RIB23.030 Bel.plan Onderwijsachterstanden 2023-2026

Dat biedt de mogelijkheid om in een vroeg stadium deze kinderen en hun ouders vroegtijdig hulp te bieden, zo nodig door andere specialistische organisaties hierbij in te schakelen. Vanuit die optiek is de signaalfunctie die pedagogisch medewerkers in de kinderopvang hebben van groot belang. Doorgaande lijn naar het primair onderwijs In aansluiting op de (warme) overdracht voor alle peuters wordt er extra aandacht besteed aan de overdracht van kinderen met een ondersteuningsvraag. Deze kinderen worden altijd warm overgedragen. Hierbij is er actief contact tussen de IB-ers van de VE-locaties en het onderwijs. Het samenwerkingsverband passend onderwijs wordt actief betrokken bij casuïstiek rondom peuters die met een extra ondersteuningsbehoeften doorstromen naar het onderwijs. Zo borgen we dat kinderen onnodig thuis komen te zitten en doorstromen naar een plek die passend is voor hun specifieke behoefte. Acties ➢ In de komende periode onderzoeken we hoe de extra ondersteuning binnen de VE-locaties vormgegeven kan worden. Zo wordt voor iedereen helder welke vormen van extra ondersteuning geleverd kunnen worden, voor wie die beschikbaar zijn en wanneer hier aanspraak op gemaakt kan worden. ➢ De gemeente faciliteert gesprekken tussen alle betrokken organisaties rondom kinderen met extra ondersteuningsbehoeften in de voorschoolse periode.

JGZ, CJG, MeanderOmnium, de VE-locaties, primair onderwijs en het samenwerkingsverband passend onderwijs maken afspraken over de samenwerking, wanneer er twijfel is of een kind zonder extra ondersteuning in het regulier basisonderwijs kan instromen. Daarbij is duidelijk wie welke rol heeft, welke informatie wordt overgedragen en wie casusregie heeft. ➢ De (aangevulde) gemeentelijke zorgstructuur wordt in een heldere routekaart weergegeven zodat voor alle betrokkenen inzichtelijk is hoe de lijnen lopen, wie de regie heeft, etc.

Beleidsplan Onderwijsachterstanden 2023-2026 Gemeente Zeist

17

4.6 Schakelklassen Ambitie: Leerlingen in het basisonderwijs met achterstanden in de Nederlandse taal krijgen extra ondersteuning waardoor deze leerlingen betere kansen krijgen in hun verdere schoolloopbaan. Doelen: • Leerlingen in het basisonderwijs met achterstanden in de Nederlandse taal krijgen intensief en extra taalonderwijs. Schakelklassen In Zeist komen de basisscholen met meer dan 20% risicoleerlingen in aanmerking voor de inzet van Schakelklassen. De Schakelklas is bestemd voor basisschoolleerlingen in de onderbouw met een aantoonbare achterstand in de Nederlandse taal. Het doel van de Schakelklas is om leerlingen in het basisonderwijs met een achterstand in de Nederlandse taal intensief en extra taalonderwijs te geven, waardoor de taalachterstand wordt verminderd en deze leerlingen betere kansen krijgen in hun verdere schoolloopbaan. De Schakelklassen worden in één van de onderstaande vormen aangeboden: ▪ Deeltijd: de leerlingen volgen een jaar lang een deel van de lessen in een aparte schakelklas, met een minimum van 8 uur per week. In de praktijk betekent dit dat de school twee keer per week een dagdeel (4 uur) inricht voor de Schakelklas. Leerlingen die eventueel van een ander school komen, blijven op hun eigen school ingeschreven.

▪ Verlengde schooldag: Het onderwijs in de schakelklas vindt plaats na de reguliere schooltijd, in de vorm van een verlengde schooldag, minimaal 2,5 uur per week. Uit de gesprekken in het voortraject blijkt dat de inzet van de subsidie voor schakelklassen niet meer naadloos past op bovenstaande uitgangspunten. In gesprek met de scholen zal de komende periode bepaald moeten worden welke (nieuwe) afspraken over vorm en voorwaarden wat betreft de uitvoering van de schakelklassen vastgelegd dienen te worden. Tevens zal daarbij ingegaan worden op het monitoren van de effecten om te volgen of de inzet ook daadwerkelijk het gewenste effect heeft. Acties: ➢ In de komende periode gaat de gemeente Zeist met het onderwijs in gesprek over de wijze waarop de Schakelklassen vormgegeven kunnen worden en hoe we de effecten monitoren.

Beleidsplan Onderwijsachterstanden 2023-2026 Gemeente Zeist

18

5. Aanpalende beleidsterreinen Het onderwijsachterstandenbeleid raakt andere beleidsterreinen en onderwerpen. Het gaat daarbij met name om de aanpalende beleidsterreinen Zorg en ondersteuning, Laaggeletterdheid van volwassenen, Nieuwkomers, Rijke schooldag, IKC ontwikkeling en Gelijke kansen binnen het onderwijs. In dit hoofdstuk wordt daar kort op ingegaan.

5.1 Zorg en ondersteuning Het Centrum voor Jeugd & Gezin (CJG) in Zeist is betrokken bij veel gezinnen met jonge kinderen in de gemeente. Ouders, opvoeders, jongeren en professionals kunnen bij hen terecht voor vragen over opvoeden en opgroeien. Soms kunnen zij dreigende achterstanden eerder signaleren dan het consultatiebureau, omdat ze niet gehouden zijn aan vaste contactmomenten. Een goede samenwerking is daarvoor essentieel, zodat er onderling naar elkaar doorverwezen kan worden. Daarnaast is het CJG Zeist aanspreekpunt voor de jeugdhulp. Dit valt onder het beleidsdomein Jeugdzorg, maar heeft duidelijke raakvlakken met het Onderwijsachterstandenbeleid, bijvoorbeeld als het gaat om de ondersteuningsstructuur rondom het jonge kind. Daarom is de aanhaking tussen beide domeinen georganiseerd.

5.2 Laaggeletterdheid van volwassenen Als ouders voldoende taalvaardig zijn biedt dit niet alleen voor hen, maar ook voor hun kinderen kansen. Voor veel mensen is lezen en schrijven niet vanzelfsprekend en dat belemmert het dagelijkse functioneren. Aan de hand van de Taalaanpak Zeist 2020 – 2024 wil de gemeente vaart maken in de bestrijding van taalachterstanden, zodat alle inwoners daadwerkelijk kunnen participeren in de Zeister samenleving. Vanuit het Onderwijsachterstandenbeleid en de Taalaanpak wordt gekeken hoe synergie kan worden bereikt door zowel focus te leggen op de taalontwikkeling van de peuters alsook die van de ouders of verzorgers.

5.3 Nieuwkomers Gemeenten hebben de wettelijke plicht om onderwijs te realiseren voor nieuwkomers. Ongeacht de status van een kind en diens ouders, hebben deze kinderen net als alle andere kinderen recht op onderwijs. In afstemming met het primair en voortgezet onderwijs wordt dit onderwijs georganiseerd. Schoolbesturen en de gemeente Zeist willen zorg dragen voor goed en toegankelijk onderwijs voor deze leerlingen. Daarom worden nieuwkomerskinderen een intensief taaltraject gedurende één schooljaar aangeboden. De uitvoering daarvan valt buiten de scope van dit OAB-beleid. Voor de integratie van jonge nieuwkomers in de niet-leerplichtige leeftijd is deelname aan voorschoolse educatie van groot belang. Op basis van de doelgroepdefinitie van de gemeente Zeist, hebben zij recht op 16 uur voorschoolse educatie. Vanuit de JGZ is het belangrijk extra aandacht voor de toeleiding van deze kinderen naar een VE-locatie te hebben. In de uitvoering kan er extra deskundigheidsbevordering nodig zijn om deze kinderen een passend aanbod te geven.

5.4 Rijke schooldag De overheid investeert de komende jaren fors in de Rijke schooldag, met het programma School & Omgeving voor het funderend onderwijs. Het programma richt zich op het vergroten van de kansengelijkheid binnen het onderwijs en in de omgeving.

Beleidsplan Onderwijsachterstanden 2023-2026 Gemeente Zeist

19

Onder andere scholen, gemeenten, kinderopvangorganisaties, sport- en cultuuraanbieders kunnen binnen het programma van de Rijke Schooldag gezamenlijk kansen voor kinderen vergroten. Naast het reguliere curriculum kunnen scholen extra activiteiten, zoals sport, cultuur en huiswerkbegeleiding aanbieden. Zo wordt naast een extra stimulans op het gebied van taal ook de brede talentontwikkeling van de kinderen gestimuleerd.

5.5 IKC ontwikkeling Landelijk wordt er steeds meer vanuit integrale kindcentra en brede scholen gewerkt aan doorgaande (ontwikkelingsleer)lijnen voor kinderen tussen de kinderopvang en het basisonderwijs. Het onderwijsachterstandenbeleid draagt bij aan de doelstellingen van de integrale kindcentra en brede scholen waar het gaat om (talent)ontwikkeling van kinderen, het bieden van kansen en het realiseren van doorgaande leer- en ontwikkelingslijnen. Zo wordt er nadrukkelijk aandacht besteed aan de samenwerking tussen voor- en vroegschool bij de scholen met de hoogste achterstandsscores: Al Amana, Op Dreef en de Wegwijzer. Hier wordt o.a. gestreefd naar inpandige huisvesting om de doorgaande leerlijn te intensiveren. In het Integraal Huisvestingsplan (IHP) van de gemeente Zeist wordt ook aandacht besteed aan de onderwijshuisvesting in relatie tot de ontwikkeling van integrale samenwerking.

5.6 Gelijke kansen binnen het onderwijs Het thema ‘Gelijke Kansen binnen het onderwijs’ krijgt de laatste jaren vanuit het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW) meer en meer aandacht, onder andere binnen de Agenda Gelijke Kansen Alliantie. De gemeente Zeist werkt samen met vier schoolbesturen aan de aansluiting bij de Gelijke Kansen Alliantie. De onderwijskansen van kinderen van lager en hoger opgeleide ouders gaan steeds meer uit elkaar lopen. Maatschappelijke ontwikkelingen en ook de COVID-19 maatregelen hebben het risico van ongelijke kansen van jongeren in de samenleving en in het onderwijs vergroot. Kern van de Gelijke Kansen Alliantie is dat er naar wordt gestreefd dat kinderen met gelijke talenten ook gelijke kansen krijgen in het onderwijs, van voorschool tot HBO/Universiteit. Hiervoor zijn extra middelen door het Rijk ingezet bovenop het al lopende beleid. Ook met de middelen van Nationaal Programma Onderwijs (NPO) wordt ingezet op extra maatregelen. De Gelijke Kansen Alliantie en het Nationaal Programma Onderwijs sluiten aan bij het onderwijsachterstandenbeleid van scholen en gemeenten.

5.7 Actieprogramma Kansrijke Start De eerste 1.000 dagen van een kind zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. Het ministerie van VWS heeft hiervoor het actieprogramma Kansrijke Start ontwikkeld. Hiermee wil de overheid (aanstaande) ouders in een kwetsbare situatie helpen en ondersteunen om een zo gezond mogelijke start aan het kind te geven. In Zeist is een lokale kerncoalitie Kansrijke Start actief met professionals van de Verloskundigenpraktijk Zeist, GGD regio Utrecht, Stichting Samen Oplopen, MeanderOmnium, Centrum voor Jeugd en Gezin Zeist (CJG) en de gemeente Zeist. Samen werken zij volgens een vijftal ambities aan een Kansrijke start voor alle kinderen in Zeist. Binnen de gemeente Zeist vinden wij de samenwerking tussen Kansrijke Start en het onderwijsachterstandenbeleid van groot belang.

Beleidsplan Onderwijsachterstanden 2023-2026 Gemeente Zeist

20

6. Monitoren, evalueren en verbeteren De gemeente Zeist speelt een belangrijke rol in de OAB-uitvoeringsagenda, maar niet de hoofdrol. Veel organisaties zijn betrokken bij de totstandkoming van deze agenda en zijn nu partner in de uitvoering ervan. In een uitvoeringsagenda staan per ambitie de deelresultaten en bijbehorende actiehouders. De uitvoering van de acties ligt bij de OAB-werkgroep. Indien zij voor de realisatie of de uitwerking van een actie andere partijen nodig hebben, benaderen zij deze partijen actief.

6.1 inrichten van de kwaliteitscyclus We vinden het belangrijk om de uitvoering en de opbrengsten van het Onderwijsachterstandenbeleid systematisch in kaart te brengen, conclusies te trekken, de gemaakte afspraken te evalueren en het beleid waar mogelijk te verbeteren. Zo evalueren we of de goede dingen worden gedaan en of de dingen goed gedaan worden. Dit proces heet de kwaliteitscyclus. De Inspectie van het onderwijs heeft dit ook als beoordelingsonderdeel in haar onderzoekskader opgenomen. De kwaliteitscyclus heeft als doel om de uitvoering en kwaliteit te monitoren en te evalueren en tegelijkertijd inzicht te bieden in de voortgang van de resultaten. De uitkomsten van de kwaliteitscyclus komen vervolgens weer terug in de beleidscyclus. Bij het inrichten van de kwaliteitscyclus wordt de Plan-Do-CheckAct cyclus gebruikt.

6.2 Plan: afspraken maken De gemeente en schoolbesturen zijn wettelijk verplicht om met elkaar afspraken te maken over wat vroegschoolse educatie oplevert op het niveau van kinderen (WPO artikel 160). Dit worden de Resultaatafspraken VVE genoemd. Scholen, locaties voor voorschoolse educatie en de gemeente maken gezamenlijk afspraken over wat de resultaten van VVE zouden moeten zijn. Het voeren van een kwaliteitsdialoog staat hierbij centraal. Het doel van deze dialoog is om gezamenlijk te bepalen wat goed gaat en wat beter kan en welke stappen daarvoor gezet moeten worden, zowel beleidsmatig als in de uitvoering. Deze dialoog zal op verschillende niveaus gevoerd worden: op schoolbestuurlijk-/organisatieniveau, tussen voorschool en vroegschool en tenslotte tussen gemeente en de VVE-partners (onderdeel van de kwaliteitsdialoog in de Agenda Jeugd en Onderwijs). De Resultaatafspraken VVE moeten voor de gemeente Zeist opnieuw worden vastgesteld binnen de Agenda Jeugd en Onderwijs, aan de hand van dit nieuwe OAB-beleidskader. Bij het vaststellen van de resultaatafspraken wordt ook bepaald hoe het monitoren van de afspraken gaat. Dit zal in 2023 van start gaan als ook de Agenda Jeugd en Onderwijs is vastgesteld en de overlegstructuren zijn opgezet.

Beleidsplan Onderwijsachterstanden 2023-2026 Gemeente Zeist

21

6.3 Do: uitvoering Op dit niveau vindt er overleg plaats met (een vertegenwoordiging van kinderopvangorganisaties en schoolbesturen) directeuren, vestigingsmanagers, JGZ-medewerker, beleidsmedewerkers, de gemeenteambtenaar en mogelijk het samenwerkingsverband. In dit overleg komen specifieke thema’s of onderdelen van VVE-beleid aan bod. Het gaat hierbij voornamelijk om gemeente brede afspraken op het gebied van VVE, zoals bijvoorbeeld de overdracht van de voor- naar de vroegschool en doorgaande lijn VVE. De deelnemers aan dit overleg kunnen indien nodig hun achterban (wie ze vertegenwoordigen en de uitvoering) raadplegen voordat definitieve besluiten worden genomen. Wanneer het wenselijk is kunnen ook VVE-aanspreekpunten, zoals Intern Begeleiders (IB-ers), deelnemen aan dit overleg zodat er goede en directe afstemming met de uitvoering plaats vindt. De OAB-werkgroep komt ten minste 3 keer per jaar bijeen om de voortgang en eventuele ontwikkelingen op het gebied van VVE te bespreken.

6.4 Check: monitoren van de resultaten Jaarlijks zal het VVE-beleid worden geëvalueerd op de verschillende niveaus. Bij het vaststellen van de resultaatafspraken wordt ook bepaald hoe het monitoren van de afspraken in zijn werk gaat. De evaluatie vindt plaats naar aanleiding van signalen uit de praktijk en de resultaten van deze monitoring. Ook wijzigingen in uitvoeringskaders, wet- en regelgeving worden in de evaluatie meegenomen.

6.5 Act: evalueren en hoe verder? De uitkomsten van de evaluatie kunnen betekenen dat het VVE-beleid wordt aangepast. Hierdoor kan het VVE-beleid worden doorontwikkeld en goed aansluiten bij de geldende context. Als de balans is opgemaakt, worden de bevindingen in een rapportage verwerkt en besproken binnen de overlegstructuur van de Agenda Jeugd en Onderwijs. In de rapportage kunnen de volgende vragen aan de orde komen: • In hoeverre zijn de afspraken nagekomen? • Welke resultaten zijn behaald en wat waren hierbij succesfactoren en knelpunten? • Wat betekent dit voor het vervolg? Op basis van monitoring kunnen beleidsonderdelen gehandhaafd of bijgesteld worden, en een plek krijgen in de uitvoeringsagenda. Vanuit de Agenda Jeugd en Onderwijs wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de resultaten van het beleid en de eventuele verbeteracties.

Beleidsplan Onderwijsachterstanden 2023-2026 Gemeente Zeist

22

7. Financieel kader 7.1 Budgetten De OAB-activiteiten worden bekostigd uit de (geoormerkte) gemeentelijke OAB-uitkering van het Rijk, aangevuld met gemeentelijke middelen. Tevens is vanuit de vorige beleidsperiode een reserve opgebouwd, onder andere omdat vanwege COVID-19 niet alle activiteiten doorgang hebben kunnen vinden. 50% van de middelen van 2022 mogen overgeheveld worden naar de nieuwe beleidsperiode, daar maakt de gemeente Zeist dan ook gebruik van. Daarnaast ontvangen de schoolbesturen zelf ook OAB-budgetten. Voor de specifieke OAB-uitkering gaat met ingang van 2023 een nieuw tijdvak in van vier kalenderjaren. In het begin van een kalenderjaar ontvangt de gemeente een voorlopige beschikking en in het najaar de definitieve beschikking. De voorlopige beschikking voor 2023 bedraagt €1.422.832,-. De gemeente dient de besteding van de specifieke uitkering jaarlijks te verantwoorden aan het Rijk. De opgebouwde reserve vanuit de beleidsperiode 2019 – 2022 bedraagt begin 2022 €532.888,- en het totaal wordt jaarlijks aangevuld met zo’n €386.952,- aan gemeentelijke middelen.

7.2 Besteding van de budgetten Het onderwijsachterstandenbeleid wordt hoofdzakelijk uitgevoerd door onze samenwerkingspartners. Aan de hand van de ‘Subsidieregeling Peuteropvang en Voorschoolse Educatie’ kunnen kinderopvangorganisaties subsidie aanvragen voor de uitvoering van peuteropvang en voorschoolse educatie. Andere partners ontvangen ook subsidie, zoals de GGD regio Utrecht voor de uitvoering van het indiceren en toeleiden voor VVE, MeanderOmnium voor de Pedagogische Kennislijn en het onderwijs voor de Schakelklassen. Resterende middelen zet de gemeente in voor projecten in het kader van bovengenoemde ambities en doelstellingen, het laten uitvoeren van onderzoek, het monitoren van het beleid en communicatiemiddelen.

Beleidsplan Onderwijsachterstanden 2023-2026 Gemeente Zeist

23