RIB23.020 Eenzaamheid

N

NI | |

Publiekshal « Het Rond 1, Zeist

www.zeist.nl = www.twitter.com/gemeentezeist

Postbus 513, 3700 AM, Zeist

www.facebook.com/gemeentezeist

Telefoon 14 030 = zeist@zeist.nl

Gemeente Zeist

Aan de gemeenteraad

Datum

Ontv. Gr the Al- 02 _ 2023 Rib 23.020

15 februari 2023

Ons kenmerk

135168

Uw kenmerk

Bijlage(n)

drie

Behandeld door

Onderwerp

Eenzaamheid

Marcel van der Vaart

Portefeuillehouder

Wethouder Hoogstraten

Geachte leden van de raad,

De afgelopen jaren is veel in gang gezet om eenzaamheid in gemeente Zeist te verminderen ofte voorkomen. In deze brief informeren wij u over de voortgang. Eenzaamheid in gemeente Zeist Een veel gebruikte definitie van eenzaamheid is die van prof. Jenny de Jong-Gierveld: “Eenzaamheid is het subjectief ervaren van een onplezierig of ontoelaatbaar gemis aan (kwaliteit van) bepaalde sociale relaties. Het kan zijn dat het aantal contacten dat men heeft met andere mensen geringeris dan men wenst. Het kan ook zijn dat de kwaliteit van de gerealiseerde relaties achterblijft bij de wensen.”

Eenzaamheid is je niet verbonden voelen. Je ervaart een gemis aan een hechte, emotionele band met anderen (emotionele eenzaamheid). Of je hebt minder contact met andere mensen dan je wenst (sociale eenzaamheid). Eenzaamheid gaat gepaard met kenmerken als negatieve gevoelens van leegte, verdriet, angst en zinloosheid en met lichamelijke of psychische klachten. Eenzaamheidgevoelens kunnen invloed hebben op je gezondheid, welzijn en kwaliteit van leven. In de gemeente Zeist voelt ruim een vijfde (20,6%) van de ouderen zich emotioneel eenzaam. Dit neemt toe met het stijgen van de leeftijd en bij mensen zonder partner. Ruim een kwart van de ouderen (25,2%) geeft aan sociaal eenzaam te zijn, dit betreft vooral mensen met weinig sociale contacten. Uit recent onderzoek door de GGD — zie bijgevoegde evaluatie. 75+ huisbezoekproject Om eenzaamheid te verminderen zijn we in maart 2021 van start gegaan met een project om 75-plussersthuis te bezoeken. Het huisbezoek is een goed middel om het gesprek aan te gaan. De insteek is laagdrempelig contact te leggen met inwoners, door hen te vragen: “hoe gaat het met u?”. Eenzaamheid is een urgent en ingewikkeld vraagstuk. Mensen praten hier niet zo makkelijk over. Er rust namelijk nog veeltaboe en schaamte op dit thema. De meeste mensen die zich eenzaam voelen, vragen dan ook niet snel om hulp. Een huisbezoek helpt deze eenzaamheid te signaleren.

Austerlitz „ Bosch en Duin « Den Dolder » Huis ter Heide . Zeist

Gedurende het project zijn zo’n 4500 uitnodigingen verstuurd. Meer dan 1000 ouderen, bijna een kwart, hebben zich voor het project aangemeld. Vrijwel de meeste ouderen zijn thuis bezocht door een vrijwilliger, maar het was ook mogelijk om te kiezen voor een telefoongesprek, een gesprek in een wijkcentrum of het maken van een wandeling. MeanderOmnium heeft het project gecoördineerd. De huisbezoeken zijn uitgevoerd door meer dan 50 getrainde vrijwilligers. Het projectis uitgeroepen tot winnaar van de Zeister vrijwilligersprijzen 2022. Ook was er landelijk aandacht voor het project door een bezoek van minister Hugo de Jonge in april 2021. Het project is opgezet door meerdere organisaties vanuit de lokale coalitie eenzaamheid en huisartsen. ledere organisatie had een specifieke rol in het project zoals het verzorgen van de communicatie, het versturen van uitnodigingen, het werven en trainen van vrijwilligers en het bieden van activiteiten. Speciaal voor dit project hebben ouderenorganisaties een klankbordgroep opgericht om meete denken over alle aspecten van het project. Voor het huisbezoekproject is ook het magazine ‘Meedoen in Zeist gemaakt dat tijdens het huisbezoek werd uitgereikt. Dit magazine heeft ouderen op weg geholpen deel te nemen aan activiteiten of lidmaatschap van een vereniging.

Professionele opvolging door een sociaal werker heeft ertoe geleid dat met de signalen ook echt iets is gedaan. Een uitgebreide meting door de GGD (zie bijlage) heeft uitgewezen dat we de juiste doelgroep hebben bereikt en dat dit project veel voor ouderen heeft betekent. Het project was ook van grote waarde voor vrijwillige huisbezoekerszelf.

Voor dit project hebben wij subsidie gekregen van het ministerie van VWS in het kader van het actieprogramma Een-tegen-eenzaamheid en van het Stimuleringsfonds Zorg en Welzijn Zeist (SOZW). Eind september is de Tweede Kamer door Staatssecretaris Van Ooijen (VWS) geïnformeerd over de landelijke vervolgaanpak van het programma Eén tegen eenzaamheid 2022-2025. De gemeente Zeist wordt in dit actieprogramma genoemd als een goed voorbeeld van een duurzame aanpak. Vervolg van het huisbezoekproject Het huisbezoekproject wordt in de toekomst voortgezet als onderdeel van de brede aanpak tegen eenzaamheid in de gemeente Zeist. Met de lokale coalitie eenzaamheid zijn daar afspraken over gemaakt in de vorm van een samenwerkingsovereenkomst. Uit onderzoek (2021) is gebleken dat de kans op eenzaamheid significant toeneemtbij ouderen die alleen wonen of (recent) hun partner hebben verloren. De focus voorhet vervolg van de huisbezoeken ligt daarom op alleenwonende ouderen. Verbreding doelgroep en preventie De afgelopen jaren is veel aandacht uitgegaan naar de doelgroep ouderen, ook ingegeven door het landelijke programma Eén tegen eenzaamheid.

Deze aandacht blijft, maar daarnaast zal de lokale coalitie eenzaamheid zich meer richten op mensen met een migratieachtergrond, mensen met een lager inkomen, mensen met beperkingen, mantelzorgers/mantelzorgontvangers en mensen met verminderde sociale vaardigheden. Specifiek voor eenzame jongeren hebben we het afgelopen jaar project Joinus gehad. Joinusis vooralle jongeren (12-30 jaar) die zin hebben in sociaal contact. Het blijkt echter moeilijk om de jongeren in gemeente Zeist te bereiken en de animo was gering. Om deze reden gaan we dit jaar het aanbodmiddel mentaal welbevinden en ook preventieprojecten voor scholen in zijn totaliteit nader onderzoeken en hierover in gesprek gaan met diverse partijen.

Organisaties van de lokale coalitie eenzaamheid hebben met elkaar afgesproken (meer) in te zetten op preventieve activiteiten en ontmoeting. Voorbeelden hiervan zijn het gezamenlijk organiseren van activiteiten in de Week tegen Eenzaamheid, het organiseren van zingevingsgesprekken, het organiseren van wijkgesprekken rondom bepaalde thema’s, bijvoorbeeld langer zelfstandig thuis wonen, verkenning van uitbreiding van de Gouden Koets, het onder de aandacht brengen van het vitaliteits-en beweegaanbod en het stimuleren van digitale vaardigheden van ouderen (o.a. lpad-cursussen). Voor ondernemers worden workshops georganiseerd over het signaleren van eenzaamheid. Ook het signaalpunt eenzaamheid wordt voortgezet waarbij iedereen die zich zorgen maakt om iemand hulp kan inschakelen. Samenwerking met huisartsen De samenwerking met huisartsen verloopt zeer goed. Zo hebben we het afgelopen jaar gezamenlijk geïnvesteerd in welzijn op recept. Via welzijn op de recept (meedoen in Zeist) kunnen huisartsen en andere eerstelijnszorgverleners mensen met psychosociale problemen (o.a. eenzaamheid) verwijzen naar welzijnsorganisatie MeanderOmnium. Met huisartsen is verder afgesproken om het magazine Meedoen in Zeist Austerlitz « Bosch en Duin « Den Dolder » Huis ter Heide » Zeist

te actualiseren en breed onder ouderen in Zeist te verspreiden. Doel hiervan is dat ouderen zo lang mogelijk actief, vitaal en gezond blijven leven en meedoen. Het magazine moet daarbij dienen als gids en inspiratie in Zeist. De huisartsen nemen het grootste deel van de kosten van dit vernieuwde magazine voor hun rekening. Meer informatie over eenzaamheid kunt u vinden op de website www.meedoeninzeist.nl. Daar staan tevens de resultaten van een onderzoek datis uitgevoerd naar de oorzaken van eenzaamheid onder ouderen. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zeist, de gemeentesecretaris,

EA dr. H.S. Groters

zi mmm

Bijlagen

Flyer huisbezoeken Magazine Meedoen in Zeist

+

Evaluatie huisbezoekproject (GGD)

Austerlitz « Bosch en Duin » Den Dolder . Huis ter Heide . Zeist

Een tegen eenzaamheid: evaluatie 75+-huisbezoekproject “Eenzaamheid is het subjectief ervaren van een onplezierig of ontoelaatbaar gemis aan (kwaliteit van) bepaalde sociale relaties. Het kan zijn dat het aantal contacten dat men heeft met andere mensen geringer is dan men wenst. Het kan ook zijn dat de kwaliteit van de gerealiseerde relaties achterblijft bij de wensen.” (Jong-Gierveld)

Aanpak Eén tegen eenzaamheid gemeente Zeist Om eenzaamheid te verminderen heeft de gemeente Zeist zich in 2019

Huisbezoekproject 75+

aangesloten bij het landelijke actieprogramma Eén tegen eenzaamheid

In dit project gaan vrijwilligers bij ouderen

(www.eentegeneenzaamheid.nl) van het ministerie van Volksgezondheid,

op bezoek om eenzaamheid te voorkomen

Welzijn en Sport (VWS).

of te verminderen. Het project wordt

Dit actieprogramma richt zich op het eerder signaleren en doorbreken

uitgevoerd onder de vlag van ‘Meedoen

van eenzaamheid onder ouderen. Binnen dit programma werken

in Zeist’ een programma van de gemeente en betrokken organisaties

gemeenten, maatschappelijke organisaties en de Rijksoverheid samen om

om meer mensen te laten deelnemen aan de samenleving. In het

eenzaamheid terug te dringen.

huisbezoekproject wordt veel aandacht besteed aan geluk en zingeving. Zo wordt er gewerkt volgens de methodiek van het ‘geluksgerichte werken’.

In kader van dit actieprogramma zijn in Zeist verschillende stappen

Deze methodiek is gebaseerd op positieve psychologie (Bohlmeijer,

gezet om eenzaamheid te voorkomen of te verminderen. Zoals de

Bolier, Westerhof, & Walburg, 2015). Het richt zich niet op problemen

vorming van de lokale coalitie Zeist tegen Eenzaamheid met zo’n 20

die mensen ervaren, maar probeert de negatieve spiraal waar mensen

samenwerkende organisaties. Het aanbod van deze coalitie is divers van

zich soms in bevinden te doorbreken. Het spreekt mensen aan op wat

bijvoorbeeld maatjesprojecten tot sociaal-culturele activiteiten. In juni

zij zelf ervaren als welbevinden, passie en intrinsieke motivatie. In het

2020 is Signaalpunt Zeist tegen eenzaamheid van start gegaan. Dit is

75+-huisbezoekproject wordt samengewerkt met het Centrum voor

een meldpunt waar iedereen die zich zorgen maakt over een eenzaam

Levensvragen in Zuidoost Utrecht. De geestelijke verzorgers van dit

persoon, hulp kan inschakelen.

centrum zijn betrokken om de vrijwilligers van het huisbezoekproject te trainen om in gesprek te gaan over levensvragen.

Onderzoeksopzet Opleidingsniveau respondenten: merendeel van respondenten is hoger opgeleid Onderzoeksvragen • Hoeveel procent van de mensen die de eerste keer aan het eenzaamheidsonderzoek heeft meegedaan is de tweede keer eenzaam? • Wat zijn factoren die hebben bijgedragen aan de verandering in gevoelens van eenzaamheid? • Hoeveel mensen hebben deelgenomen aan het 75+-huisbezoekproject. Welke onderwerpen zijn aan de orde gekomen en wat heeft het bezoek voor de deelnemers opgeleverd? Wat is het rapportcijfer wat voor het project is gegeven? • Welke groepen zijn meer of minder positief over het 75+-huisbezoekproject?

Wetenschappelijk onderwijs Hoger beroepsonderwijs Hoger algemeen en voorbereidend wetenschappelijk onderwijs Middelbaar beroepsonderwijs en beroepsbegeleidend onderwijs Middelbaar algemeen voortgezet onderwijs Lager of voorbereidend beroepsonderwijs Lager onderwijs Geen opleiding 0

5

10

15

20

25

Percentage Een kleine vijf procent van de respondenten heeft geen opleiding of alleen lager onderwijs.

Respons:

Vragenlijst bevatte de volgende onderwerpen:

5.538 zelfstandig wonende ouderen

• Eenzaamheid: Eenzaamheidsschaal van de Jong Gierveld & van Tilburg (1999).

Steekproef 4.320 zelfstandig wonende ouderen

• Sociale contacten: onder sociale contacten is verstaan de frequentie van het contact met familieleden, buren en

Respons 2021: 1.803 (42%)

vrienden. Van sociale isolatie is sprake als men niet iedere week contact had met familie, vrienden en/of buren.

1.266 met persoonlijke code

• Geluk: Betrof een vraag over hoe vaak men de afgelopen

537 geen persoonlijke code

maand gelukkig was geweest. • Participatie: er is gevraagd naar frequentie van

80 overleden/verhuisd

1.186 ouderen een vragenlijst gestuurd

vrijwilligerswerk, activiteiten van een vereniging en het geven van mantelzorg.

Respons 2022: 764 (64%)

• Gebruik en waardering van zorg. • Huisbezoekproject: er is gevraagd of men mee had gedaan

1186 ouderen die in 2021 een vragenlijst hadden ingevuld kregen in 2022

aan het huisbezoekproject, welke onderwerpen besproken

opnieuw een vragenlijst toegestuurd. Uiteindelijk vulden 764 personen de

zijn en wat het gesprek heeft opgeleverd. Ook is gevraagd

vragenlijst in. De gemiddelde leeftijd van de respondenten is 80,9 jaar.

een rapportcijfer voor het 75+ huisbezoekproject te geven

De jongste respondent was 76 jaar en de oudste 102 jaar. 354 mannen

en waardering van de telefonische nabelronde.

(46,3%) en 410 vrouwen (53,7%) namen deel aan het onderzoek.

Risicogroepen eenzaamheid 85-plussers zijn eenzamer dan 85-minners

Mensen (die samenleven) met een

Emotionele eenzaamheid

partner zijn minder eenzaam

Dit treedt op als iemand een hechte, intieme band mist met één andere

Met partner

51%

47,9% 36,2%

<85

persoon, meestal de levenspartner.

Zonder partner

85+

Ruim een vijfde (20,5%) van de respondenten is emotioneel eenzaam. Dit betreft vaker de mensen van 85 jaar en

24,2%

ouder als de mensen met weinig sociale contacten (34,7%) en de mensen die niet samenwonen met een partner (21,1%).

Sociale eenzaamheid Hierbij gaat het vooral om het ontbreken van contacten met mensen waarmee iemand bepaalde gemeenschappelijke kenmerken deelt, zoals vrienden, kennissen of collega’s. Ruim een kwart (25,2%) van de respondenten geeft aan sociaal

Sociale eenzaamheid- sociale

Mensen (die samenleven) met een partner

contacten

zijn minder sociaal eenzaam

eenzaam te zijn, dit

Minder dan 1x per week

betreft vaker mensen met weinig sociale verschil tussen mensen jonger of ouder dan 85

58,4%

1x per week of vaker

contacten. Er is geen

Woont samen met partner

Woont alleen zonder partner

32,1%

20,9%

17,2%

jaar.

Sociale contacten Van de respondenten heeft 80,3% minstens 1 keer per week contact met

Mensen die minder contact hebben met familie, vrienden of buren

familieleden, 67,7% heeft minimaal 1 keer per week contact met goede

vaker (zeer) ernstig eenzaam (25% is (zeer) ernstig eenzaam) dan

vrienden of kennissen en 72,2% heeft minstens 1 keer per week contact

mensen die wel minimaal 1 keer per week contact hebben (5,3% is

met buren of mensen in de straat. Ruim 11 procent van de respondenten

(zeer) ernstig eenzaam.

heeft niet iedere week contact met familie, vrienden of buren. Mensen met een partner hebber vaker contact met familie, vrienden of buren dan mensen zonder partner. 92,3%

Met partner

85,6% Zonder partner

Mensen die familie, vrienden of buren minder dan 1 keer per week zien geven vaker aan sociaal eenzaam te zijn in verhouding met mensen die familie, vrienden of buren wel 1 keer of vaker zien.

Mensen die meer sociale contacten hebben zijn minder eenzaam

Mensen met minder sociale contacten zijn eenzamer geworden

70

80

60

70 60 Percentage

Percentage

50 40 30 20

40 30 20

10 0

50

10 Niet eenzaam

Matig eenzaam

Ernstig eenzaam

0

Zeer ernstig eenzaam

Mate van eenzaamheid

Eenzaamheid verslechterd

Eenzaamheid gelijk gebleven

Eenzaamheid verbeterd

Verandering in gevoelens van eenzaamheid tussen 2021-2022

Minder dan 1 keer per week contact met familie, vrienden of buren

Minder dan 1 keer per week contact met familie, vrienden of buren

Minimaal 1 keer per week contact met familie, vrienden of buren

Minimaal 1 keer per week contact met familie, vrienden of buren

Geluk 75-plussers zijn zich tussen 2021 en 2022 gelukkiger (1x per week

Mensen met meer sociale

Mensen die zich (zeer) ernstig

of vaker gelukkig voelen) gaan voelen

contacten zijn gelukkiger

eenzaam voelen zijn minder gelukkig

95,9%

94,2%

87,6%

2021

95,6% 81%

1x per week sociale contacten

2022

75,5%

Minder dan 1x per week sociale contacten

Zeer ernstig eenzaam

Niet of maitig eenzaam

Participatie Vrijwilligerswerk

Respondenten die vrijwilligerswerk doen zijn iets gelukkiger dan

Het merendeel van de respondenten doet zelden of nooit vrijwilligerswerk

respondenten die geen vrijwilligerswerk doen

4,2%

Mensen die samenleven met een partner doen

96,4%

93,2%

meer vrijwilligerswerk dan mensen die niet

20,4%

samenleven met een partner (respectievelijk 65,3%

10,1%

43% en 27,5%). Mannen doen significant meer

Zelden of nooit

Maandelijks of vaker

vrijwilligerswerk dan vrouwen (respectievelijk 41,6 en 28,5%).

Zelden of nooit

Wekelijks

Maandelijks

Dagelijk

Respondenten jonger dan 85 jaar doen vaker

Respondenten die zelden of nooit vrijwilligerswerk doen zijn

vrijwilligerswerk

vaker eenzaam 80

80

Jonger dan 85 jaar

70

85-plusser

60 50 40 30

60 50 40 30 20

20

10

10 0

Zelden of nooit vrijwilligerswerk Maandelijks of vaker vrijwilligerswerk

70

Percentage

Percentage

90

Zelden of nooit

Maandelijks

Wekelijks

Dagelijk

0

Niet eenzaam

Matig eenzaam

Ernstig eenzaam

Zeer ernstig eenzaam

Deelname aan 75+-huisbezoekproject Onderwerpen besproken tijdens het 75+-huisbezoek naar leeftijdsgroep

24,7% van de respondenten heeft deelgenomen aan het

Gezondheid

75+-huisbezoekproject.

Eenzaamheid Zelfstandigheid

Wijze van deelname huisbezoekproject

Behoefte aan hulp/ondersteuning Mobiliteit en vervoer

Wandeling

Sociale contacten

In een wijkcentrum

Vrijetijdsbesteding/activiteiten

Beeldbellen

Vrijwilligerswerk

Telefoongesprek

Jonger dan 85 jaar 85-plusser

Financiën

Huisbezoek

Anders 0

10

20

30

40 50 Percentage

60

70

80

90

0

10

20

30 40 Percentage

50

60

70

Opbrengst 75+-huisbezoekproject Op de vraag wat het gesprek had opgeleverd gaf 20,8% van de respondenten die een huisbezoek (n=168) had gehad aan dat het gesprek niets had opgeleverd. Dit werd met name gerapporteerd door respondenten ouder dan 85 jaar (31,7%) i.v.m. ouderen jonger dan 85 jaar (17,3%). Echter het merendeel van de respondenten (79,2%) was wel positief. Uit het onderzoek bleek met name dat mensen door het gesprek beter wisten waar ze met hun hulpvraag naartoe konden gaan. Ook zijn in ruim een kwart van de gesprekken wensen en behoeftes besproken en geven respondenten aan beter op de hoogte te zijn van activiteiten. In 15,5% van de gevallen heeft het huisbezoek de hulpvraag beantwoord. Ruim vijf procent van de respondenten, die hadden deelgenomen aan het huisbezoekproject gaven aan door het gesprek in contact gekomen te zijn met andere mensen.

Opbrengst 75+-huisbezoekproject volgens respondenten die aan

Deelname 75+-huisbezoekproject - eenzaamheid

project meededen

80 70

Hulpvraag is beantwoord

60 Percentage

Weet waar ik met mijn vragen terecht kan Meer contact met andere mensen Meer deelname aan (ontmoetings)activiteiten

50 40

Deelgenomen

30

Niet deelgenomen

20

Meer op de hoogte van organisaties en activiteiten

10 0

Actief worden als vrijwilliger Weet beter hoe zelfstandig te wonen

Niet eenzaam

Matig eenzaam

Ernstig eenzaam

Zeer ernstig eenzaam

De personen die aan het 75+-huisbezoek hebben

Wensen en behoeftes zijn besproken

deelgenomen zijn significant eenzamer dan de personen

Signalen gedeeld over mijn buurt

veroorzaakt door het feit dat mensen die (zeer) ernstig

die daar niet aan hebben deelgenomen. Dit wordt mogelijk eenzaam waren significant vaker aan het huisbezoekproject deelnamen dan mensen die niet of matig eenzaam waren

Anders. namelijk 0

((zeer) ernstig eenzaam in 2021: 57,1% neemt deel aan het 10

20 30 Percentage

40

50

75+-huisbezoekproject versus 21,8% van de mensen die matig of niet eenzaam waren).

Nabelronde huisbezoekproject

Percentages naar type opbrengst Verhelderend gesprek

Enige tijd na het 75+-huisbezoekproject

Er werd doorgevraagd naar wensen en behoeften

kunnen mensen nagebeld zijn door een medewerker

Geholpen om tot oplossing voor mijn vraag te komen

van het project. 45,2% van de mensen (70

Tot nieuwe inzichten gekomen

respondenten) die aan het 75+-huisbezoek

Heeft geholpen om optimaal in de samenleving mee te doen

hebben meegedaan (155 respondenten) zijn 44,6% van de nagebelde

teruggebeld door een

mensen vond het fijn om

medewerker van het

nagebeld te worden.

huisbezoek project.

Heeft mij uiteindelijk in verbinding gebracht met andere mensen 0

5

10

15 20 Percentage

25

30

Zorg en hulp Veertien procent van de respondenten heeft in het afgelopen jaar geen contact gehad met een zorg- of

Huisarts

hulpverlener. De meeste ouderen hebben dus wel zorg of

POH

hulp gehad. Het vaakst heeft men contact gehad met de

Apotheker

huisarts, de apotheek, de praktijkondersteuner van de huisarts (POH) en de specialist in het ziekenhuis.

Fysiotherapeut Ergotherapeut Consulent Sociaal Team Jonger dan 85 jaar

Casemanager dementie

85-plusser

Medewerker welzijnorganisatie Mantelzorgondersteuner Wijkverpleegkundige Ouderenpsychiater Specialist ouderengeneeskunde Specialist in het ziekenhuis 0

Magazine ‘Meedoen in Zeist’

10

20

30

40 50 60 Percentage

70

80

90

Conclusies

Bijna de helft (46,6%) van de respondenten kent het magazine ‘Meedoen in Zeist’

• 75+-huisbezoekproject: o Een kwart van de respondenten heeft deelgenomen aan het 75+-huisbezoekproject. o Het merendeel van de respondenten (79,2%) was positief over het 75+-huisbezoekproject. o Deelnemers aan het 75+-huisbezoekproject waren significant vaker

M in Zeedo eis en t

Het magazine wordt positief

eenzaam in 2021 dan mensen die hier niet aan hadden deelgenomen. Het

beoordeeld en krijgt een

zou een reden kunnen zijn geweest om aan het project deel te nemen.

gemiddeld rapportcijfer van:

o Bij ruim 27% van de respondenten ging het gesprek over eenzaamheid. Maar ook sociale contacten en zelfredzaamheid werden besproken. o Men wist door het gesprek beter waar ze met hun hulpvraag naartoe

7,5

konden gaan. In 15,5% van de gevallen heeft het huisbezoek de hulpvraag beantwoord. Ruim vijf procent van de respondenten, die hadden deelgenomen aan het huisbezoekproject gaven aan door het gesprek in contact gekomen te zijn met andere mensen. • Telefonische nabelronde onder deelnemers 75+-huisbezoekproject: o 45,2% van de mensen die aan het 75+-huisbezoek hebben meegedaan zijn teruggebeld door een medewerker van het huisbezoek project. o 44,6% van de nagebelde mensen vond het fijn om nagebeld te worden.

Colofon

In opdracht van Programma Eén tegen eenzaamheid: Carolien Plevier, GGD regio Utrecht Evelien Nijland (ontwerp), GGD regio Utrecht

GGD regio Utrecht Postbus 51 3700 AB Zeist

T. 030 608 608 6 E. Info@ggdru.nl I. www.ggdru.nl

Uitgave © GGD regio Utrecht December 2022

t e h t a a g e Ho et u? m

Huisbezoeken 75+ Over ons Huisbezoeken 75+ is een initiatief van de gemeente Zeist en welzijns­ organisatie MeanderOmnium, in samenwerking met: • Sociaal Team • Huisartsenpraktijken Zeist • KBO-PCOB • Algemene Seniorenvereniging Zeist • Vrienden van het Binnenbos • GGD Regio Utrecht • Het Bezinningshuis • Samen voor Zeist • Humanitas afdeling Heuvelrug • Werkplaats Senioren-coach • Het Gilde • Coöperatie Austerlitz Zorgt • Stichting Vier het Leven • Kerk en Samenleving Zeist • De Zonnebloem, afdeling Zeist • Centrum voor Levensvragen Zuidoost Utrecht

Het initiatief wordt gefinancierd door • SOZW - Zeist (Stimuleringsfonds voor Zorg en Welzijn) • ZonMW (Actieprogramma Eén tegen eenzaamheid, ministerie van VWS) • Gemeente Zeist

Voor vragen kunt u bellen met: MeanderOmnium Telefoon 030 - 694 04 00 of mailen naar 75plushuisbezoek@meanderomnium.nl Actuele informatie vindt u op de website www.meedoeninzeist.nl

De vrijwilligers die bij u langs komen hebben een legitimatiepas met daarop ons logo, de naam van de persoon in kwestie en een foto. Zo weet u wie er bij u voor de deur staat.

Andere mogelijkheden De huisbezoekers houden zich uiteraard aan de maatregelen van het RIVM. Maar u en de vrijwilliger moeten zich hierbij wel prettig voelen. Naast het huisbezoek bieden we daarom ook andere opties aan voor persoonlijk contact.

Langer vitaal, veilig en gelukkig

Persoonlijk contact is in iedere vorm mogelijk

U kunt ook kiezen voor: • samen een wandeling maken. • afspreken op een locatie in de wijk, bijvoorbeeld in een wijkservicepunt of een wijkinloophuis. • een telefoongesprek. • een digitaal contact.

Zo meldt u zich aan Aanmelden kan eenvoudig door te bellen naar 030 - 694 04 00 of te mailen naar 75plushuisbezoek@meanderomnium.nl Inwoners van Austerlitz kunnen zich aanmelden bij dorpsondersteuner Marianne Veenema, telefoon: 06 3061 0451, e-mail: dorpsondersteuner@austerlitzzorgt.nl

De gemeente vindt het belangrijk dat het goed gaat met alle inwoners, waaronder u als oudere in Zeist. Daarbij is het onze wens dat u met plezier woont, gelukkig bent en weet waar u terecht kunt voor eventuele activiteiten of hulp.

De huisbezoekers zijn goed bekend in uw wijk en laten ook het magazine ‘Meedoen in Zeist’ bij u achter, vol met inspirerende verhalen van leeftijdsgenoten.

Huisbezoek

Na het gesprek?

De gemeente Zeist is met meerdere organisaties een project gestart om ouderen boven de 75 jaar thuis te bezoeken om te vragen hoe het met u gaat en waaruit uw behoeften en wensen bestaan. Waar wordt u gelukkig van?

Wanneer u het fijn vindt om van ons een bezoek te ontvangen, maken we een afspraak.

In overleg met de huisbezoeker bepaalt u wat het vervolg is. Was het een goed gesprek en wilt u het hierbij laten? Prima. Heeft u behoefte aan nog een gesprek of een activiteit waaraan u zou willen deelnemen? Dat kan, we helpen u graag verder. Uw gegevens worden nooit zonder toestemming aan derden doorgegeven.

Het bezoek duurt ongeveer een uur. Als u het prettig vindt, kunt u iemand vragen aanwezig te zijn bij dit gesprek, bijvoorbeeld een familielid, een goede buur of een kennis.

U kunt ook het aanmeldformulier invullen en retourneren. Bij de aanmelding kunt u doorgeven of u een huisbezoek wenst of gebruik wilt maken van een van de andere mogelijkheden.

Ga mee wandelen met Ommetje Zeist

Creatief bezig zijn en ontmoeting bij de creagroep

‘Het Mauritshuis vond ik heel mooi’

Soepel en lenig blijven in het zwembad

Meedoen in Zeist

Maart 2021

e e n g i d s vo l i n s p i r at i e va n e n vo o r s e n i o r e n u i t z e i s t

Inhoud en Lies gaan samen 2 Greet op stap Lies van Maurik (76) komt al jaren als vrijwilligster van de Zonnebloem bij Greet Nickel (85) thuis.

4

Dagjes uit zijn gezellig en ook momenten van ontmoeting. Gert Molenaar vertelt erover.

8

Zeist: aansluiten en 6 Ommetje wandelen maar! Wandel elke week een half uur mee in Zeist, Den Dolder of Huis ter Heide met Sportief Zeist. In Austerlitz kunnen ouderen wandelen met Austerlitz Zorgt.

16

Aysma biedt plek aan oudere migrantenvrouwen Migrantenvrouwen van 65 jaar en ouder uit Zeist-West hebben zich verenigd in Aysma.

18

Digitaal meedoen dankzij iPadcursus Wie als oudere wil gaan werken met de iPad, kan leren hoe het moet op de gratis iPadcursus.

‘Het Mauritshuis vond ik heel mooi’

Ruud zet zich in als vrijwilliger ‘De verschillende taken geven mij zin en heel veel plezier en energie.’

en lenig blijven in het zwembad 10 Soepel ‘Eerst dacht ik: is dat wel wat, zwemmen in zo’n binnenzwembad? Maar het is heerlijk.’

12 Creagroep Voor Mary van Rijswijk (75) werkt de creagroep als een vrolijkheidspilletje. buurt helpt elkaar’ 14 ‘De In Binnenbos in Zeist-Oost bedachten ze de Gouden Koets, die mensen die slecht ter been zijn ophaalt en thuisbrengt. Zorgt verbindt inwoners met zorg, eten 20 Austerlitz en uitjes ‘Er is altijd iemand waar op je kan terugvallen en dat geeft rust.’ laat mensen weer meedoen 22 Signaalpunt Wie zich eenzaam voelt of iemand kent die eenzaam is, kan bellen naar het Signaalpunt Eenzaamheid. ‘Dat telefoontje kan je situatie veranderen.’ voor geestelijke verzorging 24 Aandacht Bij ouder worden en blijven meedoen hoort ook praten over levensvragen en zingeving. 25 Aanbod organisaties 37 Index: snel vinden wat u zoekt 38 Colofon

Voorwoord Iedereen in onze gemeente moet kunnen meedoen. Dat geldt ook voor u als oudere. Misschien bent u een actieve oudere die er nog steeds veel op uit gaat. Of misschien bent u minder mobiel, zit u veel thuis en zou u graag meer contact willen of meer willen ondernemen. Of misschien zit u daar ergens tussenin. Inspirerende verhalen Wat uw situatie ook is, bij u in de buurt zijn er altijd mogelijkheden voor koffie en een praatje (ook bij u thuis), ondersteuning bij bijvoorbeeld boodschappen doen of vervoer, doen aan sport en bewegen en andere activiteiten. U leest er alles over in deze speciale senioreneditie van Meedoen in Zeist. U vindt hierin informatie van verschillende organisaties

en inspirerende verhalen van senioren zoals u. In deze verhalen laten oudere inwoners uit Zeist zien hoe ze meedoen, elk op hun eigen manier. De een vindt betekenis en plezier in het doen van vrijwilligerswerk of door lid te zijn van een seniorenvereniging. De ander vindt dat in meedoen aan een creatieve groep of workshop, of door koffie­ ochtenden te bezoeken in de wijk.

Hartverwarmend Mooi en hartverwarmend vind ik het verhaal van Lies van Maurik en Greet Nickel. Lies is 76 jaar en als vrijwilligster van de Zonnebloem bezoekt ze al langere tijd de 86-jarige Greet. Dankzij Lies kan Greet, die slechtziend is, erop uit. Samen hebben ze al veel ondernomen en dat geeft hen beiden merkbaar veel plezier. Het is prachtig om te zien dat de vrouwen een innige band met elkaar hebben gekregen en er sprake is van echt contact en vriendschap. Dat is toch wel het mooiste wat meedoen kan opleveren. Ik wens u veel leesplezier en inspiratie om mee te doen! Marcel Fluitman Wethouder

Meedoen in Zeist

1

Greet en Lies gaan samen op stap Zonnebloem-vrijwilligster Lies van Maurik komt aangefietst bij het huis van Greet Nickel in Zeist-Noord. Eenmaal binnen vraagt ze meteen hoe het met Greet gaat en of ze moet helpen met de koffie. Greet, die niet zo goed meer ziet, slaat het aanbod af. ‘Nee, het lukt wel.’ Even later zegt ze: ‘Kun je toch komen helpen?’ Lies: ‘Wat is er meisje?’

2 Meedoen in Zeist

De twee vrouwen van respectievelijk 76 (Lies) en 85 jaar (Greet) noemen elkaar ‘meisje’. Het geeft aan hoe vertrouwd ze met elkaar zijn en hoe gesteld ze zijn op elkaar. Greet zegt: ‘Ik kan je niet missen, Lies!’ Greet is al twintig jaar aangesloten bij de Zonnebloem en kan dan ook veel vertellen over wat deze organisatie allemaal te bieden heeft. Ze voelt zich er helemaal thuis. Ze zegt dat bij de Zonnebloem een wij-sfeer heerst. Ze heeft daar haar vrienden. ‘Ze bieden mij gezellige middagen en vóór corona gingen we ook dagjes uit, dat was erg leuk. Zo ontmoet je nog eens mensen, mensen die willen babbelen en dingen doen’, zegt Greet.

Ezelopvang Samen geven de dames het ene na het andere voorbeeld van wat er allemaal te doen is: lekker kleppen met elkaar, een borreltje drinken, filmpje kijken en luisteren naar sprekers die vertellen over diverse onderwerpen, zoals Rusland of de Tweede Wereldoorlog. En naar musea gaan, zoals het orgelmuseum in Hilvarenbeek, waar ze nog gedanst hebben. Lies: ‘En we zijn ook samen weggeweest. Dat kan ook bij de Zonnebloem. Een een-op-een-uitje.’ Omdat Greet niet meer zo goed ziet had Lies iets leuks bedacht. Zij wilde Greet een keer verrassen en iets doen wat voor Greet een mooie belevenis was. ‘Greet, weet je nog waar we naartoe zijn geweest saampjes?’ vraagt ze. Greet denkt even na: ‘Ja, hoe heette dat nou? Was het niet de kamelenopvang…?’ Lies: ‘Nee, het was de ezelopvang.' < Greet (rechts) en Lies (links) zijn door het jarenlange contact erg op elkaar gesteld geraakt

Bij de Ezelsociëteit aan de Zwitserse­­­kade kon Greet de ezels aaien. Ze kon de ezels aanraken en zo was het een belevenis die paste bij wat zij kan. ‘Ja, dat was erg leuk’, herinnert Greet zich.

Draaimolen Lies wijst naar een foto: ‘Nog een uitje van ons samen zie je daar op de foto. We zijn naar de Pyramide van Austerlitz geweest.’ Greet: ‘Oh ja, dat was ik alweer vergeten.’ Lies, grappend: ‘Dat is de leeftijd, jammer voor jou.’

“Ik ga het doen hoor, in de draaimolen!”

Eigen omgeving Greet woont al 58 jaar in Zeist-Noord. Ze wil hier graag nog lang blijven wonen. Ze voelt zich er thuis. En ze voelt zich ook al twintig jaar thuis bij de Zonnebloem. Lies is nu tien jaar vrijwilliger bij de organisatie en doet dit met veel plezier. Ze vertelt dat ze richting

Ontmoeting en erop uit De Zonnebloem biedt huisbezoeken aan van vrijwilligers die in de buurt wonen. Kunt u door een lichamelijke beperking niet goed meer naar buiten, dan kunt u met een vrijwilliger een kop koffie drinken of er samen op uit gaan. Ook Humanitas biedt deze mogelijkheid. Zij koppelen iemand die ondersteuning kan gebruiken aan een vrijwilliger en zij worden elkaars maatje. Kijkt u voor de gegevens van de Zonnebloem op pagina 36 en voor Humanitas op pagina 30.

Er ontstaat een beetje een komisch gesprek tussen de twee dames. Want bij de Pyramide moest Greet van Lies in de draaimolen. Lies: ‘Ik zei: “We gaan gek doen.” En toen zei Greet: “Ik ga het doen hoor, in de draaimolen!” En ja hoor, ze ging in de draaimolen! We hebben toch een lol gehad. Maar toen kon ze er niet meer af komen en moest ik je helpen, hè Greet?’ Greet lacht: ‘Het was zo leuk!’

haar pensioen op zoek was naar vrijwilligerswerk en op tv een spotje van Danny de Munk zag over de Zonnebloem. Lies: ‘Toen dacht ik: dat is iets voor mij. Voor mij is het fijn om naar de mensen toe te gaan en contact te hebben met mensen in mijn eigen omgeving.‘ Greet: ‘De hele week is Lies op de klep, maar niet in het weekend, dan blijft ze thuis.’ << Meedoen in Zeist

3

Dagjes uit met Stichting Senior Support

‘Het Mauritshuis vond ik heel mooi’ ‘Eigenlijk weet ik niet meer zo goed hoe ik bij de dagjes uit terecht kwam. Ik denk dat er bij mij een keer een brief in de brievenbus is gedaan en dat ik me toen heb aangemeld’, vertelt Gert Molenaar. Gert Molenaar is 84 jaar. Hij woont in Zeist-Oost en vertelt thuis bij een kopje thee over zijn ervaringen met de dagjes uit van Stichting Senior Support. Vroeger werkte hij voor jeugdwerk, samen met zijn vrouw. Nu brengt hij zijn tijd onder meer door met lezen, schaken, postzegels verzamelen en legpuzzels maken. In 2009 is bij de vrouw van Gert de ziekte van Alzheimer vastgesteld. In 2014 ging zij naar het verzorgingstehuis de Amandelhof en sindsdien woont Gert alleen in het huis. ‘De eerste keer dat ik ben meegegaan met een dagje uit was vlak nadat mijn vrouw op de Amandelhof gingen wonen’, zegt hij.

4 Meedoen in Zeist

Wat voor activiteiten onderneemt hij met de dagjes uit? Gert: ‘Er zijn heel veel verschillende uitjes. Zo weet

is een goeie vraag… We zijn een keer in de buurt van het Binnenhof in Den Haag bij een museum geweest. Hoe heet dat nou? Oh ja, het Mauritshuis. Dat vond ik heel mooi. En er was een vaartocht van de Biesbosch naar Kinderdijk, waar we ook de molens hebben bekeken. We zijn naar verschillende musea geweest, onder andere ook naar het Drents Museum in Assen.’

‘Ik kom vaak dezelfde mensen weer tegen bij andere uitjes.’ ik nog dat we met een tractor een keer op het strand zijn geweest en reden we heen en terug. We gingen naar rechts en weer terug naar links en dat was alles. Ik ben met deze tocht één keer mee geweest. Er stond aardig wat wind dus het schommelde heen en weer.’ Wat vond u het leukste uitje? Gert moet even nadenken. ‘Dat

Gert gaat ongeveer een keer in de maand mee met dagjes uit. De activiteiten zijn gevarieerd, het wordt allemaal goed verzorgd en er gaan begeleiders mee. Hij kent inmiddels al aardig wat mensen. ‘Ik kom vaak dezelfde mensen weer tegen bij andere uitjes,’ geeft hij aan. <<

Gert Molenaar met een van zijn legpuzzels

Mee met dagjes uit In Zeist organiseren Stichting Senior Support, de Zonnebloem en Stichting Vier het Leven dagjes uit. Bij Stichting Senior Support kunnen 2 personen mee. Een rollater of rolstoel kan ook mee, u moet wel zelfstandig de bus in en uit kunnen. Stichting Vier het Leven organiseert culturele activiteiten, waarbij u thuis wordt opgehaald door een vrijwilliger om samen naar het theater of museum te gaan. Vanwege de coronamaatregelen kan het zijn dat de uitjes niet doorgaan. Meer informatie over Stichting Senior Support vindt u op pagina 33. Stichting Vier het Leven vindt u op pagina 35 en de Zonnebloem op pagina 36.

Meedoen in Zeist

5

Ommetje Zeist: aansluiten en wandelen maar!

Met buurtsportcoach Elyna wandelen door Zeist-West

6 Meedoen in Zeist

Een groepje vrouwen staat op dinsdagmiddag Fijne tijdsbesteding klaar bij De Koppeling om mee te doen met het Dan is er nog Nel die flink doorstapt en voorop loopt. Nel: ‘Ik wandel Ommetje Zeist. Vandaag zijn dat vijf vrouwen. overal mee. Ik wandel op dinsdag mee en op donderdag in Elke week loopt een groepje op een vaste dag hier Kerkebosch, waar ik zelf woon. En op zaterdag wandel ik met nog en tijdstip door de wijk en elke maand heeft een ander clubje. We zijn allemaal een thema zoals fit, gezond eten, lekker in je fanatieke wandelaars. En het is ook nog handig, daarna kan ik meteen lijf en nog veel meer. mijn boodschappen doen. Het is In alle wijken kunnen inwoners aansluiten voor een half uurtje wandelen. Er zijn een aantal verschillende routes, zodat er ook wat variatie in zit. Buurtsportcoach Elyna Kortwijk organiseert vanuit Sportief Zeist het Ommetje. Zij vertelt: ‘In deze wijk zijn we met z’n zessen en iedereen zit er al vanaf dat we begonnen met het Ommetje bij. Dat is nu alweer drie jaar geleden. Hier lopen er alleen vrouwen mee, maar in Centrum doen er ook een paar mannen mee.’

‘Het Ommetje is gezellig. De ene keer loop je met de een en dan weer met een ander. Je laat los wat je wilt loslaten en praat wat over koetjes en kalfjes.’

een fijne tijdsbesteding. Nu kan ik dit doen, vroeger had ik er geen tijd voor. Ik heb gewerkt tot mijn pensioen en daarna moet je andere dingen bedenken.’ <<

Koetjes en kalfjes Het groepje zet zich in beweging en al wandelend vertelt deelneemster Hannie: ‘Ik weet het nog goed dat ik begon met het wandelen. In je eentje is het saai maar zo met een groep is het gezellig.’ Hannie woont nu vijf jaar in Zeist en toen ze hier kwam wonen was het een verrassing voor haar dat Zeist zo mooi en groen is. Dat had ze niet verwacht. Waarom loopt ze eigenlijk mee? ‘Het is goed voor je lijf en je blijft in beweging. Normaal doen we ook koffie na het wandelen en praten we bij. Maar nu in de coronatijd is dat niet mogelijk.’ Voor een andere wandelaarster, Nannie, is het Ommetje een fijne afwisseling van activiteiten. Ze gaat bijvoorbeeld ook naar het wekelijkse sjoelen. Daarnaast legt ze puzzels en maakt ze een praatje met mensen in haar flat. Nannie:

De stappenteller van Hannie geeft 3,3 kilometer aan. Buurtsportcoach Elyna complimenteert.

Meedoen met het Ommetje U kunt Ommetjes lopen in de wijken Noord, West, Centrum, Kerckebosch en in Den Dolder en Huis ter Heide. U maakt een korte wandeling met andere wijkbewoners, per keer wandelen er vijf à zes mensen mee. Het is een gemakkelijke en leuke instap voor wie meer wil bewegen. Wie twaalf keer meedoet krijgt bovendien een goodiebag, een tasje met ‘verrassingen’. Hierin zit onder meer een kaart met een wandelroute van drie kilometer, een flesje water en een doosje thee. Meedoen kan eenvoudig door te komen naar een van de startlocaties. Tijdens coronamaatregelen zijn er aanpassingen om het veilig te houden (bijvoorbeeld wandelen in tweetallen, elk vijf minuten na elkaar). Meer informatie over welke Ommetjes wanneer zijn is te verkrijgen bij Sportief Zeist (zie pagina 34). Wandelaars in Austerlitz kunnen mee met Austerlitz Zorgt (zie voor informatie pagina 26).

Meedoen in Zeist

7

Ruud zet zich in als vrijwilliger ‘De maatschappij heeft mij zoveel kansen gegeven in mijn jeugd en loopbaan, ik wil iets teruggeven aan de Nederlandse samenleving: mijn deskundigheid en creativiteit’, zegt Ruud Delhaas. Hij is sinds een paar jaar vrijwilliger bij POWER Veerkracht op Leeftijd en het Taalhuis Zeist. 8 Meedoen in Zeist

In 2013 is Ruud (75) samen met zijn partner in Zeist komen wonen. Ruud: ‘Na een jaar begon het wel te kriebelen en keek ik uit naar iets dat ik kon doen. Daarom ging ik naar de gezondheidsmarkt, waar ik in gesprek raakte met iemand van de Algemene Seniorenvereniging Zeist. Hij gaf aan dat er net een project van het Gilde was gestart. Dat was POWER Veerkracht op Leeftijd en zo kwam ik daarbij terecht.’

Persoonlijke ontwikkeling voorop bij POWER en het Taalhuis POWER Veerkracht op Leeftijd is voor senioren die willen investeren in hun persoonlijke ontwikkeling, sociale contacten en zinvolle ­activiteiten. POWER begint met vijf workshops waarin deelnemers met elkaar in gesprek gaan over hoe zij in het leven staan en waar op dit moment hun interesses of behoeften liggen. Deze workshops worden begeleid door vrijwilligers. Het Taalhuis Zeist is gevestigd in de Bibliotheek Idea Zeist. Het is de plek waar de vraag naar taal en het aanbod bij elkaar komen. In het taalhuis kan iedereen met een vraag langs komen. Mensen kunnen er informatie of advies krijgen over taal- en computer­cursussen. In het taalhuis is ook een brede collectie aan taalboeken en computerprogramma’s te vinden om zelf mee aan de slag te gaan. Taalhuis Zeist is een samenwerkingsverband tussen Regio­cultuurcentrum Idea (Bibliotheek Idea Zeist), gemeente Zeist en MeanderOmnium. Meer informatie POWER Veerkracht op Leeftijd vindt u op pagina 32 en over het Taalhuis Zeist (Bibliotheek Idea Zeist) op pagina 28. Wilt u meer weten over het doen van vrijwilligerswerk, dan is de Vrijwilligerscentrale uw aanspreekpunt (zie pagina 36).

Aanvullen met nieuwe ideeën Wat houdt POWER Veerkracht op Leeftijd in? Ruud vertelt: ‘De deelnemers van POWER kunnen zich aanmelden voor vijf workshops. Elke workshop heeft een thema dat te maken heeft met levensgebieden van senioren, zoals woonsituatie, leefsituatie, contacten, inspiratie en geestelijke en lichamelijke gezondheid. Bij de workshop krijgen de deelnemers werkbladen, bijvoorbeeld over de balans tussen geven en nemen. Zij maken die werkbladen in twee- of drietallen. En bespreken dit onderling, maar hoeven dit niet met de groep te delen. De informatie is vertrouwelijk.’

POWER geeft de deelnemers de mogelijkheid om verder te kijken en meer mogelijkheden te verkennen. ‘Mensen vullen zichzelf aan met nieuwe ideeën’, zegt Ruud. ‘Mensen sparren samen over wat er te doen is in Zeist en hoe ze hun toekomst zien. Na deze rit kunnen zij medestanders vinden voor na de cursus. Hieruit ontstaan kringen. Zo heb je een leeskring of activiteitenkring. Of je komt als groep gewoon bij elkaar voor de gezelligheid en als stimulans. De mogelijkheden zijn eindeloos: je kunt je ergens bij aansluiten of een nieuwe groep starten!’

Groningen. Die achtergrond speelt mee in het vrijwilligerswerk dat hij doet voor POWER en het Taalhuis. Mensen begeleiden en helpen naar een volgende stap is iets wat hij graag doet en wat past bij zijn vroegere werk. Het biedt hem de mogelijkheid weer in de rol te stappen van begeleider. Daarbij kan hij mensen helpen bij de keuzes in hun leven, zoals bij POWER. En bij het Taalhuis wil Ruud ervoor zorgen dat mensen niet meer bang zijn om Nederlands te praten. Een conversatiegroep anderstaligen komt wekelijks twee uur bij elkaar in de bibliotheek.

Plezier en energie

Ruud heeft door het vrijwilligers­ ­­werk zijn draai gevonden. ‘De verschillende taken geven mij zin en heel veel plezier en energie,’ besluit hij. <<

Tijdens zijn werkende leven was Ruud studentbegeleider bij de lerarenopleiding biologie in

Meedoen in Zeist

9

Soepel en lenig blijven in het zwembad Lies Burgmans (73) gaat elke week met haar man Hans (74) naar zwembad Dijnselburg voor een les Meer Bewegen voor Ouderen. ’Eerst dacht ik: is dat wel wat, zwemmen in zo’n binnenzwembad? Maar het is heerlijk. Het water is 32 graden en de hoeveelheid chloor valt heel erg mee. Als je eenmaal in het water bent, wil je er niet meer uit,’ vertelt Lies in hun huis in Zeist-Oost. Meer Bewegen voor Ouderen wordt ook wel aquagym genoemd, ofwel gymnastiekoefeningen in water. Het gebeurt allemaal in het sta-gedeelte van het zwembad.

10 Meedoen in Zeist

Een instructeur geeft een flink aantal oefeningen, soms begeleid door een ondersteunend muziekje. De deelnemers doen op hun eigen tempo mee.

Stijve benen ‘Het is een gezellige groep van denk ik allemaal mensen van 75+. We doen eerst een half uur oefeningen. Deze week deden we nek en hals. Onze instructrice Monique zei: “Zet je voeten op kwart voor drie.” Maar ik zei: “Wij blijven met onze voeten steken bij kwart over twee.” Zo soepel zijn wij niet meer met onze stijve benen,’ grapt Lies. Elke week is er in de les aandacht voor een ander onderdeel van het lichaam. Het is lekker voor de doorbloeding, merkt Lies. ‘En er is een leuk balspel aan het einde. Het is net of je op vakantie bent

als je gooit met zo’n opblaasbal.’ Haar man Hans komt erbij zitten aan tafel. Hij vult aan: ‘Het is goed voor geest en lichaam. Zeker de balansoefeningen, die zijn goed en nuttig voor mensen van onze leeftijd.’ Lies: ‘Het mooie aan Meer Bewegen voor Ouderen is dat mensen met een bepaalde beperking of handicap ook mee kunnen doen.’ Hans: ‘Ze doen dit ook voor ouderen die blind of slechtziend zijn. In het water kun je meer dingen dan buiten het water.’ Lies: ‘Het is heel gezellig. Als de coronamaatregelen dat toelaten drinken we ook altijd na de les met elkaar koffie en thee en kletsen we bij. Hans en ik hebben elkaar, maar voor degenen die alleen zijn is het extra fijn dat ze hier andere mensen kunnen ontmoeten.’ <<

Lies met haar man Hans na de aquagym

In beweging blijven Er zijn in Zeist diverse mogelijkheden om in beweging te blijven. Dat kan met Meer Bewegen voor Ouderen in het warme instructiebad van zwembad Dijnselburg. Lessen zijn er op dinsdag, donderdag en vrijdag op diverse tijdstippen. U vindt actuele informatie op https://sro.nl/ zwembad-dijnselburg/activiteit/meer-bewegen-voor-ouderen/ Woont u in Austerlitz, dan kunt u meedoen aan een beweeggroep voor ouderen van Austerlitz Zorgt (zie voor meer informatie pagina 26). U kunt ook meedoen aan (stoel)yogalessen van Annegje’s Zen en Yoga (zie pagina 27) of buikdansen bij Hadyr (zie pagina 28). En dan is er nog het Ommetje Zeist in diverse wijken. Hierover leest u meer op pagina 6.

Meedoen in Zeist

11

Creatief bezig zijn en ontmoeting bij de creagroep Wanneer Mary van Rijswijk (75) bij Wijk­­­ inloophuis Zeist-West aankomt, begint Doorreen Smit (65) te stralen. ‘Wat ben ik blij je weer een keer te zien!’ Corona heeft duidelijk invloed op de creagroep die door Doorreen (vrijwilliger) wordt begeleid; de vrouwen hebben elkaar een tijdlang niet gezien. Ze beginnen meteen te babbelen over van alles en nog wat, er moet flink worden bijgekletst. Doorreen laat enthousiast enkele zelfgemaakte spullen zien. ‘Kijk, hier liggen onze genaaide viltstukjes en hier de breistukjes. Wij verkopen ze en met de opbrengst daarvan kunnen we weer nieuwe materialen aanschaffen.‘ Tijdens de middagen waarop de creagroep samenkomt wordt er gebreid en geborduurd, maar ook genaaldvilt en geschilderd. Doorreen richtte de creagroep op toen zij om fysieke redenen moest stoppen met haar eigen schoonmaakbedrijf. Ze kwam thuis te zitten en schilderde en tekende in die tijd veel. Zo ontstond na verloop van tijd het idee van een creagroep, die

12 Meedoen in Zeist

ze in 2017 startte. Later zorgde Wijkinloophuis Zeist-West van Kerk en Samenleving ervoor dat Doorreen door kon gaan met de groep en dat deze kon uitgroeien.

Voldoening en plezier Door de creagroep voelt Doorreen zich betrokken bij de maatschappij. In haar omgeving spreekt zij ook mensen aan om ze te enthousiasmeren om mee te doen. ‘De creagroep zorgt ervoor dat ik nieuwe contacten krijg,’ zegt Doorreen. De creagroep telt vijftien leden. Dit zijn allemaal vrouwen, maar mannen zijn zeker

Meer weten? Wilt u meer weten over de creagroep of andere activiteiten in de vier wijkinloophuizen van Kerk en Samenleving, kijk dan voor informatie en contactgegevens op pagina 30.

welkom. Ze komen elke week op dinsdag- en donderdag­middag bij elkaar in het Wijkinloophuis. Doorreen: ‘Ik wil oudere mensen laten maken wat zij mooi vinden. De middagen zijn bedoeld om creatief bezig te zijn, waarbij de focus ligt op wat je maakt. Het begeleiden is voor mij wel wat zwaar vanwege mijn fysieke situatie, maar ik haal er zoveel voldoening en plezier uit.’ Mary geeft aan: ‘Doorreen stikt van de ideeën.’ Mary werkte vroeger in Zeist en heeft een tijdje in Vollenhove gewoond. Nu woont zij vlakbij Wijk­­­inloophuis Zeist-West. ‘Vanuit mijn huis zie ik niemand lopen, ik moet echt

naar buiten om contact te krijgen’, zegt ze.

Vrolijkheidspilletje Voor Mary is de creagroep een fijne vaste middagactiviteit. Het werkt als een vrolijkheidspilletje. De sfeer is altijd goed en ze voelt zich er fijn. De mensen zien ook naar elkaar om. Als zij of iemand anders er een keer niet is, vragen de andere deelnemers altijd wat de reden is. En bij ziekte of iets anders krijg je een kaartje in de bus. Mary: ‘Het is fijn dat iemand aan je denkt.’ << Foto: Mary (links) en Doorreen temidden van de vilt- en breiwerkjes

Meedoen in Zeist

13

Brenda Emmen naast de Gouden Koets, samen met Aloys ter Steege. Aloys is vrijwilliger van de Gouden Koets en voorzitter van Stichting Vrienden van het Binnenbos

Maatschappelijke participatie in Zeist-Oost

‘De buurt helpt elkaar’ 14 Meedoen in Zeist

Als het gaat om actief meedoen, zijn de wijkservicepunten en wijksteunpunten in de gemeente onmisbaar. Dit zijn de locaties waar mensen terecht kunnen voor koffie, gezelligheid en activiteiten en waar ze kunnen vragen om (buren)hulp en ondersteuning. Een van de wijkservicepunten is Binnenbos in Zeist-Oost. Brenda Emmen is daar vanuit MeanderOmnium coördinator. ‘Binnenbos zorgt voor maatschappelijke participatie in de wijk’, zegt ze.

De Gouden Koets Brenda vertelt dat er voor ouderen wekelijks een koffieochtend is, dit is de Gouden Koffie. ‘Omdat niet alle ouderen zelfstandig naar de koffieochtend konden komen, is het idee van de Gouden Koets ontstaan. Dit is een elektrisch voertuig, betaald uit sponsorgeld. De Gouden Koets brengt ouderen die slecht ter been zijn gratis naar de koffieochtend, of naar andere plekken. Het mag ook drie straten verderop zijn. En het kan zijn dat

iemand even de wijk wil zien en dat niet meer lopend kan.’

Een gevoel van waarde Wat er nog meer georganiseerd wordt vanuit Binnenbos zijn onder meer het Ommetje Kerckebosch, de voorleesopa’s en -oma’s en onderlinge hulp. Mensen die iets willen doen of betekenen, of iets nodig hebben, kunnen aan elkaar gekoppeld worden. ‘Zo helpt de buurt elkaar’, zegt Brenda, die wat voorbeelden geeft: ‘Een vrouw uit Ghana hielp als gastvrouw bij de Gouden Koffie. Nadien was zij betrokken bij een prachtige verjaardags­viering van een wijkbewoner. Dit heeft haar geholpen betrokken raken in de buurt en beter Nederlands

Meer informatie Kijkt u voor meer informatie over Binnenbos en de Gouden Koets op pagina 36. Voor informatie over de wijkservicepunten en wijksteunpunten kijkt u bij MeanderOmnium op pagina 31. Vanwege coronamaatregelen kan het zijn dat bepaalde ­activiteiten momenteel geen doorgang vinden.

te leren. Tegenwoordig volgt zij de MBO-opleiding zorg en welzijn.’ De voorleesopa’s en -oma’s helpen kinderen uit anderstalige gezinnen om Nederlands te leren. Brenda vertelt: ‘Laatst heb ik een vrouw van tachtig gekoppeld aan twee kinderen uit groep drie en vier die huiswerkbegeleiding nodig hadden. Deze vrouw helpt de kinderen en hun ouders en tegelijker­­­tijd geeft het haar een gevoel van waarde.’ <<

Met de belbus van A naar B De Gouden Koets is voor zelfstandig wonende ouderen van de wijken Hoge Dennen en Kerckebosch. Daarnaast is er nog de Belbus in Zeist. Dit is een aanvulling op het openbaar vervoer voor ouderen, chronisch zieken en mensen met een beperking. Eef Könemann (68) is vrijwilliger bij de Belbus. ‘Ik vind het heel fijn om de oudere inwoners van Zeist te kunnen helpen om van A naar B te komen, om te helpen hun sociale leven in stand te houden’, zegt hij. ‘We rijden individuele ritten voor een bezoek aan familie, het ziekenhuis of de kapper, ook in een rolstoel. Maar we vervoeren bijvoorbeeld ook dementerenden die naar de dagbesteding gaan.’ Als chauffeur begeleidt Eef samen met een bijrijder de passagier van deur tot deur. ‘Tot in de woning als dat nodig is, want niet iedereen is even mobiel.’ Wanneer de bussen rijden en hoe kunt reserveren vindt u op https:// meanderomnium.nl/ons+aanbod (kijkt u onder het kopje Vervoer).

Eef Könemann bij de Belbus Meedoen in Zeist

15

Aysma biedt plek aan oudere migrantenvrouwen Migrantenvrouwen van 65 jaar en ouder uit Zeist-West hebben zich verenigd in Aysma. Ze komen wekelijks op de donderdag­middag samen. Deze vrouwen zijn in de jaren ’70 en ’80 van de vorige eeuw naar Nederland gekomen. In die tijd waren er nog geen integratie- en taal­­cursussen en ze spreken de Nederlandse taal niet of nauwelijks. Daardoor vinden ze maar moeilijk aansluiting bij de verschillende activiteiten in de wijk.

16 Meedoen in Zeist

De vrouwen worden bij Aysma ondersteund door vrijwilligers en andere migrantenvrouwen. Leyla Ajjaj van MeanderOmnium is projectleider van Aysma en contactpersoon voor de groep. ‘Het is begonnen met een koffiemiddag ruim vier jaar geleden. Toen hebben we gevraagd waar de vrouwen blij van werden en wat zij graag zouden willen ondernemen. Daaruit kwam dat zij vooral heel graag wilden bewegen en koken.’

Sporten en kookgroep Leyla heeft daarna geregeld dat de vrouwen konden gaan sporten in De Koppeling. Dit gebeurt in samenwerking met Sportief Zeist. Ze vertelt: ‘De vrouwen zijn niet gewend om sportkleren

Meer informatie over Aysma Wilt u meer weten over Aysma, dan kunt u contact opnemen met Leyla Ajjaj via: l.ajjaj@meanderomnium.nl. Wanneer er corona­maatregelen van kracht zijn, zijn er mogelijk geen ­activiteiten.

te dragen. Als ze voor het eerst komen vragen ze vaak: wat moet ik aantrekken? Ik zeg dan dat ze alles aan mogen doen wat ze willen. Maar ze komen er al snel achter dat een lange jurk niet echt handig is...’ Vanuit Aysma worden naast het sporten ook spelletjes- en tekenmiddagen georganiseerd. Bovendien kunnen de vrouwen moestuinieren op het dak van de moskee en is er een aparte kookclub. Leyla: ‘In de kookgroep zitten inmiddels dertig vrouwen. Zij koken in groepjes. Dit is een van de leuke momenten dat ze aan leeftijdsgenoten de verhalen kunnen vertellen waar zij trots op zijn. Ze voelen zich hier veilig, vertrouwd en ontspannen.’

Even de pijn vergeten Nog niet zo lang geleden is de groep onder de naam Aysma Cultureel uitjes gaan organiseren, zoals een bezoek aan een boerderij met een picknick. ‘Wij moeten de vrouwen dan wel overhalen om mee te gaan’, vertelt Leyla. ‘Vaak is het onbekend en spannend. Maar als de één durft, melden er zich steeds meer aan.’ De vrouwen halen energie uit de activiteiten, ze kunnen even dingen vergeten en ontspannen. Hoe belangrijk dat is, illustreert het voorbeeld van een van de vrouwen met een rollator. Leyla: ‘Zij kan eigenlijk niet lang staan, maar als er gekookt wordt doet ze mee en kan ze haar pijn even vergeten.’ << Meedoen in Zeist

17

Digitaal meedoen dankzij iPadcursus 18 Meedoen in Zeist

Leren mailen en online bestellen bij webwinkels. Of zaken regelen met banken, overheden en zorgverleners. En natuurlijk contact onderhouden met familie en vrienden. Dat zijn redenen waarom ouderen de iPadcursus volgen van de seniorenvereniging ASZ. Iedereen is er welkom, deelnemers hoeven niet lid te zijn. Een iPad is een bepaald type kleine computer van het merk Apple. De cursus is uitsluitend op dit type computer (een tablet) gericht. Initiatiefnemer Peter van der Arend (80) vertelt dat de meeste deelnemers vrouwen zijn van wie de echtgenoot al een computer heeft, meestal een laptop of iPad. ‘Ze willen leren mailen, online winkelen en facetimen, dit is beeldbellen, met hun kinderen en kleinkinderen.’

Oefenen Sinds de start van de cursus hebben nu al zo’n 400 senioren meegedaan. Het succes ervan zit volgens Peter in een aantal dingen. ‘We werken met leen-iPads’, vertelt hij. ‘Cursisten gebruiken deze tijdens de klassikale lessen en ze mogen ze een maand thuis hebben om te oefenen. Dat werkt perfect!’ Daarnaast is er nog het op maat geschreven cursusboek en het feit dat de cursus gratis is. ‘Ook iemand met alleen maar AOW kan meedoen.’

iPadcafé Het iPad Team Zeist van ASZ verzorgt ook het iPadcafé. ‘We kregen steeds meer individuele vragen die vaak in tien minuten zijn op te lossen. Daarom zijn we gestart met een maandelijks iPadcafé, waar iedere keer zo’n tien, twaalf mensen op af komen.’

Data van de cursus en het iPadcafé zijn te vinden op de website van de ASZ (www.seniorenzeist.nl). Of via Peter van der Arend, telefoon 030 691 85 35, e-mail: pcm.arend@ziggo.nl. Vanwege de coronamaatregelen kan het zijn dat de iPadcursus en het iPadcafé momenteel geen doorgang vinden. <<

Leren omgaan met tablet, laptop of smartphone Naast ASZ biedt ook Stichting Senior Support een iPadcursus aan (zie pagina 33). Heeft u geen iPad? Heeft u wel een ander type tablet, een smartphone of laptop, dan kunt u bij andere organisaties hulp krijgen. De bibliotheek heeft een Digitaal Café (zie voor de gegevens pagina 28). En ook de Vrijwilligerscentrale (zie pagina 36) en de wijkinloophuizen van Kerk en Samenleving (zie pagina 30) bieden hun ondersteuning aan.

De iPadcursus in Zeist is mede te danken aan de medewerking van het Emmaus Parochiecentrum aan de Rozenstraat 20 te Zeist, dat gratis de ruimte, koffie en thee beschikbaar stelt. En de aanschaf van de leen-iPads werd mogelijk door subsidie van het Stimuleringsfonds Ondersteuning Zorg en Welzijn Zeist, Pensioenverzorgingsorganisatie PGGM en de gemeente Zeist. Meedoen in Zeist

19

Marianne Veenema met haar kleindochter en een van de koks van Austerlitz Eet, Adri van Ginkel

Austerlitz Zorgt

verbindt inwoners met zorg, eten en uitjes ‘Als wij ouder worden, op wie kunnen we dan bouwen?’ Dit was de vraag die in 2012 onder de ouderen in Austerlitz leidde tot de oprichting van coöperatie Austerlitz Zorgt. De coöperatie draagt eraan bij dat de oudere inwoners zo lang en zelfstandig mogelijk in het dorp kunnen blijven wonen. En ook andere inwoners die zorg nodig hebben, vinden er hulp en ondersteuning. 20 Meedoen in Zeist

Contactpersoon bij Austerlitz Zorgt is dorpsondersteuner Marianne Veenema. Samen met Henriëtte Morselt vormt zij het dorpsteam. Marianne vertelt: ‘Het merendeel van de mensen in het dorp is lid van Austerlitz Zorgt. Niet alleen ouderen, maar ook jongeren. Er is altijd iemand waar op je kan terugvallen en dat geeft rust. Mensen kunnen voor al hun vragen bij ons terecht.

Een voorbeeld: een paar weken geleden had ik contact met een mevrouw wiens man in het ziekenhuis is opgenomen. Zij was niet meer zo mobiel. Nu rijden mensen uit het dorp haar heen en weer naar het ziekenhuis, zodat zij bij haar man kan zijn. En ik heb geregeld dat zij, nu zij alleen is, in huis een personen­ alarmering heeft gekregen.. Een vrijwilliger heeft deze voor haar opgehangen.’

Eten, rijden en op stap Austerlitz Zorgt doet meer dan alleen hulp en ondersteuning bieden. Marianne: ‘Vóór de coronauitbraak waren er onder de noemer Austerlitz op Stap uitjes, zoals naar een museum of voorstelling in het Beauforthuis. Daarnaast hebben we Austerlitz Rijdt. Inwoners zetten hun eigen auto in om dorpsgenoten ergens naartoe te brengen. Het mes snijdt aan twee kanten. Het is leuk voor degene die gereden wordt, maar ook leuk voor diegene die rijdt!’

aan kinderen van alles leren over tuinieren. De groente die hier wordt verbouwd kan worden gebruikt door het dorpsrestaurant Ouwekamp of door Austerlitz Eet. Marianne: ‘En wat we tijdens corona ook zijn gaan doen is een ommetje Austerlitz, om ouderen toch te laten bewegen.’

Inwoners kunnen zich bij Austerlitz Zorgt niet alleen melden als ze hulp nodig hebben, maar ook als vrijwilliger. ‘Zo is er een vrouw die bij een aantal mensen thuis komt om een spelletje te spelen. Ook gaat zij langs bij nieuwe bewoners in Austerlitz. Ze geniet ervan om mensen zich thuis te laten voelen,’ vertelt Marianne. <<

Hulp en ondersteuning in de gemeente Zeist Wat Austerlitz Zorgt is voor de inwoners van Austerlitz, is het Sociaal Team voor de inwoners van Bosch en Duin, Huis ter Heide, Den Dolder en Zeist. U kunt het Sociaal Team benaderen als u bijvoorbeeld hulp nodig heeft om zelfstandig thuis te kunnen wonen. Maar u kunt ook om steun vragen bij uw financiën, als u zorgen heeft of als u zoekt naar een manier om meer onder de mensen te komen. Het Sociaal Team zoekt samen met u naar wat passend is in uw situatie. De contactgegevens van Austerlitz Zorgt vindt u op pagina 26 en van het Sociaal Team op pagina 34.