RIB22.037 Lokaal sport, preventieakkoord
Tekst van het document
9
Foto: SRO
Governance
s
ie
Ac t
ie
t Ac
s
Toehoorders
Deelnemers
Sporten en bewegen in de openbare ruimte
Werkgroep
Kerngroep
Regiegroep
Duurzame sport
Werkgroep
Regiegroep
AMBITIES
s
ie
t Ac
10
Werkgroep
s
Werkgroep
Inclusieve sport
Regiegroep
ie
Regiegroep
Ac t
Gezondheid en preventie
Sport en bewegen in de openbare ruimte de Utrechtse plus
Foto: Provincie Utrecht
Impactstatement Sport en bewegen in de openbare ruimte Onze impact is •
•
•
•
Een openbare ruimte die voor iedereen toegankelijk is. We nemen drempels weg en we onderzoeken wat mensen helpt om te gaan bewegen. Want de inwoners van de provincie Utrecht hebben recht op een buitenruimte die uitnodigt om te sporten en te bewegen. Voorzieningen treffen die iedereen uitdaagt om veilig en ontspannen te gaan sporten en bewegen. We streven naar meer bewustwording over sport en bewegen in wijk en buitenruimte, waarbij aandacht is voor groen en natuur, toegankelijkheid en veiligheid. Samenwerken met organisaties op het gebied van gezondheidszorg en welzijn. Zo komen we tot een geïntegreerde aanpak die de gezondheid bevordert, maar die ook bijdraagt aan plezierig en ontspannen bewegen in de openbare ruimte. Sport en recreatie groeien mee met de openbare ruimte. Daarom is het bij nieuwe ruimtelijke plannen essentieel dat sport en bewegen vroegtijdig worden meegenomen. Data, kennis en methoden kunnen hierbij ondersteunen. Werken aan een beweegvriendelijke ruimte. Aan een leefomgeving waarin wonen, vitaliteit en gezondheid hand in hand gaan.
Omdat we geloven dat • • • • • • • • •
12
Het belangrijk is dat iedereen in beweging komt. Dat is goed voor de gezondheid en vitaliteit van de inwoners van de provincie Utrecht. Het goed is als iedereen meedoet en de buitenruimte toegankelijk is voor iedereen. Meer mensen gaan sporten en bewegen als dat dichtbij, veilig en aantrekkelijk kan. Een inspirerende omgeving uitdaagt tot meer bewegen. We ook ouderen moeten helpen om langer fit te blijven. Sport en bewegen bovenal gewoon super tof en leuk is! Samenwerking tussen gemeenten en provincie nodig is. De openbare ruimte leent zich voor inbreng van de provincie, met name waar de openbare ruimte bovenlokaal gebruikt wordt. Samenwerking binnen en tussen gemeenten zorgt voor meer verbinding en nieuwe initiatieven voor de openbare ruimte. Er steeds minder ruimte in de steden is en we dus slimmer gebruik moeten maken van de buitenruimte. Daarom zoeken we afstemming over de openbare ruimte. Foto: Provincie Utrecht
Actiepunten Sport en bewegen in de openbare ruimte Wat we gaan doen •
•
•
•
13
De belangrijkste belanghebbenden vroegtijdig betrekken bij projecten. Sport wordt nog weleens vergeten als partner bij gebiedsontwikkeling. Let daarom op dat sport vroegtijdig aansluit bij planvorming. Want dat gaat niet vanzelf. Je moet de juiste partijen bij elkaar zien te krijgen, zowel partijen namens de sport als andere belanghebbenden. Juist hier kan de provincie een toegevoegde waarde hebben met haar verbindende en coördinerende rol. Nog meer stimuleren van samenwerking tussen lokale beleidsmakers. Beleidsmakers en uitvoerders op lokaal niveau zijn belangrijk. De openbare ruimte benutten we als een middel om sport en bewegen voor alle doelgroepen toegankelijk en uitnodigend te maken. Er gebeurt op lokaal niveau al veel goeds. En die best practices gaan we delen met de deelnemers van het sportakkoord. Community parks als toekomstvisie. Als onderdeel van sport in de openbare ruimte is aandacht nodig voor de brede sportief- maatschappelijke waarde van het sportpark. Sportparken ontwikkelen zich tot community parks. Daardoor bieden ze niet alleen een plek voor georganiseerd en ongeorganiseerd sporten en bewegen, en een gelegenheid voor ontmoeting en recreatie, maar ook ruimte voor rust en biodiversiteit. En zo leveren ze ook een bijdrage aan de klimaatopgave, in plaats van het klimaat te belasten. Kort gezegd, het sportpark is een voorwaarde voor een prettige leefomgeving.
Onderzoek naar de spreiding van regionale sportaccommodaties. Gemeenten willen meer inzicht in de spreiding van regionale sportaccommodaties. Ze willen vraag en aanbod in kaart brengen. Daarom gaat het Mulier Instituut, in opdracht van de provincie Utrecht, daar onderzoek naar doen. Het netwerk wordt bij dit onderzoek betrokken en de uitkomsten worden gedeeld.
Foto: Gemeente Bunschoten
Duurzame sport Versneld naar een duurzame sport
Foto: Provincie Utrecht
Impactstatement Duurzame sport Onze impact is • •
• • •
Accommodaties en sportverenigingen die bijdragen aan een duurzame samenleving. Zorgen dat sport bijdraagt aan het verlagen van de CO2-uitstoot, aan energieopwekking, klimaatadaptatie, ecologie en watermanagement. Duurzaamheid verbindt sport met andere belangrijke maatschappelijke thema’s. Mensen ervan bewust maken dat biodiversiteit ook in de sportomgeving van belang is en de ruimte moet krijgen. Een duurzame en betaalbare sportomgeving waar materialen worden hergebruikt en gewasbeschermingsmiddelen teruggedrongen. Duurzame sport in brede zin. Namelijk een veilige sportomgeving die voor iedereen toegankelijk is, en waarbij duurzaam en veilig vervoer de norm is, zowel voor ouders als kinderen.
Omdat we geloven dat • • • • • •
15
Met duurzaamheid de sport een voorbeeld- en voortrekkersfunctie kan vervullen, voor verenigingsleden en voor ongebonden sporters. Met duurzaamheid de sport toekomstbestendig en betaalbaar kan blijven. Alleen in een veilige en gezonde leefomgeving mensen tot hun recht kunnen komen. We het samen moeten doen, met onze eigen kennis en kunde, en met de expertise en ervaring van relevante en aansprekende andere partijen. De expertise die gemeenten, verenigingen en provincie al bezitten over duurzaamheid, meer gebundeld kan worden. Zo kunnen we sportverenigingen en gemeenten praktisch helpen. Sportverenigingen ondersteuning nodig hebben bij de externe, nieuwe ontwikkelingen die op ze afkomen, waaronder bijvoorbeeld de noodzaak hun accommodaties te verduurzamen.
Foto: Gemeente Bunschoten
Actiepunten Duurzame sport Wat we gaan doen •
•
•
•
•
•
16
Als een bovenlokale versneller en aanjager, sportverenigingen helpen bij het verminderen van hun CO2‑uitstoot. De provincie Utrecht heeft de ambitie om zo snel mogelijk, maar uiterlijk in 2050, CO2-neutraal te zijn, met een duurzaam en betaalbaar energiesysteem voor alle inwoners. Ook wil de provincie in 2050 klimaatbestendig zijn. We leveren een bijdrage aan deze provinciale doelstelling door een “Utrechtse plus” te zetten op landelijke en lokale initiatieven en regelingen. We maken gebruik van een duurzaamheidsteam dat kennis en kunde op duurzaamheidsgebied samenbrengt. Hiermee helpen we gemeenten en sportverenigingen te verduurzamen en klimaatbestendig te worden. Het Provinciaal Sportakkoord speelt hierbij een stimulerende en faciliterende rol, en deelt kennis en ervaring, gericht op de Utrechtse situatie. De CO2‑reductie die sportverenigingen realiseren, en de klimaatmaatregelen die ze nemen, zullen worden gemonitord. Verduurzaming via de sport aanjagen. Leden van sportverenigingen vormen een afspiegeling van de maatschappij. En zo kan het verduurzamen van de sport helpen bij het verduurzamen van provincie en gemeenten. Positieve aandacht voor duurzaamheid op de club brengt mensen op ideeën die ze thuis kunnen toepassen. Initiatieven ontwikkelen waarvan mensen gebruik kunnen maken.
Dat gebeurt nu al, zoals in de samenwerking met het ministerie van VWS, met de VSG en met sport- en andere brancheverenigingen. Het nieuwste initiatief is een online platform waarin clubs 24/7 met verduurzaming aan de slag kunnen en zo nodig op maat ondersteund worden (zie www.sportnlgroen.nl). Gemeenten en verenigingen ondersteunen om klimaatbestendig te worden. Kunstgrasvelden zijn bijvoorbeeld een bron van hitte voor hun omgeving. Dat willen we terugdringen. Bovendien zorgt een meer klimaatbestendige omgeving voor een gezondere sportomgeving. Via de “Utrechtse plus”, sportverenigingen helpen te verduurzamen en klimaatbestendiger te worden. Leden van sportverenigingen vragen vaak zelf al aan het bestuur om de accommodatie te verduurzamen. Het Provinciaal Sportakkoord gaat hierbij ondersteunen met concrete activiteiten. Meer inzetten op het belang van fietsvriendelijke sportparken en -accommodaties. We gaan mensen stimuleren om vaker de fiets te pakken. De sportlocatie kan aantrekkelijker worden gemaakt, met bijvoorbeeld een overkapte fietsenstalling en laadpunten voor elektrische fietsen.
Foto: Provincie Utrecht
Inclusieve sport Een regionale aanpak die zorgt dat iedereen kan meedoen
Foto: Mentelity Foundation
Impactstatement Inclusieve sport Onze impact is • •
•
•
Inclusiviteit die overal aanwezig is: in mensen, systemen, houding en gedrag. Een sport- en beweegaanbod dat voor iedereen beschikbaar is. Daarom kiezen we voor een regionale aanpak, die vaak effectiever en interessanter is. Met name als doelgroepen op gemeentelijk niveau te klein zijn, of de noodzakelijke investeringen te hoog. Iedereen is welkom! Speciale aandacht voor groepen die niet of nauwelijks toegang hebben tot het sport- en beweegaanbod. Zoals nieuwkomers, mensen met een beperking en mensen met weinig financiële middelen. Dat elke gemeente binnen de provincie Utrecht op de hoogte is van de best practices op het gebied van inclusief sporten en bewegen. Het Provinciale Sportakkoord wil gemeenten verbinden en in gesprek laten gaan over de best practices.
Omdat we geloven dat • •
18
Het vergroten van de mobiliteit voor meer sporten en bewegen zorgt. Mensen met een vorm van een beperking, weinig financiële middelen of andere belemmeringen door advies en ondersteuning de weg naar een passend sport- en beweegaanbod kunnen vinden. Deze aanpak vraagt om maatwerk.
Foto: Mentelity Foundation
Actiepunten Inclusieve sport Wat we gaan doen •
•
•
•
•
•
19
Aansluiting zoeken bij landelijke initiatieven. Denk aan Uniek Sporten van Fonds Gehandicaptensport, aan de stichting Special Heroes Nederland, aan het Jeugdfonds en het Volwassenfonds Sport & Cultuur of aan de Mentelity Foundation. De samenwerking met deze initiatieven verspreiden en versnellen. Zodat echt alle inwoners van de provincie Utrecht kunnen kiezen uit een passend sport- en beweegaanbod. Denk aan de Uniek Sporten uitleenservice, met aangepast sportmateriaal en sportprotheses, of het Jeugdfonds en het Volwassenenfonds Sport & Cultuur die financiële drempels wegnemen bij de aanschaf van sportkleding of het betalen van contributie. Sociale sportkaart: in kaart brengen van huidig sport- en beweegaanbod. Bestaande initiatieven als voorbeeld gebruiken. Uniek Sporten functioneert bijvoorbeeld als een communicatieplatform voor al het aangepaste sport- en beweegaanbod in Nederland. Gebruik maken van bestaande onderzoeken en kennis. Bijvoorbeeld van het departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO) van de Universiteit Utrecht. Of van andere kennisinstellingen, zoals het Mulier Instituut en het Kenniscentrum Sport & Bewegen. Een regionale aanpak ontwikkelen voor elke doelgroep van inclusieve sport. Want zo’n aanpak biedt meer kansen om deze doelgroep te bereiken, te ondersteunen en in sport te faciliteren.
Door op te halen wat er al is, de kritische succesfactoren in beeld te krijgen en de goede voorbeelden te delen. Zo kunnen we drempels voor inclusieve sport wegnemen. Samen integraal en gericht werken aan een witte-vlekkenplan. Een plan dat laat zien waar de vraag naar specifiek aanbod het grootst is, wat er ontbreekt en wat nodig is om nog meer mensen die een drempel om te sporten ervaren, aan het sporten en bewegen te krijgen.
Foto: ROC Midden Nederland
Inclusieve sport: Racisme en discriminatie Inclusiviteit gaat ook over racisme en discriminatie. Daarom heeft de provincie opdracht gegeven voor een onderzoek naar racisme en discriminatie in de sport in de provincie Utrecht. Dat onderzoek is uitgevoerd door het expertisecentrum voor gelijke behandeling, Art. 1 Midden‑Nederland, en Bureau Omlo, onderzoeksbureau voor maatschappelijke vraagstukken. Ook hebben zij onderzocht hoe dit thema kan worden opgenomen in het Provinciaal Sportakkoord Utrecht, en welke rol de provincie en haar partners kunnen spelen bij de aanpak van racisme en discriminatie. Op basis hiervan zijn onderstaande impactstatement en actiepunten opgesteld. Onze impact is Het bevorderen van een open en positieve sportcultuur waarbinnen alle inwoners van de provincie Utrecht zich welkom en veilig voelen. Omdat we geloven dat Allen zich welkom en veilig moeten voelen om de sport te beoefenen die zij willen.
20
Foto: iStock
Actiepunten Racisme en discriminatie Wat we gaan doen •
• • •
21
Bijeenkomsten organiseren over racisme en discriminatie. Om kennis en best practices te delen en voorlichting te geven. Hiervoor nodigen we uit en zoeken we de samenwerking op met relevante sportbonden (zoals de KNVB), gemeenten, NOC*NSF, sportverenigingen en organisaties die groepen vertegenwoordigen die te maken hebben discriminatie en racisme. Aandacht genereren voor de rol en positie van vertrouwenspersonen bij sportverenigingen. Aansluiten bij landelijke en gemeentelijke sportakkoorden op dit terrein. Want er gebeurt al veel op gemeentelijk en landelijk niveau. Verkennen of verder onderzoek gewenst is naar de omvang en aard van discriminatie en racisme in de sport in de provincie Utrecht.
Foto: SRO
Gezondheid en preventie Door kennis en krachten te bundelen bereiken en raken we meer inwoners
Foto: Provincie Utrecht
Impactstatement Gezondheid en preventie Onze impact is •
•
Aansluiten bij regionale netwerken en platforms voor gezondheid en preventie. Dat wil zeggen: samenwerken en kennis en best practices uit deze netwerken verzamelen en delen. Hierdoor wordt de lokale impact groter. Gemeenten krijgen zo inzicht in effectieve en succesvolle interventies en samenwerkingen (plug & play), waardoor zij niet steeds het wiel opnieuw hoeven uit te vinden. Interventies sneller en beter implementeren, met een bovenlokale aanpak. Daarbij willen we ons telkens focussen op nieuwe thema’s, om de mensen stapsgewijs bewuster te maken van hun gezondheid. Ook kunnen we de randvoorwaarden scheppen voor een actieve en gezonde leefstijl en een gezonde leefomgeving. Denk aan het stimuleren van gezonder vervoer en aan het aanbieden van sporthulpmiddelen. Door meer sporten vergroten mensen ook hun sociaal netwerk.
Omdat we geloven dat • •
23
Het voor elke gemeente een uitdaging is om een gezonde leefstijl te stimuleren. En dan telt dat sport hét middel is om mensen meer te laten bewegen. De sportomgeving ook een belangrijke plek is voor preventie. Bijvoorbeeld bij belangrijke thema’s uit het Nationaal Preventieakkoord, zoals gezonde voeding, rookvrije leefomgeving en verantwoord alcoholbeleid. Gezondheid en preventie stoppen niet bij de gemeentegrenzen. Een provinciaal akkoord kan voor het bedrijfsleven en voor regionale partners een interessant platform zijn om bij aan te sluiten.
Foto: ROC Midden Nederland
Actiepunten Gezondheid en preventie Wat we gaan doen •
•
•
•
•
•
24
Aansluiten bij het nationale loket voor gezondheid en preventie: loketgezondleven.nl. We maken partijen bewust van het belang van erkende interventies. Maar we brengen ze niet alleen onder de aandacht, we zorgen er ook voor dat de energie die wordt gestoken in het opzetten van nieuwe activiteiten, blijvende impact heeft. Betrekken van kennisinstellingen als VSG, het Kenniscentrum Sport & Bewegen en het RIVM, bij de provinciale ambities op dit thema. Onderzoeken welke informatie gemeenten en andere partners nodig hebben bij hun lokale en regionale ambities (plug & play). Inventariseren op welke terreinen we gemeenten kunnen ontlasten met regionaal aanbod. Denk bijvoorbeeld aan de IkPas-campagne, aan JOGG-Teamfit op de thema’s gezonde voeding, rookvrije leefomgeving en verantwoord alcoholbeleid, en aan het implementeren van Positieve Gezondheid binnen de sportomgeving. Stimuleren van meer gezonde (top)sportevenementen en side events in de provincie Utrecht. Door aan te sluiten bij het Convenant Gezonde Sportevenementen, dat door JOGG is opgesteld. En/of de werkwijze JOGGTeamfit te hanteren. Investeren in kennis over gezondheid en een aanpak voor preventie. Daarmee maken we een vroegtijdige signalering van gezondheidsproblemen mogelijk en wordt zwaardere zorg voorkomen. Dat past ook bij het nieuwe regeerakkoord.
Utrechtse topsportorganisaties en topsporters inzetten als inspirerende ambassadeurs om sport en bewegen te promoten.
Foto: Provincie Utrecht
Werkwijze van ambities naar acties
25
Foto: Provincie Utrecht
Organisatie We willen een duurzaam en slagvaardig sportakkoord. Daarom is het essentieel om de manier van werken en de verschillende rollen daarbij goed te omschrijven. Ook moet het Provinciaal Sportakkoord Utrecht als entiteit zichtbaar worden. We moeten elkaar weten te vinden en te informeren. We moeten zaken in gang kunnen zetten. Op de provinciale website komt een landingspagina voor het Provinciaal Sportakkoord. Daar worden updates en nieuwsberichten over het sportakkoord gedeeld. De provincie zal bovendien een nieuwsbrief verzorgen waarin verschillende partijen nieuws kunnen delen en oproepen kunnen plaatsen. De regiegroepen zorgen voor de content. Jaarlijks organiseren we, voor elk van de vier thema’s, side events bij bestaande bijeenkomsten. Hierdoor bereiken we meer professionals en blijven we onze thema’s agenderen. Bij deze bijeenkomsten kunnen we de stand van zaken en de voortgang van het betreffende thema bespreken en monitoren.
Aanpak We willen bij de uitvoering van de actiepunten niet steeds opnieuw het wiel uitvinden. Daarom stellen we een manier van werken voor waarbij steeds wordt bekeken wat er al gedaan is of wat er al loopt. Ook betrekken we telkens de juiste experts en belanghebbenden erbij. Hieronder een voorzet voor een stapsgewijze aanpak. • Stap 1: benoemen en bij elkaar komen van de regiegroep, hun rol beschrijven • Stap 2: omschrijven wat we gaan doen, en met welk doel en welke ambitie • Stap 3: inventariseren van bestaande activiteiten en relevante partijen op dit thema • Stap 4: analyse van doelgroep (waar praten we over)* • Stap 5: partners, experts en andere belanghebbenden erbij betrekken, beschrijven wie doet wat • Stap 6: voortgang bewaken
* Er wordt jaarlijks een dialoog georganiseerd met een bepaalde doelgroep of bepaalde doelgroepen. Dat kunnen sportverenigingen zijn, maar ook een bepaalde doelgroepen sporters.
26
Foto: KNVB
Tijdlijn 2022
17 februari 2022 Tekensessie van het Provinciaal Sportakkoord Utrecht
Februari 2022 Vorming van de kerngroep
Maart t/m april 2022 De regiegroepen komen bij elkaar
Maart 2022 Eerste nieuwsbrief
Maart t/m december 2022 Organisatie van de themabijeenkomsten, aansluiten bij verschillende evenementen
September t/m december 2022 Opstellen van de agenda voor 2023
December 2022 Tekensessie nieuwe deelnemers
Q4 2023 Mid-term review
27
Mei t/m september 2022 Eerste acties per thema
De partners van het Provinciaal Sportakkoord Utrecht gemeente Baarn
28
De partners van het Provinciaal Sportakkoord Utrecht
29
Foto: Provincie Utrecht