Agendabundel

inclusief treinontsluiting) om invulling te kunnen

dat er, naast de reeds bekende zoeklocatie,

samenwerking uit.

geven aan de totale verstedelijkingsopgave.

behoefte is aan uitbreidingslocaties, met name

We moeten meer over bestuurlijke grenzen

Belangrijke input daarvoor zijn de keuzes in tijd

voor kennisintensieve bedrijvigheid en gewenste

gaan werken en daarbij de mogelijkheden

en ruimte die in de periode tot 2040 worden

uitplaatsingen. De genoemde potentiële locaties

en effecten van het werken met (ontschotte)

gemaakt. Des te meer duidelijkheid op die

bij de onderzoeksvraag voor uitbreiding van

gebiedsbudgetten onderzoeken ten opzichte

keuzes ontstaat naar 2040 toe, des te scherper

woningbouw kunnen mogelijk ook bijdragen aan

van de huidige veelal sectorale budgetten.

het beeld kan worden van nut en noodzaak

het vinden van de benodigde ruimte. Hierbij

Onderdeel daarvan is ook welke instrumenten

van (multimodale) mobiliteitsoplossingen

is bijvoorbeeld te denken aan de kennisas.

en ondersteuning er dan nodig zijn. We weten

op deze locatie. In de periode tot 2040 kan

Dit geldt ook voor intensivering op bestaande

dat op dit moment capaciteit en expertise een

het dus nodig zijn het onderzoek naar de

bedrijventerreinen. Voor dit laatste wordt verkend

knelpunt is, maar ook het kunnen beschikken

randvoorwaardelijke mobiliteitsoplossingen bij

wat hiervoor nodig is en ook wat hierin een reële

over voldoende middelen en de inzet van juridisch

te stellen of te herzien wanneer er fundamentele

ambitie is.

grondinstrumentarium kan worden versterkt;

en Veenendaal;

Rijnbrug).

hoe gaan we daar in de toekomst mee om?

ruimtelijke keuzes worden gemaakt of bijgesteld. 7. We onderzoeken de relatie/randvoorwaarden

Het maken van samenwerkingsafspraken, zie

Daarnaast wordt verkend of een aanpak op

tussen verstedelijkingskeuzes en assets /

bijvoorbeeld bij economie, is dan cruciaal. Tot

volgende onderwerpen noodzakelijk is:

nutsverbindingen.

slot onderbouwen we hoe door samen te werken

• Versterking deelmobiliteit/

Zowel bestaand als toe te voegen ruimtelijk

tussen de gemeenten, andere overheden en

mobiliteitsmanagement

programma vraagt een goede ontsluiting

andere organisaties schaalvoordelen en daarmee

• Verbindingen naar het noorden; Valleilijn, A30

op bestaande en nieuw te realiseren

versnellingsmogelijkheden kunnen worden

en N224). Voor de Valleilijn kunnen we gebruik

infrastructuurnetwerken zoals het

gecreëerd.

maken van bestaande onderzoeksresultaten en

Elektriciteitsnetwerk inclusief opwek en

21

Foodvalley-Zuid Leefomgeving

22

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

Foodvalley-Zuid Mobiliteit

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

23

Foodvalley-Zuid Economie

24

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

Foodvalley-Zuid Wonen

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

25

Nijmegen-West

Provincie Gelderland, Waterschappen, gemeenten Nijmegen, Beuningen, Berg en Dal, Druten, Heumen, Mook en Middelaar, Wijchen Positionering van het sleutelgebied in de Groene

Belangrijkste integrale onderzoeksvraag m.b.t.

negatieve effecten van klimaatverandering

Metropool

‘Meer landschap, meer stad’

minimaliseren. Samenwerking tussen de

Nijmegen en omgeving is één van

In de Verstedelijkingsstrategie streven we ernaar

gemeenten Heumen, Wijchen, Beuningen

de ‘polycentrische polen’ in de

om deze groei binnen de huidige stad te laten

en Nijmegen kan in de zone ten westen van

Verstedelijkingsstrategie. De ambitie van de

plaatsvinden. Het mes snijdt op deze manier aan

de A73 leiden tot een tweetal metropolitane

regio is zich nog verder te ontwikkelen als Groene

twee kanten, want zo kan er ook werk gemaakt

landschapsparken en biedt bewoners een

Metropoolregio van nationale én internationale

worden van de ambitie om het landschap te

aantrekkelijk uitloopgebied. Het gaat om het

betekenis, als circulaire topregio van ons land en

versterken. Met de groei en verdichting in de

gebied tussen Beuningen en Nijmegen en tussen

Europa. Nijmegen speelt hierin een sleutelrol. De

stad willen we ook het voorzieningenniveau

Malden/Heumen en Nijmegen. Tevens bieden deze

verwevenheid van wonen, werken en voorzieningen

versterken. Een belangrijke uitdaging daarbij

parken ruimte voor biodiversiteit in combinatie

(o.a. kennisinstellingen) moet zorgen voor een

is het bereikbaar houden van de stad. Door

met energieopwekking en kunnen we de gevolgen

ondernemend en innovatief ecosysteem voor het

functiemenging en slimme combinaties blijft

van de klimaatverandering opvangen. Er ontstaat

MKB en (inter)nationale onderscheidenheid op

de stad (en de omliggende regio) aantrekkelijk

een aantrekkelijke groene verbinding die zich

de clusters Health & High Tech. Door de goede

om te wonen, werken en verblijven. Het groen

uitstrekt tussen de bossen in Berg en Dal via de

verbinding met de andere polen en met de kernen

komt van buiten de stad als aders de stad in. Op

Overasseltse en Hatertse vennen in Heumen

om Nijmegen heen ontstaat een stevig netwerk.

regionaal en (inter)nationaal schaalniveau zijn de

tot aan de Waaluiterwaarden tussen Weurt en

In Nijmegen-West bevinden zich de belangrijke

binnenstad, de Novio Tech Campus en Campus

Beuningen.

binnenstedelijke gebiedsontwikkelingen in

Heyendaal belangrijke economische dragers en

het kader van de NOVI en de Woondeal: het

bieden ze kansen voor innovatie en groei van

Wonen

Stationsgebied en de Kanaalzone-Zuid. Beide

werkgelegenheid.

Nijmegen bouwt tot 2030 in de Waalsprong nog

ontwikkelingen die onderdeel uitmaken van de verstedelijkingscorridor Nijmegen-Beuningen-

6.000 woningen en in het Waalfront 1.500 Hoofdopgaven met onderliggende opgaven

Wijchen-Malden dragen tot 2040 bij aan een

26

woningen. In totaal realiseren we rondom het station en in de binnenstad circa 3.000 nieuwe

toename van 15.000 woningen en de groei van

Leefomgeving

woningen. In de Kanaalzone-Zuid is ruimte voor

een gelijk aantal extra banen. Het sleutelgebied

We gaan de stad verdichten en het ruimtegebruik

6.000 woningen die in een periode van zo’n

Nijmegen-West omhelst de binnenstedelijke

intensiveren. De kwaliteit van de groenblauwe

15 jaar worden gebouwd. In de wijken rondom

ontwikkeling in de stad Nijmegen en de

structuren en groengebieden in de stad wordt

het kanaal en in de rest van de stad is er nog

randvoorwaardelijke opgaven die hier voor nodig

hierdoor steeds belangrijker voor bewoners

capaciteit voor ongeveer 4.500-7.000 woningen.

zijn op het gebied van mobiliteit, wonen,

en bezoekers van de stad. Door het natuurlijk

Het aandeel betaalbare woningen dat we realiseren

leefomgeving en economie.

systeem robuuster te maken kunnen we de

is circa 65%, verdeeld over sociale en middeldure

Nijmegen-West Integrale kaart

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

27

28

huur en betaalbare koop. De grootte van de

Mobiliteit

een multimodaal vervoersknooppunt, waarbij

ontwikkelgebieden biedt kansen voor combinaties

Met een versnelde mobiliteitstransitie borgen

we de nadruk leggen op fiets- en OV-gebruik.

tussen wonen en werken. Elk gebied heeft zijn

we de stedelijke en regionale bereikbaarheid.

Vooruitlopend op de verdere verstedelijking

eigen karakteristieken en kwaliteiten hetgeen

We streven naar actieve, duurzame en ruimte

wordt onderzocht of er een hoogwaardige

kansen biedt voor verschillende vormen woon-

efficiënte mobiliteit. Nijmegen-West biedt volop

openbaar vervoerverbinding naar Druten/

werk- en werk-woonmilieus.

ruimte aan voetgangers en fietsers. Met een sterk

Beuningen gerealiseerd kan worden. Ook

Cruciaal is de transformatie van de gebieden

openbaar vervoer- en fietsnetwerk houden we de

andere HOV-corridors verdienen aandacht net

Centrum / Stationsgebied/ Waalfront en

stad en regio leefbaar en bereikbaar. De focus ligt

als fietsroutes en een aantal andere regionale

Kanaalzone-Zuid. Hier zal een transformatie

op fiets en openbaar vervoer. We werken ook aan

bereikbaarheidsopgaven.

plaatsvinden naar wonen en werken en wordt een

het versterken van deelmobiliteit en Mobility as a

vitaal stadsdeel gebouwd dat zorgt dat aanwezige

service (MaaS).

Economie

barrières worden geslecht. Binnen de groeiopgave

Transitie naar elektrisch rijden is voor Nijmegen

De regionale verstedelijkingsopgave biedt kansen

wordt gewerkt aan gemengde wijken met een

een grote uitdaging. Daarnaast willen we hubs

voor economische groei. We hebben als stedelijk

goede mix van woningtypen en woonvormen

ontwikkelen aan de stadsranden, als schakel

knooppunt een mooie uitgangspositie met een

die passen bij de leefwijzen en behoeften van

tussen stedelijke en regionale mobiliteit. We

ondernemend en innovatief ecosysteem voor het

mensen. De Kanaalzone-Zuid biedt naast een

verdichten onze stad vooral rond de openbaar

MKB en de onderscheidende clusters Health &

flinke toevoeging aan de woningvoorraad ook

vervoersknopen. Station Nijmegen en station

High Tech. Ook ligt er een uitdaging om het aantal

kansen om een stap te zetten naar meer vitaal

Heyendaal worden gerenoveerd en station

banen in de stad te laten groeien, zodat er voor

en verbonden Nijmegen-West. In Winkelsteeg

Dukenburg is in beeld voor vernieuwing. Het

alle inwoners kansen zijn om te werken. Door

is met de bouw van 500 tijdelijke woningen een

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS)

in Nijmegen–West te investeren in uitstraling,

langjarige gebiedstransformatie met onder meer

gaat de treinverbinding Schiphol-Nijmegen

kwaliteit en ruimte voor bedrijvigheid, werken

4.000 woningen gestart. Naast de nieuwe plekken

verbeteren. Om dit mogelijk te maken, is een

we aan de economische groei van de stad en

voor woningbouw, versterken we de wijken rondom

volledige renovatie van het station Nijmegen

de regio. We investeren in de binnenstad, in

het kanaal met voorzieningen en werkfuncties

Centraal naar een innovatieve hub met een

kwalitatieve en gevarieerde werkmilieus voor het

(Neerbosch-Oost, Lindenholt, Dukenburg, Hatert).

hoge verblijfskwaliteit noodzakelijk. Tegelijkertijd

MKB en het versterken van de campussen als

Dit gebeurt vooral in het stadsdeel Dukenburg.

zorgen de elektrificatie van de Maaslijn

dé plek voor innovatie en nieuwe bedrijvigheid

Een stadsdeel met wijken uit de jaren ’60 en ’70,

Nijmegen-Roermond en de renovatie van station

in Health en Hightech. De benodigde ruimte

waarbij vraagstukken spelen op het gebied van

Heyendaal voor een betere toestroom naar

voor een goed vestigingsklimaat vinden we door

leefbaarheid, armoede en gezondheid, en de

campus Heyendaal. Op deze stationslocaties

nieuwe werklocaties te ontwikkelen en bestaande

toekomstbestendigheid van de fysieke inrichting.

(inclusief Station Goffert en station Lent)

locaties te herstructureren, te intensiveren of te

streven we naar verdichting van wonen, werken,

transformeren. In de stationsomgeving creëren

onderwijs en dienstverlening in combinatie met

we ca. 15.000-20.000 m2 aan ruimte voor

kantoren, hotels, winkels en maatschappelijke

detailhandel, en wat deze behoefte in ruimtelijke

Aanzet voor oplossingsrichtingen met

voorzieningen. De binnenstad is onderdeel van

zin betekent. Aan het Winkelcentrum Dukenburg

bijbehorende onderzoeksagenda

de binnenstedelijke herstructureringsopgave.

kunnen culturele functies en de mogelijkheid voor

De binnenstedelijke ontwikkeling is complex

De binnenstad is in de regio een belangrijk

flexibele werkplekken worden toegevoegd en circa

door de hoge dichtheden, de verschillende

economisch cluster. De regionale functie

500 woningen. In dit project werken verschillende

ambities die samenkomen, uitdagingen op

van de binnenstad is groot en divers door de

partners (private en publieke partijen) samen.

het vlak van infrastructuur en parkeren en hoge tijdelijke kosten voor o.a. bouwlogistiek.

aanwezigheid van winkels, horeca, cultuur, evenementen, dienstverlening en haar functie als

In Nijmegen-West liggen verschillende havens

Bij binnenstedelijke ontwikkeling zijn er vaak

‘place to meet’ voor de sector vrije tijdseconomie.

en logistieke terreinen, die belangrijke schakels

relatief hoge verwervingskosten, omdat veel

Momenteel is het nog moeilijk te zeggen wat de

en knooppunten vormen in het economisch

gronden al een stedelijke functie kennen,

effecten van de corona-maatregelen op de retail-

functioneren van de stad en regio. We willen

mogelijke saneringsrisico’s samenhangend met

en horecabedrijven in de binnenstad zullen zijn.

het vervoer via water verschonen en modal

eerdere economische activiteiten en eventuele

Met de ontwikkeling van het Valkhofkwartier,

shift van weg naar water en spoor bevorderen.

hindercontouren met betrekking tot onder

investeringen in de openbare ruimte en het

Op het gebied van logistiek werken we aan de

andere veiligheid, geluid en geur. Er is dus

Vlaamskwartier geven we belangrijke impulsen aan

implementatie van zero-emissie stadslogistiek.

sprake van hoge ontwikkelkosten en tegelijkertijd

de binnenstad.

Hierbij stimuleren we niet alleen het verschonen,

is er behoefte aan betaalbare woningen. De

maar ook het bundelen van vervoer zodat minder

opgaven op het gebied van duurzame mobiliteit,

De economische functie van Winkelsteeg wordt

logistiek de stad in rijdt. Logistieke stadsrandhubs

duurzaamheid, klimaatadaptatie en circulair,

de komende jaren verder versterkt. Economisch

zijn hiervoor nodig, bijvoorbeeld op het ENGIE

natuur-inclusief en aardgasvrij bouwen zijn

kan Winkelsteeg meer van zijn centrale ligging

terrein en De Grift. Deze locaties zijn ook kansrijk

aanzienlijk. Hoe kunnen we zorgen voor duurzame

profiteren met een nieuwe profilering, meer

voor de ontwikkeling van Clean Energy Hub’s.

mobiliteit en voorkomen dat het wegennet

gericht op functies voor en in de stad. Winkelsteeg

Hierbij onderzoeken we de kansen voor een

volloopt? Welke fietsverbindingen en ov-

versterkt daarmee het voorzieningenniveau

laadstation voor het laden van batterijcontainers

verbindingen en hubs zijn daarvoor het meest

in dit deel van de stad. Er wordt ingezet op

voor de binnenvaart (Energy transhipment hub),

effectief? Er wordt ingezet op betere verbindingen

meer arbeidsintensieve bedrijvigheid wat meer

waterstof opslagmogelijkheden en/of tankstation,

en prettigere routes voor voetgangers en fietsers.

banen betekent voor de omliggende wijken,

LNG-tankstations en (snel-)laadpunten voor

Om de wijken en het landschap beter met elkaar te

de stad en regio. Verder is het behouden en

elektrische vrachtwagens.

verbinden zijn deze routes essentieel. Tegelijkertijd

versterken van bedrijventerreinen in de nabijheid

levert de binnenstedelijke ontwikkeling dilemma’s

van de woonwijken een belangrijke opgave. In

op in een compacte stad: bijvoorbeeld op het

het sleutelgebied willen we onderzoeken wat

gebied van luchtkwaliteit en energieverbruik.

de behoefte is aan werklocaties, waaronder

Het vergt nader onderzoek hoe deze

bedrijventerreinen, kantoren en perifere

ambities haalbaar gemaakt kunnen worden.

29

Ook de voorzieningen die nodig zijn voor

Zone tussen Beuningen, Nijmegen-Weurt en

en verbonden Nijmegen-West. Naast de nieuwe

sociaaleconomische versterking van de

Wijchen

plekken voor woningbouw, versterken we de

leefbaarheid vragen om extra investeringsruimte

We gaan de stad en dorpen verdichten en het

wijken rondom het kanaal met voorzieningen en

en om het slim koppelen van opgaven. Hoe

ruimtegebruik intensiveren. De kwaliteit van de

werkfuncties. In combinatie met het versterken

verdicht je de stad zodanig dat er ook nog

groenblauwe structuren en groengebieden wordt

van de groenblauwe structuren langs het kanaal

plek is voor groen, recreatie/ontspanning

hierdoor steeds belangrijker voor bewoners. Door

en de zone tussen Heumen en Nijmegen liggen

en klimaatadaptatie? De focus ligt op twee

het natuurlijk systeem robuuster in deze zone

hier kansen om de bouwstenen/opgaven uit de

metropolitane stadsparken buiten de stad en op

(van oeverwallen, komkleigebied en uiterwaarden)

Verstedelijkingsstrategie te verzilveren.

maatregelen in de stad zelf om deze groen, gezond

te maken kunnen we de negatieve effecten van

en klimaatadaptief te maken.

klimaatverandering minimaliseren. Samenwerking

Nijmegen Stationsgebied

Een goede balans is nodig tussen industrie

tussen de gemeenten Wijchen, Beuningen

De komende jaren wordt het Nijmeegse

en wonen. Hoe behouden en versterken we

en Nijmegen kan in de zone leiden tot een

stationsgebied vernieuwd. Hat station vervult een

schone bedrijvigheid? Dit vraagstuk moet

aantrekkelijk landschapspark en biedt bewoners

regionale functie. Het Rijk, provincie Gelderland,

in bredere context worden bekeken. De

een aantrekkelijk uitloopgebied. Ook biedt dit

gemeente Nijmegen en NS investeren samen in

Verstedelijkingsstrategie en de gevolgen van de

landschapspark ruimte voor biodiversiteit in

Stationsgebied Nijmegen om het om te vormen

coronacrisis vragen om een meerjarig plan van

combinatie met energieopwekking en kunnen we

tot een aantrekkelijke plek waar reizen, wonen,

aanpak voor de herstructurering van binnenstad.

de gevolgen van de klimaatverandering opvangen

werken, winkelen en recreëren samenkomen. Aan

(waterberging).

de westzijde komt een nieuwe entree en wordt een nieuw gebied met woningen en maatschappelijke

In Nijmegen-West onderscheiden we een viertal onderzoeksgebieden waar we als eerste mee

Kanaalzone Nijmegen en Malden

functies ontwikkeld. Rondom het station komen

aan de slag willen gaan. Dit zijn Wijchen-West,

Zowel in Nijmegen als Heumen spelen er veel

nieuwe woningen om tegemoet te komen aan de

de zone tussen Beuningen en Weurt/Nijmegen,

ontwikkelingen langs het kanaal. In Heumen wordt

woningnood. Het Stationsgebied Nijmegen wordt

de Kanaalzone in Nijmegen en Heumen, en de

in de kern gebouwd aan het kanaal, maar wordt

ook groener en duurzamer.

stationsomgeving Nijmegen Centraal (zie figuur

ook de groene functie van het kanaal versterkt en

1). In deze onderzoeksgebieden komen meerdere

de zone tussen de Malden en Nijmegen versterkt

bouwstenen uit de Verstedelijkingsstrategie bij

als groengebied en voor de landbouwtransitie.

elkaar en is ook een urgentie om koers te bepalen.

Ook zijn er kansen voor de energietransitie. Op het gebied van mobiliteit wordt er gezocht naar

Hieronder worden drie van de vier gebieden

een regionale Hub en worden fiets en HOV-functie

toegelicht. Wijchen-West staat bij het deelgebied

versterkt. De Kanaalzone biedt in Nijmegen naast

Rijk van Nijmegen omschreven (zie p. 74).

een flinke toevoeging aan de woningvoorraad ook kansen om een stap te zetten naar meer vitaal

30

Figuur 1: onderzoeksgebieden in Nijmegen-West / Rijk van Nijmegen

Nijmegen-West Leefomgeving

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

31

Nijmegen-West Mobiliteit

32

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

Nijmegen-West Economie

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

33

Nijmegen-West Wonen

34

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

35

Foodvalley-Noord Provincie Gelderland, Waterschappen, gemeenten Barneveld, Ede, Nijkerk, Renswoude, Scherpenzeel

Positionering van Foodvalley-Noord in Midden

besloten gebieden met landgoederen anderzijds.

Amersfoort. De achterliggende principes van

Nederland

Kenmerkend voor dit gebied zijn ook de beken die

verstedelijking in beide documenten komen terug

Foodvalley-Noord is gelegen in het noordwesten

vanaf de Veluwe in westelijke richting stromen.

in de gebiedsuitwerking Foodvalley-Noord.

van het gebied van de Verstedelijkingsstrategie

De centrale ligging in het midden van het land

Centrale vraag voor dit deelgebied is hoe de

Arnhem Nijmegen Foodvalley en beslaat

grenzend aan de oostelijke Randstad met het

verbinding kan worden gelegd tussen enerzijds

het grondgebied van de gemeenten Nijkerk,

aantrekkelijke landschap maakt dit gebied tot een

de verstedelijkingsopgave en anderzijds de

Barneveld, Scherpenzeel en het landelijk

interessant woongebied. Ook de verbindingen via

urgente opgaven in het landelijk gebied van de

gebied van de gemeente Ede ten noorden van

ondermeer de A1, A28, A30, de Valleilijn en de

Gelderse Vallei (landbouwtransitie, stikstofopgave,

de kern Ede. Dit deelgebied is door de ligging

spoorlijnen Utrecht-Zwolle / Amersfoort-Apeldoorn

de groenblauwe opgave), zodat deze elkaar

meer georiënteerd op Amersfoort, waarmee het

dragen hieraan bij.

wederzijds gaan versterken? Wat is nodig, ambtelijk en bestuurlijk, om met vier gemeenten,

nauwe banden heeft. Aan de oostkant grenst dit gebied aan de Veluwe. In het zuiden ligt het meer

Foodvalley-Noord kent door deze ligging die

twee provincies, het waterschap en de betrokken

verstedelijkte gebied van Ede-Wageningen en

zorgt voor een overloop vanuit de Randstad,

ministeries te werken aan een samenhangende

Veenendaal, waarmee Foodvalley-Noord een grote

gecombineerd met een forse eigen groei een grote

en haalbare ruimtelijke aanpak. En hoe verbinden

ruimtelijke en economische samenhang heeft door

kwalitatieve en kwantitatieve woningbouwopgave

we kansen en opgaven op een slimme manier met

de belangrijke agrifoodsector.

(12.500 woningen tot 2040). Er is sprake van

elkaar?

zeer goede condities voor bedrijvigheid. De Dit gebied midden in de Gelderse Vallei kent

verstedelijkingsdruk, de landbouwtransitie

Hoofdopgaven met onderliggende opgaven

een groot aantal grotere en kleinere kernen,

in een zeer veedicht gebied en de benodigde

Het is belangrijk te beseffen dat de opgaven

waarvan Barneveld en Nijkerk de grootste en

natuurversterking hebben in de toekomst een

onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Dat

meest verstedelijkte plaatsen zijn. In totaal kent

grote ruimtelijke impact op de leefomgeving in dit

maakt dat ook de oplossingen integraal bij elkaar

dit gebied ca. 140.000 inwoners met een relatief

gebied.

horen. Zo is bijvoorbeeld het realiseren van het grote aantal woningen niet mogelijk zonder

jonge bevolking en stevige eigen groei.

36

Het deelgebied kent een grote en belangrijke

Integrale onderzoeksvraag

agrarische sector met veel daaraan gerelateerde

Het deelgebied Foodvalley-Noord ligt

bedrijvigheid en kennisinstellingen zoals het

voor een groot deel – gemeenten Nijkerk

Poultry Expertise Centre en de Foodacademy

en Barneveld – in twee regio’s met een

Nijkerk. De maakindustrie en logistiek zijn sterk

eigen Verstedelijkingsstrategie: de

vertegenwoordigd.

Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen en

Het landschap is aantrekkelijk en afwisselend

Foodvalley én het Ontwikkelbeeld van de regio

met open landbouwgebieden enerzijds en meer

versterking van de mobiliteit.

Foodvalley-Noord Integrale kaart

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

37

Leefomgeving: een robuust beekdallandschap

uitloopgebieden, groene buffers tussen de

de rest van Foodvalley is echter ook belangrijk,

met ruimte voor recreatie en groene verbindingen

kernen, een robuust en klimaatbestendig

omdat deze nu via de N301 onder de maat is.

en een toekomstbestendige natuurinclusieve

beekdallandschap (KRW-proof), ruimte voor de

Verder vormt het onderliggende wegennetwerk

landbouw

energietransitie en nieuwe drinkwaterwinning.

in de kernen Nijkerk en Barneveld (ook na

Foodvalley-Noord heeft de hoogste veedichtheid

Dat kan schuren op plaatsen, zeker waar kernen

optimalisatie) en de N224 ter hoogte van

in Nederland boven de rivieren. Duidelijk is dat de

naar elkaar toegroeien en bedrijventerreinen

Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg een

wijze waarop nu met voedselproductie en voedsel

verder ontwikkeld worden. Al deze ruimteclaims

aandachtspunt voor de autobereikbaarheid.

wordt omgaan, zijn tol eist van bodem, water en

maken keuzes noodzakelijk, maar door een zo

Voor het openbaar vervoer ontstaan knelpunten

natuur (biodiversiteit) en van de gezondheid van

multifunctioneel mogelijk gebruik kunnen we ook

op de Valleilijn tussen Barneveld en Ede-

mensen. Ook economisch loopt het systeem tegen

ruimte besparen. Het uitbreiden of toevoegen

Wageningen en tussen Barneveld en Apeldoorn

zijn grenzen aan. Mede vanuit de stikstofcrisis is

van functies aan het landelijk gebied kan nieuwe

door het feit dat station Barneveld-Noord niet is

het duidelijk: niet alles kan overal. De opgaven

kansen bieden aan ondernemers in het landelijk

aangetakt op de A1 spoorcorridor.

op dit vlak zijn groot: enerzijds gaat het om het

gebied. Het autogebruik in Foodvalley-Noord is

in balans brengen van het natuurlijk systeem (bodem, water, biodiversiteit), anderzijds om

Mobiliteit: een toekomstbestendig

traditioneel hoog en dat blijft naar verwachting

de ontwikkeling naar een toekomstbestendig

mobiliteitssysteem passend bij het gebied gericht

ook zo. De opgave is om dit type mobiliteit

en multifunctioneel (sociaal en economisch)

op het bereikbaar houden van de regio

waar mogelijk in te perken en schoner te

landschap, inclusief een gezond en circulair

Uit de Mobiliteitsanalyse blijkt dat de capaciteit

maken en passend te accommoderen ook

voedselsysteem. Dat vraagt meer ruimte en deels

van de A1-corridor, de A28, de A30 en de Valleilijn

rekening houdend met natuur. Met name op die

ook andere invulling van de gronden en erven

onvoldoende is gelet op de blijvende groei langs

locaties waar de groei zich concentreert is de

met vrijkomende agrarische bebouwing (VAB), als

deze ontwikkelassen. De verdere verstedelijking

opgave om combinaties te vinden met andere

gevolg van de afname van agrarische bedrijven.

van ook Amersfoort, Apeldoorn, Utrecht en Zwolle

vervoersmogelijkheden.

Dit krijgt een eigen gebiedsgerichte en integrale

heeft consequenties voor de belasting van het

De overige kernen vragen een eigen aanpak met

aanpak via het Regionaal Perspectief Landelijk

wegen- en spoornetwerk langs deze corridors

focus op automobiliteit.

Gebied (RPLG), dat de regionale vertaling vormt

(stapeleffect). Opgave is het aandeel van (elektrische) fietsen

van het Nationaal Programma Landelijk Gebied Foodvalley-Noord heeft een sterke functionele

en openbaar vervoer te verhogen, zowel voor

samenhang met de regio Amersfoort. Voor de

bestaande kernen als potentiële nieuwe

Dat moet samen op gaan met de

toekomst van kernen als Nijkerk en Hoevelaken als

ontwikkellocaties. Dat in de wetenschap dat het

verstedelijkingsopgave. Immers de

ontwikkellocaties is het van belang te investeren in

een steeds grotere uitdaging wordt om ook voor

verstedelijkingsopgave maakt in dit gebied

verdere integratie op mobiliteitsvlak met de regio

kleinere kernen en het buitengebied voldoende

nodig dat er ook ruimte komt voor recreatieve

Amersfoort. De versterking van de samenhang met

openbaar vervoer te bieden. De ontsluiting op

(NPLG).

38

OV behoeft verbetering gelet op de groei en

Het landelijk gebied is economisch gezien

de kernen Nijkerk en Barneveld zijn daartoe goede

toenemende vraag (o.a. onderwijs). Dat vraagt

belangrijk en moet vitaal blijven. Dat vraagt

mogelijkheden.

ook om verbeteringen van het (recreatieve) (snel)

aan de randen van de Veluwe ruimte voor vitale

fietsnetwerk zoals richting Amersfoort.

recreatiebedrijven en een agrarische sector die

Voor de overige kernen in de vier gemeenten

een toekomstbestendige massa heeft. In dat kader

zoals Scherpenzeel en Wekerom, ligt de opgave

Economie: uitbouw van het Foodcluster met een

wordt de economische betekenis van de sector, de

in het tegengaan van de verdringing en dus het

sleutelrol voor de Harselaar en transformatie van

kritische massa, de verdienmodellen en eventuele

tenminste bouwen voor de eigen bevolking om

het landelijk gebied met een toekomstbestendige

maatregelen voor een toekomstbestendige sector

daarmee de vitaliteit van de kern te waarborgen.

agrarische sector

in kaart gebracht binnen het spoor van het RPLG.

De identiteit van een kern is belangrijk voor

Het ondernemerschap en de werkgelegenheid

Daarnaast zal er in het buitengebied meer ruimte

de wijze hoe vorm gegeven wordt aan de

zijn groot en divers met vooral food gerelateerde

ontstaan voor kleinschalig en divers ondernemen

verstedelijking, maar overal gaat het ook om

bedrijvigheid (o.a. Food production cluster

en wonen. Het realiseren van nieuwe toeristisch-

het groen houden en groener maken van deze

Nijkerk), maakindustrie en logistiek. De

recreatieve voorzieningen in de Vallei kan

kernen, passend meegroeiende voorzieningen,

opgave is om de werkgelegenheid passend

bijdragen aan het verminderen van de druk op de

een gezonde leefomgeving en circulair en

en geconcentreerd te laten meegroeien met

beschermede natuurgebieden van de Veluwe.

klimaatadaptief ontwikkelen. Die opgave heeft de kern Stroe ook, maar we

woningbouw, waarbij het gehele systeem versterkt wordt. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit

Wonen: concentratie in grote kernen,

zien ruimte om deze kern meer te laten groeien,

naar de kennisclusters en het versterken van

vitaliteitsopgave voor de kleine kernen

zij het beperkt. Dit mits er voorzien kan worden

de (fysieke) verbinding tussen onderwijs en

Zowel in het Ontwikkelbeeld Amersfoort Centraal

in een multimodale hub, die ook kan dienen als

bedrijfsleven.

als in het Verstedelijkingsstrategie Arnhem

recreatieve poort naar de Veluwe en als ontsluiting

Nijmegen Foodvalley spelen de kernen Barneveld

van de nabij gelegen defensieterreinen.

De grote bedrijventerreinen in Foodvalley-Noord,

en Nijkerk een belangrijke rol. Hier ligt een goede

zoals Harselaar en de terreinen in Nijkerk, kennen

basis voor passende (goede maat en schaal)

Aanzet voor oplossingsrichtingen, maatregelen

een zeer intensief bebouwd karakter. Met de

verdichting in regiopoorten (gebieden op 10

en de onderzoeksagenda

ambitie om bedrijventerreinen te vergroenen,

minuten fietsafstand van een station) mits het

klimaatadaptiever en circulair te maken is verder

bijbehorende kostenaspect kan worden opgelost

1. Onderzoek naar mogelijkheden voor inbreiding

intensiveren een grote uitdaging.

en mits voldoende multimodaal ontsloten. Naast

in kernen en aanpak VAB’s

Ook toekomstige uitplaatsingen en transformatie

verdichting in de bestaande kernen is er meer

Foodvalley-Noord heeft een grote

van bedrijven op minder geschikte locaties in de

nodig om de woningbouwopgave aan te kunnen

woningbouwopgave. De treinstations in Barneveld

kernen (veevoederbedrijven), leggen een extra

pakken: uitbreidingslocaties. Hierbij is het de

en Nijkerk bieden kansen voor grootschalige

claim op de ruimte.

uitdaging deze zo goed mogelijk binnen de

woningbouwlocaties met duurzame mobiliteits-

principes van de strategie te ontwikkelen. Binnen

opties. Wel zijn haalbaarheidsstudies nodig naar

39