Bijlage 1. 1210581 Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

Gemeente Zevenaar 14 mei 2024 Ter vaststelling aan de Raad

DATUM

14 mei 2024

TITEL

Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

OPDRACHTGEVER

Gemeente Zevenaar

AUTEUR(S)

Ilse de Groot Annick Vrolijks Martin Bleijenburg

PROJECTNUMMER

299.105

STATUS

Ter vaststelling aan de Raad

5

Inhoudsopgave 1 Inleiding Het verhaal van Zevenaar Landelijke kaders Proces samen met betrokken partijen

4 4 4 5

2

Leefbare wijken en buurten

6

Inclusieve samenleving bevorderen

7

Samenredzaamheid stimuleren

8

Multifunctionele ontmoetingsplekken

8

Initiatieven ondersteunen in de dorpen en Zevenaar-stad

8

Voorzieningen toekomstbestendig, geclusterd en dichtbij inwoners

9

3

Wonen met welzijn en zorg voor ouderen

10

Inzet op positieve gezondheid en preventieve maatregelen

11

Ondersteuning door professionele zorg

12

Levensloopgeschikte en passende woningvoorraad voor ouderen

12

4

14

Een thuis voor iedereen

Voldoende woningen bouwen

19

Vergroten van de woningproductie

19

Versnelling van de realisatie

20

Eerst inbreiding dan uitbreiding

20

6

Passende woningen en doorstroming

22

Betaalbare woningen en kleinere woningen

24

Passend aanbod voor senioren en doorstroming bevorderen

25

Kansen benutten in de bestaande voorraad

25

Ruimte voor nieuwe woonvormen

26

7

28

Duurzame wijken

Verduurzaming bestaande woningen

29

Groene initiatieven en natuurinclusief bouwen

30

Een gezonde, toegankelijke en duurzame woonomgeving

31

Bijlage 1: kader woningbouwprogrammering

32

Bijlage 2: begrippenlijst

35

Bijlage 3: opbrengst inwonersavonden

38

Beschikbaarheid voldoende betaalbare woningen voor de doelgroep 15 Regionale afstemming voor urgente doelgroepen

17

Beschermd thuis

17

Gemengd wonen

17

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

3

1 Inleiding 1.1 Het verhaal van Zevenaar Het is fijn wonen in Zevenaar. In de stad Zevenaar komen verschillende voorzieningen en functies samen, waardoor het een centrale plek inneemt in de Liemers. Deze levendige kern fungeert als een belangrijk punt voor wonen, werken, cultuur en recreatie. Het karakter van de gemeente Zevenaar wordt gevormd door haar diversiteit: van bruisend stadscentrum tot idyllische dorpskernen en uitgestrekte natuurgebieden. Deze verschillen vormen de unieke identiteit van de gemeente en het is onze opgave om deze kwaliteiten te behouden en verder te versterken, terwijl we tegelijkertijd streven naar verbinding tussen de verschillende gebieden. De kleinschalige stedelijke omgeving maakt Zevenaar een aantrekkelijke optie voor diverse huishoudens. Bovendien is er in zowel de meer betaalbare als duurdere segmenten en in de dorpse setting een divers aanbod van woningen beschikbaar. In Zevenaar, zoals op andere plekken in Nederland, ervaart men momenteel een hoge druk op de woningmarkt. Dit geeft uitdagingen voor verschillende groepen om geschikte woningen te vinden, waardoor met name starters, jonge gezinnen en ouderen vaak moeite hebben om passende huisvesting te vinden.

Deze situatie wordt verder bemoeilijkt door de toenemende vraag van zowel lokale als regionale woningzoekenden, wat de concurrentie op de woningmarkt vergroot en de beschikbaarheid van betaalbare woningen beperkt. In deze visie beschrijven we concrete maatregelen en strategieën om de uitdagingen op de woningmarkt aan te pakken en tegelijkertijd de kansen te benutten die zich voordoen.

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

1.2 Landelijke kaders De veranderingen in de woningmarkt worden niet alleen beïnvloed door lokale factoren, maar ook door veranderingen in het landelijke beleid. De Rijksoverheid heeft in de afgelopen jaren een meer sturende rol aangenomen, met de Nationale Woon- en Bouwagenda (2022) als basis. Hierin wordt de versnelling van de woningbouw, met specifieke aandacht voor voldoende betaalbare woningen, als het belangrijkste gezien. Deze landelijke prioriteiten worden daarna vertaald naar provinciaal en regionaal niveau, waarbij landelijke wet- en regelgeving de nationale kaders bepaalt. Zo zijn gemeenten verplicht om een Woon(zorg)visie (tot 2026) en een Volkshuisvestelijk programma (vanaf 2026) te hebben. Daarnaast moeten Rijksprogramma's zoals 'Een thuis voor iedereen' en 'Wonen en zorg voor ouderen' lokaal worden uitgewerkt. Het programma ‘Een thuis voor iedereen’ heeft als doel te zorgen voor voldoende betaalbare woningen voor alle aandachtsgroepen, met een evenwichtige verdeling over gemeenten en met de juiste zorg, ondersteuning en begeleiding. Het programma Wonen en zorg voor ouderen biedt houvast en achtergronden bij de huisvestingsopgave van ouderen. De Woondeal ArnhemNijmegen 2.0 stelt grote doelen voor woningbouw en -ontwikkeling in de regio.

Tussen 2022 en 2030 wil de regio 33.000 tot 38.000 woningen toevoegen, met een langetermijnvisie van ongeveer 55.000 woningen tegen 2040. Om dit te bereiken, wordt een plancapaciteit van 130% van het bedoelde aantal woningen voorzien, waarvan tot 2025 1.800 woningen tijdelijk zijn. Een belangrijk aandachtspunt is de betaalbaarheid van de nieuwbouw, waarbij 64% van de woningen toegankelijk is voor sociale huur, middenhuur of koop tot € 390.000 (prijspeil 2024), met minimaal 30% sociale huur. Daarnaast wordt ingezet op duurzaamheid, met de ambitie dat in 2030 50% van de nieuwbouw industrieel wordt gebouwd en dat projecten 50% minder primaire grondstoffen gebruiken. Speciale aandacht wordt besteed aan huisvesting voor bijzondere aandachtsgroepen en ouderen, met een regionale afstemming over de

4

opgaven voor deze groepen en de ontwikkeling van een regionale woonzorgvisie tegen eind 2023.

de visie. In bijlage 1 vindt u de opbrengst van deze avonden in een korte factsheet.

•

1.3 Proces samen met betrokken partijen Het bereiken van onze ambities rond wonen kunnen we alleen samen met onze betrokken lokale partners doen. Daarom hebben we de Woonzorgvisie samen met hen vormgegeven. In het proces om te komen tot een visie hebben we verschillende stappen ondernomen: • Bekijken van bestaande onderzoeken en beleidskaders: we zijn gestart met het bekijken en opsommen van bestaande onderzoeken en beleidskaders op het gebied van wonen, zorg en welzijn. Door deze informatie te verzamelen, konden we een duidelijk beeld krijgen van de huidige situatie en de uitdagingen waarmee we te maken hebben. • Inwonersavonden: Om zoveel mogelijk met inwoners in gesprek te gaan, hebben we samen met de collega’s die verantwoordelijk zijn voor de visie sociaal domein en de omgevingsvisie drie inwonersavonden georganiseerd. Om iedereen zoveel mogelijk de gelegenheid te geven om bij te dragen hebben de inwonersavonden op drie verschillende locaties in de gemeente Zevenaar – Giesbeek, Lobith en Zevenaar - plaatsgevonden. In totaal hebben 150 inwoners met ons het gesprek gevoerd over ‘gemeenschapszin’, ‘leefbare wijken en buurten’, ‘Veilig, zelfstandig en weerbaar ouder worden’ en ‘Voldoende en passende woningen’. Dit waren levendige en inspirerende avonden en heeft gezorgd voor waardevolle input voor

1 De aanwezige personen tijdens de stakeholderssessie zijn werkzaam bij de volgende organisaties:

Pleyade, Plavei, Baston Wonen, Samen Thuis Zevenaar, Santepartners, RIBW, De Sleutel

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

•

•

•

Enquête: Naast de inwonersavonden hebben we samen met collega's van de woon-zorg visie een (online) enquête uitgezet, waaraan we op verschillende manieren bekendheid hebben gegeven. Met 178 ingevulde enquêtes hebben we waardevolle feedback verzameld van een nog grotere groep inwoners, waardoor we een breder inzicht hebben gekregen in behoeften, zorgen en ideeën binnen onze gemeenschap. Sessie met betrokken organisaties1: we zijn ook in gesprek gegaan met organisaties die actief zijn op het gebied van wonen, zorg en welzijn in onze gemeente. Deze sessie bood ons de mogelijkheid om belangrijke stakeholders te betrekken bij het proces, waarbij we hun inzichten en expertise konden benutten. Raadsavond en collegebrede middag: we hebben een avond georganiseerd met de raad, waarbij we uitgebreid hebben gediscussieerd over de opgaven en richtingen in de woonzorgvisie. Deze sessie bood de gelegenheid om de opgaven te presenteren aan de raadsleden en hun inbreng te verzamelen. Daarnaast heeft het college van B&W een middag meegedacht over de richting van de visie. Bestuurdersbijeenkomst: tijdens deze bijeenkomst hebben we de hoofdlijnen van de visie voorgelegd aan bestuurders van betrokken partijen, waarbij we hun feedback hebben ontvangen en verwerkt. Dit heeft bijgedragen aan het versterken van de visie en het verzekeren van de betrokkenheid van de belangrijke partijen.

huurdersbelangenvereniging, Bolck Makelaardij & Taxaties, Monicare Thuiszorg, Focus Huurdersvereniging, Gaba makelaars, HBV Rijnwaarden, Caleidoz, Roy – ’t Bonte Paard Advies

5

2 Leefbare wijken en buurten

Figuur 1.1 Leefbaarheidsscore in Zevenaar, Oud-Zevenaar en Babberich in 2022.

2.1 Wat zien we nu? De omgeving waarin je huis staat, doet iets met de ervaren woonkwaliteit: de voorzieningen, het groen, de infrastructuur en de mensen om je heen. Het is fijn wonen in onze gemeente. Inwoners geven in de online gehouden enquête aan dat met name de woorden rust, veiligheid, groen, gezelligheid en ruimte passend zijn bij het wonen in hun buurt. Daarbij is zes op de tien respondenten tevreden over de leefbaarheid van hun buurt. Toch zijn er ook zorgen. Deze werden geuit op de bewonersavonden en richten zich met name op de beperkte aanwezigheid van voorzieningen in kleine kernen. Ook de bereikbaarheid staat onder druk. Op het Gelders Eiland zijn een aantal wijken met mogelijke leefbaarheidsproblemen. Zoals een licht hogere zorgvraag die verband houdt met de sociaal-economische status. Deze wijken met mogelijke leefbaarheidsproblemen zijn ook zichtbaar op de leefbaarheidskaarten van Leefbarometer. De Leefbarometer laat zien hoe de situatie van leefbaarheid is en hoe die zich in de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. De scores zoals ‘zwak’ of ‘uitstekend’ laten een waardering zien voor de leefbaarheid in een woongebied. Hoewel de meeste wijken een goede score laten zien, zijn een aantal kleine delen van Lobith en Spijk aangewezen als ‘zwak’. Daar staat tegenover dat we zien dat er veel organisatiekracht aanwezig is bij bewoners in Zevenaar.

We moeten hier optimaal gebruik van maken in onze inspanningen om leefbare wijken te behouden en verbeteren.

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

Bron: Leefbarometer

6

Figuur 1.2 Leefbaarheidsscore in Lathum, Giesbeek en Angerlo in 2022.

2.2 Waar zetten we op in? Ambitie

Bron: Leefbarometer

Figuur 1.3: Leefbaarheidsscore van de kernen op het Gelders Eiland, in 2022.

Veerkrachtige dorpen en buurten met mensen die samen leven, elkaar ontmoeten en naar elkaar omkijken zodat iedereen mee kan doen. We geven dit gebiedsgericht vorm door te proberen meer keuze in de woningvoorraad van eenzijdige wijken aan te brengen. Tegelijkertijd richten we ons op het maken, behouden of anders organiseren van ontmoetingsplekken en activiteiten in alle wijken en dorpen, met erkenning voor de eigenheid van iedere kern.

Inclusieve samenleving bevorderen

Bron: Leefbarometer

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

Inclusieve dorpen en buurten zijn belangrijk om de gemeente Zevenaar leefbaar te houden. Dit zijn buurten waar iedereen op een prettige manier kan wonen. Deze diversiteit willen we versterken door afwisseling in huishoudens, inkomenscategorieën en bevolkingsgroepen. Een diverse woningvoorraad is hier van belang. Met name de woningbouw speelt een belangrijke rol in wijken waar veel dezelfde type woningen staan. Dit gaat niet alleen om de woonvorm maar ook om de prijs van de woning en voor welke doelgroep. De concentratie van sociale woningbouw in specifieke buurten kan de leefbaarheid nadelig beïnvloeden. Dit creëert een onevenwichtige sociale samenstelling en het beperkt sociale interactie en integratie tussen huishoudens en leeftijdsgroepen. Daarom zetten we in op verschil in woningen, maar ook in het omzien naar elkaar. In een inclusieve samenleving is het belangrijk om naar elkaar om te zien, bijvoorbeeld door buren die op elkaar letten en bereid zijn om iets voor elkaar te doen (kleine boodschap, container aan de weg zetten etc.).

7

Samenredzaamheid stimuleren Samenredzaamheid stimuleren en het bevorderen van een sterke sociale basis zijn van toenemend belang. De vergrijzing van de bevolking en de groeiende druk op de gezondheidszorg maken het onderlinge omkijken naar elkaar steeds belangrijker. Buurten, en dan specifiek mensen die in de buurt wonen, hebben een centrale rol in het ondersteunen van elkaar. Niet alleen voor sociale steun, maar ook voorkomen en het bieden van zorg. Het is noodzakelijk dat we in onze buurten omkijken naar elkaar, elkaar in de gaten houden en bereid zijn om hulp te bieden waar nodig. Dit netwerk in de buurt biedt groepen met een ondersteuningsvraag de mogelijkheid om dit op een laagdrempelige manier in de buurt aan te pakken. Echter is het belangrijk om te realiseren dat niet alle inwoners een ondersteund netwerk hebben. Daarom is het noodzakelijk om extra aandacht te besteden aan deze groep mensen. Ook neemt het aantal inwoners in de wijk met dementie toe, waardoor het inzetten op dementievriendelijke buurten en wijken belangrijk is. Een dementievriendelijke buurt zet zich actief in om mensen met dementie en hun mantelzorgers zo lang mogelijk mee te laten doen in de samenleving. Een buurt waarin mensen met dementie gewoon hun boodschappen kunnen doen, naar hun vereniging gaan of de bibliotheek bezoeken.

En waarin de gemeenschap hen een handje toesteekt wanneer zij het even niet meer weten.

Multifunctionele ontmoetingsplekken Een leefbare wijk en buurt gaat ook om hoe mensen samen leven. Steeds meer groepen met een ondersteuningsvraag blijven langer of weer zelfstandig thuis wonen. Hierbij is het belangrijk dat buren en families nog meer naar elkaar gaan omkijken. Zo kan bijvoorbeeld sociale eenzaamheid (onder ouderen én jongeren) voorkomen worden. Veel inwoners kunnen zich nog zelfstandig en goed redden. Waar dit niet lukt wordt samen met welzijnspartijen en gemeente gekeken naar een passende ondersteuning. Als het kan, is dit een algemene voorziening (bijvoorbeeld dagontmoeting voor ouderen) waar je zonder

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

indicatie naartoe kunt. Waar dit nodig is kijken we naar maatwerkvoorzieningen. We zetten daarom in op het creëren en stimuleren van multifunctionele ontmoetingsplekken op basis van inwonersbehoeften (per kern of wijk). Ontmoetingsplekken met meerdere functies, waarin verschillende (leeftijds)groepen en activiteiten samen komen. Je kunt hier denken aan bijvoorbeeld een sportkantine, bibliotheek of andere openbare ruimte. Deze multifunctionele ontmoetingsplek bevordert het actief blijven deelnemen aan het dagelijks leven, en draagt bij aan het welzijn en het welbevinden van de inwoners. In eerste instantie hebben inwoners zelf een belangrijke rol. De ontmoetingsplekken worden aangewezen of ontwikkeld vanuit de behoeften van de inwoners in een specifieke wijk of buurt. Indien mogelijk maken we gebruik van bestaande locaties waar al een sociaal onderdeel aanwezig is. Een sportkantine kan bijvoorbeeld overdag zijn faciliteiten beschikbaar stellen voor ouderen die behoeften hebben aan een praatje of koffie in de ‘bruine kroeg’. Een bibliotheek kan een meer educatievere rol nemen door laagdrempelige bijeenkomsten te organiseren over preventie en positieve gezondheid. Ook kunnen scholen voor meerdere doeleinden ingezet worden, bijvoorbeeld in de avonduren. Het is hierbij goed om een inventarisatie van de ‘sociale kaart’ te maken met de betrokken partners.

Het is hierin belangrijk dat gekeken en geluisterd wordt naar de bewoners in de wijk, waarin verschillende leeftijdsen bevolkingsgroepen andere behoeften en wensen hebben.

Initiatieven ondersteunen in de dorpen en Zevenaar Stad Voor een leefbare wijk of buurt bevorderen we de betrokkenheid van bewoners door initiatieven vanuit inwoners te ondersteunen. We willen een ondersteunende en faciliterende rol hebben, waarbij de inwoners grotendeels zelf de organisatie op zich nemen. De rol van de gemeente richt zich meer op het ondersteunen, toestaan en waar nodig bijstaan van initiatieven

8

(bijvoorbeeld locatie beschikbaar stellen). Zevenaar Doet is een mooi voorbeeld van een platform waar bewonersinitiatieven samen komen. Het is belangrijk om de gemeenschapszin te stimuleren door lokale initiatieven aan te moedigen. Dit kan bijvoorbeeld worden gerealiseerd door het organiseren van activiteiten zoals een burendag of buurtbarbecue, waarin mensen samenkomen en sociale banden versterken. Hierbij hoort ook het integraal gebiedsgericht werken, waarmee de samenwerking binnen de gehele keten van de leefomgeving verbetert. Om ervoor te zorgen dat onze ondersteuning aansluit bij de wensen van de inwoners, blijven we voortdurend in gesprek met de inwoners, ongeacht of zij een specifieke ondersteuningsvraag hebben (bijvoorbeeld door een jaarlijkse enquête of inloopavond). Op deze manier kunnen we beoordelen of en hoe de gemeente kan bijdragen aan initiatieven die worden ondernomen. Daarnaast moedigen we actief de oprichting en deelname aan dorps of wijkplatforms aan. Door deze (online en offline) samenkomsten kunnen zowel oude als nieuwe bewoners, elkaar beter leren kennen. Zo kunnen ze samen werken aan het versterken van de lokale gemeenschap. Het is belangrijk dat deze platforms inclusief zijn en een brede groep bewoners aanspreken, zodat iedereen zich gehoord en betrokken voelt bij de ontwikkelingen in de buurt.

Het gaat hier bijvoorbeeld over het betrekken van jongeren en gezinnen in de buurt.

Hierin houden we rekening met zowel jong en oud, zodat er voor iedere doelgroep toegankelijke voorzieningen beschikbaar zijn. We gaan waar mogelijk voorzieningen bundelen om beter gebruik te maken van middelen en diensten. De inzet en initiatieven van inwoners zelf kunnen hierbij handig zijn. Soms is het niet haalbaar om alle voorzieningen in de omgeving van alle inwoners, vooral in de kleinere dorpen, te ontwikkelen. Dan zoeken we alternatieve oplossingen, zoals het inzetten van buurtbussen. Deze buurtbussen bieden inwoners die hulp nodig hebben de mogelijkheid om toch toegang te krijgen tot belangrijke voorzieningen, zelfs als deze niet direct om de hoek beschikbaar zijn. Voor een deel bestaat dit al, maar bij het kijken naar de haalbaarheid van voorzieningen op lange termijn zou deze functie uitgebreid moeten worden.

Voorzieningen toekomstbestendig, geclusterd en dichtbij inwoner Een goed voorzieningenniveau is belangrijk om een aangenaam woonklimaat voor iedereen te verzekeren. Deze voorzieningen gaan niet alleen over gezondheidszorg, zoals huisartsen en ziekenhuizen. Het gaat ook om andere noodzakelijke faciliteiten zoals ontmoetingsruimtes en (grotere) supermarkten. In de gemeente Zevenaar willen we weloverwogen keuzes maken over welke voorzieningen op lange termijn haalbaar zijn en welke niet.

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

9

3 Wonen met welzijn en zorg voor ouderen

een intramurale setting. Ingegeven door rijksbeleid komen er (voorlopig) namelijk geen nieuwe verpleeghuisplekken bij.

3.1 Wat zien we nu? Het aantal ouderen in de gemeente Zevenaar groeit. Zo erg, dat ook het aandeel ouderen op de totale Zevenaarse bevolking sterk toeneemt. In 2022 was ongeveer 15% van de huishoudens 75 jaar of ouder. Naar verwachting is in 2040 22% van de bevolking 75 jaar of ouder. Dit heet dubbele vergrijzing; de groep ouderen wordt ouder én groter. Dat betekent dat er een flinke toename is in de vraag naar woningen die voor ouderen geschikt zijn. Hoewel veel ouderen gelukkig steeds langer vitaal en zelfstandig blijven, neemt door de vergrijzing de vraag naar zorg en ondersteuning toe. Tegelijkertijd staan we voor grote uitdagingen in de zorg. De roep om personeel in de zorg is groter dan ooit. Het tekort aan zorgpersoneel groeit op lange termijn alleen maar. Dit vraagt om anders nadenken over zorg in de toekomst. Dit in combinatie met de vergrijzing is een grote uitdaging. Er komt zoveel druk op de zorg dat het houden bij het oude geen optie is. We moeten nadenken hoe we de zorg toch zo goed mogelijk kunnen organiseren, voor degenen die het straks het hardst nodig hebben. Ook vraagt dit van ouderen om anders te denken over de zorg. Er gaat meer gevraagd worden van de ouderen van morgen dan de huidige 80plussers. Het langer en weer zelfstandig wonen van ouderen met een ondersteunings- of zorgvraag staat centraal, op basis van rijksbeleid en de wens van ouderen zelf.

Toch is er een kleine groep ouderen die niet volledig zelfstandig kunnen wonen. Hier is structureel 24-uurszorg nodig, vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz). Dit moet vooral in de eigen omgeving gebeuren met behulp van het Volledig Pakket Thuis (VPT) of het Modulair Pakket Thuis (MPT). Alleen voor mensen die zeer specialistische zorg nodig hebben is nog plek in

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

Uit het woningmarktonderzoek Arnhem-Nijmegen 2023 blijkt dat er een toenemende behoefte aan woningen voor ouderen is. In 2040 zijn er in Zevenaar 1.180 extra reguliere woningen nodig voor ouderen. Daarnaast zijn er 970 extra geclusterde woningen nodig.

10

Veel ouderen wonen op dit moment niet in een levensloopgeschikte woning. 2 Van de woningvoorraad is op dit moment 16% levensloopgeschikt. Wel is 40% levensloopgeschikt te maken. Kanttekening daarbij is dat woningen levensloopgeschikt maken niet overal even makkelijk is. Soms is het beter om door te stromen naar een woning die al geschikt is. Dit kan in sommige gevallen al op grond van de Wmo, als inwoners daar een hulpvraag hebben neergelegd en uit onderzoek blijkt dat verhuizen het meest passend is.

3.2 Waar zetten we op in? Ambitie Inwoners met en zonder ondersteunings- of zorgvraag kunnen in iedere kern wonen en passende ondersteuning en zorg ontvangen. Uitgangspunt is inzet op positieve gezondheid door sociale netwerken, beweging, ontmoeting, basisvoorzieningen (nabij of thuisgebracht), toegankelijke omgeving.

Inzet op positieve gezondheid en preventieve maatregelen Het investeren in gezondheid door preventie is een belangrijke voorwaarde om langer zelfstandig thuis te wonen. Hierbij gaat het niet alleen om lichamelijke gezondheid, maar ook dagelijks functioneren, participatie en mentale gezondheid. De nadruk ligt daarom op het proberen te voorkomen van gezondheidsproblemen door een gezonde leefstijl te stimuleren. Dit doen we onder andere door informatievoorziening, bewustwording en geschiktheid van de fysieke leefomgeving. We zetten daarbij niet alleen in op individuele

maatregelen, maar gaan in samenwerking met stakeholders op zoek naar collectieve oplossingen voor de fysieke leefomgeving. We stimuleren beweging door bij de (her)inrichting van de openbare ruimte rekening te houden met looproutes en bijvoorbeeld voorzieningen als beweegtuinen. Ook dragen we bij aan multifunctionele ontmoetingsplekken in de wijken en dorpen. Daarnaast moet een geschikte fysieke leefomgeving gezond gedrag stimuleren. Dit is een leefomgeving die uitnodigt tot beweging en ontmoeting, groenbeplanting en toegang geeft tot gezonde voeding. Een belangrijk onderdeel hierbij is het herkennen en beschikbaar maken van initiatieven rondom burgerkracht. Burgerinitiatieven kunnen de sociale verbinding versterken en eenzaamheid onder ouderen en jongeren tegengaan. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om het mogelijk maken van ontmoetingsplekken en ondersteunen van lokale projecten die bijdragen aan het welzijn van kwetsbare groepen. Ook moedigen we woonzorgcirkels en voorzorgcirkels aan. Woonzorgzones zijn geclusterde woningen voor mensen met een zorg-of ondersteuningsvraag op korte afstand van voorzieningen en een locatie waar intensieve 24-uurszorg geleverd wordt. Daarnaast is er een verhoogd aanbod van ondersteunende, zorg- en welzijnsvoorzieningen. Een voorzorgcirkel bestaat uit een groep mensen, die dicht bij elkaar wonen.

Deze groep mensen is bereid om, als dat nodig is, elkaar te helpen met hand- en spandiensten. In een voorzorgzone sorteer je voor op het ouder worden. Het streven is om meer voorzorgzones te ontwikkelen. Onderlinge ondersteuning en samenwerking staat hierin voorop. Dit betekent dat gezonde en actieve ouderen ondersteuning bieden aan

2

Levensloopgeschikte woning: Een woning die al geschikt is (of eenvoudig aan te passen) voor bewoning tot op hoge leeftijd, ook in geval van fysieke handicaps of chronische ziekten van bewoners. Zo voldoet de woning in alle levensfasen aan de behoeften die de bewoner dan heeft.

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

11

ouderen die afhankelijk zijn van zorg. Het doel hiervan is om vooraf maatregelen te treffen en een evenwicht te creëren tussen de behoeften en de beschikbare hulp binnen kleine, nabije gemeenschappen. Dit verbetert niet alleen de onderlinge steun, maar ook de levenskwaliteit en het gevoel van verbondenheid tussen de bewoners. Daarbij is bewustwording creëren over het belang van een eigen netwerk en samenredzaamheid belangrijk. Door ouderen in een vroeg stadium bewust te maken van het bouwen aan een sociaal netwerk waarbij samenredzaamheid centraal staat, sorteren we voor op de ondersteuningsvragen die zij op latere leeftijd misschien nodig zullen hebben. Natuurlijk is het belangrijk om te erkennen dat niet iedereen in staat is om al hun behoeften binnen hun eigen netwerk op te lossen. In deze gevallen is het noodzakelijk dat er professionele zorg beschikbaar is waarop zij kunnen terugvallen. Door het stimuleren van een sociaal netwerk en samenredzaamheid willen we niet suggereren dat dit altijd afdoende is voor iedereen. Het aanbieden van toegankelijke professionele zorg en ondersteuning blijft belangrijk. Tenslotte geloven we sterk in de kracht van samenwerking met focus op ontschotting en domein overstijgend denken.

Door samen te werken met verschillende stakeholders zoals zorginstellingen, gemeenten en maatschappelijke organisaties doen we ons best voor een aanpak die leidt tot preventieve besparingen en een betere inzet van middelen. Op deze manier willen we werken aan een duurzame en gezonde toekomst voor alle betrokkenen.

Ondersteuning door professionele zorg Naast het versterken van een sociaal netwerk, een fijne leefomgeving en informele zorg blijft ook ondersteuning van professionele zorg belangrijk. Een kleine groep ouderen kan niet meer zelfstandig wonen. Zij hebben 24-uurszorg nodig. Dit gaan we clusteren in de kernen en wijken. We proberen de

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

beschikbaarheid van de eerstelijnszorg in alle kernen te houden. We werken aan gelijke toegang tot eerstelijnszorg voor alle inwoners, ondanks waar ze wonen binnen de gemeente Zevenaar. Dit betekent dat in alle kernen inwoners toegang hebben tot eerstelijns zorgdiensten zoals een huisartsenpraktijk en apotheek. Dit houdt niet direct in dat elke kern een fysieke uitvalsbasis voor eerstelijnszorg heeft, maar we kijken samen naar slimme oplossingen zoals zorg op afstand om de toegankelijkheid te beschermen. Daarbij spelen bepaalde kernen een centrale rol, waarbij mogelijk aanpassingen of uitbreidingen van bestaande faciliteiten nodig zijn. Ook willen we de informele en formele zorginfrastructuur verenigen, met bijvoorbeeld professionele ondersteuning voor mantelzorgers en dit gezamenlijk binnen de gemeenschap aanpakken. Om de kwaliteit en efficiëntie van onze zorgdiensten verder te verbeteren, gaan we zorgaanbieders betrekken bij de prestatieafspraken die worden gemaakt tussen gemeente, woningbouwcorporaties en huurdersorganisaties. Door zorgaanbieders te betrekken in de prestatieafspraken hopen we beter inzicht te krijgen in de zorgvraag van ouderen en wat dit kan en moet betekenen voor wonen (met zorg).

Levensloopgeschikte en passende woningvoorraad voor ouderen We werken aan het creëren van een aanbod van minimaal 420 geclusterde woningen om aan de vraag tot 2030 zoals vastgesteld in het woningmarktonderzoek te voldoen. Van deze woningen moeten 160 eenheden zorggeschikt zijn: geschikt voor mensen die intensieve zorg nodig hebben (Wlzindicatie). Dit kan in de bestaande voorraad en via nieuwbouw gerealiseerd worden. Bijvoorbeeld nieuwe hofjes of bestaande gebouwen met ontmoetingsmogelijkheid. Dit zorggeschikte aanbod bieden we in geclusterde vorm aan in de kernen Zevenaar, Pannerden, Tolkamer en Giesbeek.

12

Intramurale zorg kan niet in alle kernen ondersteund/aangeboden worden. We gaan slim gebruik maken van de gecombineerde zorginfrastructuur van alle aanbieders in de kernen. Hiervoor is samenwerking tussen zorgaanbieders belangrijk om de zorg in onze gemeente efficiënt en leverbaar te houden. Om aan de vraag tot 2030 te voldoen is de ambitie om zo veel mogelijk nieuwbouwwoningen levensloopgeschikt te ontwikkelen, met een minimum van 75% maar bij voorkeur nog meer. Hoewel we zoveel mogelijk woningen willen aanpassen, beseffen we ons dat volledige levensloopgeschiktheid in de nieuwbouw mogelijk niet haalbaar is. Levensloop geschikt bouwen betekent dat deze nieuwbouwwoningen ontworpen zijn op een manier dat ouderen op een comfortabele manier in de woning kunnen blijven wonen, ondanks de leeftijd of eventuele beperkingen. Concreet gezien zijn levensloopgeschikte woningen, woningen die in hun ontwerp bij het maken of in een later stadium zonder trappen van buitenaf bereikbaar zijn. Hierin zijn de ‘primaire ruimten’ (keuken, sanitair, woonkamer en minimaal één slaapkamer) op dezelfde woonlaag te vinden. Drempels in de woningen zijn laag of ontbreken. Woontype Nultredenwoning

Daarnaast zetten we in op het aanpassen van bestaande woningen. Hierbij maken we gebruik van technologie zoals domotica en willen we domotica koppelen aan de zorg(vraag). Domotica in de zorg is het gebruik van geautomatiseerde technologieën om het comfort, de veiligheid en de efficiëntie van zorgvoorzieningen te verbeteren. De meeste ouderen zullen ook in de toekomst in een ‘gewone woning’ blijven wonen. Zij voelen zich hier thuis en hebben bekenden in de omgeving. In deze woningen zijn soms wel kleine aanpassingen nodig. Daarom kijken we naar de mogelijkheden om Wmo aanpassingen voor grotere groepen in te zetten in plaats van individueel. Sommige aanpassingen die in een wooncomplex worden gedaan (zoals automatische deuren, scootmobielstallingen), worden gebruikt door meerdere personen in het gebouw. Het is daarom goed om te onderzoeken of we deze Wmo aanpassingen op basis van een grotere groep kunnen benaderen.

Kenmerken • •

Woonkamer, keuken, badkamer, toilet en minstens één slaapkamer gelijkvloers Bereikbaarheid zonder traplopen van buitenaf

Geclusterde woning

• • •

Kenmerken van nultredenwoning Gemeenschappelijke ruimte in of nabij het complex Meerdere woningen in geclusterde setting

Zorggeschikte woning

• •

Kenmerken van geclusterde woning Geschiktheid voor ouderen met WLZ-indicatie voor volledig pakket thuis (VPT) Meerkosten door bouwtechnische vereisten voor toegankelijkheid zorgontvanger

•

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

13

4 Een thuis voor iedereen 4.1 Wat zien we nu? Vanuit het Rijksprogramma Een thuis voor iedereen wordt gemeenten gevraagd zich in te zetten voor de huisvesting van aandachtsgroepen. Dit programma benoemt de volgende aandachtsgroepen die in het volkshuisvestingsprogramma aandacht verdienen:

voor het goedkoopste deel van de sociale huurwoningvoorraad, de woning met een huurprijs onder de 1e aftoppingsgrens (€650,43, prijspeil 2024). De huisvestingsopgave van deze groepen vraagt een deel van de vrijkomende sociale huurwoningen. Een deel van de vraag van de aandachtsgroepen richt zich op woonzorgvormen, onzelfstandige woonruimten, shortstayplekken en standplaatsen. In de metropoolregio Arnhem-Nijmegen wordt op dit moment gewerkt aan een regionale woonzorgvisie. Hierin worden ook afspraken opgenomen over de huisvestingsbehoeften van verschillende aandachtsgroepen en ieders verantwoordelijkheid hierbij. Deze afspraken moeten op regionaal niveau worden afgestemd. De visie dient als basis om gezamenlijk actie te ondernemen en te zorgen voor voldoende faciliteiten voor de groeiende groepen ouderen, mensen die uitstromen uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang, arbeidsmigranten, statushouders, en dak- en thuislozen, met betrekking tot hun woon- en zorgbehoeften. De onderstaande tabel geeft de kwantitatieve behoefte aan woningen voor specifieke doelgroepen weer in Zevenaar. In het daaropvolgende hoofdstuk zullen we dieper ingaan op de behoeften van elke doelgroep.

Een deel van deze mensen heeft niet alleen een dak boven hun hoofd nodig, maar ook behoefte aan zorg of ondersteuning. Bij arbeidsmigranten, statushouders, studenten en woonwagenbewoners is de behoefte aan woonruimte niet altijd direct gekoppeld aan een zorgvraag.

Doelgroep

Woonbehoefte

Uitstromers uit Beschermd Wonen

Jaarlijks ongeveer 15 personen Potentiële toename tot 55 woningen in 2030 Jaarlijks stromen ongeveer 25 jongeren uit, waarvan 5 zelfstandig gaan wonen Circa 5 personen

Uitstromers uit Jeugdhulp met verblijf Uitstromers uit MO

Veel van de aandachtsgroepen zijn vanwege een laag inkomen aangewezen op de sociale huursector. Een aanzienlijk deel hiervan komt alleen in aanmerking

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

Mensen met beperking

een

verstandelijke

50 gespikkeld wonen plekken tot 2030

14

Statushouders

Taakstelling 1ste helft 2024: 48

Arbeidsmigranten

Jaarlijkse groei van circa 5%.

Woonwagenbewoners

17 tot 21 standplaatsen in de komende vijf jaar

4.2 Waar zetten we op in? Ambitie Een thuis voor iedereen door mensen mee te laten doen in de samenleving en passende huisvesting te bieden. Waarin omkijken naar elkaar centraal staat.

woningen. Dit is binnen de huidige beleidsregels nog niet mogelijk, en vraagt dus herziening. In de volgende kopjes benoemen we richtlijnen wat betreft de benodigde woningen voor deze doelgroepen. Uitstromers uit instellingen • Beschermd Wonen (BW): Jaarlijks verlaten in Zevenaar ongeveer 15 personen beschermd wonen, met een potentiële toename tot 55 personen tegen 2030, waarbij lokaal wonen als uitgangspunt wordt genomen. •

Jeugdzorg: Elk jaar maken ongeveer 25 jongeren de overgang vanuit de jeugdzorg naar zelfstandig wonen, waarvan 5 jongeren rechtstreeks zelfstandig gaan wonen. Vaak wordt er voor deze jongeren geclusterde begeleiding of beschermde woonvormen geboden.

•

Maatschappelijke Opvang (MO5): Het aantal personen dat jaarlijks uit de maatschappelijke opvang stroomt is onbekend, maar wordt geschat op ongeveer 5 personen.

Beschikbaarheid voldoende betaalbare woningen voor de doelgroep Het is belangrijk dat alle aandachtsgroepen geschikte huisvesting hebben. Dit begint met voldoende beschikbaarheid van woningen en standplaatsen, met vooral betaalbare woningen. Hoofdstuk 5 bespreekt het vergroten van passend woonaanbod. Hierbij willen we dat twee derde van de nieuw toe te voegen woningen betaalbaar3 zijn. Een derde van de totaal toe te voegen woningen valt in de sociale huurcategorie4. Naast het uitbreiden van nieuwbouw, met name kleinere eenheden, richten we ons ook actief op mogelijkheden binnen de bestaande woningvoorraad. Voor deze doelgroep biedt dit aanzienlijke kansen, zoals creëren van onzelfstandige woonruimtes en het splitsen van

3

De betaalbaarheidsgrens voor betaalbare koopwoningen is €390.000 met prijspeil 2024 (vastgesteld door de Rijksoverheid). 4 Een sociale huurwoning is een woning met een huurprijs tot en met € 879,66 (prijspeil 2024)

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

Maatschappelijke opvang wordt betaald vanuit de Wmo. De verantwoordelijkheid voor het bieden van opvangplaatsen is belegd bij centrumgemeenten, net als bij Beschermd Wonen. De centrumgemeenten Arnhem en Doetinchem voeren deze taak uit voor de Liemerse gemeenten. In

5

Maatschappelijke opvang: het geheel van voorzieningen en ondersteuning dat wordt

geboden aan mensen die tijdelijk of langdurig geen dak boven hun hoofd hebben.

15

de Liemerse gemeenten zelf staat geen aanbod voor maatschappelijke opvang. Personen die in de gemeente Doesburg, Duiven, Westervoort en Zevenaar wonen komen in beeld bij de centrumgemeente Arnhem wanneer zij aangeven gebruik te willen maken van maatschappelijke opvang. Mensen met een verstandelijke beperking Op dit moment is er niet genoeg geclusterd aanbod om in de vraag te voorzien naar woonvormen voor de doelgroep voor mensen met een verstandelijke beperking. Dit blijkt uit het uitgevoerde onderzoek ‘huisvestingsopgave wonen met zorg’ in de Liemers uit 2021. Er bestaat op dit moment een onbalans tussen het aantal geclusterde plekken. Een verklaring van het tekort dat we aantonen is dat een deel van de mensen met een verstandelijke beperking met een Wlzindicatie niet in een geclusterde of gespikkelde woonvorm woont maar gebruik maakt van een Persoonsgebonden budget, in een ouderinitiatief woont of bij ouders thuis woont. Kijkend naar de toekomst zien we dat er met name een opgave is in het creëren van plekken voor gespikkeld wonen. Het gaat hierbij om een aantal van ongeveer 50 plekken tot 2030 die specifiek ontworpen zijn om aan deze behoefte te voldoen. Gespikkeld wonen is het wonen in een reguliere, niet geclusterde woning die vaak in nabijheid van een woonvorm staat waarvandaan lichtere zorg en begeleiding geboden kan worden.

Deze woningen kunnen vaak in de bestaande voorraad gemaakt worden. Statushouders Vergunninghouders (ook wel statushouders) worden door middel van een taakstelling door het COA toegewezen aan gemeenten. Voor Zevenaar is de taakstelling in het eerste halfjaar van 2024 gesteld op 48, in heel 2023 was dat 123, en dit blijft de komende jaren naar verwachting hoog. Vaak gaat het om eenpersoonshuishoudens of grote gezinnen. Veel statushouders en hun gezinnen zullen een sociale huurwoning nodig hebben. De verwachting is dat de corporaties de taakstelling niet alleen kunnen realiseren. Samen wordt

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

gezocht naar nieuwe en creatieve oplossingen en de gemeente gaat zich ook richten tot andere (particuliere)verhuurders in de gemeente Zevenaar om de taakstelling te behalen. Arbeidsmigranten Uit prognosescenario’s blijkt voor de provincie Gelderland dat het aantal arbeidsmigranten tot 2030 blijft toenemen met een jaarlijkse groei van 4% tot 6%. Voor de regio Arnhem-Nijmegen betekent dit naar inschatting een groei van 7.300 tot 10.500 arbeidsmigranten met een woonvraag in de regio (als we de woonlocatie inschatten van arbeidsmigranten die zich niet hebben geregistreerd in de gemeente waar zij wonen). Dit is te verdelen naar: • short stay (< 4 maanden; flexibele woonvormen) • mid stay (tot 3 jaar; flexibele woonvormen) • long stay (permanent; reguliere woonbehoefte) Daarbij moet worden opgemerkt dat er op dit moment onvoldoende zicht is op de huidige woonsituatie van veel arbeidsmigranten. Er is regionaal onderzoek gedaan, met als doel om ongewenste woonsituaties weg te nemen of te voorkomen. Regionaal is afgesproken dat het streven moet zijn dat mensen dicht bij hun werk wonen. Op dit moment wordt vanuit de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen onderzoek gedaan naar arbeidsmigranten. Zevenaar is hierbij aangesloten omdat het bij uitstek een regionaal vraagstuk is. Er zijn op dit moment in Zevenaar verschillende locaties waar arbeidsmigranten wonen.

Er zijn twee grote locaties op het bedrijventerrein Mercurion: één met 185 personen en één met 65 personen. Daarnaast zijn er nog enkele kleine locaties. Samen zijn dit in totaal 400 huisvestingsplekken die bij de gemeente bekend zijn. Daarnaast wonen er ook nog arbeidsmigranten buiten de grote locaties die niet goed in beeld zijn. Naar de toekomst toe staat Zevenaar voor een uitdaging in het creëren van geschikte accommodaties voor arbeidsmigranten. Het onderzoek wijst uit dat dit een aanzienlijke opgave is tot

16

2040. De situatie wordt beïnvloed door veranderingen in de Nederlandse beroepsbevolking. Er zijn steeds minder mensen die werken in vergelijking met degenen die niet werken. Daarom zijn we steeds meer afhankelijk van arbeidsmigranten voor bepaalde banen. Daarnaast is er een verwachte groei in economische activiteit, wat vermoedelijk meer arbeidsmigranten naar de regio zal trekken. Het gebied rond Emmerich, Montfoort en Zevenaar (EMZ) wordt beschouwd als een cruciaal logistiek knooppunt. Deze status voorspelt verdere groei en benadrukt de urgentie om passende huisvesting te bieden voor de arbeidskrachten. Dit heeft ook invloed op de vereiste voorzieningen. Bij de ontwikkeling van een speciale locatie voor arbeidsmigranten is het van essentieel belang om zorgvuldig te onderzoeken welke faciliteiten in de buurt nodig zijn om dit succesvol te kunnen realiseren. Woonwagenbewoners In 2018 is door het Rijk het nieuwe beleidskader gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid vastgesteld. In dit beleidskader staat dat gemeenten bij vaststelling van het lokale woonbeleid rekening moeten houden met de vraag naar woonplekken voor woonwagenbewoners. Regelmatig wordt in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken onderzoek gedaan naar de stand van zaken rond woonwagenstandplaatsen in Nederland. In gemeente Zevenaar zijn 5 locaties met 17 standplaatsen voor woonwagens.

Dit zijn gemiddeld 0,7 standplaatsen per 1.000 woningen en dit is minder dan gemiddeld in Gelderland (1,2) en landelijk (1,1). Voor de komende vijf jaar is er een behoefte aan 17 tot 21 extra standplaatsen in de gemeente Zevenaar, dit is recent onderzocht. Op dit moment onderzoekt de gemeente Zevenaar de uitbreidingsmogelijkheden voor woonwagenstandplaatsen.

Regionale afstemming voor urgente doelgroepen Vanuit de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting wordt het verplicht om een regionaal afgestemde urgentieverordening te hebben. Hoewel Zevenaar al

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

beschikt over een huisvestingsverordening, zijn nog niet alle wettelijk urgente groepen daarin opgenomen. Bij de ontwikkeling van een mogelijke urgentieverordening werkt Zevenaar eraan om "Urgente groepen te huisvesten op plekken waar ze de nodige aandacht krijgen", zodat niet iedereen alles doet, maar plekken ontstaan die de groepen opvangen die bij de lokale context passen. Binnen de Liemers wordt gekeken naar mogelijkheden voor onderlinge ondersteuning, waarbij het uitgangspunt voor Zevenaar is om samen met andere gemeenten een verschil te maken voor deze doelgroepen.

Beschermd thuis In Zevenaar willen we naar het bieden van passende ondersteuning aan onze inwoners, met specifieke aandacht voor degenen die behoefte hebben aan beschermde thuiszorg en voor diegenen die de overstap maken van beschermd wonen naar zelfstandigheid. We hanteren een minimale basisset voor beschermd thuis, waarbij het integrale sociaal domein betrokken is, vroegsignalering in de wijk plaatsvindt, er dagvulling wordt geboden en er expertise beschikbaar is in de wijk. Daarnaast willen we de uitstroom uit beschermd wonen ondersteunen, zodat inwoners op een verantwoorde wijze kunnen overstappen naar zelfstandige woonvormen, met of zonder ambulante ondersteuning. We willen een soepele overgang tussen intramurale en zelfstandige zorg, met aandacht voor individuele behoeften en een naadloze verbinding tussen zorgniveaus.

Gemengd wonen In Zevenaar hechten we belang aan gemengd wonen en ondersteunen we initiatieven die dit bevorderen. Het samenbrengen van verschillende doelgroepen in woonprojecten biedt waardevolle kansen voor onderlinge ondersteuning en sociale interactie. We willen als gemeente het ontstaan van dergelijke projecten aanmoedigen en faciliteren, omdat we geloven dat ze bijdragen aan een inclusieve en veerkrachtige gemeenschap waarin iedereen

17

zich thuis voelt. Deze projecten bieden de mogelijkheid voor bijvoorbeeld ouderen, jongeren en kwetsbare jongeren, maar ook andere inwoners met en zonder zorgvraag, om samen te wonen en van elkaars aanwezigheid te profiteren. Door mensen met diverse achtergronden en zorgvragen samen te laten wonen, ontstaat er een omgeving waarin onderling begrip, steunen het delen van ervaringen en hulpmiddelen worden gestimuleerd. Dit bevordert niet alleen het welzijn van de bewoners, maar draagt ook bij aan een levendige en veerkrachtige gemeenschap waarin iedereen een plek heeft en zich thuis voelt.

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

18

5 Voldoende woningen bouwen 5.1 Wat zien we nu? Sinds 2014 kent de gemeente Zevenaar een forse groei van het aantal inwoners. Jarenlang werd de groei van de gemeente vooral veroorzaakt door hoge geboortecijfers, nu is daar de instroom van vestigers als belangrijke tweede factor bijgekomen. Mensen van binnen én buiten de gemeente zoeken een huis in Zevenaar.

23.000

CBS ontwikkeling

22.000 21.000 20.000

Gelderse Primos - basis

19.000 18.000 17.000 16.000

Gelderse Primos Trend

Bron: Gelderse Primos (2022)

De druk op de woningmarkt in Zevenaar is flink voelbaar en niet iedereen vindt gemakkelijk een passend thuis. Deze schaarste is merkbaar in zowel de sociale huursector, waar oplopende wachttijden de norm zijn, als in de koopsector, waar de transactieprijzen van huizen de afgelopen jaren flink zijn gestegen. Ook voor starters is de situatie problematisch, wat uitgebreid naar voren kwam

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

5.2 Waar zetten we op in? Ambitie

Figuur 5.1: huishoudensprognose 24.000

tijdens bewonersavonden en in de inwonersenquête. Het is van groot belang om meer woningen te realiseren om tegemoet te komen aan de behoeften van onze eigen inwoners die op zoek zijn naar een huis. De uitdaging wordt verder vergroot door achterblijvende woningbouw in andere gemeenten, wat een aantrekkend effect heeft op Zevenaar en de druk op de woningmarkt verder verhoogt. Hoewel de plancapaciteit voor woningbouw op het eerste gezicht ruim lijkt, moeten er nog veel zogenaamde 'zachte plannen' concreet worden gemaakt en gerealiseerd om aan de groeiende behoeften te voldoen.

We zetten in op versnelling van de woningbouw om aan de groeiende vraag naar woningen te voldoen. Tot 2030 voegen we minimaal 1.350 tot 1.570 extra woningen toe.

Vergroten van de woningproductie In de Regionale Woondeal Arnhem-Nijmegen zijn afspraken vastgelegd over de toekomstige woningbouwopgave per gemeente in de regio. Net als enkele andere gemeenten krijgt Zevenaar meer ruimte om woningen te bouwen, waardoor we kunnen inspelen op de grote regionale woningopgave. Onze ambitie is om tussen 2024 en 2030 minimaal 1.350 tot 1.570 extra woningen te realiseren. Van 2030 tot 2040 is er nog eens een aanvullende behoefte van minimaal 550 woningen. Deze doelstellingen zijn gebaseerd op aantallen die zijn vastgelegd in de woondeal 2.0 en het regionale woningmarktonderzoek 2023. Ook is rekening gehouden met wat het laatste jaar (sinds de actualisering van de woondeal) aan woningen is gebouwd.

19

We willen voldoende plancapaciteit garanderen en richten ons op geschikte locaties om het tempo van realisatie te versnellen. Daarbij hanteren we een planvoorraad van minimaal 130% ten opzichte van de behoefte, waardoor we flexibiliteit behouden en gepast kunnen reageren op veranderende omstandigheden.

Versnelling van de realisatie Om de realisatie van woningen te versnellen, hebben we een aantal strategieën en maatregelen ontwikkeld. In de eerste plaats willen we het bouwtempo verhogen door flexwoningen toe te voegen. Deze flexwoningen kunnen snel en efficiënt worden gebouwd en ingezet om te voorzien in de directe behoefte aan huisvesting. Hoewel flexwoningen kunnen voorzien in de directe vraag naar huisvesting, beseffen we dat na afloop van de termijn het 'probleem' verschoven kan zijn. Daarom zoeken we ook naar duurzamere oplossingen op lange termijn. Wat betreft vereenvoudigen van de regels willen we belemmerende regelgeving verminderen om het proces van planvorming en bouw soepeler te laten verlopen. Hierbij is het essentieel dat we goed afspreken hoe we dit mogelijk gaan maken. Mogelijke winst valt te behalen uit de behandeling van aanvragen en/of het aanpassen van het omgevingsplan. We begrijpen dat vereenvoudigen van de regels en het versnellen van het bouwproces vraagt om duidelijke afspraken en gerichte actie. Dit is een uitdaging waar we nauwlettend op gaan en blijven focussen.

alleen mogelijkheden voor maatwerk en diversiteit in woningaanbod, maar stimuleert ook de betrokkenheid en sociale verbinding binnen de gemeenschap Ten tweede zullen we onze uitvoeringskracht versterken en stroomlijnen. Dit omvat het optimaliseren van interne processen en procedures, het efficiënt inzetten van beschikbare middelen en het verbeteren van de samenwerking tussen verschillende betrokken partijen. Door een effectieve en doelgerichte aanpak willen we de doorlooptijd van projecten verkorten en de voortgang van woningbouwinitiatieven versnellen. Waar mogelijk onderzoeken we of de gemeente een actieve regierol kan oppakken. Door een duidelijke regie te voeren, kunnen we knelpunten identificeren en tijdig oplossen, waardoor het bouwproces efficiënter en effectiever wordt. Dit sluit aan bij het intaketeam en de omgevingstafel die momenteel al actief zijn in de gemeente. Ten slotte gaan we ons inzetten om de huidige zachte plannen om te zetten naar harde projecten. Dit omvat het vaststellen van omgevingsplannen en het verkrijgen van de benodigde vergunningen en financiering voor woningbouwinitiatieven die op dit moment nog in de planfase verkeren. Door deze plannen te concretiseren en te formaliseren, creëren we duidelijkheid en zekerheid voor alle betrokken partijen en kunnen we de realisatie van nieuwe woningen versnellen.

Eerst inbreiding dan uitbreiding Wat betreft collectieve zelfbouw (CPO) initiatieven, erkennen we dat dit extra ambtelijke capaciteit vraagt en niet altijd een snelle oplossing is. Hoewel we het belang van CPO-initiatieven onderstrepen, beseffen we dat actieve facilitering veel tijd en capaciteit kan kosten. We zullen daarom zorgvuldig afwegen hoe we deze initiatieven ondersteunen, rekening houdend met onze middelen en prioriteiten. CPO biedt namelijk veel voordelen. Het biedt niet

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

We zijn zuinig op onze ruimte en landschappelijke kwaliteiten. Een grote woningbouwopgave vraagt om goede ruimtelijke keuzes. Woningbouw is namelijk bij lange na niet de enige ruimteclaim de komende jaren. Ook gaan ruimtelijke ontwikkelingen en woningbouw altijd gepaard met mobiliteitsvraagstukken. Toenemende woningbouw heeft grote invloed op mobiliteit, met meer verkeer, congestie en parkeerdruk als gevolg. Dit kan de reistijden verlengen en de verkeersveiligheid beïnvloeden. Het is essentieel om

20

mobiliteitsstrategieën aan te passen, zoals het bevorderen van duurzame vervoerswijzen en het verbeteren van de infrastructuur, om deze uitdagingen aan te pakken en de leefbaarheid te behouden. In de basis geven we de voorkeur aan woningbouw op inbreidings- en transformatieplekken. De gemeente Zevenaar heeft grote plannen voor groei in de Liemers-regio. Ze willen vooral meer bouwen en bedrijven vestigen in het stedelijke gebied tussen de A12 en de Betuweroute. Dit gebied heeft veel voorzieningen en is goed bereikbaar. We ontkomen er waarschijnlijk niet aan dat we wat meer de hoogte in moeten bouwen dan in het verleden. Ook zijn er plannen voor binnen de dorpskernen. Tegelijkertijd is de opgave zodanig groot, dat deze niet -alleen via inbreiding is in te vullen. Bouwen op uitbreidingslocaties aan de randen van onze kernen is daarom ook noodzakelijk. De gemeente heeft een strategie vastgesteld waarbij een 'Verstedelijkingszone' met grote groeiambitie is aangewezen, samen met de verdere kernen die groei voor lokale behoefte met een beperkte plus gaan ervaren. Volgens de omgevingsvisie zijn Zevenaar Stad en Babberich gekozen als verstedelijkingszone, terwijl in de overige kernen maatwerk wordt toegepast naar aanleiding van de grootte ervan. Circa 80% van de benodigde woningen zijn voorzien binnen de stedelijke zone en de hieraan grenzende kernen Babberich en Oud Zevenaar.

Plaats

Projectnaam

Babberich Zevenaar Zevenaar Zevenaar

Witte Kruis Groot Holthuizen - Veld A Groot Holthuizen - Veld B Reisenakker

Indicatief aantal woningen 200 250 300 400

In de omgevingsvisie is verder ingezoomd op de mogelijkheden voor woningbouw in alle dorpen, waardoor we mogelijk nieuwe locaties voor woningbouw verkennen.

Tot 2030 krijgen enkele grote locaties prioriteit om de geplande hoeveelheid woningen te realiseren. Daarnaast zijn er al gestarte kleinere bouwprojecten die gezamenlijk ook een aanzienlijke bijdrage leveren. Hieronder wordt globaal aangegeven hoe de gemeente voornemens is om het merendeel van haar doelstelling te verwezenlijken tot 2035:

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

21

6 Passende woningen en doorstroming 6.1 Wat zien we nu? Op dit moment is de druk op de woningmarkt zodanig dat er in vrijwel elk segment wel ruimte is om woningen toe te voegen. Maar er zijn wel diverse doelgroepen op de woningmarkt voor wie het vinden van een geschikte woning extra lastig is. De wachttijden voor sociale huurwoningen zijn lang. Daarbovenop vraagt de toenemende vergrijzing om een aanpassing van de woningvoorraad; de komende jaren zijn er meer levensloopgeschikte woningen nodig om ervoor te zorgen dat onze inwoners ook op latere leeftijd prettig kunnen wonen in een huis dat past bij hun behoefte. Tabel 6.1: ontwikkeling vraagdruk binnen de sociale huursector

Bron: Enserve (2022)

In 2022 heeft Companen een regionaal woonbehoefteonderzoek uitgevoerd in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen. Zij constateren tekorten in verschillende segmenten van de woningmarkt. Zo is er in Zevenaar een flinke vraag naar sociale en betaalbare woningen. Van de totale woningbehoefte betreft 75% een sociale huur-, middeldure huur- of koopwoning van maximaal €355.000. Binnen de middeldure huursector wordt specifiek behoefte vastgesteld aan extra appartementen en levensloopgeschikte woningen. Deze vraag is vooral afkomstig van ouderen, wat aangeeft dat er behoefte is aan woningen die zijn aangepast aan de veranderende behoeften van de vergrijzende bevolking. Ook blijven deze inwoners het liefst in de gemeente wonen. Binnen het segment van goedkope koopwoningen is behoefte aan appartementen (voor ouderen en jongeren) en grondgebonden woningen (voor starters). Uit de inwonerspeiling blijkt dat 74% van de respondenten van mening is dat de gemeente voorkeur moet geven aan starters en jongeren op de woningmarkt bij het plannen van woningbouw. 42% is van mening dat ouderen voorrang zouden moeten krijgen. De gemeente deelt de opvatting dat het belangrijk is om starters en jongeren kansen te bieden op de woningmarkt. Echter, zij erkent ook het belang van doorstroming en het creëren van mogelijkheden voor ouderen.

Dit helpt ook juist de jongere doelgroep in het vinden van een passende woning.

*Slaagkans: het aantal geslaagd woningzoekenden in een periode gedeeld door het aantal actief woningzoekenden. In de afgelopen jaren is de slaagkans steeds kleiner geworden, doordat er meer mensen reageren op een woning en minder woningen vrij komen die worden verhuurd. Figuur 6.1: kansrijke- en kwetsbare woningmarktsegmenten voor uitbreiding in

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

22

Figuur 6.1: huidige woningvoorraad naar eigendom in Zevenaar Aerdt

15%

8%

77%

Angerlo

17%

10%

73%

Babberich Giesbeek

32% 14%

Herwen Lathum

Pannerden

Spijk

60%

14%

26% 12%

72% 6%

67%

9%

Lobith

Rijnstrangen

8%

79% 44%

26%

6%

50%

8%

66%

17%

83% 30%

10%

60%

Tolkamer

24%

Zevenaar

27%

12%

61%

9%

67%

Gemeente Zevenaar

27%

11%

63%

Subregio De Liemers

30%

8%

63%

Groene…

31%

Huur corporatie

13% Huur particulier

56% Koop

onbekend

Bron: CBS (2022)

Volgens het rijk wordt het als gemeente wenselijk geacht dat 30% van de woningvoorraad bestaat uit sociale huur. In de gemeente Zevenaar is dit percentage 27%. De sociale huur is niet evenwichtig verdeeld over de kernen. Dit maakt niet alle kernen even toegankelijk voor mensen met een benedenmodaal inkomen of voor verschillende aandachtsgroepen met een laag inkomen.

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

23

6.2 Waar zetten we op in? Ambitie We stellen ons op als een faciliterende gemeente waarbij we proactief, schakelen, stimuleren, agenderen en verbinden om woonvormen te ontwikkelen die bijdragen aan het vergroten van het woningaanbod en/of passend wonen van inwoners.

Betaalbare woningen en kleinere woningen Bij de ontwikkeling van nieuwe woningen wordt minimaal 30% toegewezen als sociale huur, met specifiek beleid per gebied. In wijken waar al een ruim aantal sociale woningen aanwezig is, kan hiervan worden afgeweken om een gebalanceerde wijkopbouw te handhaven. Door flexibiliteit toe te staan in gebieden waar al een ruim aantal sociale woningen aanwezig is, kan een gebalanceerde wijkopbouw worden gehandhaafd. Dit helpt om de leefbaarheid en verschil binnen de wijk te behouden. Dit betekent echter dat in wijken waar het aandeel sociale woningen lager is, extra inspanningen nodig zijn om dit streefpercentage te bereiken. Hier moeten ontwikkelaars en de gemeente actief sturen naar het bereiken van een hoger percentage sociale huur. De huishoudenssamenstelling verandert. De gemiddelde huishoudensgrootte neemt namelijk af en er zijn steeds meer een- en tweepersoonshuishoudens. Deze veranderingen vragen om meer kleinere en goedkope en betaalbare woningen. Het waarborgen van betaalbaarheid is hierbij noodzakelijk. Het is noodzakelijk om woningen te bouwen die niet alleen betaalbaar zijn, maar ook qua omvang geschikt zijn voor deze trend, om zo de woningen op langer

299.105 | Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028

termijn betaalbaar te kunnen houden. Hierbij wordt vooral gericht op jongeren, starters en senioren die behoefte hebben aan compactere woonruimte. Daarnaast is het belangrijk om inwoners mogelijkheden te bieden om zich te vestigen in kleinere kernen. Ook om deze kernen toekomstbestendig en leefbaar te houden. Dit vereist betaalbare koopwoningen die toegankelijk zijn voor middeninkomens. Echter, het bouwen van deze woningen wordt bemoeilijkt door de huidige bouwkosten. We hechten er veel waarde aan dat de betaalbare woningen die we bouwen, ook op lange termijn beschikbaar blijven voor het betaalbare segment, niet alleen voor de eerste koper. Dit kan worden bereikt door het opleggen van een zelfbewoningsplicht en antispeculatiebeding, evenals door het beperken van uitbreidingsmogelijkheden, bijvoorbeeld via kleinere kavels of specifieke woonvormen zoals rug-aan-rugwoningen of boven- en benedenwoningen. Daarnaast kunnen we via het omgevingsplan gericht sturen op betaalbare woningen en woningbouw bij projectmatige bouw. We hebben de mogelijkheid om in het omgevingsplan specifieke percentages toe te wijzen aan gewenste woningbouwcategorieën, waaronder sociale koopwoningen. Ook kunnen we regels opnemen met betrekking tot het aandeel betaalbare woningen, de minimale instandhoudingstermijn en de kwaliteit/minimale oppervlakte van de woningen.

Dit stelt ons in staat om specifieke producten te bouwen die voldoen aan de behoeften van de gemeenschap en die betaalbaarheid op lange termijn waarborgen. Als we werken aan nieuwe initiatieven voor woonruimte of plannen waarvoor nog geen afspraken zijn vastgelegd gelden de volgende uitgangspunten voor de prijssegmenten:

24

Categorie Betaalbare woningen Sociale huurwoningen Goedkope koop Middeldure huur en betaalbare koop

Vrije sector huur en/of koop

Prijs woning (prijspeil 2024) t/m € 879,66 Tot € 278.000 t/m € 1.129,39 Tot € 390.000

Percentage van totale woningen Minimaal 67% Minimaal 30% Minimaal 10% Maximaal 27%

Maximaal 33%

We beschikken over richtlijnen voor woningbouw, die dateren uit 2020. We overwegen deze te actualiseren en opnieuw te gebruiken. In deze richtlijnen staat dat de gemeente Zevenaar actief regie wil voeren om de gestelde doelen te bereiken. Deze richtlijnen dienen als belangrijk hulpmiddel voor het beoordelen van plannen, waarbij de gemeente zich richt op het selecteren van de juiste plannen op de juiste plek en op het juiste moment.

Passend aanbod voor senioren en doorstroming bevorderen De behoefte aan woningen voor ouderen is enorm. Dit blijft een noodzakelijk aandachtspunt, zoals eerder benadrukt in hoofdstuk 3. We vergroten het aanbod van geclusterde voorzieningen voor senioren en gaan ons best doen dat het overgrote deel van de nieuw te realiseren woningen levensloopgeschikt is. Niet iedereen zal oud willen en kunnen worden in de woning waar ze woonden toen ze vijftig waren. Dat betekent dat er meer levensloopgeschikte woningen bij moeten komen, door het aanpassen van de huidige woningen en het realiseren van nieuwe huisvesting voor senioren, waaronder geclusterde woonvormen. Bij nieuwe projecten is een groot deel van alle nieuwbouwwoningen levensloopgeschikt. Het horizontaal splitsen van grote panden kan bijdragen aan de toename van gelijkvloerse (beneden)woningen. We geven ruimte om bestaande voorraad om te vormen naar geclusterde