is aantrekkelijk en combineert agrarische en vrijetijdseconomie op duurzame wijze. We zorgen voor het juiste aanbod van kavels op nieuwe bedrijventerreinen en verbetering van de kwaliteit van bestaande. Dat laatste kan als ondernemers zich per bedrijventerrein weten te organiseren rond het thema van ‘toekomstbestendige bedrijventerreinen’.

WAT DOEN WE? Overzicht resultaten 3.1.1 Wij werken samen aan een toekomstbestendig centrum van Zevenaar

2022-2026

3.1.2 Wij zetten in op het herinrichten en aantrekkelijker maken van de pleinen in het centrum van Zevenaar 3.2.1 Wij blijven inzetten op de realisatie van de Fashion Outlet Zevenaar (FOZ)

2022-2024

3.2.2 Wij zetten in op het toekomstbestendig maken van het bedrijventerrein Tatelaar/Hengelder 3.2.3 Wij maken plannen voor de ontwikkeling van 7Poort II

2021-2024

3.3.1 Wij stimuleren partners om in te zetten op meer balans op de krappe arbeidsmarkt

2023-2025

3.3.2 Wij participeren in de Liemerse Ambassade

2023-2026

3.3.3 Wij nemen deel aan de Groene Metropool Regio: opgave Productieve Regio

2021-2026

3.3.4 Wij voeren de Economische Agenda Zevenaar uit

2022-2026

3.3.5 Wij voeren de Liemers Economische Visie uit

2023-2026

3.3.6 Wij zetten in op een toekomstbestendig ondernemersklimaat voor agrariërs

2022-2023

44

2017-2024

2022-2035

3.1 Realiseren van een aantrekkelijke binnenstad van Zevenaar voor inwoners en bezoekers 3.1.1 Wij werken samen aan een toekomstbestendig centrum van Zevenaar

2022-2026

Wij zetten in op het behoud van de leefbaarheid en de economische vitaliteit (als bovenlokaal winkelgebied) van het centrum van Zevenaar. Wij starten samen met centrumondernemers en vastgoedeigenaren met het toekomstbestendig maken van het centrum. Ieder vanuit zijn eigen rol. We zetten in op een eenduidige profilering en het compact maken van het kernwinkelgebied tot een centrumgebied. We voeren het Actieplan Centrum uit, met als doel het centrum te ontwikkelen tot een compleet, compact en comfortabel winkel-, woon-, werk- en uitgaansgebied. We faciliteren de aanstelling van een centrummanager en professionalisering van de samenwerking tussen ondernemers, vastgoed en gemeente. Daarnaast stellen we met de betrokken partners een marketingstrategie en activiteitenplan op en voeren deze uit. Ook starten we met het opstellen van een plan om het centrum compact te maken: een transformatieplan.

3.1.2 Wij zetten in op het herinrichten en aantrekkelijker maken van de pleinen in het centrum van Zevenaar We voeren de volgende projecten uit:

2022-2024

• Herinrichting van het Raadhuisplein in Zevenaar In het najaar van 2022 starten we met de uitvoering van de herinrichting van het Raadhuisplein. Oplevering is voorzien in 2023. Dit plein behoudt de functie van evenemententerrein en krijgt een sfeervolle en functionele inrichting. Het ontwerp is in samenspraak met omwonenden en ondernemers gemaakt. • Herinrichting van de Markt in Zevenaar Een opwaardering van de openbare ruimte in het centrum biedt veiligheid, comfort en beleving voor de consument. Dit leidt tot meer bezoekers en uitgaven en dus omzet voor de ondernemers. Deze maatregel moet specifiek meer ruimte voor horecaondernemers bieden. De start van de herinrichting is gepland voor uiterlijk 2024. • Herinrichting van het Muldershof In 2022 starten we met het maken van een ontwerp voor het Muldershof, samen met omwonenden en ondernemers. We hebben specifiek aandacht voor de verblijfsfunctie van het plein en het toepassen van duurzaamheidsmaatregelen in het kader van hittestress en klimaatadaptatie. 3.2 Ruimte bieden voor groei- en ontwikkelkansen voor bedrijven 3.2.1 Wij blijven inzetten op de realisatie van de Fashion Outlet Zevenaar (FOZ)

2017-2024

We blijven inzetten op het realiseren van de Fashion Outlet Zevenaar. Deze ontwikkeling levert circa 500 directe arbeidsplaatsen op. We werken aan een positief effect voor de binnenstad. Daarnaast benutten we de FOZ om de regio te promoten. Dit heeft een economische spin-off. Samen met de Regionale Opleidingscentra (ROC’s) leidt de FOZ haar personeel op. 3.2.2 Wij zetten in op het toekomstbestendig maken van het bedrijventerrein 2021-2024 Tatelaar/Hengelder Om de economische structuur en de positie van Zevenaar te versterken investeren we in toekomstbestendige werklocaties, waar duurzaamheid en mobiliteit onderdeel van uitmaken. Om Hengelder en Tatelaar toekomstbestendig te maken, is onderzocht wat de actuele knelpunten zijn. Alternatieve invullingen worden hierbij ook afgewogen. Denk aan de mogelijkheid van transformatie naar een woongebied. Samen met ondernemersvereniging Lindus voeren we gesprekken met ondernemers. De inzet is gericht op het vergroten van de organisatiegraad en het opstellen en uitvoeren van maatregelen. Voor de uitvoering van de maatregelen dienen we een subsidieaanvraag bij de provincie in.

45

3.2.3 Wij maken plannen voor de ontwikkeling van 7Poort II

2022-2035

We realiseren uitgeefbare bedrijfskavels ten behoeve van de werkgelegenheid. Hiermee faciliteren we ook de behoefte vanuit lokale ondernemers en voorzien wij in uitbreidingsruimte voor bedrijven. We zetten in op een toekomstbestendig en duurzaam bedrijventerrein. We starten met de planuitwerking van Business Park 7PoortII. Om ook het bedrijfsleven de kans te geven groener te worden, zetten we in op een waterstoftankstation in de gemeente. Bij voorkeur op Business Park 7PoortII. Dit nemen we mee in de planuitwerking. We richten een projectorganisatie in, maken ontwerpen, stemmen af en voeren de benodigde onderzoeken uit. Na de planuitwerking wordt een grondexploitatie vastgesteld. Naar verwachting komt de grondexploitatie een jaar na de start van de planuitwerking voor besluitvorming ter tafel. 3.3 Bevorderen van een beter ondernemingsklimaat 3.3.1 Wij stimuleren partners om in te zetten op meer balans op de krappe 2023-2025 arbeidsmarkt De arbeidsmarkt is uit balans. Er zijn voldoende vacatures, met name in de horeca, zorg, techniek en ICT. Geschikte en beschikbare werknemers zijn lastig te vinden. Vanuit onze rol als gemeente gaan wij in gesprek met partners zoals de Liemerse Ambassade, Groene Metropoolregio, ondernemersverenigingen, onderwijsen andere kennisinstellingen, Regionale Sociale Dienst de Liemers (RSD) en het werkgeversservicepunt (WSP).

We stimuleren om personeel op te leiden, om te scholen en/of om geschikte opleidingen en werkervaringsplaatsen (stages) aan te bieden en inzet van arbeidsmigranten te faciliteren. We leggen hierbij de nadruk op techniek- en talentonderwijs en hebben oog voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en inclusief werkgeverschap. 3.3.2 Wij participeren in de Liemerse Ambassade

2023-2026

In 2020 is de Liemerse Ambassade opgericht. De Liemerse Ambassade is het knooppunt in het regionaal economisch netwerk. Deze netwerkorganisatie helpt projectideeën te realiseren van Liemerse inwoners en bedrijven. Dat doen ze door krachten van ondernemers, onderwijs- en kennisinstellingen, overheid en inwoners te verbinden, talenten te ontwikkelen, middelen te verwerven en de resultaten aan het hele land te laten zien. De meerwaarde van deelname is meer samenhang realiseren tussen verschillende gebieden en vergroten van de structurele samenwerking om de economische kracht in de Liemers te versterken. Met name op de arbeidsmarktproblematiek en uitvoering van de Liemers Economische Visie speelt de Liemerse Ambassade een rol. 3.3.3 Wij nemen deel aan de Groene Metropool Regio: opgave Productieve Regio

2021-2026

Regionale samenwerking is belangrijk om doelstellingen te behalen die wij niet op lokale schaal kunnen bereiken. Binnen het programma Productieve Regio stimuleren we het ondernemerschap in het MKB en versterken we de arbeidsmarkt door uitvoering van de Human Capital Agenda. Ook richten we ons op doorontwikkeling van de clusters Health & Hightech en Energy en zorgen we voor toekomstbestendige werklocaties. We zorgen er tenslotte voor dat de logistiek in onze regio kan verduurzamen, aangezien dit een belangrijke randvoorwaarde is voor een gezond economisch klimaat. 3.3.4 Wij voeren de Economische Agenda Zevenaar uit

46

2022-2026

We blijven werken aan de uitvoering van de Economische Agenda Zevenaar. We zetten in op meer werkgelegenheid, meer ruimte voor ondernemerschap en meer samenwerken als partners in business. Vermindering van regeldruk en verbetering van de dienstverlening aan ondernemers door de gemeentelijke organisatie zijn hiervoor belangrijke resultaten. We verbeteren onze dienstverlening onder meer door het inrichten van een speciaal ondernemersloket. Door uitvoering van een tweejaarlijkse ondernemerspeiling meten we het effect van de verbetering. In het kader van ruimte voor ondernemerschap gaan we aan de slag met het toekomstbestendig maken van bedrijventerrein in Lobith en/of Giesbeek, afhankelijk van de organisatiegraad op het terrein. Om de uitvoering van de Economische Agenda te bewaken, stellen we een Economische Monitor op. 3.3.5 Wij voeren de Liemers Economische Visie uit

2023-2026

In 2020 zijn we gestart met de uitvoering van de Liemers Economische Visie, samen met de gemeenten Doesburg, Duiven, Montferland en Westervoort. Speerpunten zijn maakindustrie, logistiek, vrijetijdseconomie en detailhandel. In 2022 ronden we de eerste fase af en stellen we een nieuw uitvoeringsprogramma 2023-2026 op. Deze voeren we samen met de Liemerse gemeenten, ondernemers en onderwijsinstellingen binnen de Liemerse Ambassade uit. 3.3.6 Wij zetten in op een toekomstbestendig ondernemersklimaat voor agrariërs

2022-2023

We werken mee aan het opstellen van een landbouwvisie, waarvan de coördinatie bij de Liemerse Ambassade ligt. Uit deze visie blijkt wat agrariërs nodig hebben in de Liemers om toekomstbestendig te kunnen boeren. Multifunctioneel ruimtegebruik, ruimte voor nevenfuncties, lokale producten (korte ketens), belangenafweging en regelgeving bij duurzame energiebronnen en duurzame bedrijfsvoering kan in deze visie een plek krijgen. Vervolgens worden deze vertaald in onze ruimtelijke plannen.

VERPLICHTE BELEIDSINDICATOREN (BBV) Beleidsindicatoren Naam Jaar meting Gelderland

Zevenaar

Begroting Begroting 2025 2028

Functiemenging (%) 2022 54,10 47,50 46,50 46,00 Het aantal banen en woningen is in de gemeente Zevenaar niet volledig in balans. Vanuit de geplande woningbouw opgave is het zaak om ook ruimte voor economie goed te borgen. Een gezonde economie draagt, net als een gezonde leefomgeving en een inclusieve samenleving, bij aan de brede welvaart. Voor het versterken van de lokale economie zetten we onder andere in op de uitbreiding van bedrijventerrein 7Poort. De voorkeur heeft het om het woonwerkverkeer zo beperkt mogelijk te houden. Naar verwachting vindt dit pas vanaf 2028 plaats. Vestigingen (van bedrijven) (aantal per 1.000 inwoners 15 t/m 64 jaar) 2022 162,20 147,40 149,00 152,00 De gemeente Zevenaar volgt de provinciale en landelijke trend. Het aantal vestigingen ten opzichte van de inwoners in de leeftijdscategorie 15 t/m 64 jaar stijgt. Oorzaak hiervoor is het relatief grote aantal oprichtingen en het nog beperkt aantal faillissementen. Naar verwachting zet de stijging wel door, maar niet zo fors als in 2022.

47

WAT KOST HET? Exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

2.039

493

493

493

2.039

493

493

493

2.601

1.093

1.108

1.064

1. Autonome ontwikkelingen

-6

-6

-6

-6

Bijdrage Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen

-6

-6

-6

-6

2. Actualisatie bestaand beleid

0

0

0

-25

Herinrichten Edisonstraat/Doesburgseweg

0

0

0

-25

Totaal mutaties lasten kadernota

-6

-6

-6

-31

Totaal lasten na de kadernota

2.596

1.087

1.102

1.034

Saldo voor bestemming

-557

-594

-609

-541

0

32

17

17

0

32

17

17

0

0

0

0

BATEN Baten tot de kadernota

Mutaties baten kadernota

Totaal mutaties baten kadernota

Totaal baten na de kadernota

LASTEN Lasten tot de kadernota

Mutaties lasten kadernota

Mutaties reserves ONTTREKKINGEN Onttrekkingen tot de kadernota

Onttrekkingen kadernota Totaal onttrekkingen kadernota

Totaal onttrekkingen na de kadernota TOEVOEGINGEN Toevoegingen reserves tot de kadernota

48

Onttrekkingen kadernota Totaal toevoegingen kadernota

Totaal onttrekkingen na de kadernota

0

0

0

0

Totaal mutaties reserves

0

32

17

17

Saldo na bestemming

-557

-563

-593

-524

tableCell49 tableCell50 tableCell51 tableCell52 tableCell44 tableCell45 tableCell46 tableCell47 TOELICHTING FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN

tableCell39 tableCell40 tableCell41 tableCell42

Mutaties exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

1. Autonome ontwikkelingen Bijdrage Groene Metropoolregio Arnhem6 6 6 6 Nijmegen De bijdrage per inwoner 2025 voor het regiobureau en de vijf opgaven bedraagt € 9,01. Dit is een stijging van € 0,46 ten opzichte van begroting 2024-2027. Oorzaken zijn o.a. de inflatie en de stijging van de cao-lonen. Daarnaast beïnvloedt de onzekerheid rondom cofinanciering de hoogte van de inwonerbijdrage. De bijdrage voor de regionale energie strategie 2023-2030 (RES) dekken wij net als vorig jaar uit de middelen van de specifieke uitkering "Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid". De bijdrage voor the economic board (TEB) bedraagt € 1,04 per inwoner. Een stijging van € 0,04 ten opzichte van de begroting 2024. De afspraak over de bijdrage aan TEB loopt tot en met 2025. In totaal een structureel nadeel van in totaal € 22.000 (programma 0 € 4.000 nadelig, programma 2 € 400 nadelig, programma 3 € 6.000 voordelig, programma 5 € 12.000 nadelig, programma 7 € 2.000 nadelig en programma 8 € 9.000 nadelig).

2. Actualisatie bestaand beleid Herinrichten Edisonstraat/Doesburgseweg

0

0

0

25

Om bedrijventerrein Mercurion direct te verbinden met de nieuwe aansluiting Zevenaar Oost bij Hengelder is een goede aansluiting van de Edisonstraat naar de Hunneveldweg nodig. In de begroting 2023-2026 is hiervoor een investeringsbudget van € 750.000 beschikbaar gesteld. In 2023 is echter een gelabelde bijdrage ontvangen van de provincie Gelderland voor onder andere de aanpassing van de Edisonstraat. Hierdoor vervallen de kapitaallasten vanaf 2028. Een structureel voordeel van 2028 van € 25.000.

Totaal mutaties

6

49

6

6

31

4. ONDERWIJS ALGEMEEN

Omschrijving

Dit programma gaat over alle onderwijszaken, zoals het openbaar onderwijs, huisvesting van scholen en leerlingzaken (leerlingenvervoer, kinderopvang, volwasseneneducatie, onderwijsachterstandenbeleid). Wat willen we? We vinden het belangrijk dat kinderen zo dicht mogelijk bij huis naar school kunnen gaan. Hierdoor is de school een ontmoetingsplaats voor kinderen en ouders. Kinderen moeten lopend of met de fiets naar de basisschool kunnen. Ontwikkelingen Onderwijskansenbeleid In 2025 werken we samen met schoolbesturen en peuteropvang aan de doelstellingen uit het onderwijskansenplan 2024-2028. Voor het onderwijskansenbeleid ontvangen we een specifieke doeluitkering van het Rijk. Conform de wet zetten we de middelen ten eerste in voor de voorschoolse educatie voor peuters die vanwege hun thuisomgeving meer begeleiding kunnen gebruiken. Daarnaast zetten we in op taalprojecten en activiteiten waarbij de ouders begeleid worden om met hun kind met taal bezig te zijn. Om optimaal resultaat te halen zetten we in een paar wijken/kernen extra middelen in, omdat de doelgroep daar veel groter is dan in de andere wijken/kernen van de gemeente. Volwasseneducatie In 2025 geven we verder invulling aan de samenwerking Liemers Taalhuis, waarbij de vindplaatsen voor inwoners met lage basisvaardigheden worden uitgebreid en beter uitgerust.

Dit doen we onder andere door de eigen medewerkers te trainen in herkennen en doorverwijzen van inwoners met een leervraag op het gebied van taal-, reken-, en digitale vaardigheden. Dit doen we in afstemming met de regio en aansluitend op het regioprogramma volwasseneducatie. Onderwijshuisvesting Op het moment staan er enkele onderzoeken op de planning voor een nieuwe basisschool De Wissel op de locatie Vincent van Goghstraat. Komend jaar gaan we hier mee verder. We verwachten in de loop van 2025 een voorbereidingskrediet hiervoor aan te vragen. Indien De Wissel op Vincent van Goghstraat kan worden gerealiseerd zal er naar alternatieve huisvesting voor de Taalschool moeten worden gezocht. Afhankelijk van de nieuwe locatie weten we welke kosten dit met zich mee zal brengen. Wanneer het traject van De Wissel loopt zal de Tamboerijn ook worden opgepakt. Er zal een onderzoek moeten plaatsvinden voor basisschool De Trompetter in Angerlo. Door een groeiend aantal leerlingen voor de lange termijn zal de huidige capaciteit niet toereikend zijn. Eind 2024/begin 2025 is de verwachting dat er een beslissing wordt genomen over nieuwe huisvesting voor Heerenmaeten/Zonegge. Ook hiervoor verwachten we in de loop van 2025 een voorbereidingskrediet aan te moeten vragen.