RV25.048 GEWIJZIGDE Bijlage 1 - Kansen voor Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

■ Schraal grasland Bunsing laat kwelpotentie van het gebied zien.

■ Twee agrariërs zitten in de nutriënten verontreiniging.

Kansen

Bedreigingen

■ In dit gebied liggen kansen voor het benutten van natuurlijke kwel, dat is water van hoge kwaliteit.

■ Vanaf juli 2023 tot voorjaar 2025 veel wateroverlast. Voor en na die tijd juist last van droogte.

Tabel 11: SWOT analyse water(overlast) KRLL Zeist

Thema duurzame energieopwekking In het coalitieakkoord 2022-2026 staat de ambitie om 35 hectare zonnevelden te realiseren. Het KRLL Zeist is het zoekgebied voor deze ambitie. Eén agrariër in het gebied heeft interesse om mee te werken aan een zonneveld. De overig agrariërs hebben geen ruimte of vinden de velden lelijk. Sterk

Zwak

■ Een agrarisch bedrijf heeft zonnepanelenproject met lokale energie coöperatie DECZ.

■ Te weinig beschikbare grond voor de realisatie 35 hectare aan zonnevelden.

■ Aantal agrariërs wekt stroom voor eigen gebruik op met zonnepanelen op het dak van de stal. Kans

Bedreiging

■ Een aantal agrariërs staat open voor meer zonnepanelen op hun dak. Nu mogen ze alleen voor eigen gebruik opwekken.

■ De meeste agrariërs en grondeigenaren hebben geen interesse in de realisatie van een zonneveld.

■ Drie agrariërs hebben interesse in een of meer kleine windmolens. ■ Eén agrariër staat open voor de realisatie van zonnevelden op zijn land. ■ Lokale energie coöperatie DECZ wil kleine zonnevelden exploiteren. Tabel 12: SWOT duurzame energieopwekking KRLL Zeist

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

30

Thema (gebrek aan) ruimte In elk gesprek kwam het thema ruimte aan de orde. Melkveehouders hebben vanaf 2026 ongeveer 15-20% meer ruimte nodig, bij een gelijkblijvend aantal koeien. Dit omdat de Europese uitzondering (derogatie) voor mest per hectare komt te vervallen. Naast ruimte voor landbouw, is ruimte nodig voor nieuwe natuur, voor toegankelijke natuur, voor fiets- en wandelpaden, voor opwekken van duurzame energie, voor waterberging en voor koelteplekken. Ruimte is schaars en zo lang agrariërs niet stoppen, komt er geen grond vrij. Het gebrek aan ruimte is het grootste knelpunt in dit gebied.

Terugkoppeling eerste gespreksronde Op 6 november 2024 zijn bovenstaande uitkomsten gedeeld met de grondeigenaren en agrariërs in het gebied. Tijdens deze bijeenkomst hadden zij de kans om vragen te stellen, opmerkingen te plaatsen en voorstellen voor aanpassing van de tekst te doen. Dit heeft geleid tot een aantal aanpassingen, die in de bovenstaande tekst zijn verwerkt. Daarnaast spraken we af om (1) medio mei 2025 een tweede bijeenkomst met deze groep te beleggen, waarin we de uitkomsten van dit rapport en de perspectieven van de andere kringen presenteren en (2) dat projectleider KRLL Zeist en programmaleider KRLL verkennen of het zinvol is om een gebiedsproces te starten in het gebied tussen de Koelaan en de Tolakkerlaan.

Verkenning gebiedsproces Koelaan-Tolakkerlaan Tussen begin maart en begin mei 2025 voerden projectleider KRLL Zeist en programmaleider KRLL gesprekken met vijf agrariërs en drie grondeigenaren in het gebied op afbeelding 14. Doel van de gesprekken was om te verkennen of het zinvol was om een gebiedsproces te starten. In dit gebied liggen vanuit het UPLG en vanuit de gemeente een aantal opgaven.

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

31

Afbeelding 14: Visiekaart uit perspectief KRLL met opgaven en ruimtebeslag (op schaal)

Uitkomsten verkennende gesprekken In maart, april en mei 2025 voerden projectleider KRLL Zeist en de programmaleider KRLL gesprekken met de vier melkveehouders, een fruitteler, de eigenaar van een landschapstuin, Utrechts Landschap, Klein Heidestein BV en Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden om te verkennen of een gebiedsproces nuttig is voor alle partijen. Alle melkveehouders geven aan dat een gebiedsproces voor hun interessant is, als er meer grond

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

32

beschikbaar komt. Deze grond is nodig om te extensiveren. Utrechts Landschap wil meewerken aan het versterken van de natuur, maar niet aan recreatie op hun grond. Conclusie: gebiedsproces nu niet zinvol Het is nu niet zinvol om een gebiedsproces op te starten. Als een (of meer) agrariërs stoppen of als Utrechts Landschap bereid zou zijn om grond af te staan voor de extensivering van de landbouw, dan is het wel zinvol om een gebiedsproces op te starten. Kansrijke projecten Hoewel een gebiedsproces nu niet van toepassing is, zijn er uit deze verkenning een aantal kansrijke projecten naar voren gekomen – die de moeite waard zijn om verder uit te werken. Deze kansen staan beschreven in tabel 2 tot en met 6.

Terugkoppeling uitkomsten 28 mei 2025 Tijdens de bijeenkomst van 28 mei zijn de resultaten van de 1 e en de 2e gespreksronde teruggekoppeld. Hieronder een overzicht van de wensen en kansen voor de toekomst van de landbouw:

Kansen en wensen agrariërs en grondeigenaren Onderstaand kader laat zien welke kansen er voor een toekomstbestendige landbouw liggen binnen het Kromme Rijn Linie landschap en welke wensen agrariërs hebben.

■ Uit het onderzoek van DLV blijkt dat agrariërs in het KRLL gaan stoppen. Om grip te krijgen op de grond die dan vrijkomt, is door de provincie Utrecht gestart met het maken van een gezamenlijke grondstrategie. Dit doet de provincie in samenwerking met gemeenten Bunnik, Houten, Nieuwegein, Utrecht en Zeist en met Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden; ■ Eén van de fruittelers gaat de komende jaren de transitie maken naar een regeneratieve buurtboerderij; ■ Uit een enquête onder bewoners van Zeist-West blijkt dat er een markt is voor lokale producten die biologische geproduceerd zijn; ■ Agrariërs geven aan dat de ruimte voor de landbouw wel erg krap wordt. Zij uitten de wens om minimaal 70% van het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist te bestemmen voor landbouw, anders wordt een toekomst voor de landbouw binnen gemeente Zeist lastig. ■ Wens vanuit de agrariërs om naast A27 geen natuurcompensatie meer te doen in het Kromme Rijn Linie Landschap. Dit om te voorkomen dat er nog meer landbouwgrond verdwijnt. ■ Wens om (agrarische) bedrijven toegankelijk te houden voor klanten, bezoekers en werkverkeer op Tiendweg, Bisschopsweg, Bunsinglaan en Tolakkerlaan.

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

33

6. Perspectief kring 2: Projectorganisatie KRLL en overige overheden Dit hoofdstuk beschrijft in grote lijnen het proces en de uitkomsten van het participatieproces voor het Kromme Rijn Linie Landschap. Dit is een compact hoofdstuk omdat het perspectief al in mei 2025 is vastgesteld door het college van B&W, en op 13 mei 2025 ter informatie naar de gemeenteraad is gestuurd.

Projectorganisatie KRLL Eind 2023 ondertekenden gemeenten Bunnik, Houten, Nieuwegein, Utrecht, Zeist, provincie Utrecht en Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden een samenwerkingsovereenkomst. Doel van de samenwerking was om tot een (1) ontwikkelperspectief op het Kromme Rijn Linie Landschap en (2) een uitvoeringsprogramma te komen. In het participatieproces is samengewerkt met de overkoepelende regionale stakeholders, zoals LTO, Utrechts Landschap, Natuur- en Milieufederatie Utrecht, Landschap Erfgoed Utrecht en lokale groene groepen. Maar ook met vertegenwoordigers van de belangen van recreanten en toerisme.

Op welke manier zijn belanghebbenden betrokken? Om tot het ontwikkelperspectief te komen, ontplooiden de programmaleider van het KRLL de activiteiten in het onderstaande kader.

■ ■ ■ ■ ■ ■ ■

Werksessies met ambtelijke werkgroep met 7 overheden 4 Stakeholdersessies: (1) doelen, (2) ambities, (3) deelgebieden en (4) concept toetsen 4 bestuurlijke overleggen Excursies in het gebied en bezoek aan referentieprojecten Keukentafel gesprekken agrariërs (uitgevoerd door DLV advies) Werksessies deelgebieden en thema’s Individuele gesprekken stakeholders

Relatie ontwikkelperspectief met KRLL Zeist Gemeente Zeist werkte mee in de ambtelijke werkgroep voor de 7 overheden, woonde de stakeholderbijeenkomsten bij, was vertegenwoordigd in het bestuurlijke overleg en voerde regelmatig één op één gesprekken met de programmaleider van het KRLL. De projectleider KRLL Zeist voedde het ontwikkelperspectief met de uitkomsten van het lokale participatieproces van gemeente Zeist. Daarnaast participeerden verschillende groene groepen uit gemeente Zeist in de stakeholdersessies, denk daarbij aan Werkgroep Natuurlijk Zeist-West, Adviesgroep de Kromme Rijn Corridor en Stichting Milieuzorg Zeist e.o.

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

34

Het ontwikkelperspectief geeft een beeld van het gebied op hoofdlijnen. Dit vraagt lokaal om nadere uitwerking. Het participatieproces van gemeente Zeist is daarmee aanvullend, omdat in dit proces is gesproken met individuele grondeigenaren, agrariërs en groene groepen. Daarnaast is er in gemeente Zeist ook een jongerenvisie van het gebied gemaakt en zijn bewoners in en om het gebied uitgenodigd om hun perspectief te delen via bewonersbijeenkomsten en een enquête. De uitkomsten hiervan staan om hoofdstuk 8 en 9.

Ontwikkelperspectief Kromme Rijn Linie Landschap In april en mei 2025 hebben de colleges van gemeenten Bunnik, Houten, Nieuwegein, Utrecht, Zeist, Provincie Utrecht en Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden het ontwikkelperspectief vastgesteld. Afbeelding 15 laat de visiekaart voor het KRLL Zeist voor 2040 zien. Het volledige ontwikkelperspectief is na te lezen op de website van Groen Groeit Mee.

Afbeelding 15: visiekaart Kromme Rijn Linie Landschap Zeist vanuit vastgesteld ontwikkelperspectief KRLL

Uitvoeringsprogramma KRLL Naast het ontwikkelperspectief is gewerkt aan het uitvoeringsprogramma. Vanuit het UPLG is 10 miljoen euro gereserveerd voor de uitvoering van projecten die bijdragen aan het versterken van de natuur, aan het vergroten van de recreatiemogelijkheden en een toekomstbestendige landbouw. Tabel 13 laat zien welke projecten vanuit het participatieproces van het KRLL in de concept uitvoeringsagenda zijn opgenomen. Deze projecten zijn allemaal opgenomen in de uitvoeringsprogramma KRLL Zeist (tabel 2 t/m 6).Vanuit het UPLG is 1,85 miljoen euro gereserveerd voor de uitvoering de projecten in het uitvoeringsprogramma. Dit betekent concreet dat de projecten voor 31 december 2028 uitgewerkt moeten zijn, en voor 31 december 2030 zijn uitgevoerd. Een aantal van de projecten in het uitvoeringsprogramma kan al eerder uitgevoerd worden.

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

35

# 1

Naam project Ontwikkeling 10 hectare natuur

2

Groenblauwe dooradering 2,9 hectare

3

Fiets- en wandelpad Koelaan

4

Fietspad Zeist-West naar USP

5

Faunatunnel Koelaan (doelsoort kamsalamander)

6

Inrichting Groene Contour gebied aan Koelaan en Waterigeweg

7

Faunapassage Koelaan (doelsoort Ree)

8

Faunapassage Arnhemse Bovenweg-Driebergseweg (met boombruggen) Inrichting nieuwe natuur landgoed de Kleine Breul

9

10

Wildoversteekzone Odijkerweg

11

Otterverbinding Kromme Rijn

Korte beschrijving Vanuit het KRLL is er de opgave om 10 hectare nieuwe natuur te ontwikkelen. Binnen het gebied wordt gezocht naar een geschikte plek. De financiering is beschikbaar vanuit het UPLG. Vanuit het KRLL is er de opgave om 2,9 hectare groenblauwe dooradering te realiseren. De financiering is beschikbaar vanuit het UPLG. Fietspad Koelaan is nu te druk en moet verbreed worden. Eerste idee is om fietspad te verleggen in weiland naast Koelaan en oude fietspad om te vormen tot onverhard wandelpad. Uit de bewonersenquête blijkt dat inwoners Zeist-West deze fietsverbinding graag willen. Doel is om de aanleg te combineren met de aanleg van 4-6 hectare natuur. Dit project wordt uitgevoerd door provincie Utrecht en ligt buiten grondgebied gemeente Zeist. Landgoed Blikkenburg wordt met deze faunatunnel verbonden met het nog in te richten Groene Contour gebied, net ten zuiden van Zeist-West Bovenstaande faunatunnel komt uit op een weiland, waar raaigras wordt gekweekt. Hier moet een ecologische stapsteen gerealiseerd worden in de vorm van natte natuur met een poel en laag struweel. Ter hoogte van de Sportlaan zijn verschillende maatregelen nodig om een faunapassage voor de doelsoort ree in te richten. Ter hoogte van landgoed de Breul (Arnhemse Bovenweg), ter hoogte van landgoed de Kleine Breul zijn maatregelen voor reeën, dassen en boommarters nodig.

Bij landgoed de Kleine Breul liggen mogelijk kansen om nieuwe natuur 16-20 hectare te realiseren. En hiermee gelijk ook de natuurverbinding tussen de bossen van de Heuvelrug en het Kromme Rijngebied te versterken. Ter hoogte van het viaduct van de A12 is de inrichting van een wildoversteekzone noodzakelijk. Het inrichten en verbinden van habitat voor de otter.

Tabel 13: concept uitvoeringsagenda vanuit perspectief KRLL

Relatie met uitvoeringsprogramma biodiversiteit In het uitvoeringsprogramma biodiversiteit staan een aantal projecten die in het uitvoeringsprogramma KRLL gerealiseerd gaan worden. In het onderstaande kader staan deze projecten opgesomd.

■ ■ ■ ■

3.1. Verstevigen natuurverbinding Kromme Rijngebied. 3.2 faunapassages Koelaan. (project 3,6 en 7 in tabel 13) 3.3 faunapassage Odijkerweg. (project 10 in tabel 13) 4 Verstevigen natuurverbinding Kromme Rijngebied met Utrechtse Heuvelrug (project 8 en 9, tabel 13) ■ 3.13 verbeteren waterkwaliteit en realiseren van robuust toekomst bestending watersysteem. (project 11, tabel 13)

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

36

7. Perspectief kring 3: Groene Groepen Binnen gemeente Zeist zetten een aantal groene belangengroepen zich voor de verbetering van de ruimtelijke kwaliteit, met name op het gebied van natuur en landschap. Het gaat om de volgende organisaties: adviesgroep Kromme Rijn Corridor, werkgroep natuurlijk Zeist-West, Stichting Milieuzorg Zeist e.o., Stichting Beter Zeist, Stichting Stadslandbouw en de KNNV afdeling Zeist.

Op welke manier zijn de groene groepen betrokken? Periode 2020 2022 Jan-mrt 2024

Mrt-juni 2024 25 juni 2024 Juni – sept 2024 Sep – dec 2024 21 mei 2025

Participatie Groene Groepen Activiteit Uitwerken visie op ecologische verbindingen Presentatie visie Kromme Rijn Corridor Kennismaking Siert de Vos (AKRC) Kennismaking Herman Wierenga (AKRC) Kennismaking Patrick Greeven (St. Milieuzorg Zeist) Fietsexcursie KRLL Zeist Gesprek Rob Zakee, Herman Wierenga (AKRC) Bijeenkomst Groene Groepen over KRLL Zeist, samen met biodiversiteitsplan Gesprek wethouder Wouter Catsburg, Herman Wierenga (AKRC) Bijeenkomst KRLL breed in Odijk Presentatie jongerenvisie KRLL Zeist Bijeenkomst Groene Groepen (en inwoners) over uitkomsten participatie

Met wie Stichting Milieuzorg Zeist e.o. Werkgroep Kromme Rijn Corridor

Stichting Milieuzorg Zeist e.o. Adviesgroep Kromme Rijn Corridor Alle groepen uitgenodigd Adviesgroep Kromme Rijn Corridor Alle groene groepen uitgenodigd Alle groene groepen uitgenodigd

Tabel 14: participatie Groene Groepen

Wat zijn de uitkomsten van de participatie? Visie Adviesgroep Kromme Rijn Corridor Adviesgroep Kromme Rijn Corridor publiceerde in 2022 een eigen visie op de Kromme Rijn Corridor. Afbeelding 16 laat de visiekaart zien. In deze visie pleiten ze voor regeneratieve landbouw, natuurontwikkeling, het versterken van natuurverbindingen en luwe recreatie. Bij de totstandkoming van deze visie zijn de grondeigenaren en agrariërs in het gebied niet betrokken. Zij delen deze visie dan ook niet. Waterkwaliteit Adviesgroep Kromme Rijn Corridor laat weten dat de ambities voor waterkwaliteit destijds in het landinrichtingsplan Groenraven Oost (1999-2011) onvoldoende zijn gerealiseerd en geeft aan dat in het in juni 2025 vastgestelde biodiversiteitsplan duidelijke uitleg staat dat de waterkwaliteit in het buitengebied niet volstaat en dat de KRW water binnen gemeente Zeist niet voldoen aan de normen. Voor de beperkte waterkwaliteit worden drie oorzaken genoemd in het Biodiversiteitsplan van gemeente Zeist, deze staan beschreven in het kader op de volgende pagina. De Adviesgroep verzoekt om deze maatregelen niet alleen op te nemen in het uitvoeringsprogramma biodiversiteit, maar ook in het uitvoeringsplan KRLL Zeist.

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

37

Oorzaken beperkte waterkwaliteit ■ Lage grondwaterstand, minder kwel, daarom aanvoer van water van mindere kwaliteit uit de Kromme Rijn. ■ Afspoeling van mest, riool overstort en effluent van rioolzuiveringsinstallaties. ■ Wegwater van Driebergseweg en regenwater van parkeergarage Vollenhove.

Afbeelding 16: visiekaart Werkgroep Kromme Rijn Corridor

Werkgroep Natuurlijk Zeist-West & Visie Stichting Milieuzorg Zeist e.o. In 2020 verscheen de kaart in afbeelding 17, om te laten zien hoe de natuur in dit gebied verbonden en behouden kan worden. Dit overzicht van ecologische verbindingen is tot stand gekomen in samenwerking met een groot aantal partijen. Stichting Milieuzorg Zeist e.o. heeft de projectleider van KRLL Zeist tijdens een excursie de plekken waar verbindingen verbeterd moeten worden laten zien. Deze kaart is belangrijke input geweest voor het ontwikkelperspectief van het KRLL en het biodiversiteitsplan van gemeente Zeist. De ontbrekende faunapassages zijn ook door Waardenburg Ecology beoordeeld als waardevolle verbindingen. Daarom zijn deze overgenomen in het biodiversiteitsplan en staan ze nu ook als projecten in de uitvoeringsprogramma’s van biodiversiteit en het KRLL Zeist.

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

38

Afbeelding 17: kaart met ecologische verbindingen tussen De Bilt, Zeist, Bunnik, Odijk en Driebergen.

Perspectief Groene Groepen Alle groene groepen zijn eensgezind over de belangrijke ecologische functie die dit gebied vervult. Zij hebben grote gebiedskennis en helder in kaart gebracht op welke manier deze natuurverbinding versterkt kan worden. Ze willen graag de natuur in het gebied versterken, door de aanleg van nieuwe (natte) natuur bij landgoed de Kleine Breul, door de aanleg van faunapassages bij de Odijkerweg, de Driebergseweg en de Koelaan. Zij zien ook graag dat het stuk grond dat ingeklemd ligt tussen Zeist-West, de Waterige weg, de Koelaan en weilanden van Heidestein BV wordt ontwikkeld als natte natuur, om zo de versnipperde populaties kamsalamanders met elkaar te verbinden. De groene groepen zien graag dat de melkveehouders in het gebied extensiever gaan werken en hun land groenblauw dooraderen met poelen, houtwallen, natuurvriendelijke oevers, hagen, bomenrijen en bloemrijk grasland. Op deze manier verwachten ze dat weidevogels zoals de patrijs, de kievit en de roerdomp op termijn weer terugkeren in het gebied. Daarnaast vinden ze het van belang de fruitteelt biologisch gaat kweken en minder of geen gewasbeschermingsmiddelen gaat gebruiken. Over het onderwerp recreatie zijn de groepen verdeeld. Stichting Milieuzorg Zeist e.o.

en werkgroep Natuurlijk Zeist-West vinden dat dit gebied op dit moment ecologische te kwetsbaar is om recreatie in welke vorm dan ook toe te staan. De werkgroep Kromme Rijn Corridor is voorzichtig met recreatie, maar staat open voor diverse vormen van extensieve recreatie. Onder extensieve recreatie scharen ze bijvoorbeeld een regeneratieve buurtboerderij, boerderijeducatie of goed ingepaste klompenpaden.

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

39

‘Het pad langs de Blikkenburgervaart is daar een goed voorbeeld van. Er zijn lepelaar, ooievaars, aalscholvers en dodaars te zien, zonder dat er verstoring optreedt,’ zegt Herman Wierenga (Voorzitter Adviesgroep Kromme Rijn Corridor) Adviesgroep Kromme Rijn Corridor heeft de wens geuit om samen met alle betrokkenen een ontwerpsessie te organiseren voor het gebied, om zo te komen tot een gedragen visie voor de toekomst van het gebied. Stichting Milieuzorg Zeist e.o. geeft ook aan dat zijn graag zien dat er een integrale visie op het gebied ontwikkeld wordt en willen daar graag aan bijdragen.

Afbeelding 18: wandelpad langs de Blikkenburgervaart

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

40

8. Perspectief kring 4: Inwoners in en om KRLL Zeist De inwoners in kring 4 zijn opgedeeld in twee groepen. De eerste groep bestaat uit de inwoners die in het KRLL Zeist wonen. De tweede groep bestaat uit de inwoners van Zeist-West en aan de Driebergseweg wonen. In het eerste deel van dit hoofdstuk gaan we in op de inwoners die in het gebied wonen, deze groep noemen we inwoners in het gebied. In het tweede deel komen de wensen van de bewoner van Zeist-West en de Driebergseweg aan de orde. Deze groep noemen we de inwoners om het gebied.

Op welke manier zijn inwoners in en om het gebied betrokken? Datum 25 november ‘24

Participatie Kring 4: inwoners in en om het gebied Activiteit Resultaat 1e Bijeenkomst voor bewoners in Input opgehaald voor hun wensen voor het het gebied gebied. Ruim dertig inwoners woonden de bijeenkomst bij.

Januari – maart ‘25

Enquête voor bewoners om het gebied

5.000 huishoudens zijn per brief uitgenodigd om de enquête in te vullen, 1.400 huishoudens hebben dit gedaan.

21 mei 2025

2e Bijeenkomst voor bewoners in het gebied

Uitkomsten van de participatie van de vijf kringen en het perspectief KRLL Zeist gedeeld. Bewoners kunnen vragen stellen en feedback geven op de uitkomsten.

Tabel 15: participatie proces kring 4

6.1 Uitkomsten van de participatie bewoners in KRLL Zeist Bijeenkomst 25 november 2024 Op 25 november 2024 woonden ruim 30 inwoners in het gebied de bijeenkomst over de toekomst van het KRLL bij. De bewoners gingen na presentaties van de wethouder, de programmaleider KRLL en projectleider KRLL Zeist uiteen in drie groepen om hun wensen ten aanzien van het gebied te delen. In het onderstaande kader staat een samenvatting van de wensen en knelpunten waar deze avond breed draagvlak voor was onder de bewoners die in het gebied wonen:

■ Op de Bunsinglaan, de Tiendweg, de Tolakkerlaan en de Bisschopsweg ervaren bewoners overlast van snel rijdend auto- en werkverkeer. Hoe kan dit verkeer worden afgeremd? ■ Als oplossing voor dit probleem wordt geopperd om deze vier wegen auto-te-gast te maken (maximumsnelheid 30 km/u) én om ze alleen toegankelijk te maken voor bestemmingsverkeer.

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

41

■ De meeste bewoners die bij deze bijeenkomst waren, zijn geen voorstander van de nieuwe fietsroute naar het Utrecht Science Park (dit project speelt zich buiten de grenzen van de gemeente af). ‘Dit is de start van verstedelijking en moet voorkomen worden,’ laat een inwoner weten. ■ Bewoners vinden dat het gebied per fiets goed genoeg bereikbaar is, maar missen vooral wandelroutes. Er lopen veel paden dood en het onderhoud van sommige wandelpaden is niet goed. ■ Overzicht van knelpunten en wensen voor wandelroutes zijn verwerkt in afbeelding 18. Deze komen grotendeels overeen met de wensen van de inwoners van Zeist-West. ■ Inwoners maken zich zorgen om verlies biodiversiteit en willen graag versterking van de natuur en verbetering van de waterkwaliteit. Bijvoorbeeld door: beperken stikstofuitstoot, aanleg bloemrijke grasland en landschapselementen (zoals bomen, hagen, poelen en sloten met natuurvriendelijke oevers). ■ Inwoners zien graag ontwikkeling nieuwe natuur bij de Kleine Breul en willen graag duurzame landbouw en lokale voedselvoorziening.

6.2 Uitkomsten bewoners om het KRLL Zeist – analyse enquête In februari 2025 zijn 5.000 huishoudens in Zeist-West per brief uitgenodigd om een enquête over de toekomst van het Kromme Rijn Linie Landschap in te vullen. Er zijn meer dan 1.400 enquêtes ingevuld, dat is een respons van 28%. De hoge respons toont de grote mate van betrokkenheid bij het KRLL Zeist van de inwoners van Zeist-West aan. De volledige rapportage van de enquête is toegevoegd als bijlage bij dit rapport.

Analyse van de enquêteresultaten De enquête bestaat uit vijf delen. In het eerste deel worden inwoners gevraagd naar de bezoekfrequentie en toegankelijkheid van het KRLL voor wandelaars en fietsers. Het tweede deel gaat over de balans tussen toegankelijkheid voor de mens en rust voor de natuur. Deel drie verkent de markt voor lokale verkoop van agrariërs. Het vierde deel brengt in beeld welke natuur- en recreatiegebieden inwoners van Zeist-West nu bezoeken en hoe vaak. Het vijfde deel laat zien welke waarde dit gebied voor inwoners heeft en wat zij de gemeente nog mee willen geven. Deel 1: bezoekfrequentie & toegankelijkheid wandelaars, fietsers & honden Tachtig procent van de inwoners bezoekt het Kromme Rijn Linie Landschap elke dag (51%) of wekelijks (32%). Bijna twee op de drie inwoners (65%) wil dat het gebied toegankelijker wordt voor wandelaars, een op de drie (31%) vindt de huidige wandelpaden goed genoeg en een minderheid van 4% wil minder toegankelijkheid – vooral om de natuur zo min mogelijk te verstoren. De helft van de inwoners (51%) vindt de toegankelijkheid voor fiets goed, een kwart (25%) wil meer toegankelijkheid en 14% veel meer toegankelijkheid. Verbeteren toegankelijkheid wandelen en fietsen Bewoners doen ook concrete suggesties voor het verbeteren van wandel- en fietsroutes.

Afbeelding 19 en 20 laten zien welke suggesties bewoners hebben gedaan voor de verbetering van het wandel- en fietsroutenetwerk.

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

42

4 1

5

2

3

6 8

7

9

Afbeelding 19: wandelroutenetwerk met suggesties om toegankelijkheid voor wandelaars te verbeteren

Toelichting op afbeelding 19: 1. Het openstellen van de Kouwenhovenselaan is veruit de meest genoemde wens van inwoners. Zij missen een wandelpad tussen Bunnik en Zeist. 2. Daarnaast wordt het scheiden van wandelaars en fietsers aan de Koelaan genoemd als een manier om de verbinding tussen Bunnik en Zeist te verbeteren. 3. Nu loopt de Sportlaan dood, er staat een hek. Kan deze laan weer worden geopend voor publiek? 4. De Tolakkerlaan is onderdeel van het wandelroutenetwerk, maar door werkverkeer en snel rijdend verkeer, voelt wandelen niet veilig. 5. Wens om vanuit de Tolakkerlaan wandelend door te kunnen steken naar Zeist-West. 6. Wens om de Bunsinglaan en de renbaan beter met elkaar te verbinden. Perenlaantje is vaak drassig en onbegaanbaar. 7. Spoorwegovergang is nu dicht. Er is een wens om vanuit hier een rondje te kunnen wandelen over landgoed Rijnwijk. 8. De Tiendweg is nu afgesloten, omdat het een eigen weg is. Zou deze weg opengesteld kunnen worden voor publiek? 9. De tunnel onder het spoor door dichtbij Bunnik staat vaak onder water, er wordt gevraagd of daar een vlonderpad kan komen te liggen – zodat je met droge voeten door de tunnel kan. Naast nieuwe wandelroutes- en verbindingen geven inwoners ook aan dat bestaande wandelroutes verbeterd kunnen worden.

Bestaande wandelpaden zijn vaak modderig, staan vol met plassen en zijn soms overgroeid met brandnetels en bramen. Daardoor zijn wandelpaden (vooral) in de winter onbegaanbaar. Het is daarnaast ook een wens van inwoners om paden toegankelijk te maken voor mensen die slecht ter been zijn. De aanleg van rolstoelvriendelijke wandelpaden is een veel genoemde wens. Daarnaast stellen inwoners voor om bankjes langs bestaande routes te plaatsen – zodat ze onderweg even kunnen uitrusten. Een andere wens is om auto- en fietsverkeer op sommige wegen te scheiden van wandelaars, om zo de veiligheid te verbeteren. Inwoners zien ook graag dat de Bunsinglaan, Tiendweg, Tolakkerlaan en

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

43

Bisschopsweg worden afgesloten voor auto’s, of dat deze gedwongen worden veel zachte te rijden. Veel inwoners merken op dat nieuwe wandelpaden de bestaande natuur niet mogen verstoren. Zij stellen voor om weilanden om te zetten naar natuur, met daarin nieuwe fiets- en wandelpaden, een specifieke locatie voor deze wens geven zij niet aan. Inwoners zien graag dat honden en fietsers in delen met kwetsbare natuur geweerd worden. Bij fietsen wordt opgemerkt dat er een maximale snelheid van 25 km/u moet gelden en strenge handhaving gewenst is. Afbeelding 20 laat het recreatie fietsroutenetwerk in en rondom het KRLL Zeist zien. Inwoners van Zeist zien graag dat bestaande routes beter met elkaar verbonden worden en missen een aantal doorsteekpaden, bijvoorbeeld van Zeist-West naar het USP.

1

2

3

4

5

Afbeelding 20: fietsknooppuntennetwerk KRRL Zeist met suggesties verbetering toegang fietsers

Toelichting op afbeelding 20: 1. Heel veel inwoners geven aan dat zij een fietsverbinding missen tussen Zeist-West en het USP. Dit tracé is indicatief en alleen om te duiden dat een verbinding onder veel inwoners gewenst is. 2. Wens voor een fietspad van Brugakker naar Bunnik. Inwoners doen de suggestie om de Kouwenhovenselaan open te stellen voor fietsers. 3. Heropenen van het fietspad tussen de Sportlaan en de Niënhof (daar staat nu een hek). 4. Verbreding van het fietspad aan de Koelaan. 5. Fietsverbinding van de Tiendweg naar de Odijkerweg. Daarnaast geven inwoners aan dat er gewerkt kan worden aan de veiligheid van fietsers. Dit kan door auto- en fietsverkeer van elkaar te scheiden, door fietspaden goed te verlichten en te zorgen voor veilige oversteekplaatsen. Het vernieuwen van het asfalt op de Tolakkerlaan draagt volgens bewoners ook bij aan comfort en veiligheid. Daarnaast willen inwoners dat fietspaden beter toegankelijk gemaakt worden voor bijvoorbeeld duo-fietsen. Sommige inwoners maken zich zorgen om de impact van nieuwe fietspaden op de natuur, omdat dit tot een toename van zwerfvuil, scooters en fatbikes kan leiden. Deze groep inwoners wil dat

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

44

het belang van natuur en landschap voorop blijft staan, bij de aanleg van nieuwe fietspaden. Veel inwoners zien graag dat sommige wandelpaden met wildroosters ontoegankelijk gemaakt voor honden en dat de gemeente handhaaft in gebieden waar honden niet zijn toegestaan. Deel 2: Balans tussen toegankelijkheid en rust natuur Veel inwoners geven aan dat ze rust voor natuur en het beschermen van wilde dieren en planten belangrijk vinden. Toch willen inwoners dit open landschap toch ook beleven, met respect voor de natuur. Zestig procent van de inwoners geeft aan dat ze willen dat nieuwe natuur toegankelijk is voor mensen, terwijl veertig procent van de ondervraagden dit niet of helemaal niet belangrijk vindt – zij geven de voorkeur aan rust voor de natuur. Vijftien procent van de ondervraagden vindt het belangrijk dat nieuwe natuur toegankelijk is voor honden, 85% van de inwoners vindt dit (helemaal) niet belangrijk. Zij zien liever dat honden worden geweerd uit nieuwe natuur en dat de gemeente hier ook op handhaaft. Iets meer dan de helft van de inwoners vindt rust voor planten en dieren van groter belang dan toegankelijkheid van de natuur voor mensen. Hoe wordt dit gebied aantrekkelijker voor inwoners? Voor de meeste inwoners zou meer rust en ruimte voor de natuur dit gebied aantrekkelijker maken.

Veel respondenten zien graag dat landbouw wordt omgezet in biologische landbouw of in nieuwe natuur. Ze zien ook graag dat het boerenland wordt verrijkt met natuurvriendelijke sloten, heggen, poelen, bomenrijen en houtwallen (groenblauwe dooradering). Daarnaast is er ook veel waardering voor het huidige landschap, en klinkt de oproep om dit vooral te behouden. Andere zaken die worden genoemd zijn het verbeteren van de wandel- en fietsroutes – een betere verbinding naar Utrecht is veel genoemd. Daarnaast zien inwoners graag dat huidige paden beter beheerd worden, omdat ze vaak drassig en modderig zijn. Er klinkt een grote wens om (een deel van) de paden toegankelijk te maken voor mensen die slecht ter been zijn. Daarnaast leeft de wens om de wegen autoluw te maken, zodat meer ruimte ontstaat voor auto’s en fietsers. Inwoners hebben behoefte aan educatie om bezoekers mee te nemen in de bijzondere waarde van het gebied en de natuur. Ze willen natuur graag beleven op een manier, die de natuur niet verstoort. Deel 3: Er is genoeg vraag naar lokale producten Een relatief kleine groep inwoners koopt dagelijks (8%) of maandelijks (13%) lokale producten direct bij de boer. Ongeveer 43% van de inwoners koopt een paar keer per jaar direct bij de boer. Fruit, eieren, kaas, groenten en melk zijn de meest gekochte producten.

Inwoners geven daarnaast aan dat ze wel zuivelproducten, zoals yoghurt, groenten en honing zouden willen kopen. Het liefste kopen ze deze producten bij een landwinkel, waar de producten worden verzameld. Afbeelding 21 laat zien welke overwegingen meespelen bij de aankoop van producten.

dat producten zonder pesticiden gemaakt… dierenwelzijn

42%

smaak van producten

42%

korte ‘voedselketen’: voedsel direct van het… steunen lokale ondernemers

dat ik niet veel tijd kwijt ben met…10%

22% 21%

12%2% 2%

39%

13% 3% 3%

48%

37% 27%

prijs 5%

33%

50%

7% 1% 2%

44%

13% 3% 4%

47% 25% 39%

19% 3% 4% 31% 26%

13% 9%

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90%100% heel belangrijk

belangrijk

enigszins belangrijk

niet zo belangrijk

onbelangrijk

Afbeelding 21: welke overwegingen spelen een rol bij aankoop lokale producten

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

45

Deel 4: huidige bezoekfrequentie natuurgebieden en wandelroutes Een belangrijk doel van het KRLL is om te zorgen voor voldoende ruimte om te kunnen recreëren in het groen, met oog op het toenemende aantal inwoners. Maar hoe populair zijn bestaande wandelroutes en in welke gebieden recreëren inwoners nu? Een analyse van de enquêteresultaten leert dat ruim de helft van de inwoners (52%) het Stoetwegenpad niet kent, dat 42% van de inwoners de Groene Driehoek niet kent en 51% de NS wandeling van station Driebergen-Zeist naar station Maarn niet kent. Het overgrote gedeelte van de inwoners (79%) kent het Kromme Rijnpad wel. Deze vier wandelroutes staan op de kaart in afbeelding 22.

Afbeelding 22 bestaande wandelroutes KRLL Zeist

Afbeelding 23 laat zien hoeveel procent van de bewoners de verschillende natuur- en recreatie gebieden rondom Zeist bezoekt. Zoals verwacht worden gebieden dichtbij door meer inwoners bezocht, dan gebieden ver weg. Toch zijn er twee opvallende uitzonderingen. 52% van de inwoners komt wel eens bij Oostbroek en 40% bezoekt wel eens de Niënhof, terwijl deze gebieden relatief dichtbij Zeist-West liggen.

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

46

48%

17% 61%

67% 88%

71%

52% 81% 40% 83%

43%

21%

Afbeelding 23 bezoekfrequentie natuur- en recreatiegebieden rondom Zeist

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

47

Deel 5 Wat willen inwoners de gemeenten nog meegeven? Als laatste is inwoners gevraagd wat zij de gemeente nog willen meegeven over dit gebied. Dit heeft geleid tot een lijst met acht thema’s of waarden die voor inwoners van belang zijn. Hieronder een overzicht van de analyse van copilot – waardoor de schrijfstijl afwijkt van de rest van dit rapport. Door het grote aantal reacties was het noodzakelijk om copilot te gebruiken voor de analyse. 1. Biodiversiteit en natuurbehoud (aantal reacties 45) Respondenten benadrukken het belang van biodiversiteit en natuurbehoud. Ze willen dat de natuur zoveel mogelijk wordt beschermd en dat er ruimte komt voor biologische landbouw. 2. Geen nieuwbouw en duurzame energie opwekking (aantal reacties 40) Er is een wens om geen nieuwbouw, windmolens, of zonnevelden in het gebied te plaatsen. Respondenten willen het open karakter van het landschap behouden. 3. Cultuurhistorie en educatie (aantal reacties 25) Het belang van cultuurhistorie wordt benadrukt, met suggesties om historische buitenplaatsen beter te benoemen en te promoten. Educatie en bewustwording over de waarde van het landschap zijn belangrijk. 4. Recreatie en toegankelijkheid (aantal reacties 35) Respondenten zien veel mogelijkheden voor recreatie, zoals wandelen, fietsen, en kanoën.

Ze willen dat de toegankelijkheid voor wandelaars en fietsers wordt verbeterd, ook voor mensen met beperkingen. 5. Handhaving en regels (aantal reacties 20) Effectieve handhaving van regels is noodzakelijk om het gebied te beschermen, zoals het verbod op fietsen in bepaalde gebieden en het loslopen van honden. 6. Duurzaamheid en landbouw (aantal reacties 30) Duurzame landbouwpraktijken en natuurinclusieve landbouw worden voorgesteld. Respondenten willen geen uitbreiding van intensieve veeteelt en landbouwmethoden. 7. Rust en behoud van het huidige landschap (aantal reacties 40) Een aantal respondenten wil dat het gebied blijft zoals het nu is, zonder ingrijpende veranderingen. Ze benadrukken het belang van rust en het behoud van het groene imago van Zeist. 8. Overige suggesties (aantal reacties 25) Er zijn diverse andere suggesties, zoals het aanleggen van een voedselbos, meer zitbanken langs wandelroutes, en het verbeteren van de verbindingen tussen verschillende gebieden. De volledige enquête resultaten zijn bijgevoegd als bijlage bij dit rapport.

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

48

9. Perspectief kring 5: Jongeren In samenwerking met KSG de Breul ontwikkelde gemeente Zeist een jongerenvisie op het KRLL Zeist. Vier klassen werkten twaalf weken lang aan een advies voor de gemeente Zeist. Ze kregen allemaal een deelgebied in het KRLL toegewezen en maakte een keuze uit één van de volgende thema’s: voedsel, recreatie, natuur, duurzame energieopwekking, wonen en klimaatadaptatie.

Op welke manier zijn jongeren betrokken? Tussen 9 september en 27 november 2024 werkten 120 leerlingen van vmbo 4, havo 3 en vwo 3 aan de uitwerking van een toekomstvisie voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist. Om de opdracht behapbaar te houden voor de leerlingen, mochten zij één deelgebied en één thema kiezen. Participatie kring 5: jongeren Resultaat Presentatie opdracht aan 120 leerlingen

Datum 9 september 2024

Activiteit Kick-off event jongerenvisie

25 oktober 2024

Tussenevaluatie project

Jongeren presenteerden voortgang aan 5 collega’s gemeente Zeist, leerkrachten en melkveehouder

27 november 2024

Presentatie jongerenvisie

120 jongeren presenteerden visie aan 150 deelnemers in congrescentrum Antropia.

Tabel 16: participatie jongeren

Uitkomsten van dit traject Op 27 november 2024 presenteerden 24 groepen leerlingen hun visie op het Kromme Rijn Linie Landschap. In de ochtend presenteerden ze hun project in themagroepen. In de middag stonden ze op een informatiemarkt met maquettes en kaarten van het gebied en gingen ze in gesprek met beleidsambtenaren, inwoners, leerkrachten en andere betrokkenen. Eindproducten Elke groep verzorgde een presentatie van 20 minuten, maakte een kaart op schaal van het gebied en bouwde een maquette om hun idee te verbeelden. Daarnaast maakten alle groepen een factsheet over wat zij belangrijk vinden voor de toekomst van het KRLL Zeist.

Wat vinden jongeren belangrijk? De presentaties, gesprekken, factsheets en maquettes laten zien wat jongeren belangrijk vinden. Hieronder staan de thema’s beschreven die voor jongeren van groot belang zijn. De thema’s staan hieronder geordend van meest tot minst belangrijk. Natuur en biodiversiteit Bijna alle groepjes vinden natuur en een groene omgeving belangrijk. Ze willen graag ook later in een rustige en groene omgeving wonen. Daarnaast wordt het belang van bossen en het beschermen van dieren ook vaak genoemd. Driekwart van de leerlingen benoemt dit een of meerdere keren in hun uitwerking, daarmee is dit met afstand het belangrijkste thema voor leerlingen. Natuur is op zichzelf belangrijk, maar heeft ook waarde voor mensen door de rust en ruimte die het biedt.

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

49

‘Ik vind het belangrijk dat ons hele idee goed is voor de natuur, de dieren en ook voor de mensen, zegt Willem. ‘Als ik in de toekomst in Zeist of Bunnik woon, lijkt het mij fijn om genoeg natuur in de buurt te hebben om tot rust te komen,’ droomt Tijn. Betaalbare en duurzame woningen In bijna alle kaarten en maquettes van de jongeren verrijzen talloze woningen in het gebied – terwijl woningbouw geen onderdeel was van de opdracht. Leerlingen lijken zich oprecht zorgen te maken dat er later geen betaalbare woning meer is. Bijna elke groep besluit dan ook op hun kaart woningen in te tekenen. Het valt wel op dat die woningen allemaal duurzaam gebouwd zijn, dat ze groene daken en gevels hebben en dat er voldoende natuur en groene ruimte om de woningen heen is, om te ontspannen en tot rust te komen. Afbeelding 25 op pagina 52 illustreert deze woonwens.

‘Ik zou graag in een schone buurt met een schoon klimaat willen wonen. Ik zou het dan fijn vinden als overal natuur en duurzame dingen zijn, en vriendelijke mensen van alle leeftijden,’ schrijft Willem. Minder CO2 uitstoot Elf groepjes noemen het terugdringen van CO2 uitstoot als belangrijk doel, ze maken zich zorgen om klimaatverandering. Ze dragen allerlei oplossingen aan. Ze willen graag duurzame energie opwekken met zonnepanelen, aardwarmte en windenergie. Ze benadrukken het belang van minder autoverkeer, focus op fietsers en betere OV-verbindingen. In de toekomst willen ze ook dat de overgebleven auto’s elektrisch zijn of op waterstof rijden. Een van de groepjes bedacht een met planten bekleedde windmolen, die niet alleen energie opwekt, maar ook bijdraagt aan meer biodiversiteit. Dit idee won de prijs voor het meest innovatieve idee. De foto van deze groene windmolen staat op pagina 52.

‘77% van alle kinderen vinden het dalen van klimaatverandering belangrijk,’ ontdekten leerlingen uit atheneum 3 tijdens het project. Bewegen in het groen Leerlingen geven aan dat ze ruimte willen voor sporten en bewegen – en dan bij voorkeur in het groen. Ze willen graag dat er meer wandelpaden door de natuur en het bos komen, omdat dit voor mensen van alle leeftijden leuk is om te doen. Ze zien ook graag sportvelden, een hondenpark, zwemvijver, blote voetenpaden en natuurspeeltuinen in het gebied. Daarbij wordt consequent opgemerkt dat deze beweegruimte wel in het groen moet liggen, het liefste omringd door bos.

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

50

‘Maak padelbanen in het groen, zodat er zoveel mogelijk natuur kan blijven staan,’ adviseren Olivia, Celeste en Fenna uit vmbo 4. Rustige wegen Leerlingen zien graag dat er meer ruimte voor fietsers komt en minder voor auto’s. Ze willen ook graag dat het autoverkeer afgeremd wordt. Hierdoor is er minder vervuiling en uitstoot en wordt het ook prettiger voor fietsers op de weg.

‘De Koelaan lijkt erg op een 70 weg, maar het is een 60 weg. Daarom willen wij het veiliger maken, dat doen we door een drempel te plaatsen,’ aldus leerlingen van Atheneum 3. Voeding en toekomst landbouw Leerlingen willen meer plantaardige voeding kweken in het gebied. Zij vinden het ook belangrijk dat biologisch eten betaalbaar wordt en een aantal groepjes willen daarnaast ook gewassen als vlas en hennep verbouwen, om bijvoorbeeld duurzame kleding mee te maken of woningen mee te isoleren.

‘We waren ook van plan om de koeienweide iets te verkleinen, zodat we meer fruitbomen kunnen plaatsen,’ laten leerlingen uit vmbo 4 weten. Water Schoon water en het voorkomen van droogte en wateroverlast is voor een groot deel van de leerlingen ook van belang. Ze willen graag water bergen in het gebied, en dit combineren met bijvoorbeeld een waterspeeltuin of met een zwemvijver. Daarnaast willen ze ook in de toekomst schoon drinkwater hebben.

‘75% van alle kinderen vindt het belangrijk dat er een meertje of een vennetje in de buurt komt,’ zien leerlingen uit VWO3.

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

51

Afbeelding 24: met planten bekleedde windmolen

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

afbeelding 25: groene woontoren illustreert woonwens jongeren

52

Bronnenlijst Boeken Volkers, Kees (2011). Zeist door de tijd. Een cultuurhistorische atlas. Stokerkade Cultuurhistorische Uitgeverij

Beleidstukken ■ Gemeente Zeist (2020). De Propositie van Zeist. ■ Bureau Waardenburg (2024). Samen voor meer biodiversiteit. Biodiversiteitsplan gemeente Zeist. ■ Brons partners landschapsarchitecten bv (2009). Landschapsontwikkelingsplan Kromme Rijnstreek. Buitengebied gemeenten de Bilt, Zeist, Utrechtse Heuvelrug, Bunnik, Houten en Wijk bij Duurstede.

Websites https://www.groengroeitmee.nl/ https://www.groengroeitmee.nl/voorbeeldgebied-kromme-rijn-linie-landschap https://www.groengroeitmee.nl/sites/groengroeitmee/files/2025-04/Ontwikkelperspectief%20KRLL%202040.pdf https://www.groengroeitmee.nl/sites/groengroeitmee/files/2025-04/Ontwikkelperspectief%20KRLL%202040.pdf https://www.samenwerkenaandriebergen-zeist.nl/gebiedsvisie/default.aspx https://nl.wikipedia.org/wiki/Kromme_Rijn https://allecijfers.nl/buurt/weidegebied-zeist/ https://www.rvo.nl/onderwerpen/mest/met-nutrienten-verontreinigde-gebieden-nv-gebieden https://www.provincie-utrecht.nl/onderwerpen/ruimtelijke-ontwikkeling/vrijkomende-agrarische-bebouwing-vab https://www.natuurlijkzeist-west.nl/ https://www.milieuzorgzeist.com/ https://www.routesinutrecht.nl/route-informatie/routenetwerken-in-utrecht/wandelnetwerk https://www.routesinutrecht.nl/fietsroutes https://www.utrechtslandschap.nl/over-ons/beleid/beheervisie-en-beheerplannen https://gis.provincieutrecht.nl/Geocortex/WebViewer/?app=e691e7d6b6d348b1a331dd5d298ac85c&workflow=cea17dd7-c4c84359-b64d-7e063584495c&workflowParams={%22ids%22:[187,188,189]}

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

53

BIJLAGE 1: wandelkaart Zeist uit 1889

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

54

BIJLAGE 2: Advies van Adviescommissie Milieukwaliteit en Leefomgeving

Document

Onderzoeksrapport Kromme Rijn Linie Landschap

Nr. 2025-07

Traject Besproken op

18 juli 2025

Status advies

Definitief

Terugkoppeling

Op 23 juli aan Daan Bleichrodt

Inhoud advies

1. 2. 3. 4.

5.

6.

Voor u ligt een goed en waardevol document. Op basis van een gedegen analyse schetst het de verschillende opgaven en belangen die in het gebied spelen. Tijdens de totstandkoming ervan hebben wij als adviescommissie meermaals reactie kunnen geven en wij zien dat deze input serieus is genomen en tot verbetering van het document heeft geleid. We onderschrijven de rode draad in het rapport dat de landbouwtransitie cruciaal is en het belangrijkste sturingsinstrument waarop moet worden ingezet. Daarmee ligt er een duidelijke regierol voor de provincie die nu nog onvoldoende wordt opgepakt. Samenwerking tussen provincie, gemeenten en waterschap is essentieel om deze transitie te doen slagen. Wij adviseren u nadrukkelijk om actief de provincie aan te sporen deze regie- en trekkersrol snel en goed op te pakken. Hoewel Zeist niet centraal in het Kromme Rijn-landschap ligt, is het Zeister belang toch groot. Het is de achtertuin van onze gemeente. We zijn maar een klein deel van het hele gebied, maar door de ligging tussen Utrecht en de andere gemeenten zijn wij wel een belangrijk deel en dus een belangrijke partner. Ook voor onze inwoners is het behoud van het Kromme Rijn Landschap belangrijk, om te verblijven en te recreëren. De gebiedsopgaven in het Zeister deel van het KRLL zijn daarom extra groot en belangrijk. Om de waarden te behouden en te versterken is de landbouwtransitie nodig.

Daarvoor moet een samenwerking worden opgetuigd. Dat gaat niet vanzelf, daar is inzet van gemeente Zeist voor nodig. Wij adviseren u hiermee actief aan de slag te gaan.

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

55

Uitgave 26 augustus 2025 Fotografie Daan Bleichrodt en Jaco Scheer Gemeentehuis Het Rond 1, Zeist Postbus 513 3700 AM Zeist Telefoon 14 030

Link naar de Instagram pagina van de Gemeente Zeist

Link naar de Facebook pagina van de Gemeente Zeist

Kansen voor het Kromme Rijn Linie Landschap Zeist

56