RV25.041 Bijlage 1.3 Participatieverslag gebiedsvisie Driebergen-Zeist

Via de online vragenlijst kon iedereen zijn of haar mening geven over de concept-kaarten. De online vragenlijst stelde aan de hand van vijf onderwerpen vragen: de compacte kern, actieve mobiliteit, een gezonde buurt voor jong en oud, landschap en natuur en cultuurhistorie.

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

37

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

38

Er zijn ruim 330 vragenlijsten ingevuld door ruim 230 mensen en er zijn ruim 220 extra reacties gegeven. Een uitgebreider verslag van wat is ingebracht is opgenomen in het bijlagenboek. In de analyse is ook gekeken naar verschil van mening onder de doelgroepen “bewoners vlakbij station Driebergen-Zeist”, “woningzoekenden” en “andere geïnteresseerden”. Analyse op hoofdlijnen Over het maken van een compacte kern wordt (heel) positief gedacht, met uitzondering van de bewoners van het gebied, die overwegend negatief zijn. Over de hoogte in gaan met bebouwing wordt genuanceerd, maar overwegend positief gedacht. Vooral reizigers, woningzoekenden en jongeren zijn hier (zeer) positief over. Het inpassen van bestaande woningen wordt ook als positief gezien. Over de behoefte aan een eigen auto bestaat een wisselend beeld. Vooral bewoners en ondernemers vinden dit belangrijk, evenals het kunnen parkeren in de nabijheid van de woning. Bij geïnteresseerden en woningzoekenden alsook binnen de verschillende leeftijdscategorieën geeft dit een veel genuanceerder beeld. Er is een lichte voorkeur voor het hebben van een auto. Het niet hebben van een parkeerplek voor de deur wordt vaker niet dan wel als beperking gezien. Opvallend is dat de helft van de bewoners in het gebied aangeeft niet in de nieuwe kern te willen wonen.

Ook bij zittende ondernemers is dat aandeel hoog, zij het iets lager dan bij de bewoners. Als we kijken naar wie er wél in de nieuwe kern wil wonen, zijn dat vooral jongeren tot 30 jaar (2/3 van de respondenten). In de leeftijdscategorieën daarboven is het ongeveer 1/3 deel. In de leeftijdscategorie 30-45 ligt het aandeel iets lager (ca. 25%). Redenen om te twijfelen zijn heel divers (hoe stedelijk, overlast spoor en A12, afstand tot de stad, niet de juiste woningen, afhankelijk van voorzieningen). Verreweg de meeste woningzoekenden die hebben gereageerd komen uit onze gemeenten of Bunnik (80%). Opvallend is dat uit veel antwoorden blijkt dat de mening van de bewoners van het plangebied afwijkt van de overige respondenten. Zij staan veel negatiever tegenover deze ontwikkeling en de verschillende onderdelen ervan. Redenen lopen erg uiteen, zowel inhoudelijk (te veel woningen, te stedelijk, mobiliteitsdruk) als zorgen om eigen positie (behoefte aan duidelijkheid, uitkoopregeling). Samenvatting overige reacties Op basis van de reacties kan een indeling in categorieën gemaakt worden met een samenvatting per categorie: Woningnood en betaalbaarheid Veel respondenten erkennen de noodzaak om de woningnood op te lossen en benadrukken het belang van betaalbare woningen.

Er is behoefte aan woningen voor jongeren, starters, ouderen en mensen met een lager inkomen, omdat er momenteel een tekort is aan dit type woningen in de omgeving van Driebergen en Zeist.

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

39

Doelgroepen Er wordt aangegeven dat er bij de bouw rekening gehouden moet worden met specifieke doelgroepen, zoals starters, jongeren, ouderen, alleenstaande ouders en senioren. Verschillende respondenten merken op dat er een tekort is aan geschikte seniorenwoningen. Locatie en natuur Sommige respondenten uiten zorgen over het bouwen in het Natuur Netwerk Nederland en stellen voor om naar andere locaties binnen de bebouwde kom te zoeken. Het behoud van natuur en groen in de omgeving wordt als belangrijk beschouwd. Er wordt voorgesteld om natuurinclusief te bouwen en groene gevels en multifunctionele daken toe te passen. Type bebouwing: hoogbouw versus laagbouw De meningen over hoogbouw zijn verdeeld. Sommigen zien hoogbouw als een goede oplossing om de woningnood aan te pakken en vinden het passend bij Zeist, terwijl anderen de voorkeur geven aan laagbouw die beter aansluit bij het landelijke karakter van de omgeving. Er zijn zorgen over de impact van hoogbouw op het landschap en de leefbaarheid. Alternatieve oplossingen Naast nieuwbouw worden alternatieve oplossingen genoemd, zoals het transformeren van bestaande kantoorpanden en het splitsen van woningen. Prioriteit lokale inwoners Verschillende respondenten pleiten ervoor om voorrang te geven aan inwoners van Zeist en de Utrechtse Heuvelrug bij de verkoop en verhuur van de nieuwe woningen.

Dit zou voorkomen dat de woningen voornamelijk bewoond worden door mensen uit de Randstad. Mix van woningen Er wordt gepleit voor een mix van woningen, zowel qua type (appartementen, eengezinswoningen) als qua prijssegment (sociale huur, betaalbare koop, duurdere woningen). Dit zou zorgen voor een meer diverse en inclusieve wijk. Gemeenschapsvorming en leefbaarheid Het belang van het creëren van een gemeenschap in de nieuwe wijk wordt benadrukt, met voldoende ruimte voor ontmoeting en sociale interactie. Er zijn zorgen over het ontstaan van een “slaapstad” of een “probleemwijk”. Duurzaamheid en groen Verschillende reacties benadrukken het belang van duurzaamheid, natuurinclusief bouwen en het toepassen van groene gevels en multifunctionele daken. Er wordt ook aandacht gevraagd voor waterberging en het opwekken van duurzame energie.

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

40

Verkeer en bereikbaarheid Er zijn zorgen over de toename van het verkeer en de bereikbaarheid van het station en de omliggende wegen. Sommige respondenten stellen voor om de verkeerssituatie te verbeteren en voldoende parkeerplaatsen te realiseren. Ook wordt er gewezen op het belang van goede fietsverbindingen. Infrastructuur en voorzieningen Enkele respondenten vragen zich af of de huidige voorzieningen (horeca, medische zaken, kinderopvang) voldoende capaciteit hebben om de nieuwe wijk te bedienen. Ook wordt het belang van een supermarkt genoemd. Participatie en communicatie Het belang van open communicatie, eerlijkheid en het luisteren naar de bewoners wordt benadrukt. Er zijn zorgen over onduidelijkheid en het tempo van de plannen. Impact op bestaande bewoners Er wordt aandacht gevraagd voor de impact van de nieuwbouw op de bestaande bewoners, onder andere met betrekking tot overlast tijdens de bouw, veiligheid en de waarde van hun woningen. Sommige respondenten pleiten voor een ruime uitkoopregeling voor de bewoners die willen verhuizen. Overige zorgen Er zijn zorgen geuit over de geluidsoverlast van de A12 en de treinen, de impact op de natuur en de dieren, en de verstedelijking van het gebied. De meest genoemde onderwerpen Op basis van de gegeven reacties, zijn dit de top vijf meest genoemde onderwerpen: 1.

Woningnood en betaalbaarheid: dit is het meest prominente thema. Veel respondenten erkennen de noodzaak om de woningnood aan te pakken en benadrukken het belang van betaalbare woningen, vooral voor jongeren, starters, ouderen en mensen met een lager inkomen. 2. Locatie, natuur en groen: veel respondenten uiten hun bezorgdheid over de impact van de bouw op de natuur, het behoud van groen en de ecologische waarde van het gebied. Er is discussie over de locatiekeuze en de wens om natuurinclusief te bouwen. 3. Type bebouwing: hoogbouw versus laagbouw. De meningen over hoogbouw zijn verdeeld. Sommigen zien het als een oplossing voor de woningnood, terwijl anderen de voorkeur geven aan laagbouw die beter past bij het landelijke karakter. 4. Verkeer en bereikbaarheid: er zijn zorgen over de toename van verkeer, de bereikbaarheid van het station en de omliggende wegen. Sommige respondenten stellen voor om de verkeerssituatie te verbeteren en voldoende parkeerplaatsen te realiseren. 5. Doelgroepen: verschillende reacties benadrukken het belang van het bouwen voor specifieke doelgroepen, zoals starters, jongeren, alleenstaande ouders en senioren. Er wordt opgemerkt dat er een tekort is aan geschikte seniorenwoningen.

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

41

3.3.2 Verwerking participatie fase 3 Hieronder wordt in grafiekvorm per thema aangegeven welke antwoorden zijn gegeven op de online vragen. Ook is er een aantal quotes bij opgenomen. Daaronder wordt per thema aangegeven hoe is omgegaan met dit thema in de gebiedsvisie.

Compactheid van het gebied is de kern van de gebiedsvisie, in lijn met de 138 + 81 positieve reacties. In het visieproces zijn aan de hand van 3D-rekenmodellen testen gedaan voor ongeveer 2000 woningen van 3-6 lagen met hoogteaccenten tot 13 lagen in het gebied. Deze orde van grootte qua aantal woningen draagt niet alleen bij aan levendigheid en extra woonkansen, maar ook aan het maken van een vitale kern: met genoeg draagkracht voor bepaalde voorzieningen en een community. Echter, vanwege de zorg bij vele belanghebbenden en de nadere onderzoeken die nog moeten plaatsvinden, zijn de aantallen niet vastgeklikt, ze fungeren als een richtlijn voor deze visie. Nader onderzoek in de volgende fase moet uitwijzen wat het gebied kan “dragen”.

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

Afbeelding compacte kern

42

Hoogbouw, in de context van Driebergen-Zeist gedefinieerd als hoger dan 5 lagen, is op een zorgvuldige manier in de visie opgenomen (door middel van hoogteaccenten), echter alleen op plekken waar het zicht niet wordt verstoord. Hier is een aantal ontwerpprincipes voor gedefinieerd. Deze zijn opgenomen om een woningaantal van circa 2000 mogelijk te maken binnen een gebied met een strikte bebouwingsgrens. Dit maakt een volledige en diverse kern mogelijk.

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

Afbeelding hoogbouw

43

Het merendeel van de respondenten heeft een positieve reactie op dit voorstel, we hebben dit concept (hoog in het centrum, laag aan de randen) verwerkt in de visie. In deze peiling komt voornamelijk naar voren dat er nog onzekerheden zijn over het type woningen dat er komt en of dat aansluit bij de woonwens. De precieze woontypen zijn nog niet gedefinieerd, wat echter wel vaststaat is dat er een groot aanbod van appartementen zal komen: dit vooral voor doelgroepen (o.a. starters, alleenstaanden, ouderen) die nu niet veel kans maken op een woning in de omgeving van Driebergen en Zeist.

Afbeelding mix hoog- en laagbouw

Afbeelding actieve mobiliteit

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

44

Wat betreft mobiliteit: de visie is een autovrije kern, waarbij auto’s geparkeerd worden in gebouwen (hubs) langs enkele kleine toegangsstraten. Het gebied is dus wel beperkt bereikbaar met de auto, alleen meestal niet tot de voordeur. In de ontwerpprincipes zijn wel nuances opgenomen om aan bepaalde doelgroepen die een auto nodig hebben (bijvoorbeeld mindervaliden) tegemoet te komen. Daarnaast is er ruimte gehouden in de visie zodat er in de verdere invulling oplossingen kunnen komen, bijvoorbeeld door een collectief parkeergebouw te koppelen aan seniorenwoningen. Afbeelding behoefte eigen auto

Afbeelding parkeren voor de deur

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

45

De meningen over het kunnen parkeren van een eigen auto dicht bij de woning zijn verdeeld. De meerderheid van de respondenten geeft aan nog wel te willen beschikken over een auto en die in de directe omgeving te kunnen parkeren. Ook over de locatie van een parkeerplek zijn de meningen verdeeld. Een kleine meerderheid geeft aan het geen probleem te vinden om niet voor de deur te kunnen parkeren. Maar bijna evenveel mensen vindt dit wel een beperking. Dit is een serieus aandachtspunt voor de uitwerking van de gebiedsvisie. Gegeven de locatie bij een hoogwaardig trein- en busstation is het niet logisch dat er een woonwijk met parkeren voor de deur komt. Ook zullen de parkeernormen laag zijn, waardoor veel mensen hun auto niet in de buurt/ de wijk kunnen parkeren. Naast de goede bereikbaarheid met het OV zullen er ook goede concepten voor deelmobiliteit moeten worden opgenomen in de gebiedsontwikkeling. Voor wat betreft de afstand tot parkeerplekken wordt ingeschat dat de looptijden in het gebied niet meer dan 7 minuten zullen zijn naar de geparkeerde auto in parkeerhubs. Dit is waarschijnlijk meer dan de respondenten gewend zijn, maar passend bij het mobiliteitsconcept dat we binnen deze visie hanteren’.

Het voorzieningenniveau hangt af van de hoeveelheid toegevoegde woningen, maar ook van wat er nodig is in het gebied. Bij een kern van ongeveer 2000 woningen is een kleine supermarkt logisch. De suggestie voor een buurthuis wordt ook serieus meegenomen in de uitwerking van de gebiedsvisie om vroegtijdig een plek voor de (nieuwe) community te faciliteren. Qua voorzieningen is het zoeken naar de balans tussen het ondersteunen van bestaande voorzieningen in omliggende keren en concurrentie hiermee te voorkomen, de nabijheid van voorziening in de kern Driebergen-Zeist zelf, en een te grote druk op bestaande voorzieningen in de omliggende kernen. In de planuitwerking zal hier aandacht aan moeten worden besteed. In de gebiedsvisie is ruimte gereserveerd voor voorzieningen, zodat op basis van de planuitwerking de juiste keuzes gemaakt kunnen worden.

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

Afbeelding dagelijkse voorzieningen

46

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

47

Vanwege het historische karakter van de lintbebouwing en de arbeiderswoningen is het inpassen van de (meeste) bestaande woningen opgenomen in de visie. Er ligt een interessante opgave om het nieuwe in een speelse en respectvolle manier met het oude te laten reageren.

Afbeelding bestaande

De reacties op gedeelde voorzieningen zijn positief. Dit is een belangrijk principe voor het vormgeven van het woongebied. Er zijn principes gedefinieerd waarin we voorstellen hoe je zo met de ruimte omgaat dat er een gevoel van privacy is, met tegelijkertijd ruimte voor gezamenlijkheid. Wanneer de bewoners ook zorg dragen voor de collectieve ruimte, gedeeld eigenaarschap, kan er een gevoel van thuis en saamhorigheid ontstaan. Dit kan gestimuleerd

Afbeelding gemeenschappe-

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

woningen

lijke voorzieningen

48

worden bij de ontwikkeling van de woonblokken en de bewonersconstructies. Maar bijvoorbeeld ook door concepten voor deelmobiliteit.

Het gebied vraagt om een zorgvuldige balans tussen waardevolle natuur en ontwikkeling en dit is terug te zien in de respons: men is blij met natuurontwikkeling en recreatiemogelijkheden. In verdere planvorming kan bijvoorbeeld worden vormgegeven hoe de recreatiegebieden eruit gaan zien: het is essentieel om dan ecologische expertise sturend te laten zijn in het ontwerp om tot ecologische waarde te komen. Pas dan kan worden vormgegeven hoe wandelen (en fietsen) door het recreatiegebied kan plaatsvinden.

Afbeelding landschap en natuur

Afbeelding landschap en natuur

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

49

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

50

3.4 Opbrengsten per doelgroep In deze paragraaf wordt voor verschillende categorieën doelgroepen aangegeven welke beelden er zijn opgehaald tijdens de participatie. Daarbij is niet elke specifieke reactie opgenomen maar is gezocht naar rode draden. We hebben de rode draden per doelgroep nader bekeken, omdat er een grote diversiteit aan meningen is. De meningen verschillen tussen doelgroepen en binnen doelgroepen. De volgende categorieën doelgroepen zijn hierbij aangehouden: 1. 2. 3. 4.

Huidige bewoners in het stationsgebied (zoals bewoners aan de Odijkerweg) Institutionele betrokkenen (zoals woningcorporaties en het Hoogheemraadschap) Professionele en georganiseerde betrokkenen (zoals de Burgercoalitie, natuur- en ecologieorganisaties en lokale bedrijven) Persoonlijk betrokkenen (zoals geïnteresseerden uit Zeist en Driebergen)

3.4.1 Huidige bewoners in het stationsgebied In het stationsgebied wonen nu al iets meer dan honderd bewoners: aan de Odijkerweg, doorsneden door het spoor in een noord- en zuidkant, woont een geconcentreerde gemeenschap. Daarnaast wonen enkele bewoners verspreid aan de Koeburgweg, Laan van Rijnwijk en Driebergseweg. De bewoners van appartementencomplex Nieuw Beerschoten vallen net buiten het gebied. Zij zijn aangehaakt als persoonlijk betrokkenen. BEWONERS ODIJKERWEG Met de bewoners van de Odijkerweg zijn er gedurende het gehele planproces meerdere overleggen geweest. Soms met een afvaardiging van de bewoners, soms in bijeenkomsten voor alle bewoners, soms een-op-een gesprekken. Dit laatste is vooral geweest in het kader van het vestigen van het voorkeursrecht en vragen en reacties die bewoners hierover hadden. Bewoners kijken heel verschillend naar de mogelijke ontwikkelingen in het gebied, maar er zijn een paar rode draden te benoemen die door veel bewoners worden ingebracht: – Er zijn zorgen over wat een grootschalige ontwikkeling betekent voor de huidige bewoners. Qua drukte in het gebied, qua uitzicht, qua woongeluk, qua mobiliteit, etc. – Bewoners geven aan duidelijkheid te willen over toekomstige ontwikkelingen en hebben er moeite mee dat de gemeenten die nog niet kunnen geven.

– Bewoners vragen hoe er rekening wordt gehouden met hun belangen en hoe hun belang wordt gewogen in de plannen. – Het vestigen van het voorkeursrecht heeft bij veel bewoners emoties opgeroepen. Zij willen weten wat dit voor hen betekent op de lange termijn? – Procesmatig hebben de bewoners behoefte aan een vast aanspreekpunt. Zij vinden het belangrijk dat de gemeenten transparant zijn en hen op

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

51

–

de hoogte houden van de voortgang. Ook als er minder te melden is, omdat de planvorming uitloopt in de planning. Verder moet opgemerkt worden dat bewoners er heel verschillend inzitten. Voor sommige bewoners komt de planvorming op het moment dat ze al van plan waren om te verhuizen, andere bewoners zijn hier net komen wonen en hebben in hun woning geïnvesteerd. Sommige bewoners gaan rationeel om met de onzekerheid die gepaard gaat met de planvorming, voor anderen is er een emotionele impact te merken.

Reflectie/ reactie Het is begrijpelijk dat de totstandkoming van de gebiedsvisie voor het stationsgebied bij huidige bewoners emoties en zorgen heeft opgeroepen. Het kan immers ingrijpend zijn om tijdens een informatiebijeenkomst te ontdekken dat in de toekomstplannen een nieuw gebouw op of vlak bij je woning is ingetekend. Zeker nu veel bewoners zich net bevrijd voelen van de langdurige overlast die de bouw van het nieuwe station met zich meebracht, is deze nieuwe onzekerheid moeilijk te verdragen. Wij erkennen deze gevoelens en nemen de zorgen van bewoners serieus. Tegelijkertijd moeten we eerlijk zijn: we kunnen op dit moment niet alle onzekerheden wegnemen. Voor het overgrote deel van de bestaande woningen maakt de gebiedsvisie duidelijk dat er geen plannen zijn om deze te vervangen; na de publicatie van de concept-kaarten zijn hier nog enkele extra woningen aan toegevoegd. Voor een kleiner aantal locaties is echter nadere planuitwerking nodig voordat we hierover uitsluitsel kunnen geven. Enkele bewoners en eigenaren van deze woningen blijven daardoor voorlopig in onzekerheid. Daarnaast realiseren we ons dat het toekomstbeeld dat de gebiedsvisie schetst niet voor iedereen hoopgevend is. Veel huidige bewoners wonen nu in een relatief rustig gebied met weinig bebouwing. De voorgestelde ontwikkelingen zullen het gebied ingrijpend veranderen.

Hoewel we verwachten dat dit geen negatieve invloed zal hebben op de waarde van woningen, begrijpen we dat dit voor bewoners niet automatisch geruststellend is. Uiteraard blijft het voor bewoners mogelijk om, indien daar aanleiding toe is, op een later moment een verzoek tot nadeelcompensatie in te dienen bij de gemeente. Met betrekking tot het proces erkennen wij dat we de impact voor de bestaande bewoners in de beginfase enigszins hebben onderschat. Daarom zijn gedurende het planproces aanvullende bijeenkomsten georganiseerd, waaronder individuele gesprekken waar nodig. Voor het vervolg vinden wij het essentieel om meer duidelijkheid te bieden over de vervolgstappen, de bijbehorende planning en de contactpersonen binnen de gemeente. Deze informatie zal na vaststelling van de gebiedsvisie verder worden uitgewerkt en met bewoners worden gedeeld.

3.4.2 Institutionele betrokkenen Er is gedurende het planproces met veel institutionele doelgroepen overleg geweest. Niet van alle gesprekken met deze partijen wordt hieronder verslag gedaan. Veel van de gesprekken hebben betrekking gehad op de planuitwerking in de toekomst. Ook zijn veel gesprekken gebruikt voor het iteratief komen tot de gebiedsvisie.

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

52

De reacties van deze doelgroepen zijn in beginsel verwerkt in de algemene reacties in de verschillende participatiefasen. Waar nodig is er onderstaand een aanvullende reflectie opgenomen. HOCKEYVERENIGING PHOENIX Gedurende het planproces zijn er gesprekken geweest met Phoenix. Phoenix heeft schriftelijk hun standpunten t.b.v. de gebiedsvisie gedeeld. Hierin benoemt zij kernpunten en uitgangspunten voor een hockeyvereniging met een breed maatschappelijk karakter: verbinding en toegankelijkheid, breed sportaanbod, goede faciliteiten en bereikbaarheid, duurzaamheid en gezondheid, flexibiliteit en samenleving. Verder heeft Phoenix gereageerd op de conceptkaarten: – Huidige Locatie en uitbreiding: Phoenix blijft in het huidige plan op dezelfde plek, met de mogelijkheid om hockey uit te breiden en een multifunctioneel sportcentrum te worden met meer sportfuncties. Dit biedt kansen voor extra faciliteiten zoals fysiosport/ fitness, sportschool en padel of tennis, een ‘clubhuis van de toekomst’ en kansen voor maatschappelijke invulling bij Phoenix voor de nieuwe woonwijk. – Geen verplaatsing van hockeyvelden: bij de inrichting van de wijk ligt er een ontwikkelplan voor de Rijnwijckse Wetering. Het verplaatsen van speelvelden blijkt onhaalbaar en onwenselijk. Deze kosten zijn erg hoog (>1 miljoen euro per veld) en de impact op de inrichting van het gehele terrein is groot.

Het ontwikkelen van extra sport- en maatschappelijke invullingen aan de overkant van de Koeburgweg (‘het maisveld’) is zeker de moeite waard. – Parkeervoorzieningen en overlast: er is behoefte aan voldoende parkeerplaatsen, vooral in het weekend. De gemeente erkent het risico van onvoldoende parkeergelegenheid in de huidige concept-kaarten en onderzoekt mogelijke oplossingen. Ook benadrukt Phoenix de behoefte om mogelijke toekomstige overlast van geluid en licht bij avond- en weekendsport, als ook verkeer- en parkeerbewegingen e.d. voor de direct aanpalende nieuwbouw naast de hockeyvelden in een vroeg stadium te onderkennen en te voorkomen. – Samenwerking en communicatie: Phoenix is blij met het bericht van de gemeente dat zij Phoenix graag als partner in het proces ziet en moedigt aan om vroeg te starten met het aanbieden van gecombineerde sportfaciliteiten, mogelijk op tijdelijke alternatieve locaties in de wijk. Phoenix start hiervoor op korte termijn een verkenning. – Snelheid is een kans: de beoogde plannen voor multifunctionele sporten maatschappelijke invulling, en de uitbreiding van hockey rondom het Phoenix clubhuis kunnen geïnitieerd worden los van het planologischeen bouwtraject in het plangebied op de lange termijn. Phoenix is bereid op kortere termijn al door te pakken met de gemeente om dit concreet te onderzoeken en uit te werken.

HOOGHEEMRAADSCHAP DE STICHTSE RIJNLANDEN HDSR is op verschillende momenten in de planvorming betrokken. In het laatste gesprek is het vooral gegaan over: – De Rijnwijckse Wetering. De visie van HDSR op de meerwaarde van meer ruimte en aandacht voor de Rijnwijckse Wetering (met aandacht voor behoud waterkundige functie, verbetering waterkwaliteit, aanleg natuur-

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

53

– –

vriendelijke oevers) en de verbinding met het landgoed de Breul staat centraal. Bodemvraagstukken, zoals de geschiktheid van een verdiept plein en fietspad, en de aanwezigheid van waterbassins onder het spoor. Mitigatie richting de Kromme Rijn, waarin onder andere wordt onderzocht welke maatregelen nodig zijn voor bebouwing in natte gebieden en de mogelijkheden voor natte natuur.

UTRECHTS LANDSCHAP/NATUUR- EN MILIEUFEDERATIE UTRECHT (NMU) NMU geeft namens henzelf en UL aan enthousiast te zijn over de algemene keuze om ontwikkelingen te centreren rondom knooppunten. Hiermee wordt de ruimtelijke impact zo veel mogelijk beperkt doordat bewoners en bezoekers hier optimaal gefaciliteerd worden door het openbaar vervoer. Autogebruik (en daarvoor bedoelde infrastructuur) moet zo veel mogelijk teruggedrongen worden op dit soort locaties. In lijn met deze ruimtelijke impact wordt ook geadviseerd om binnen de rode contour zo veel mogelijk hoog stedelijk te ontwikkelen. Zo resteert meer ruimte voor groene ontwikkeling. Deze hoog stedelijke ontwikkeling mag gerust tot (ver) boven de boomgrens plaatsvinden. Hier heeft de NMU geen probleem mee. Wel kun je nadenken over de inrichting/ visualisatie om het effect van de hoogte te beperken, denk bijv. aan verhoging van het maaiveld. In dit gebied is de bestaande NNN al kwetsbaar door groeiende recreatiedruk. Daarom wordt door NMU aangeraden zo veel mogelijk onderscheid te maken tussen ‘natuurgroen’ en ‘recreatiegroen’ in de uitwerking van de gebiedsvisie. Beide moeten toegevoegd worden in het plangebied. Recreatiegroen zodat mensen daar kunnen recreëren: wandelen, fietsen, hond uitlaten etc. en natuurgroen dat fysiek ontoegankelijk gemaakt kan worden zodat daar de natuur echt kan functioneren.

WONINGCORPORATIES De woningcorporaties zien volop kansen voor het realiseren van betaalbare woningen in het gebied Driebergen-Zeist. Zij willen graag investeren in dit gebied, maar hebben hier geen grondposities. Zij geven aan daarom op dit moment nog niet aan zet te zijn, maar in de planuitwerking graag betrokken te willen worden.

3.4.3 Professionele en georganiseerde betrokkenen THEMASESSIES NATUUR EN ECOLOGIE Gedurende het planproces zijn er meerdere themasessies natuur en ecologie georganiseerd. Hiervoor zijn vertegenwoordigers van verschillende natuur- en ecologieorganisaties uit de omgeving uitgenodigd. Belangrijkste zorg die in de eerste sessie werd geuit was die over het behoud van natuurwaarden in het gebied, en de zorgvuldige afweging van de woningbouwdoelstelling. De vertegenwoordigers benadrukten dat rondom station Driebergen-Zeist een zeer belangrijk, maar ook zeer kwetsbaar ecologisch gebied ligt. Belangrijke vraag is wat het landschap aankan. Er zijn twijfels geuit over de noodzaak van en de achterliggende besluit-

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

54

vorming over de grote woningaantallen. Er zijn verschillende aanbevelingen gedaan m.b.t. water, biodiversiteit, ecologische verbindingen en groen in de gebouwde omgeving. Ook zijn er waardevolle ideeën ingebracht voor de verdere uitwerking van de gebiedsvisie. De tweede sessie is georganiseerd op basis van de concept-kaarten van de gebiedsvisie (fase 3). In deze sessie werd duidelijk dat de principekeuze voor een compacte kern rondom het station wordt ondersteund, maar dat er vooral discussie is over de maatvoering en de hoeveelheid bebouwing / woningen die het landschap aankan. De rode draden van de reacties laten zich samenvatten in vijf thema’s: 1. Te veel woningen levert te veel druk op de natuur op: het aantal woningen en de gevolgen daarvan voor de natuur moeten opnieuw gewogen worden, met een nadruk op de draagkracht van het gebied. Ook moeten de verbindingszones kloppend in de gebiedsvisie worden weergegeven. 2. Onderzoeksproces had veel diepgaander moeten zijn: het onderzoek had breder en fundamenteler moeten zijn voordat plannen werden geschetst. Dit wordt gezien als een gemiste kans en als een risico voor de kwaliteit van de uiteindelijke ontwikkeling. 3. De ontwikkeling van het terrein achter Nieuw Beerschoten is ongewenst: deze ontwikkeling wordt als een probleem gezien en de noodzaak en impact zouden opnieuw beoordeeld moeten worden. 4.

Lichtuitstraling is funest voor de natuur en een cruciaal aandachtspunt dat in de uitwerking expliciet moet worden meegenomen. 5. Fietspaden door de natuur zijn onwenselijk: het toevoegen van fietspaden moet zorgvuldig afgewogen worden en mogelijk verplaatst of beperkt worden om negatieve impact op de natuur te minimaliseren. Reflectie/reactie Er is een bepaalde hoeveelheid woningen nodig om het plan haalbaar te maken en voldoende middelen te hebben om onder andere te kunnen investeren in natuurontwikkeling. Op visieniveau maken we een duidelijke keuze: een compacte kern rondom het station. Maar de gebiedsvisie is nog geen definitief plan; er moet verder worden onderzocht wat mogelijk is. Er moet verder onderzoek plaatsvinden naar de haalbaarheid en impact van zo’n compacte kern in dit landschappelijk waardevolle gebied. Dat is ook de reden dat er nu geen besluit wordt genomen over het woningaantal. Nadere onderzoeken in de vervolgfase moeten aangeven wat er daadwerkelijk mogelijk is, onder andere voor wat betreft de draagkracht van de natuur en ecologie.

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

55

VISIE LANDGOEDSTATION DRIEBERGEN-ZEIST EN OMGEVING VAN DE BURGERCOALITIE Samenvatting De Burgercoalitie, bestaande uit diverse lokale organisaties en het bewonerscollectief Odijkerweg, heeft een alternatieve visie ontwikkeld voor het gebied rondom het station Driebergen-Zeist, die een tegenhanger wil bieden aan de gebiedsvisie van de beide gemeenten. De kern van de visie van de burgercoalitie is dat natuur, landschap, cultuurhistorie en de belangen van bewoners centraal moeten staan bij de gebiedsontwikkeling. Het aantal te bouwen woningen wordt daarbij als uitgangspunt losgelaten . Een grootschalige woningbouwopgave vindt de burgercoalitie niet te verenigen met het behoud van natuurwaarden, omdat zij verwacht dat dit leidt tot verlies van oppervlakte natuur, uitstralingseffecten van licht en een toename van recreatieve druk. Ook wordt gevreesd voor aantasting van cultuurhistorische waarden. De coalitie benadrukt dat de bijzondere kwaliteiten van het gebied (o.a. Stichtse Lustwarande, ecologische verbindingen) bepalend moeten zijn voor de mogelijkheden tot woningbouw. Volgens haar visie is er binnen de bestaande verstedelijkingscontour ruimte voor kleinschalige, duurzame woningbouw direct rondom het station. Bedrijfsterreinen kunnen worden vervangen door woningen, mits dit de gebiedskwaliteiten versterkt.

Zij vinden dat vanuit cultuurhistorische waarden alle bestaande woningen ingepast moeten worden. De ontwikkeling moet bijdragen aan natuurherstel en behoud van de groene poortfunctie van het station. De burgercoalitie heeft haar visie onderbouwd met een uitgebreide Landschapsecologische Systeemanalyse (LESA). Een belangrijk onderdeel van de visie is de noodzaak van een brede groene ecologische verbinding van landgoed Rijnwijk naar landgoed De Breul, en een brede ‘blauwe’ verbinding ter plaatse van de Rijnwijckse Wetering. In het belang van deze natuurwaarden moet recreatie in grote delen van het omliggende gebied worden uitgesloten. De burgercoalitie is kritisch over de urgentie en noodzaak van de geplande grootschalige woningbouw bij station Driebergen-Zeist om redenen die verband houden met twijfel over de omvang van de landelijke woningnood, de ruime bijdrage die beide gemeenten al hebben geleverd aan het oplossen van het bestaande woningtekort en de beschikbaarheid van alternatieve oplossingen zonder daarvoor waardevolle natuur en landschap op te hoeven offeren. Tenslotte worden de negatieve effecten op de mobiliteit en het verkeerssysteem door een grootschalige ontwikkeling benadrukt.

Ook steekt de Burgercoalitie de handen uit voor samenwerking met de gemeenten: de discussie zou niet moeten draaien om woningaantallen, maar om een kwalitatieve ontwikkeling die recht doet aan de natuurlijke waarden in en om het gebied.

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

56

Het projectteam heeft op een rij gezet wat de belangrijkste overeenkomsten en verschillen zijn met de gebiedsvisie van beide gemeenten die ter besluitvorming voorligt. Overeenkomsten: – Beide delen het doel van een duurzame gebiedsontwikkeling met aandacht voor natuur, landschap en cultuurhistorie. – Ook het voorstel om de bebouwing toe te voegen in een compact gebied wordt gedeeld. In de visie van de Burgercoalitie wordt volledig binnen de bestaande verstedelijkingscontour gebouwd, terwijl in de gemeentelijke visie sprake is van een (beperkte) overschrijding aan de zuidwestzijde. Verschillen: – Leidend principe: in de gemeentelijke visie wordt de ontwikkeling van het gebied integraal verkend vanuit 5 ambities2. In de visie van de Burgercoalitie is natuur leidend, waardoor naast natuurversterking enkel ruimte ontstaat voor kleinschalige ontwikkelingen in een lage dichtheid van maximaal 35 woningen per hectare en een hoogte van maximaal 5 lagen. – Aantal woningen: de gemeentelijke visie heeft een forse woningbouwopgave als vertrekpunt (ca. 2.000 woningen), terwijl de Burgercoalitie pleit voor kleinschalige woningbouw (maximaal 350 woningen)3. – Ecologische verbindingen: de Burgercoalitie heeft een bredere en robuustere groene ecologische verbinding en een bredere ‘blauwe’ verbinding opgenomen.

Door de grotere omvang lopen deze verbindingen deels over gebieden heen die in de gemeentelijke visie zijn bedoeld als recreatief uitloopgebied. – Recreatie: deze recreatieve uitloopgebieden hebben een multifunctioneel karakter en functioneren tevens als buffer tussen de bebouwde kern en de omliggende natuurgebieden. De Burgercoalitie stelt dat recreatie in grote delen van het omliggende gebied moet worden uitgesloten in het belang van natuurwaarden. – Zelfstandige kern: de gemeentelijke visie gaat uit van het realiseren van een zelfstandige kern met voldoende omvang voor dagelijkse voorzieningen. De Burgercoalitie betwijfelt of de omvang van de kern, hoe dan ook, toereikend is voor deze voorzieningen en vreest dat een hoog aantal woningen juist leidt tot een grote toename van (auto-)verkeer. – Cultuurhistorie: de Burgercoalitie kiest ervoor alle bestaande woningen te handhaven vanuit de cultuurhistorische waarde en historisch besef, terwijl de gebiedsvisie ook inzet op behoud, maar mogelijk een extra laag aan de bestaande geschiedenis wil toevoegen. 2

Zie gebiedsvisie Gebiedsontwikkeling Driebergen-Zeist, maart 2025, blz. 39 e.v.: 1. Overgangslandschap op de flank (landschap, groen-blauw en ecologie) 2. Nieuwe bestemming aan de Stichtse Lustwarande (cultuurhistorie) 3. Compacte kern (ontwikkeling) 4. Actieve mobiliteit voorop (mobiliteit) 5. Gezonde buurt voor jong en oud (voorzieningen en gemeenschap)

3 Op dit punt is in een bijeenkomst van de Burgercoalitie voor de gezamenlijke gemeenteraden overigens een belangrijke nuance gemaakt; de Burgercoalitie roept op om van beide zijden niet te sturen op aantallen, maar eerst goed onderzoek te doen.

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

57

3.4.4 Persoonlijke betrokkenen BEWONERS NIEUW BEERSCHOTEN In de tweede fase in de participatie is er op verzoek van bewoners van Nieuw-Beerschoren een aparte bijeenkomst georganiseerd. Bewoners van Nieuw-Beerschoten kiezen er bewust voor om hier te wonen vanwege de groene omgeving. Ontwikkeling van een nieuwe kern, zeker bij (forse) uitbreiding ten opzichte van de bestaande rode contour, wordt als bedreiging voor deze kwaliteiten gezien. Tegelijkertijd wordt wel erkend dat er een forse woningbouwopgave ligt, ook voor de beide gemeenten. Dat we dit koppelen aan de stationsomgeving vindt men logisch. Dit is de best bereikbare locatie. Bewoners zelf zijn niet geïnteresseerd om te verhuizen naar een nieuwe kern. Wel kennen zij (klein)kinderen die moeilijk aan een passende woning komen en voor wie deze nieuwe kern mogelijk wel een uitkomst kan bieden. Naast het behoud van groene waarden wordt ook aangegeven dat men belang hecht aan het behouden van rust, met name in relatie tot de hockeyvereniging en eventuele andere mogelijke (sport)voorzieningen in de toekomst. Tot slot is aandacht gevraagd voor de nu al bestaande parkeerproblematiek in de omgeving. DE NIEUWE GEBRUIKERS Gedurende de drie participatiefasen is veel aandacht geweest voor het benaderen van de nieuwe gebruikers. Met nieuwe gebruikers bedoelen we toekomstig woningzoekenden, toekomstige werknemers etc.

Daar ligt ook de uitdaging: mensen weten van zichzelf (vaak) nog niet dat het stationsgebied een rol in hun leven gaat spelen. Toch is deze doelgroep benaderd door een online campagne te organiseren die breder heeft geadverteerd dan regio Zeist en Driebergen. Ook is er nadrukkelijk gezocht naar het betrekken van jongeren. De potentieel nieuwe gebruikers die hun mening hebben gegeven zijn (zeer) positief over het bouwen van woningen en het creëren van een compacte kern. JONGERENRAAD De belangrijkste adviezen die wij uit de werksessie met de jongerenraad hebben gehaald zijn: – Plaats de woningen voor de wat jongere doelgroepen dichter bij een levendig “centrum”, en eventueel het station, in de nieuwe kern. – De jongerenraad ziet een grote mix aan doelgroepen hier wonen: studenten, starters, senioren en ook gezinnen met kinderen zijn genoemd als doelgroep voor dit gebied. – Het levendige “centrum” in de nieuwe kern hoeft van de jongerenraad niet per se bij het treinstation gepositioneerd te worden. Het is ook mogelijk om geclusterde woningbouw te gebruiken voor het creëren van een centrum (community building). – Sportvoorzieningen (en het liefst een breed scala) zijn belangrijk voor de nieuwe kern. – Groen behouden en toevoegen: als natuur én om lekker buiten te recreëren. – Houd met vooral woningbouw rekening met (geluids)overlast van wegen

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

58

en spoor, en (geluids)overlast van de verschillende functies ten opzichte van elkaar. Natuurlijk was de jongerenraad het niet over alle thema’s eens, de grootste tegenstellingen kwamen we tegen over woningbouw en mobiliteit: hoe richt je dat in? Hoewel alle woningen veel werden geclusterd in de ontwerpen, en hoogte van 7 à 8 lagen voor sommigen prima was, kunnen we de gemaakte keuzes samenvatten in twee smaken: 1. Clusteren in diverse woongroepen, met natuur er doorheen geweven; 2. Clusteren in één grote kern met ruimte voor natuur daaromheen. Ook de auto bleek een onderwerp waar verschillend over wordt gedacht, hoewel de jongerenraad wel vindt dat alle werknemers in het gebied met de trein en bus moeten komen. Een oplossing voor het beperken van autogebruik kunnen we ook samenvatten in twee smaken: 1. Auto’s toestaan (bv. voor gezinnen met kinderen), maar alternatieven aanbieden (gemakkelijke wandel- en fietspaden door het gebied heen) zodat de auto vaker blijft staan. 2. Auto’s toestaan, maar beperkt en alleen in garages of terreinen aan de rand van de nieuwe kern. Eén ontwerp gaat zover om alleen toegang per fiets naar woningen toe te staan.

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

59

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

60

4

Afronding

Dit hoofdstuk blikt terug op het participatietraject.

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

61

4.1 Reflectie op participatieproces De participatie voor de gebiedsvisie Driebergen-Zeist was een uitgebreid en intensief traject. Het aantal belanghebbenden, eigenaren en geïnteresseerden is groot gebleken; en de meningen zijn divers. Tijdens de participatie zijn bij het projectteam inzichten ontstaan die wellicht voor andere planvormingsprojecten nuttig kunnen zijn. Die inzichten zijn in deze paragraaf opgenomen. –

–

–

–

–

–

Tijdens het gehele traject (in 3 fasen) lopen opbrengsten op inhoud, proces en relatie veelal door elkaar heen: binnen betrokken doelgroepen hebben individuen vaak voorkeur voor reactie binnen één of twee dimensies. De gemeente heeft de neiging om in eerste instantie vooral reactie op inhoud te vragen. Maar een deel van de betrokkenen (m.n. huidige bewoners) was daar toen nog niet aan toe. Zij hadden eerst en ook behoefte aan meer contact over wat dit proces zou betekenen voor hun leven. Participatie gaat namelijk niet alleen over inhoud, maar ook over de relatie tussen gemeente en bewoners. In het begin was er te weinig aandacht voor die menselijke kant. Later in het proces is dat gelukkig veranderd, en is er veel meer ruimte gekomen voor gesprek, contact en wederzijds begrip. Soms loopt het anders dan gedacht. Dat vraagt om tussentijds bijsturen van het participatietraject. Dat hebben we voor Driebergen-Zeist dan ook gedaan door het organiseren van extra bijeenkomsten, het betrekken van afzonderlijke doelgroepen en het nemen van meer tijd of het uitvoeren van extra onderzoek. Het projectteam is blij dat ze dit gedaan heeft, als overheid is het goed om in zo’n geval responsief te zijn. De belangrijkste les is misschien wel om hier vooraf meer tijd en ruimte voor in te plannen.

Simpele taal in het belang van heldere communicatie is niet altijd behulpzaam in het overbrengen van de boodschap binnen gebiedsontwikkeling. Zo wekt de term “plan” bijvoorbeeld een veel te concrete indruk. En ook bij heel inhoudelijke bijeenkomsten moet de gemeente de relationele aspecten niet onderschatten. Voor Driebergen-Zeist hebben we in het kader van de relatie ook aanvullende acties ondernomen. De combinatie van live en digitale participatie, waarbij die twee sporen elkaar aanvulden i.p.v. slechts parallel naast elkaar bestonden heeft het projectteam als zeer positief ervaren. Door in elke fase de opgehaalde opbrengsten online te valideren is het beeld scherper geworden en zijn er ook weer andere mensen bereikt. De focus op het werven van de woningzoekenden, potentiële toekomstige bewoners en jongeren als participanten was leuk en nuttig. Er is hiervoor een uitgebreide communicatiecampagne opzet. Dit was met succes, maar kostte ook veel inzet en middelen. Bewoners hebben behoefte aan vaste contactpersonen. Die kunnen wij helaas niet altijd bieden, zeker niet voor alle onderwerpen die de gemeente betreffen. Projectmanagement en wijkmanagement loopt soms door elkaar heen. Door het vestigen van het voorkeursrecht en het tekenen van bebouwing over bestaande woningen is onrust ont-

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

62

–

staan bij bestaande bewoners. Daar hebben we als gemeente vooraf onvoldoende rekening mee gehouden. Het is goed om vooraf na te denken over de relationele kant van een gebiedsontwikkeling. Transparantie over voortgang: de Gebiedsvisie Driebergen-Zeist was een flinke kluif en is daardoor ook flink uit de planning gelopen. Daardoor was er voor het gevoel van bewoners en geïnteresseerden soms een lange radiostilte. Daar heeft het projectteam over gecommuniceerd, maar op basis van reacties van bewoners had dat vaker gemoeten.

4.2 Dankwoord Een woord van dank aan iedereen die heeft meegedaan aan het participatieproces is meer dan op zijn plaats. Veel bewoners, belanghebbenden en geïnteresseerden hebben tijd en energie vrijgemaakt om deel te nemen aan het participatieproces. De verantwoordelijk wethouders en het projectteam willen hen daar graag voor bedanken. De hoeveelheid aan participanten was groot, het aantal en de diversiteit aan meningen ook. Wij hebben geprobeerd om daar zo respectvol mogelijk mee om te gaan. Al deze inzet heeft in onze ogen geleid tot de optimale gebiedsvisie. Uiteraard zal niet iedereen daar 100 % tevreden mee zijn, maar wij denken dat de gemeenten door de participatie een goede belangenafweging hebben kunnen maken.

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

63

4.3 Lijst met bijlagen Alle bijlagen zijn te vinden op www.samenwerkenaandriebergen-zeist.nl. De onderstaande links verwijzen naar die website. FASE 1 Advies Jongerenraad (10 april 2024) Samenvatting straatgesprekken (maart 2024) Samenvatting online peiling na straatgesprekken (april 2024) FASE 2 Participatiemiddelen: posters van de infomarkt (24 april 2024) Samenvatting infomarkt (24 april 2024) Participatiemiddelen: drie denkbeelden voor de online peiling (mei 2024) Samenvatting online peiling na infomarkt (mei-juni 2024) Verslag 1e themasessie Natuur en Ecologie (16 mei 2024) Verslag bewonersavond Odijkerweg (23 mei 2024) FASE 3 Participatiemiddelen: concept-visiekaarten (jan 2025) Participatiemiddelen: uitleg door PosadMaxwan (jan 2025) Verslag bewonersavond Odijkerweg en omgeving (3 febr 2025) Verslag 2e themasessie Natuur en Ecologie (5 febr 2025) Samenvatting online peiling (mrt-apr 2025) OVERIGE GESPREKSVERSLAGEN Verslag gesprek vertegenwoordiging Odijkerweg (7 december 2023) Verslag bewonersavond Nieuw Beerschoten (30 april 2024) Verslag gesprek vertegenwoordiging Odijkerweg (3 juni 2024) Verslag gesprek vertegenwoordiging Odijkerweg (7 juli 2024)

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

64

Contactinformatie voor eventuele vragen Wij kunnen ons voorstellen dat dit verslag leidt tot aanvullende vragen. Het projectteam Driebergen-Zeist blijft bereikbaar zoals zij dat ook was tijdens het opstellen van de gebiedsvisie. Namelijk via contact@samenwerkenaandriebergen-zeist.nl of telefoonnummer 14 030. Kies in dat geval voor gemeente Zeist, op werkdagen van 09.00 tot 13.00 uur. En vraag naar de contactpersoon van dit project. De website https://www.samenwerkenaandriebergen-zeist.nl/ blijft operationeel en via deze website kunt u zien hoe u contact op kunt nemen met het projectteam Driebergen-Zeist.

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

65

Participatieverslag Driebergen-Zeist / juni 2025

66