RIB24.114 Bijlage 2 Complexbeschrijvingen (1)

Bijlage 1 Complexbeschrijvingen

1

Inhoudsopgave Bijlage 1.........................................................................................................................................................1 Complexbeschrijvingen ...............................................................................................................................1

Toelichting .......................................................................................................................................................... 3 Complex 1: 1e Hogeweg 29- 75 ....................................................................................................................... 4 Complex 2: Gerolaan 1-49 en 2-30; Alpacalaan 1-11; Bergweg 114-142 ................................................. 6 Complex 3: Bergweg 67-75 en Schaerweijdelaan 178-184......................................................................... 8 Complex 4: Bethaniëplein 1-17 ..................................................................................................................... 10 Complex 5: Bothalaan 1-23 en De Wetlaan 12-3 Bothalaan 1-23 en De Wetlaan 12-34 ........................ 13 Complex 6: Bothalaan 4-10, De Wetlaan 36-66, De la Reylaan 1-35 en Kritzingerlaan 56-74 ............... 15 Complex 7: Patijnlaan 1-33, 2,34, Dijnselweg 33-67, Panweg 22-50, 29-53 ........................................... 18 Complex 8: Cornelis Schellingerlaan 25-63 en 70-108 ..............................................................................

21 Complex 9: Cornelis Schellingerlaan 65-79, Griffensteijnseplein 1-41, 2-44; Van Renesselaan 86; Laan van Cattenbroek .............................................................................................................................................. 23 Complex 10: Cornelis Schellingerlaan 65-79 .............................................................................................. 25 Complex 11: De la Reylaan 14-32 ................................................................................................................. 27 Complex 12: Dijnselweg 2-16 en 38-48, Nicolaas Beetslaan 4-34, Panweg 10-20 ................................ 29 Complex 13: Dr. Schaepmanlaan 50-75, Jacob van Lenneplaan 15-25, Kritzingerlaan 35-43, Minckelerslaan 2-34 ....................................................................................................................................... 31 Complex 14: Jacob van Lenneplaan 12-22, Tollenslaan 1-39, 10-28 ....................................................... 33 Complex 15: Jacob van Lenneplaan 24-42 .................................................................................................. 35 Complex 16: Jacob van Lenneplaan 27-37 ..................................................................................................

37 Complex 17: Korte Bergweg 30-56............................................................................................................... 39 Complex 18: Lievendaallaan 8-10 (is het niet 2-8?) en Schaerweijdelaan 133-135 ................................ 41 Complex 19: Lommerlust 1-47 en 2-48b; Oude Arnhemseweg 1-23 ....................................................... 43 Complex 20: Louise de Colignyplein 1-33 .................................................................................................... 46 Complex 21: Minckelerslaan 1-47................................................................................................................. 48 Complex 22: Pleineslaan 25-41, 51-57, 34-66 ............................................................................................ 50 Complex 23: Potgieterslaan 2-8, Schaerweijdelaan 166-176 en Tollenslaan 34-36 ............................... 54

2

Toelichting In de complexbeschrijvingen wordt de huidige staat van de woningbouwcomplexen beschreven, waarbij de gaafheid wordt benoemd per onderdeel. De inleiding en gevelbeschrijvingen zijn getrokken uit de door de Gemeente Zeist aangeleverde redengevende omschrijvingen van de complexen. Vervolgens wordt de op de erfgoedmeetlat behaalde score genoemd, waarbij een korte motivatie wordt gegeven.

3

Complex 1: 1e Hogeweg 29- 75 Adressen Architect Bouwjaar

1e Hogeweg 29- 75 Gebr. Koster 1934

Omschrijving

Het bouwblok aan de 1ste Hogeweg is ontworpen door de gebroeders Koster voor M. P. van der Bijl. Het woningblok bestaat uit vier winkelhuizen, twintig beneden- en acht bovenwoningen. De woningen zijn in een U-vorm gelegen rondom een klein plantsoen. Dit plantsoen met enkele bomen zijn een overblijfsel van het landgoed Huis ten Bosch, waarop de woningen zijn gebouwd. Gevels

Het geheel is opgetrokken in een U-vorm rondom een klein plantsoen en bestaat uit drie blokken die een symmetrische pleinwand vormen. Op iedere hoek is een dubbel winkelhuis gelegen met daartussen één woningblok dat op vier plaatsen is geknikt. Ieder blok is opgetrokken in geel baksteen en heeft twee bouwlagen met een met rode pannen gedekt schilddak. De daken hebben een ruim overstek met een bakgoot. In de achterzijde van het middelste bouwblok is de tweede verdieping hoger opgetrokken en heeft een plat dak.

Origineel voegwerk Vensters/deuren

Ja, karakteristiek metselverband.

Dak

Oorspronkelijke dakpannen en schoorstenen. Oorspronkelijke dakkapellen.

Bijgebouwen/hek

Niet van toepassing.

Kozijnen en vensterindelingen zijn oorspronkelijk (corresponderen met de bouwtekeningen). Oorspronkelijke voordeuren.

4

Bijzonderheden

Kenmerkende stedenbouwkundige positionering met terugwijkende aaneensluitende straatwand rondom groen plein, wat een beeldbepalende waarde is.

Motivatie

Er is sprake van architectonische waarden door de zorgvuldig vormgegeven en vrij gave architectuur, hoewel deze niet bijzonder zeldzaam is. Het complex is stedenbouwkundig beeldbepalend door de volumewerking van de terugliggende straatwand, gegroepeerd rondom een groen plein, met aandacht voor de hoekoplossingen en met een sprekend daklandschap. 3,5

Score

5

Complex 2: Gerolaan 1-49 en 2-30; Alpacalaan 1-11; Bergweg 114-142 Adressen Architect Bouwjaar

Gerolaan 1-49 en 2-30; Alpacalaan 1-11; Bergweg 114-142 J.J. van Straalen 1918-1920

Omschrijving

Het Gerodorp is in de periode 1918-1920 gebouwd in opdracht van de Gerofabriek. Deze fabriek leverde zilveren bestekken en is ongeveer 600 meter van dit complex gelegen aan de Van Reenenweg. De kleine wijk met het karakter van een tuindorp is ontworpen door de architect J. J. van Straalen. Deze architect heeft meerdere woningbouwcomplexen in Zeist ontworpen, alsmede enkele villa’s. Het stratenpatroon heeft een landschappelijke structuur, omdat de oorspronkelijke bestemming villabebouwing betrof, maar door de ligging langs het waterleidingbedrijf en meerdere volkswoningbouw, werd besloten om dit stuk grond ook met volkswoningbouw te bebouwen. Van Straalen ontwierp vijf typen dubbelwoningen die allen vrij in een eigen tuin waren gelegen. Het landelijke karakter van de wijk werd door Van Straalen benadrukt door de woningen te ontwerpen als boerderij-imitaties. Gevels

De woningen zijn allen dubbelwoningen die zijn opgetrokken in baksteen en hebben één bouwlaag met een kap. In het metselwerk is ter hoogte van de bovenlichten op de begane grond een omlopende strekkenlaag aangebracht. Een deel van de bouwtypen hadden luiken, maar deze zijn verwijderd. Tevens zijn de kozijnen en deuren in de loop der jaren aangepast, maar hierbij zijn op de begane grond wel de bovenlichten gehandhaafd. De woningen worden per bouwtype beschreven. Bij de huisnummers wordt aangegeven of de dubbelwoning met rode of met blauwe pannen is gedekt.

6

Origineel voegwerk

Gerolaan: Aan de oneven zijde is het voegwerk van de rode huizen vervangen; dat van de gele is oorspronkelijk. Aan de even zijde is het voegwerk oorspronkelijk. Bergweg: Voegwerk meeste panden oorspronkelijk.

Vensters/deuren

Alpaccalaan: voegwerk oorspronkelijk. De kozijnen zijn vervangen (in dezelfde trant) en de oorspronkelijke roedenverdeling van de vensters is gewijzigd. De voordeuren zijn vervangen. Sommige voordeuren hebben nog de oorspronkelijke bovenlichten.

Dak

De pannen zijn vervangen. Sommige woningen hebben trapeziumvormige dakkapellen die later zijn toegevoegd (maar alle op dezelfde manier).

Bijgebouwen/hek

Niet van toepassing.

Bijzonderheden

De woningen verspringen ten opzichte van elkaar in het stratenpatroon, waardoor er een gevarieerd straatbeeld ontstaat met meerdere straatpleinen. Tevens vormen de overhoeks geplaatste woningen op de hoeken van de straat een stedenbouwkundig typerend element. De woningen aan de Bergweg zijn groter uitgevoerd. Stedenbouwkundig en architectonisch zijn de woningen niet zeer bijzonder, cultuurhistorische waarde wel hoog door link met Gero.

Motivatie

Score

Hoewel de architectuur niet de meest zeldzame of gave is binnen het monumentenbestand als geheel, is er sprake van heel hoge cultuurhistorische waarden en ensemblewaarden van het park als geheel door de historische relatie met de voor Zeist belangrijke Gerofabriek. 3,8

7

Complex 3: Bergweg 67-75 en Schaerweijdelaan 178-184 Adressen Architect Bouwjaar

Bergweg 67-75 en Schaerweijdelaan 178-184 Joh. Meerdink (gemeentearchitect) 1920

Omschrijving

In 1920 zijn deze vier dubbele middenstandswoningen, één hoekwoning en twee dubbele en drie enkele schuurtjes gebouwd naar een ontwerp van de Zeister architect J. Meerdink in opdracht van de Gemeente Zeist. J. Meerdink was in het begin van de 20ste eeuw de gemeentearchitect van Zeist en heeft meerdere gebouwen ontworpen, waaronder enkele schoolgebouwen, de oude begraafplaats en enkele woningen binnen de gemeente Zeist. Deze woningen zijn vormgegeven met stijlkenmerken van de Amsterdamse School. Gevels

De woningen zijn gelegen op de hoek tussen de Bergweg en de Schaerweijdelaan, gescheiden van elkaar door een smalle open strook. Het geheel bestaat uit vier dubbele middenstandswoningen en één hoekwoning met twee dubbele en drie enkele schuurtjes. De woningblokken zijn allen in baksteen opgetrokken en hebben één bouwlaag met een met rode pannen gedekt zadeldak. De dakkapellen zijn gepotdekseld. De panden zijn voorzien van een bakstenen plint, bestaande uit stroken van gele en grijze baksteen. De vier dubbele middenstandswoningen zijn identiek aan elkaar. Elk blok is opgetrokken op een rechthoekige plattegrond, met twee kleine uitbouwen aan de achtergevel (bij Schaerweijdelaan 184 is een nieuwe aanbouw tegen de achtergevel gebouwd). De straatgevel van elk blok is symmetrisch met in het midden twee erkers met links en rechts daarvan een venster. Tussen de vensters en de erkers zijn drie bakstenen consoles gemetseld, waarboven op een brede dakkapel rust. De dakkapel bevat twee vensters met drie ramen met een ruitvormige roedenverdeling. 8

De achtergevel is symmetrisch met in het midden twee naast elkaar geplaatste tuindeuren met aan weerszijden een kleine gepotdekselde uitbouw van één bouwlaag hoog met een plat dak. In deze uitbouw zijn een deur en een venster aangebracht. De zijgevels zijn gespiegeld aan elkaar en worden allen gevormd door een topgevel. Op de begane grond zijn een deuropening en twee vierkante vensters aangebracht. In de eerste verdieping zijn twee vensters geplaatst en één zeshoekig venster bevindt zich op de zolderverdieping. Origineel voegwerk Vensters/deuren

Oorspronkelijk voegwerk.

Dak

Oorspronkelijke pannen. Vrij gesloten daklandschap. Karakteristieke geïntegreerde dakkapellen. Soms ook later, niet-passend ingebouwde dakkapellen.

Bijgebouwen/hek

Mee-ontworpen schuurtjes

Bijzonderheden

Stedenbouwkundig liggen de huizenblokjes niet zeer bijzonder langs de bergweg de hoek om naar de Schaerweijdelaan, het hoekhuis heeft een niet per se elegante hoekoplossing.

Kozijnen en deuren oorspronkelijk, oorspronkelijke roedenverdeling verdwenen.

Architectonisch zijn de huizen karakteristiek met sober baksteenexpressionisme. Het daklandschap is vrij aanwezig, maar niet het meest beeldbepalend.

Motivatie

Score

Gaaf ensemble, maar scoort op geen van de criteria uitzonderlijk hoog. De architectuur is zorgvuldig maar er zijn sprekender voorbeelden te vinden en het ontbreken van een sterke wandwerking en hoekoplossing maakt ook de stedenbouwkundige waarde niet zo hoog als bij andere voorbeelden in Zeist. 3,2

9

Complex 4: Bethaniëplein 1-17 Adressen Architect Bouwjaar

Bethaniëplein 1-17 P.J. Koster 1936

Omschrijving

Het Bethaniëplein is gelegen op het voormalige terrein van het in 1873 gebouwde kinderherstellingsoord Bethanië, waaraan het plein haar naam ontleent. In 1930 werd dit stuk grond met het bijbehorende pand gekocht door de gemeente Zeist en gesloopt. De gemeente liet daarop de huidige vijver met het omliggende plantsoen aanleggen en trad in overleg met verschillende gegadigden om de grond rondom het plantsoen te kopen voor woningbouw of villabouw, dat een uniforme uitstraling diende te krijgen. De Zeister bouwondernemer M.P. van der Bijl kocht het ca. 7300 m² grote terrein. In 1934 werd begonnen met de bouw van het door de Zeister architect P.J. Koster ontworpen woningblok. In zijn ontwerp had Koster de noordelijke zijde langs de Slotlaan opengelaten, zodat hier op een later tijdstip drie woningen of winkels konden worden opgetrokken. Dit plan is nooit gerealiseerd.

10

Gevels

Het woningblok is gelegen tegen de noordoostelijke en de zuidoostelijke zijde van een rechthoekig plantsoen. Het bouwblok is opgetrokken op een gelijkzijdige haakse plattegrond met een in een hoek van 45 graden geplaatst bouwdeel in de knik. Het woningblok heeft twee bouwlagen onder een met gesmoorde pannen gedekt zadeldak. In de hoek is het bouwblok geaccentueerd door een overhoeks geplaatst bouwdeel met poort, topgevel en zadeldak, haaks in het dak van het bouwblok geplaatst. Aan de straatzijde bestaat het woningblok uit drie delen. Links zijn de voorgevels van de woningen zuidwest gericht, in het midden is een overhoeks bouwblok geplaatst en rechts zijn de woningen met de voorgevel naar het noordwesten gericht. Het overhoeks geplaatste bouwblok bevat in het midden een vijf meter brede poort, geflankeerd door twee benedenwoningen en vier bovenwoningen, waarbij de laatste gedeeltelijk boven de poort zijn gelegen. In de toog zijn natuurstenen hoek- en sluitstenen geplaatst. De twee andere geveldelen hebben op de begane grond per woning een deuropening onder een afdak en een erker. Op de eerste verdieping wisselen smalle en brede vensters elkaar af. In de achtergevel is de driedelige indeling behouden waarbij het overhoeks geplaatste geveldeel een vijf meter brede poortopening heeft met in de toog natuurstenen hoek- en sluitstenen zijn geplaatst.

Boven de poort is een balkon geplaatst. In de andere geveldelen zijn op de eerste verdieping balkons aangebracht. De linker kopgevel (noordwest) wordt gekenmerkt door de deuropening midden in de gevel met aan weerszijden een venster en recht boven de deuropening ter hoogte van de zolderverdieping een klein balkon met een balkon. Boven de deuropening op de begane grond is een lamp tussen twee horizontale platen aangebracht. De rechter kopgevel (zuidwest) is blind met uitzondering van een smal hoog venster in de top.

Origineel voegwerk Vensters/deuren

Voegwerk is deels oorspronkelijk, deels vervangen.

Dak

Pannen zijn oorspronkelijk. Integraal aangebrachte dakkapellen, mogelijk later geplaatst.

Bijgebouwen/hek

nvt

Bijzonderheden

Gaaf ensemble met sterke stedenbouwkundige uitstraling, door de positionering van het huizenblok in een bocht om het park met in het midden een poortwoning.

Motivatie

De zorgvuldige en sprekende architectuur, die bovendien vrij gaaf is, in combinatie met de beeldbepalende gebogen straatwand rond een park

De voordeuren zijn gaaf, de kozijnen zijn vervangen.

11

Score

op een beeldbepalende locatie in Zeist maken dat er sprake is van hoge architectuurhistorische en zeer hoge stedenbouwkundige waarden. 4

12

Complex 5: Bothalaan 1-23 en De Wetlaan 12-3 Bothalaan 1-23 en De Wetlaan 12-34 Adressen Architect Bouwjaar

Bothalaan 1-23 en De Wetlaan 12-34 J.J. van Straalen 1911

Omschrijving

Gebouwd in opdracht van woningbouwvereniging Volkshuisvesting Zeist. Het complex bestaat uit twee blokken van ongeveer 70 meter lengte, met een kleine variatie in de topgevels en in de verdiepingen.

Gevels Het blok aan de Bothalaan bestaat uit twee bouwlagen met doorlopend zadeldak. De gevel wordt op twee plaatsen onderbroken door twee gekoppelde topgevels met vakwerkbetimmering. De begane grond

13

heeft deuren met roedenbovenlichten en tweedelige vensters met halve luiken. Erboven zijn twee- en driedelige roedenvensters afwisselend aangebracht. Het blok aan de de Wetlaan bestaat uit een begane grond met doorlopend mansardedak dat aan de zijgevels is afgewolfd. De gevel wordt op twee plaatsen onderbroken door een brede en iets hogere topgevel met vakwerkbetimmering. De begane grond is identiek aan die van de Bothalaan ingedeeld. In het dak zijn dakkapellen met een lessenaarsdakje aangebracht. Origineel voegwerk Vensters/deuren

Voegwerk vervangen.

Dak

Oorspronkelijke pannen. Integraal geplaatste dakkapellen.

Bijgebouwen/hek

Nvt

Bijzonderheden

Bothalaan twee bouwlagen, De Wetlaan één bouwlaag. Niet stedenbouwkundig heel bijzonder, geen hoekoplossingen, wel kenmerkende samenhangende straatwand met daklandschap.

Motivatie

Scoort op geen van de criteria uitzonderlijk hoog, maar ook niet uitzonderlijk laag. De architectuur is zorgvuldig maar niet gaaf, wat ook afdoet aan de stedenbouwkundige werking van de gevelritmiek. Het daklandschap is wel stedenbouwkundig beeldbepalend. 3

Score

Alle kozijnen zijn vervangen, waarbij alleen de roedenverdeling van de bovenlichten is gehandhaafd. De voordeuren zijn vervangen.

14

Complex 6: Bothalaan 4-10, De Wetlaan 36-66, De la Reylaan 1-35 en Kritzingerlaan 56-74 Adressen Architect Bouwjaar

Bothalaan 4-10, De Wetlaan 36-66 en Kritzingerlaan 56-74 J.J. van Straalen 1920

Omschrijving

Het woningcomplex is in 1920 gebouwd naar een ontwerp van de Zeister architect J. J. van Straalen, in opdracht van de woningbouwvereniging Ons Huis. Van Straalen heeft meerdere woningbouwcomplexen en villa’s binnen de gemeente ontworpen. Het oorspronkelijke idee bestond uit een stedenbouwkundig concept waarbij de woningen waren geconcentreerd rondom de kruizing Kritzingerlaan – De la Reylaan. Maar dit ontwerp is in een sterk afgeslankte en gewijzigde vorm uitgevoerd, waarbij het aantal woningtypen van acht naar vier is teruggebracht en de blokken verspreid langs de vier zijn straten zijn opgetrokken. De woningen zijn ontworpen binnen de stijl van de Amsterdamse School en kunnen worden verdeeld in vier afzonderlijke typen. Elke straat is symmetrisch opgezet met één of twee blokken in het midden, geflankeerd door een blok van een ander type. In het woningblok Kritzingerlaan 62-68, dat een visuele beëindiging vormt van de haaks daarop gelegen Minckelerslaan, is de eerste steen aangebracht in de topgevel, met de tekst: “Bouwvereniging ‘Ons Huis’, opgericht 7 november 1919, E. J. Hoendervoogt, voorz., H. Becker Gzn., secr., H. J. Becker, penn., Th. B. de Waal en Th. van Rooden, leden”.

15

Gevels Het woningbouwcomplex is verspreid gelegen langs de Bothalaan, de Kritzingerlaan, De la Reylaan en de Wetlaan. De woningen zijn telkens in een kleine groep van enkele bouwblokken langs één zijde van de betreffende straten gebouwd. De bebouwing aan elke straat is symmetrisch in opzet met in het midden één of twee blokken van één type, die worden geflankeerd door één blok van een ander type (met uitzondering van de Bothalaan). De middelste bouwblokken hebben de topgevel in het midden van de gevel en de buitenste bouwblokken bevatten een topgevel op de hoek. Alle woningblokken zijn opgetrokken in baksteen op een rechthoekige plattegrond en hebben één bouwlaag met een met rode pannen gedekt mansardedak, waarbij de aanwezige topgevels zijn gedekt met een zadeldak. De voor- en zijgevels verschillen per bouwtype. Deze worden per bouwtype behandeld. Bij de voorgevels kunnen de beschrijvingen ook in spiegelbeeld zijn uitgevoerd. Bij alle topgevels is in de top een ruitvormig venster aangebracht. Origineel voegwerk Vensters/deuren

Oorspronkelijk voegwerk.

Dak

Oorspronkelijke pannen. Kenmerkend daklandschap. Dakkapellen later, maar integraal geplaatst (plaatmateriaal).

Bijgebouwen/hek

Aan de Kritzingerlaan liggen achtertuinen met bijbehorende schuurtjes in mee-ontworpen architectonische trant.

Oorspronkelijke kozijnen (erkers met profiel en deurstijlen met natuurstenen neuten), vervangen roedenverdeling. Voordeuren vervangen.

16

Bijzonderheden

Stedenbouwkundig weinig bijzonder, geen verspringingen. Karakteristiek daklandschap door aaneengeschakelde daken met kenmerkende rode pannen. Aardig uitgebreide en verspreide toepassing van dit type woningen: aan de Bothalaan, Kritzingerlaan en De Wetlaan.

Motivatie

Score

De architectuur is zorgvuldig, maar er zijn sprekender voorbeelden te vinden. De aanwezige waarden liggen vooral in het complex als ensemble, door de uitgebreide toepassing van het woningtype langs verschillende straten, waarbij vooral de daklandschappen enig stedenbouwkundig effect bewerkstelligen. 3,2

17

Complex 7: Patijnlaan 1-33, 2,34, Dijnselweg 33-67, Panweg 22-50, 29-53 Adressen Architect Bouwjaar

Patijnlaan 1-33, 2,34, Dijnselweg 33-67, Panweg 22-50, 29-53 J.M. Paap 1920-1921

Omschrijving

In opdracht van de woningbouwvereniging Boschwijck ontwierp architect J. M. Paap woningbouwcomplex, genaamd het Patijndorp. De naam is afkomstig van burgemeester Patijn. Het complex omvat in totaal 79 woningen. Bij het complete ontwerp behoren ook de woningen Dijnselweg 35-67. Oorspronkelijk ging het ontwerp uit van acht woningtypen, maar vanuit financiële overwegingen is dit teruggebracht tot zes woningtypen, waarbij ook een deel van de decoraties zijn wegbezuinigd. Tevens deden er tijdens en na de bouw van dit woningcomplex loonconflicten voor, die van invloed waren op de kwaliteit van de huizen. De aannemer, de firma Smit en Hoogland, had namelijk onder de voorwaarde dat verhoogd loon bijbetaald zou worden, deze opdracht aangenomen, en om het maximum van 25.000,- gulden niet te overschrijden, probeerde hij de lonen zo laag mogelijk te houden. Dit tot onvrede van de arbeiders, die slechter werk gingen leveren. Door deze schade en de loonsverhogingen werd het maximum overschreden tot 37.957,59 gulden. Het Patijndorp is gelegen op en rondom de kruising tussen de Panweg en de Burg. Patijnlaan, met woningen en één winkelwoonhuis langs de Dijnselweg. De wijk bestaat uit zes typen woningen die allen opgetrokken zijn in baksteen en één bouwlaag hebben met een kap. De kappen zijn gedekt met gesmoorde of rode dakpannen.

De oude drieen tweedelige vensters met halve luiken zijn vervangen door nieuwe vensters. De verschillende blokken hebben allen een goothoogte van drie meter en een nokhoogte van tien meter. Verschillende blokken hebben een deels bepleisterde voor- en zijgevel.

18

Gevels

Type N: Burg. Patijnlaan 7-13, 8-14, 19-25, 20-26, 27-33 en 28-34 Het bouwblok van type N bevat vier woningen en is opgetrokken op een rechthoekige plattegrond met tegen de achterzijde, op elke hoek een kleine schuur en midden tegen de gevel twee tegen elkaar geplaatste schuurtjes. De straatgevel is symmetrisch ingedeeld met in het midden een naar voren gelegen topgevel. In deze gevel zijn op de begane grond in het midden twee vensters met aan weerszijden een deuropening geplaatst. Ter hoogte van de eerste verdieping zijn vier vensters naast elkaar aangebracht. Aan weerszijden van de topgevel is de gevel teruggelegen en bevat een venster. De zijgevel bestaat uit een topgevel en bevat op de hoek aan de tuinzijde een uitbouw (schuur). Midden in de gevel is op de begane grond een deuropening aangebracht met daarnaast een venster. Ter hoogte van de eerste verdieping zijn twee vensters geplaatst. De achtergevel van elke woning bestaat uit een keukendeur en een stolpdeur op de begane grond en een brede dakkapel in het dakvlak. De meeste woningen zijn aan de achterzijde uitgebreid. Hierdoor is deze zijde van ondergeschikte waarde. Type D: Dijnselweg 33- Panweg 22-24, Burg.

Patijnlaan 1- Panweg 4345 en Burg Patijnlaan 2- Panweg 47-49 Deze drie bouwblokken zijn opgetrokken op een hoek geplaatst op een samengestelde plattegrond, waarbij één zijde van de straatgevel overhoeks is geplaatst. De straatgevel wordt gekenmerkt door een symmetrische indeling met op de overhoekse zijde een topgevel met aan weerszijde een gevelwand dat op 45 graden is geplaatste ten opzichte van het middendeel. De topgevel bevat een deuropening en een venster op de begane grond en een venster ter hoogte van de eerste verdieping. Aan weerszijden van de topgevel is de gevel teruggelegen en bevat een deuropening. Links en rechts van dit geveldeel is de gevelwand 45 graden gedraaid. In deze gevelzijden zijn twee vensters aangebracht en in het dakvlak bevindt zich een dakkapel. De zijgevel bevinden zich twee naast elkaar geplaatste vensters. De achtergevel van dit bouwblok bestond oorspronkelijk uit een middendeel met tuindeur en keukendeur en twee geveldelen die ieder op een hoek van 45 graden waren geplaatst met een deuropening en een venster. Deze achtergevel is tegenwoordig vrijwel bij elke woning aangepast en van ondergeschikte waarde. Type J: Burg. Patijnlaan 3-5, 4-6, 15-17 en 16-18 Het bouwblok van type J is opgetrokken op een rechthoekige plattegrond met een dubbele schuur midden tegen de achtergevel. De kap wordt gevormd door een zadeldak.

De straatgevel wordt bepaald door de symmetrische indeling van de topgevel. In het midden bevinden zich twee vensters met aan weerszijden een deuropening. Ter hoogte van de eerste verdieping zijn vier vensters naast elkaar geplaatst. De zijgevel hebben een venster op de begane grond en een brede dakkapel in het dakvlak.

19

Origineel voegwerk Vensters/deuren

Voegwerk oorspronkelijk.

Dak

Dakkapellen zijn (integraal) vernieuwd met plaatmateriaal. Pannen zijn oorspronkelijk.

Bijgebouwen/hek

In de achtertuin zijn schuurtjes aanwezig. Er zijn diverse latere aanbouwen aan de huizen aan de achterzijde.

Bijzonderheden

Stedenbouwkundig is enig effect bereikt door geschakelde positionering van de huizen met draaiingen en inspringingen. Ook krachtige hoekoplossingen. De achtertuinen zijn erg groot, voor zelfvoorzienendheid bewoners. Doordat dit aan beide zijden van de straat gespiegeld wordt, kan van een stedenbouwkundig effect gesproken worden.

Voordeuren vernieuwd. De kozijnen zijn vernieuwd en hebben hun oorspronkelijke roedenverdeling verloren.

Met kleine middelen heeft de architect de gevels verlevendigd. Bijvoorbeeld door het toepassen van rollagen, iets verspringend metselwerk, uitgemetselde oren en vlechtwerk. Voor woningbouwcomplexen uit deze bouwperiode hebben de gevels een relatief rijke vormgeving.

Motivatie

Score

Er zijn architectonische waarden aanwezig in de kloeke en zorgvuldig ontworpen, maar niet geheel gave bouwvolumes, en ook stedenbouwkundig is er enig effect bereikt door de licht inspringende plaatsing van de volumes ten opzichte van elkaar. Echt bijzonder zijn echter vooral de zeer lange achtertuinen met schuurtjes, waardoor de complexen een hoge cultuurhistorische waarde en zeldzaamheidswaarde hebben omdat dit typerend is voor het denken over tuinsteden en huisvesting van arbeiders in het begin van de twintigste eeuw. 3,8

20

Complex 8: Cornelis Schellingerlaan 25-63 en 70-108 Adressen Architect Bouwjaar

Cornelis Schellingerlaan 25-63 en 70-108 Jan Wils 1951

Omschrijving

Het wooncomplex is ontworpen door architect Jan Wils (1891-1972). Wils is voornamelijk bekend van zijn ontwerp voor het Olympisch Stadion in Amsterdam en zijn deelname aan de groep ‘De Stijl’. Hij is een leerling geweest van architect H. P. Berlage en heeft zich voornamelijk gericht op het functionalisme. De bouw van de woningen vond plaats in de Wederopbouwperiode (ca. 1940-1965), waarbij de voorkeur uitging naar prefabwoningen, om de bouwkosten laag te houden en het bouwproces te versnellen. Deze woningen zijn opgetrokken volgens het systeem ‘On-site’, een vorm van montagebouw. De bouw van dit complex, dat 6 eengezinswoningen, 6 duplexwoningen en 64 boven- en benedenwoningen betrof, kostte ƒ 631.000, -.

Gevels

Het complex is gelegen langs de Cornelis Schellingerlaan, westelijk van het Griffensteijnseplein. Het beschermde geheel bestaat uit drie bouwblokken, namelijk de nummers 25-31 bis, 62-82 bis en 57-63 bis. Elk bouwblok is opgetrokken in beton op een rechthoekige plattegrond en heeft twee bouwlagen met een doorlopend met rode pannen gedekt zadeldak. De betonnen wanden zijn gepleisterd. De deuren en vensters hebben stalen kozijnen. Tegenwoordig zijn de woonblokken omgebouwd tot uitsluitend eensgezinswoningen. Elke woning heeft in de voorgevel een voordeur met een breed venster op de begane grond, een even breed venster op de eerste verdieping en een liggend venster boven de voordeur. Aan de achterzijde heeft elke woning op de begane grond een achterdeur, een venster met tuindeur

21

en op de eerste verdieping twee vensters. Elke kopgevel heeft in het midden één staand venster en op de hoek met de voorgevel een smal staand venster. Aan de voorzijde van de woningblokken bevinden zich plantsoenen met grasperken, struiken en diverse bomen. Origineel voegwerk Vensters/deuren

Witgestucte gevels.

Dak

Vernieuwde pannen, zonnepanelen.

Bijgebouwen/hek

In de achtertuinen bij het ontwerp horende schuurtjes.

Bijzonderheden

Grote voor- en achtertuinen, sterk stedenbouwkundig effect door de aaneengeschakelde volumewerking in combinatie met de royale voortuinen (grasplantsoenen).

Motivatie

De architectuur is niet zeer bijzonder of gaaf, de stedenbouwkundige uitwerking van de volumes met voortuinen aan de straat als geheel is echter sprekend. De waarden moeten verder vooral gezocht worden in het pionierskarakter van het complex, dat werd ontworpen door een belangrijke architect en door de toepassing van het ‘on-site’-systeem vernieuwend was voor zijn tijd, zowel in regionale als landelijke context. Dit geeft het complex een hoge cultuurhistorische waarde. 3,5

Score

Vernieuwde kozijnen en deuren in passende trant.

22

Complex 9: Cornelis Schellingerlaan 65-79, Griffensteijnseplein 1-41, 2-44; Van Renesselaan 86; Laan van Cattenbroek Adressen Architect Bouwjaar

Cornelis Schellingerlaan 65-79, Griffensteijnseplein 1-41, 2-44; Van Renesselaan 86; Laan van Cattenbroek D. Kalma en D. Witteveen 1932

Omschrijving

In 1927 verkocht de familie Crommelin hun buitenplaats Kersbergen aan NV Park Kersbergen, bestaande uit tuinarchitect D. Meeuwenberg, architect J.J. van Straalen en aannemer A. van Wijk. De NV verkavelde de buitenplaats voor ruim opgezette villa’s en wegen, een rechthoekige vijver werd aangelegd en het uit 1854 daterende huis werd afgebroken.

23

Gevels

Het tweede project werd middenstandswijk Griffensteijn met een plantsoen. Rechthoekig plein met enigszins verdiept gelegen geometrisch aangelegd plantsoen. Haaks op het plein is een aantal lanen aangelegd. Aan het plein staan karakteristieke middenstandswoningen in blokken met grote kappen en detaillering in Amsterdamse-Schoolstijl. De bouwblokken worden afgesloten door vrij steile topgevels, waartussen zich deuren en vensters bevinden, die in horizontale stroken zijn gevat.

Origineel voegwerk Vensters/deuren

Oorspronkelijk voegwerk, kenmerkend metselverband dus karakteristiek. Kozijnen deels oorspronkelijk en deels vervangen. Voordeuren grotendeels oorspronkelijk.

Dak

Dakkapellen oorspronkelijk. Oorspronkelijke pannen.

Bijgebouwen/hek

nvt

Bijzonderheden

Karakteristiek stedenbouwkundig ensemble door situering aan park met aaneengesloten straatwanden met hoekoplossingen. Architectuur zelf niet heel bijzonder; wel enkele architectonische elementen toegepast.

Motivatie

Hoewel niet heel bijzonder of vernieuwend, is de architectuur vrij gaaf, van hoge kwaliteit, zorgvuldig en samenhangend. De stedenbouwkundige uitwerking van het complex als geheel is door de massawerking gegroepeerd rond een park zeer sterk en daarom is er sprake van hoge ensemblewaarden van het complex met park als geheel. 3,3

Score

24

Complex 10: Cornelis Schellingerlaan 65-79 Adressen Architect Bouwjaar

Cornelis Schellingerlaan 65-79 J.F. Berghoef 1950

Omschrijving

Alle woningen zijn in 1978 en 1993 gerenoveerd. Tijdens de periode van de Wederopbouw (ca. 1940-1965) werd de stedenbouwkundige ontwikkeling door de rijksoverheid geregeld, onder meer door een gebrek aan arbeidskrachten en bouwmaterialen en vanwege subsidieregelingen. Hierbij werden de gemeenten verplicht om hun uitbreidingsplannen ter goedkeuring voor te leggen aan de rijksoverheid. Dankzij een extra toewijzing van een aantal montagewoningen door de Nederlandse Rijksoverheid aan de gemeente Zeist, rond 1949, werden er plannen ontwikkeld om in de nieuwe wijk Griffensteijn een groot woningencomplex te bouwen. Onder leiding van Ir. A. Addicks, directeur van de dienst gemeentewerken, koos de gemeente Zeist voor de zogenaamde N.A.-woningen, de Nederlandse versie van de Engelse Airey-woningen, uitgebracht door de NV Nederlandse Maatschappij voor Volkshuisvesting Nemavo te Amsterdam. In onder meer Amersfoort, Meppel, Tilburg, Roosendaal en Emmen werden eveneens deze Airey-woningen gebouwd, maar in Zeist werd voor het eerst in Nederland naast de eengezinswoningen ook de tweegezinswoningen gebouwd. Het Nederlandse Airey-montagebouwsysteem is een skeletbouw, bestaande uit bewapend betonnen ‘prefab-stijlen’, houten vloeren op stalen liggers en een dak met houten gordingen dat rust op stalen spanten. De buitenwanden bestaan uit betonplaten met daarachter een spouw.

Aan de binnenzijde is drijfsteen aangebracht, met aan de zijde van de spouw als isolatie heraklithplaten (Blijdenstein, 1984). Bij de renovatie in 1993 zijn de stalen kozijnen van de vensters en deuren vervangen door kunststofelementen. 25

Gevels De woonblokken zijn gelegen aan de Cornelis Schellingerlaan en de Ridderschapslaan, op de hoek tussen beide straten. Het blok aan de Cornelis Schellingerlaan omvat 8 woningen en het blok aan de Ridderschapslaan omvat 4 woningen. Elk blok is opgetrokken in een betonskelet met dito beplating, op een rechthoekige plattegrond en heeft twee bouwlagen en een flauw hellend zadeldak. De gevel heeft een geblokt patroon, bestaande uit grijs getinte liggende rechthoekige betonplaten. De indeling van de straatgevel van elke afzonderlijke woning bestaat uit een voordeur en een liggend venster op de begane grond en een balkon met een deuropening met stolpdeuren en een staand venster op de eerste verdieping. De achtergevel van ieder woning bevat twee deuropeningen en een venster op de begane grond en twee vensters op de eerste verdieping. De kopgevels van elk blok bevatten ieder een venster op de begane grond en de schacht van een schoorsteen.

Origineel voegwerk Vensters/deuren

Voegwerk oorspronkelijk, cementvoeg van de betonblokken dus kenmerkend. Kozijnen vervangen door niet-passende plastic exemplaren. Voordeuren oorspronkelijk en in oorspronkelijke betonnen lijst.

Dak

Nagenoeg plat dak met kleine knik. Oorspronkelijke schoorstenen.

Bijgebouwen/hek

In achtertuin kleine bijbehorende schuurtjes.

Bijzonderheden

Airey-woningen, bijzondere betonconstructie uit de periode van de Wederopbouw en (zeer) zeldzaam exemplaar. NB: aan de haaks liggende Jacoba van Beierenlaan liggen nog meer airey-woningen.

Motivatie

Score

Hoewel sober van architectuur en ook stedenbouwkundig niet zeer beeldbepalend, is er sprake van een zorgvuldig, hoogwaardig ontwerp dat echter niet meer heel gaaf is. De belangrijkste waarden van dit complex liggen echter in het pionierskarakter, door de na-oorlogse toepassing van het Airey-systeem. Dit is cultuurhistorisch waardevol. Dit Airey-complex in Zeist heeft bovendien een zeer hoge zeldzaamheidswaarde als een van de zeer weinig overgebleven toepassingen van het Airey-systeem. 3,6

26

Complex 11: De la Reylaan 14-32 Adressen Architect Bouwjaar

De la Reylaan 14-32 Leo G. Visser 1934

Omschrijving

Het woningblok van tien woningen is in 1934 gebouwd door Leo Visser voor W. Koning.

Gevels

Het blok bestaat uit twee bouwlagen met doorlopend zadeldak, afgesloten door twee topgevels waarin onder de afgewolfde nok een venster-erkertje is opgehangen. De dubbele ingangspartijen vertonen een fraaie strakke detaillering, waarboven een verticaal glas-inloodraam als trappenhuisverlichting tussen twee kleine balkons te zien is.

Origineel voegwerk Vensters/deuren

Oorspronkelijk voegwerk.

Dak

Oorspronkelijke pannen, nieuw toegevoegde dakkapellen.

Bijgebouwen/hek

nvt

Bijzonderheden

Geen bijzondere stedenbouwkundige werking, klein blok zonder verspringingen. Architectonisch redelijk interessant, vooral door toepassing karakteristieke overstekken op de hoekvolumes met onderhangende erkers.

Vervangen kozijnen in oorspronkelijke trant. Oorspronkelijke voordeuren.

27

Motivatie

Score

Het ontwerp met karakteristieke details (zoals de overstekken op de hoekvolumes met onderhangende erkers) geeft dit kleine complex enige architectonische waarden, maar door de geringe grootte is het blok meer een incident dan onderdeel van een stedenbouwkundig ensemble. Ook op geen van de overige criteria scoort het complex bijzonder hoog. 2,8

28

Complex 12: Dijnselweg 2-16 en 38-48, Nicolaas Beetslaan 4-34, Panweg 1020 Adressen Architect Bouwjaar

Dijnselweg 2-16 en 38-48, 38, Nicolaas Beetslaan 4-34, Panweg 10-20 Joh. Meerdink 1930

Omschrijving

Het volkswoningbouwcomplex van 38 woningen is in 1930 gebouwd naar ontwerp van gemeente-architect Joh. Meerdink. Zowel aan de Nicolaas Beetslaan als aan de Panweg- Dijnselweg staat een gelijksoortig opgezet complex, bestaande uit een middenblok van twee met een spitsboogpoort aan elkaar gekoppelde woonblokken, geflankeerd door een naar voren gelegen blok. Gevels

De woningblokken hebben gebroken topgevels op de hoeken. De driedelige vensters hebben een horizontale roedenverdeling. De vrij steile daken hebben rode pannen. Bij de renovatie in 1971 zijn de vensters in de begane grond naar beneden toe vergroot en zijn de tussenstijlen verwijderd.

Origineel voegwerk Vensters/deuren

Voegwerk oorspronkelijk.

Dak

Oorspronkelijke pannen. Dakkapellen integraal. De dakvlakken zijn niet heel beeldbepalend.

Bijgebouwen/hek

Tussen de twee middelste woonblokken een gemetselde poort met sluitsteen met jaartal ‘1930’.

Voordeuren en kozijnen vernieuwd, roedenverdeling gewijzigd.

29

Bijzonderheden

Bij de Nicolaas Beetslaan stedenbouwkundig enig effect door verspringing van de woonblokken, echter niet zeer beeldbepalend. Bij de Dijnselweg meer stedenbouwkundige werking door een soort pleinvorming waarlangs de woningen de ruimte krijgen. Er is een ruimtelijke samenhang met Patijndorp (complex 7).

Motivatie

Score

De architectuur is niet bijzonder sprekend, zeldzaam of gaaf. De omvang van het complex, dat zich bevindt aan meerdere straten, maakt de stedenbouwkundige uitwerking beeldbepalend, vooral door de doorlopende dakvlakken. Hiermee heeft het complex als geheel hoge ensemblewaarden. Echter scoort het complex op geen van de andere criteria bijzonder hoog. 3,1

30

Complex 13: Dr. Schaepmanlaan 50-75, Jacob van Lenneplaan 15-25, Kritzingerlaan 35-43, Minckelerslaan 2-34 Adressen Architect Bouwjaar

Dr. Schaepmanlaan 50-75, Jacob van Lenneplaan 15-25, Kritzingerlaan 35-43, Minckelerslaan 2-34 L. Gulden en U. Geldmaker 1920

Omschrijving

De hier behandelde woningen vallen onder een woningbouwcomplex dat bestaat uit totaal 49 woningen dat is gebouwd op twee verschillende plaatsen, namelijk op de hoek dr. Schaepmanlaan/Jacob van Lenneplaan en op de hoek Kritzingerlaan/Minckelerslaan. De woningen zijn gebouwd naar een ontwerp van de architecten Z. D. J. W. Gulden en M. Geldmaker in opdracht van de Zeister woningbouwvereniging Volkshuisvesting. De architecten vormden in de periode tussen de Eerste en Tweede Wereldoorlogen (het interbellum) de specialisten op het gebied van de volkshuisvesting en hebben een groot oeuvre. Zij werkten door hun ervaring op het gebied van de volkshuisvesting met grote architecten als H. P. Berlage, J. M. van der Mey en J. F. Staal. Hun werk in deze periode wordt gekenmerkt door een sobere vorm van de Amsterdamse School. Gevels

Het woningbouwcomplex is gelegen op de hoek Jacob van Lenneplaan, dr. Schaepmanlaan en op de hoek Kritzingerlaan/Minckelerslaan. Alle woningblokken zijn opgetrokken in baksteen en hebben één bouwlaag met een met rode pannen gedekt gebroken schilddak.

Origineel voegwerk Vensters/deuren

Vervangen voeg.

Dak

Oorspronkelijke pannen. De dakkapellen zijn later, maar integraal toegevoegd.

Vervangen vensterindeling; oorspronkelijke kozijnen en voordeuren

31

Bijgebouwen/hek

nvt

Bijzonderheden

Stedenbouwkundig sterk is het samenhangende en beeldbepalende daklandschap. Ook de hoekoplossing tussen Jacob van Lenneplaan en Dr. Schaepmanlaan is beeldbepalend en karakteristiek.

In hoekwoning ‘eerste steen’ aangebracht met jaartal 1921.

Motivatie

Score

De sprekende volumes en dakvlakken geven de afzonderlijke woningen en het complex als geheel een architectonische en stedenbouwkundige kwaliteit, waardoor het complex hoge ensemblewaarden heeft en stedenbouwkundig beeldbepalend is. Echter is de architectuur niet bijzonder gaaf of zeldzaam. 3,3

32

Complex 14: Jacob van Lenneplaan 12-22, Tollenslaan 1-39, 10-28 Adressen Architect Bouwjaar

Jacob van Lenneplaan 12-22, Tollenslaan 1-39, 10-28 J,J. van Straalen 1915

Omschrijving

In 1915 werden deze woningen gebouwd in opdracht van woningbouwverenging Patrimonium, naar een ontwerp van de architect J. J. van Straalen. De huizen waren ontworpen voor ambtenaren. De panden zijn stedenbouwkundig zo gegroepeerd dat aan de Tollenslaan enkele woningen terug zijn gelegen en er een klein straatplein ontstaat. Er zijn vier woningtypen. Alle woningen zijn van gelijke grootte en hebben oud-Hollandse detailleringen. De eerste steen is ingemetseld in de zijgevel van het pand Jacob van Lenneplaan 12. Gevels

Dit woningbouwcomplex is gelegen aan weerszijden van de Tollenslaan en aan de noordzijde van de Jacob van Lenneplaan. De panden zijn allen opgetrokken in baksteen op een rechthoekige plattegrond. De gebouwen hebben één bouwlaag met een met rode pannen gedekte schilddak, dat bij de typen B, C en D aan de voorzijde is afgewolfd. De vensters en deuropening in de voor- en zijgevels hebben een strekkenlaag met hardstenen hoek- en sluitstenen. De kozijnen in de vensters en deuren zijn in de loop der jaren vervangen. Tevens hebben een deel van de woningen aanbouwen aan de achterzijde gekregen. De achtergevel bij elke woning bevat een venster en een deur met zijlicht met een dakkapel in het dakvlak.

Origineel voegwerk Vensters/deuren

(groten)deels vervangen voegwerk in afwijkende trant.

Vervangen kozijnen en deuren, de oorspronkelijke roedenverdeling is verdwenen.

Dak

Vervangen pannen.

33

Bijgebouwen/hek

nvt

Bijzonderheden

Vier typen huizen. Stedenbouwkundig niet heel bijzonder.

Motivatie

De architectuur is, hoewel ontworpen door de belangrijke architect J.J. van Straalen, niet bijzonder sprekend, zeldzaam of gaaf. De plaatsing van de volumes heeft nauwelijks geleid tot een beeldbepalende stedenbouwkundige uitwerking, doordat er geen samenhang is gezocht in straatwand of hoekoplossing. Ook op de overige criteria scoort het complex niet bijzonder hoog. 3

Score

34

Complex 15: Jacob van Lenneplaan 24-42 Adressen Architect Bouwjaar

Jacob van Lenneplaan 24-42 J.J. van Straalen 1918-1919

Omschrijving

Dit woningbouwcomplex werd gebouwd in opdracht van de Christelijke Arbeidersvereeniging Arbeidersbelang gebouw. Het ontwerp is van architect J. J. van Straalen en omvat niet alleen deze woningen, maar ook de woningen Schaerweijdelaan 134-164, maar deze vallen buiten de monumentenstatus. Van Straalen ontwierp in totaal 25 woningen met één winkelhuis, op de hoek van de Jacob van Lenneplaan met de Schaerweijdelaan. Het gaat om zeven typen woningen. In dezelfde periode werd het Gerodorp gebouwd, dat ook van de tekentafel van J. J. van Straalen kwam. Tevens had hij de woningen aan de Tollenslaan en de woningen Jacob van Lenneplaan 12-22 ontworpen die in 1915 waren gebouwd. Gevels

De woningen zijn gelegen aan de Jacob van Lenneplaan en zijn allen ontworpen als twee onder één kapwoningen. De panden zijn allen opgetrokken in baksteen op een rechthoekige plattegrond, met uitzondering van het bouwblok Jacob van Lenneplaan 40-42. De nummers 24, 26 en 28 hebben allen een aanbouw aan de achterzijde. De gebouwen hebben allen één bouwlaag met een met rode pannen gedekt mansardedak. De achtergevels hebben per woning één venster en een deur met zijlicht. De woningen 24, 26, 36 en 38 hebben in de topgevel een venster. De woningen 28, 30, 32 en 34 hebben in het dakvlak een brede dakkapel. Binnen het ontwerp zijn de bouwblokken 24-26 en 36-38 vrijwel gelijk aan elkaar en ook de bouwblokken 28-30 en 32-34.

35

Origineel voegwerk Vensters/deuren

(groten)deels vervangen voegwerk in niet-passende trant.

Dak

Oorspronkelijke pannen. Eventuele dakkapellen zijn nieuw toegevoegd.

Bijgebouwen/hek

nvt

Bijzonderheden

Stedenbouwkundig niet bijzonder, op rij geplaatst zonder inspringingen, wel is het pand op de hoek schuin geplaatst.

Kozijnstijlen vermoedelijk oorspronkelijk, roedenverdeling verdwenen. Voordeuren vervangen. Sommige voordeuren hebben nog de oorspronkelijke bovenlichten.

Stedenbouwkundig en architectonisch niet bijster beeldbepalend of karakteristiek.

Motivatie

Score

De architectuur is, hoewel ontworpen door de belangrijke architect J.J. van Straalen, niet bijzonder sprekend of zeldzaam en niet gaaf. De plaatsing van de volumes heeft nauwelijks geleid tot een beeldbepalende stedenbouwkundige uitwerking, doordat er geen samenhang is gezocht in straatwand of hoekoplossing. Ook op de overige criteria scoort het complex niet bijzonder hoog. 2,7

36

Complex 16: Jacob van Lenneplaan 27-37 Adressen Architect Bouwjaar

Jacob van Lenneplaan 27-37 J.M. Paap (Bouwkundige) 1918

Omschrijving

Gebouwd in opdracht van woningbouwvereniging Christelijke Nationale Werkmansbond te Zeist, bestaande uit 36 arbeiderswoningen in twee typen: zes woningen aan de Jacob van Lenneplaan (type A) en dertig aan de Schaerweijdelaan (type B). Gevels

Type A bestaat uit drie dubbele woningen gebouwd in drie variaties, met individueel karakter. Begane grond is identiek met deuren met bovenlichten en tweedelige vensters met bovenlichten. De variatie treedt op in de zolderverdieping waar het linker en rechter pand een zadeldak hebben met topgevel met venster en dakkapel; het middelste huis heeft een tweede bouwlaag met vier vensters. Type B bestaat uit vijf blokken van ieder zes woningen met een bouwlaag en doorlopend zadeldak, afgewisseld met huizen met twee bouwlagen en een lessenaarsdak. Iedere woning heeft een deur met bovenlicht en een dubbel venster met bovenlichten.

Origineel voegwerk Vensters/deuren

Oorspronkelijk voegwerk.

Dak

Oorspronkelijke pannen.

Bijgebouwen/hek

nvt

Kozijnen oorspronkelijk, indeling vermoedelijk gewijzigd. Voordeuren gewijzigd.

37

Bijzonderheden

Stedenbouwkundig niet bijzonder, geen verspringingen of hoekoplossingen. Architectonisch ook niet bijzonder.

Motivatie

Hoewel de architectuur van deze woningen zorgvuldig is vormgegeven en gaaf is (waaronder gave kozijnen met roedenverdeling), is deze niet zeer sprekend of zeldzaam. De losse plaatsing van de volumes heeft niet geleid tot een sterke stedenbouwkundige uitwerking en het complex oogt niet als een ensemble. Ook op de overige criteria scoort het complex niet bijzonder hoog. 2,8

Score

38

Complex 17: Korte Bergweg 30-56 Adressen Architect Bouwjaar

Korte Bergweg 30-56 J.J. van Straalen 1920

Omschrijving

De veertien arbeiderswoningen zijn in 1920 door architect J.J. van Straalen uit Zeist gebouwd in opdracht van de woningbouwvereniging Heidebloem. Het complex bestaat uit drie blokken, waarvan de middelste een stuk is teruggelegd. Zij hebben een begane grond met zadeldak evenwijdig aan de weg. Gevels

In de voorgevels zijn dubbele schuiframen met roedenbovenlichten geplaatst. Sommige bovenlichten hebben nog de oorspronkelijke ruitvormige roeden.

Origineel voegwerk

Oorspronkelijk voegwerk, hier en daar niet-passend vernieuwd.

Vensters/deuren

Kozijnen oorspronkelijk, oorspronkelijke roedenverdeling verdwenen. Voordeuren vervangen.

Dak

Dakkapellen en pannen oorspronkelijk.

Bijgebouwen/hek

Corresponderende houten tuinhekjes, niet bijzonder. Latere aanbouwen aan achterzijde.

Bijzonderheden

Stedenbouwkundig beeldbepalend door terugspringing middendeel waardoor zeer grote voortuinen ontstaan, karakteristiek voor tijdsbeeld.

39

Ook beeldbepalend daklandschap door steile daken parallel aan de weg.

Motivatie

Score

Hoewel van sobere architectuur geven de doorlopende daklandschappen en de terugspringende volumes achter opvallende, zeer grote voortuinen dit complex een hoge stedenbouwkundige waarde. Op de overige punten scoort het complex redelijk. 3,1

40

Complex 18: Lievendaallaan 8-10 (is het niet 2-8?) en Schaerweijdelaan 133135 Adressen Architect Bouwjaar

Lievendaallaan 8-10 (is het niet 2-8?) en Schaerweijdelaan 133-135 F. J. Pijper 1902

Omschrijving

Het eerste sociale-woningbouwcomplex in Zeist is gebouwd “op het terrein gelegen aan de Bergweg hoek Dijnselweg, Valkenpad en Kerkpad”, tussen de tegenwoordige Schaerweijdelaan en de haar de stichting genoemde Lievendaallaan. De 12 woningen bestaan uit twee typen en zijn gelegen op zeer ruime percelen om de bewoners in staat te stellen groentetuinen voor eigen behoefte aan te leggen.

41

Gevels

Type A bestaat uit twee dubbele woningen aan de Panweg 1-3 en 5-7 en type B uit twee panden van ieder vier rug-aan-rug-woningen aan de Lievendaallaan 2-8 en Schaerweijdelaan 249-259. De huizen bestaan uit een begane grond met mansardedak haaks op de weg. In de voorgevel bevinden zich twee schuiframen met luiken en halfronde ontlastingsbogen met siermetselwerk, en erboven twee openslaande ramen. Onder de gebroken topgevel is een bewerkte houten nokvulling. Aan de Lievendaallaan stonden 12 woningen, die de Twaalf Apostelen werden genoemd. In 1952 zijn deze woningen afgebroken.

Origineel voegwerk

Oorspronkelijk voegwerk; bijzonder is dat in de rode banden van baksteen rode voeg is gebruikt.

Vensters/deuren

Oorspronkelijke kozijnen, karakteristieke schuifvensters met waarschijnlijk oorspronkelijke indeling. Ook oorspronkelijke luiken in voorgevel. In de aanbouwtjes de kozijnen en deur gewijzigd.

Dak

Oorspronkelijke pannen.

Bijgebouwen/hek

Bijbehorende aanbouwtjes met ingangspartij.

Bijzonderheden

Architectonisch hoogstaand door detaillering en gaafheid. Stedenbouwkundig weinig beeldbepalend doordat het vier los geplaatste huizen zijn. De grote tuinen zijn echter karakteristiek voor de tijdsgeest. Cultuurhistorisch waardevol als oudste woningbouwcomplex in Zeist. Bouwtechnisch interessant door woningtype ‘rug-aan-rug’-type.

Motivatie Score

Zeer hoge cultuurhistorische waarde en hoge architectuurhistorische waarde. 3,8

42

Complex 19: Lommerlust 1-47 en 2-48b; Oude Arnhemseweg 1-23 Adressen Architect Bouwjaar

Lommerlust 1-47 en 2-48b; Oude Arnhemseweg 1-23 H. A. J Baanders, J. Baanders en J. Peters 1933

Omschrijving

Dit middenstandswoningcomplex is gebouwd in 1933 in opdracht van het Haagse bedrijf NV Livland, naar een ontwerp van de Amsterdamse architecten H. A. en J Baanders en J. Peters. Het complex is gebouwd in het voormalige park van de 19de-eeuwse buitenplaats Lommerlust aan de Utrechtseweg. Het tussen de woningen gelegen plantsoen is een restant van deze parkaanleg.

Gevels

Het middenstandwoningcomplex is gelegen langs de Lommerlust en aan de zuidzijde van de Oude Arnhemseweg. De woningen met de nummers Lommerlust 1-11, 45-47, 2-8 en 44-48 en de woningen aan de Oude Arnhemseweg zijn opgetrokken in rood baksteen. De andere 43

woningen zijn opgetrokken in geel baksteen. De panden hebben allen twee bouwlagen met een met gesmoorde pannen gedekte kap. Er zijn vijf typen woningen toegepast in dit complex. Type A: Oude Arnhemseweg 1-23 Type A bestaat uit twee bouwblokken aan de Oude Arnhemseweg. De straatgevel van elk blok wordt gekenmerkt door de twee topgevels onder een zadeldak op de hoeken met daaronder een winkeletalage. Tussen deze topgevels zijn respectievelijk vier en vijf woningen onder een zadeldak gelegen. Elke woning bevat een rechthoekige erker en een deuropening op de begane grond, allen onder een doorlopende en een venster ter hoogte van de eerste verdieping. Tussen deze laatste vensters zijn in het metselwerken banden aangebracht. De zijgevels worden gekenmerkt door de winkeletalage op de begane grond. Type B: Lommerlust 1-9, 11-25, 31-43, 8- 22 en 28-42 Dit type bouwblok wordt gedekt door een schilddak en bevat een instekend zadeldak en een haaks op de kap geplaatst schilddak. De straatgevel wordt gekenmerkt door twee naar voren gelegen topgevels, één op de hoek van het bouwblok en één ter hoogte van het één na laatste huis aan de andere zijde. Elke woning tussen deze topgevels, heeft een rechthoekige erker en een deuropening op de begane grond, beide gelegen onder een doorlopend balkon. De andere woningen hebben geen boven gelegen balkon, nog een erker.

Op de verdieping zijn balkondeuren en vensters afwisselend aangebracht. Aan de achterzijde zijn tuindeuren op de begane grond aangebracht. De woningen die aan de voorzijde geen balkon hebben, bevatten een balkon aan de achterzijde, bij enkele inpandig (zie Lommerlust 13) De zijgevels zijn blind. Type C: Lommerlust 27-29 en 24-26 Dit type bouwblok is symmetrisch ingedeeld en bevat een U-vormig zadeldak. De straatgevel wordt gekarakteriseerd door de twee topgevels met op de begane grond twee erkers en op iedere hoek een lager vensters. Ter hoogte van de eerste verdieping zijn per woning vier smalle vensters naast elkaar geplaatst. De zijgevels bevatten een deuropening. Type D: Lommerlust 45-47 Dit type is een twee onder één kap woning en bevat een samengesteld schilddak. De voorgevel wordt gekenmerkt door de tweedeling van een linker teruggelegen geveldeel en een rechter naar voren gelegen geveldeel. Op de begane grond hebben beide woningen een groot en een klein venster. Bij Lommerlust 45 is boven het grote venster een balkon aangebracht. De zijgevels bevatten ieder een deuropening. Type E: Lommerlust 44-48 Dit type bouwblok bevat drie woningen en wordt gedekt door een schilddak met een kleine uitbouw op de hoek, waarboven het schilddak wordt voortgezet. De voorgevel wordt gekenmerkt door de naar voren

44

gelegen topgevel van Lommerlust 48. Deze woningen heeft een klein portiek en een groot venster. De andere twee woningen hebben een erker en een deuropening. Alle drie de woningen hebben op de eerste verdieping drie of vier smalle vensters. De zijgevels bevatte een enkel venster.

Origineel voegwerk

Oorspronkelijke en karakteristieke voeg, ingezet als architectonisch middel door kleurstelling in combinatie met het metselwerk.

Vensters/deuren

Oorspronkelijke kozijnen en voordeuren. Roedenverdeling vensters grotendeels oorspronkelijk, incl. glas-in-lood.

Dak

Oorspronkelijke pannen. Nieuwe dakkapellen aan achterzijde.

Bijgebouwen/hek

nvt

Bijzonderheden

Hoogwaardig stedenbouwkundig en architectonisch ontwerp. Intact.

Motivatie

Bij dit complex zijn vooral de architectonische en stedenbouwkundige waarden hoog. Er is sprake van een hoogwaardig en gaaf architectonisch ontwerp door de detaillering en volumewerking. Het complex als geheel is stedenbouwkundig beeldbepalend door de positionering van de woningblokken in een terugspringende lijn rond een park, met aandacht voor hoekoplossingen. 3,6

Score

45

Complex 20: Louise de Colignyplein 1-33 Adressen Architect Bouwjaar

Louise de Colignyplein 1-33 G. Dusschoten 1931

Omschrijving

Aan het Louise de Colignyplein zijn drie bouwblokken gelegen die samen 33 middenstandswoningen bevatten. Deze bouwblokken zijn in 1931 gebouwd naar een ontwerp van de Bussumse architect G. Dusschoten voor H. G. Scholten uit Hilversum. Door deze woningen worden de achtertuinen van de villa’s in het villapark Hoge Dennen afgeschermd van de straat.

Gevels

33 woningen, gebouwd in drie bouwblokken, evenwijdig gelegen aan het Louise de Colignyplein, van elkaar gescheiden door de Ernst Casimirlaan en de Amalia van Solmslaan. Elk bouwblok bevat 11 middenstandswoningen en heeft twee bouwlagen en een doorlopend met rode pannen gedekt zadeldak. Elk blok wordt op de hoeken afgesloten door een bouwdeel met topgevel met een tot de begane grond doorlopend dakschild aan de kant van de zijgevels. De voorgevels hebben een aan elkaar gekoppelde reeks erkers en ingangen onder een doorlopend plat dak en op de verdieping een vensterstrook direct onder de goot. De topgevels op de hoeken hebben midden in de gevel twee vensters boven elkaar. De achtergevels hadden oorspronkelijk per woning een kleine uitbouw met daarboven een balkon en openslaande tuindeuren. Onder de dakgoot was een reeks van vensters. Tegenwoordig hebben vele woningen een aanbouw tegen deze gevelzijde. De zijgevels worden gekenmerkt door het lage dakschild en een hoger opgetrokken geveldeel dat een eigen schilddak heeft.

Origineel voegwerk

Oorspronkelijke voegen.

46

Vensters/deuren Dak

Oorspronkelijke kozijnen, gewijzigde voordeuren. Pannen deels vernieuwd. Geen dakkapellen, wel velux dakramen.

Bijgebouwen/hek

nvt

Bijzonderheden

Zorgvuldige architectuur, sprekend daklandschap door de aaneenschakeling. Stedenbouwkundig karakteristiek als samenhangend geheel, ertegenover ligt een groene bosrand maar hier gaan de bouwblokken niet per se een relatie mee aan.

Motivatie

Het complex scoort vooral hoog op architectonische waarden, vanwege het zorgvuldige, samenhangende en vrij gave ontwerp met een beeldbepalend daklandschap. Op de overige criteria scoort het complex niet bijzonder hoog. 3,1

Score

47

Complex 21: Minckelerslaan 1-47 Adressen Architect Bouwjaar

Minckelerslaan 1-47 J.J. van Straalen 1912

Omschrijving

Dit volkswoningbouwcomplex is gebouwd in 1912 in opdracht van de Vereeniging van Ambtenaren en Werklieden van de Gasfabriek der Gemeente Zeist. Deze fabriek lag iets noordelijker ten opzichte van deze wijk. Het ontwerp voor de woningen is gemaakt door de Zeister architect J. J. van Straalen die meerdere volkswijken, onder meer aan de Jacob van Lenneplaan, had ontworpen. Van Straalen heeft twee typen woningen ontworpen die beide geïnspireerd zijn op de Engelse cottage stijl. In totaal zijn er 12 dubbelwoningen opgetrokken, allen langs dezelfde rooilijn. In de zijgevel van Minckelerslaan 1 (deze valt niet onder de monumentenstatus) is de eerste steen gemetseld met de tekst: “Woningbouw v. d. Vereeniging van Ambtenaren en werklieden v. d. Gasfabriek der Gemeente Zeist. Gesticht door haren Voorzitter J. H. schenke 1912”. Aan de achterzijde van elke dubbelwoning is een uitbouw geplaatst, die in de loop der jaren verder naar achter is uitgebreid.

Gevels

De woningen zijn allen vrij en evenwijdig gelegen aan en haaks geplaatst op de Minckelerslaan. Elke dubbelwoning is opgetrokken in baksteen op een rechthoekige plattegrond met een kleine uitbouw midden aan de achtergevel. Elk pand is één bouwlaag hoog met een zadeldak of een mansardedak die allen gedekt zijn met gesmoorde pannen. De voorgevel (noordoost) is een topgevel. Op de begane grond hebben de woningen met een zadeldak twee vensters. De woningen met een mansardedak hebben hier in het midden twee deuropeningen met aan weerszijden een venster. De verdieping onder de kap is in beide gevallen

48

bepleisterd, voorzien van een vakwerk en bevat twee vensters. De vensters op de begane grond zijn voorzien van luiken. De achtergevel (zuidwest) is bepleisterd en wit geschilderd. Deze zijde heeft in het midden op de begane grond een één bouwlaag hoge uitbouw met aan weerszijde in de gevel van het hoofdgebouw een venster of een tuindeur. Ter hoogte van de eerste verdieping zijn twee vensters aangebracht. De zijgevels (noordwest en zuidoost) van de woningen met een zadeldak bevatten een deuropeningen. De woningen met een mansardedak hebben in de zijgevel een klein venster. Origineel voegwerk Vensters/deuren

Deels oorspronkelijke kalkvoeg, deels vernieuwd.

Dak

Oorspronkelijke pannen.

Bijgebouwen/hek

nvt

Bijzonderheden

Architectonisch interessant vanwege het vakwerk, dat gaaf is. Stedenbouwkundig minder interessant, geen verspringingen of hoekoplossingen. Exterieurversnippering door particulier bezit (verschil in kleurstellingen). Cultuurhistorisch waardevol als woningen horend bij de gemeentelijke gasfabriek.