RIB21.052 Jaarverslag RMC en Leerplicht 2019-2020

Met hulp van mijn school en leerplicht ben ik op de vavo terechtgekomen en daar heb ik mijn havodiploma gehaald. Op dit moment kijkt mijn jeugdreclasseerder nog mee naar wat ik ervan bak, maar dat diploma nemen ze me niet meer af.

Gemeente Zeist



7

B: Ik ben een jongen van 17 jaar oud. Ik ben hoogbegaafd en heb moeite om te concentreren. Toen ik 13 jaar was, ging een van mijn ouders na een lang ziekbed dood. Ik bleef samen met mijn broer bij mijn andere ouder wonen. Ik vind het moeilijk om over het verlies te praten. School vond ik steeds lastiger. De eerste twee jaar gingen mij goed af, maar vanaf de derde werd het moeilijker. Ik kreeg last van faalangst en wilde niet meer naar school. Het CJG werd ingeschakeld om te kijken wat ik nodig had. Ook leerplicht werd ingeschakeld omdat ik inmiddels een thuiszitter was. Ook werd ik besproken in het ZAT (Zorg Advies Team) van school. Ik heb de afgelopen jaren veel verschillende soorten hulp gehad. Ook ben ik een jaar naar het Onderwijs Zorg Centrum gegaan. Ik vind het lastig om te praten en wil eigenlijk het liefst chillen met mijn vrienden. Ik vermijd hulpverleners door oproepen niet op te nemen of niet te reageren op appjes. Met de leerplichtambtenaar heb ik ook veel gesprekken gehad. De leerplichtambtenaar gaf aan dat als ik niet meewerkte met de hulpverlening, er dan een proces-verbaal opgemaakt kan worden en ik me dan moet verantwoorden voor de rechter. Dat wil ik natuurlijk niet. Ik wil eigenlijk gewoon naar school net als mijn vrienden en een vwo-diploma halen.

Op dit moment word ik door iemand geholpen die me helpt met leren-leren, want eigenlijk heb ik nooit geleerd hoe ik moet leren. Helaas kan ik niet meer naar een ‘normale’ school, daarvoor heb ik te veel achterstand en ben ik te oud. Vanaf eind september ga ik naar een vso waarbij ik een aangepast programma krijg zodat ik alsnog een vwo-diploma kan halen. Hopelijk gaat het nu wel lukken.

3 Aard van de meldingen aan leerplicht Tabel 2: Reden meldingen aan leerplicht

2019-2020

2018-2019

Zorg/preventie/nazorg

167

69

Absoluut verzuim (geen schoolinschrijving)

151

95

Relatief verzuim (ongeoorloofd verzuim)

151

281

Informatie en advies

114

128

Vrijstelling van inschrijving

83

80

Luxe verzuim

52

75

Dreigende verwijdering of schorsing

16

39

Verzuim 18+ (vo)

4

16

Verlof gewichtige omstandigheden meer dan 10 dagen

2

12

Totaal

740

795

Meer meldingen zorg, preventie en nazorg Opvallend is dat het aantal meldingen zorg, preventie en nazorg aanzienlijk hoger is dan vorig schooljaar en het aantal meldingen ongeoorloofd verzuim lager. Dit heeft te maken met aangepaste wet­geving in de periode maart – juli 2020. In deze periode konden scholen geen relatief verzuimmeldingen doorgeven aan gemeenten. Wel deden zij een beroep op de leerplichtambtenaren bij leerlingen die vanwege persoonlijke omstandigheden geen digitaal onderwijs konden volgen. Nadere informatie is te lezen op pagina 6 onder het kopje ‘Coronatijd’.

Informatie en advies De wettelijke taak van de leerplichtambtenaar is het in behandeling nemen van een verzuimmelding. Een groot deel van het werk bestaat uit het verstrekken van informatie en advies. In de praktijk kan een eenvoudige vraag leiden tot een ingewikkelde ‘casus’. Hieronder staan een aantal voorbeelden waarbij informatie en advies wordt gevraagd aan een leerplichtambtenaar.

Ik wil met mijn kind buiten de schoolvakantie op vakantie. Mag dat?

De school wil mijn kind doorverwijzen naar het speciaal onderwijs, maar ik wil dat niet. Wat nu?

Mijn kind gaat een jaar in Amerika naar school. Heb ik recht op een vrijstelling?

8

Jaarverslag Leerplicht

Gemeente Zeist



Ik ben bang voor corona. Mag ik mijn kind thuishouden?

Ik ga voor een half jaar naar het buitenland, mijn kind gaat daar naar school. Heb ik recht op een vrijstelling?

Mijn kind wordt gepest op school en wil nu niet meer naar school. Wat moet ik doen?

Er heeft een incident plaatsgevonden tussen mijn kind en de leraar. Mag ik mijn kind thuishouden?

Mijn kind is zwanger. Hoe moet het nu verder met school?

Mijn kind mist veel school door een chronische ziekte, de school gaat hier niet goed mee om en daardoor blijft mijn kind waarschijnlijk zitten. Kan de leerplichtambtenaar mij helpen?

Ik ben verhuisd naar Zeist, maar alle scholen zitten vol. Wat nu?

Ik ben niet tevreden over de kwaliteit van het onderwijs. Kan een leerplichtambtenaar mij hierbij helpen?

9

Absoluut verzuim Het aantal leerlingen zonder schoolinschrijving lijkt hoog, maar dit heeft te maken met het te laat melden van nieuwe inschrijvingen door scholen aan DUO. Vlak na de start van het schooljaar hadden alle leerlingen een inschrijving, tenzij er een vrijstelling is. Veel ouders, scholen en ketenpartners benaderen de leerplichtambtenaren voor informatie en advies. Nadere informatie is te lezen op pagina 9 onder het kopje ‘Informatie en advies’. Het aantal ouders dat buiten de schoolvakantie toch op vakantie ging waardoor hun kind niet naar school kon (luxeverzuim), is lager dan voorgaand schooljaar. Naar verwachting heeft dit ook te maken met de coronacrisis. In deze periode werd afgeraden om naar het buitenland op vakantie te gaan.

Luxe verzuim

4 Handhaving Tabel 3: Handhaving

2019-2020

2018-2019

Waarschuwingsbrief relatief verzuim

41

26

Waarschuwingsbrief luxe verzuim

24

12

Proces-verbaal luxe verzuim

17

6

Proces-verbaal relatief verzuim

3

1

Verwijzing Halt relatief verzuim

2

1

Totaal

87

46

In schooljaar 2019-2020 zijn er 17 processen-verbaal luxe verzuim opgemaakt (zie tabel 3). De ‘spelregels’ op een rijtje: ■ Bij gewichtige omstandigheden kunnen ouders bij school vrijstelling voor geregeld schoolverzuim vragen. Tot en met 10 schooldagen beslist de directeur over de toekenning of afwijzing. Extra dagjes uit of verlenging van vakantie horen hier niet bij. ■ De school zorgt voor duidelijkheid: aanvraag en toekenning/afwijzing op papier. ■ Afwezigheid in verband met (een vermoeden van) extra vakantie of een dagje uit, meldt de school in DUO als luxeverzuim. ■ De leerplichtambtenaar neemt contact op met school, stuurt een waarschuwingsbrief (bij de eerste keer verzuim van 1 dag of minder) of nodigt de ouders uit voor het afleggen van een verklaring en maakt proces-verbaal op. De bewijslast ligt bij de ouders. ■ De officier van justitie handelt het proces-verbaal af en doet een schikkingsvoorstel. ■ De leerplichtambtenaar koppelt dit resultaat aan school terug.

In het kader van de Methodische Aanpak Schoolverzuim streven wij ernaar om zo min mogelijk te handhaven. Wij zien handhaving als een laatste redmiddel. In de meeste gevallen konden wij met een waarschuwingsbrief het verzuim stoppen. Helaas moesten wij in 20 situaties een proces-verbaal op maken. De meeste betroffen luxe verzuim. Dit gaat om situaties waarin ouders al eerder met hun kind buiten de schoolvakantie op vakantie gingen. Wij streven ernaar om het luxe verzuim naar beneden te krijgen en maken er daarom in het schooljaar 2020-2021 een speerpunt van.

Hieronder een greep uit de verklaringen van ouders:

We waren al twee jaar niet met vakantie geweest, dus hebben we de gok maar genomen.

We waren wel op tijd terug van de reis, maar we waren gewoon te moe voor school.

10

De school had mijn aanvraag afgewezen, maar ik ben toch gegaan. Ik vind het niet eerlijk: dan vraag ik het netjes aan en dan wordt het afgewezen.

De auto ging kapot. Nee, ik heb geen rekening van de garage, want zonder rekening krijg ik korting. Ja, vorig jaar was de auto ook kapot...

Ik had al een jaar van tevoren kaartjes voor een groot evenement in het buitenland, een ‘once in a life time’-kans... die laat je niet lopen. Zou het zo weer doen.

Jaarverslag Leerplicht

Gemeente Zeist



11

5 Vrijstellingen

6 Thuiszitters

Tabel 4: Vrijstellingen

2019-2020

2018-2019

Tabel 5: Thuiszitters per onderwijssoort

2019-2020

2018-2019

Toekenning 5 onder a Leerplichtwet: De jongere is lichamelijk of psychisch niet in staat een school te bezoeken

53

53

Primair onderwijs

0

1

Speciaal onderwijs

0

0

Voortgezet onderwijs

4

7

Toekenning 5 onder b Leerplichtwet: Ouders vinden dat het beschikbare onderwijsaanbod niet past bij hun levensbeschouwing

8

Voortgezet speciaal onderwijs

0

1

Totaal

4

9

Toekenning 5 onder c Leerplichtwet: De leerling gaat in het buitenland naar school

14

13

Toekenning 15: Op andere wijze voldoende onderwijs genieten

8

8

Totaal

83

80

6

Een thuiszitter is een leerling die wel staat ingeschreven op een school, maar langer dan vier weken geen onderwijs heeft gevolgd.

Pilots versterking verbinding jeugdhulp - passend onderwijs (incl. thuiszitters)

In bijzondere omstandigheden is het mogelijk dat een leerling vrijstelling van de Leerplichtwet krijgt en niet verplicht is om onderwijs te volgen. Als het gaat om lichamelijke of psychische omstandigheden vindt er een onderzoek plaats door de GGD-arts. Pas als deze van mening is dat een kind geen onderwijs kan volgen, krijgen ouders een vrijstelling voor hun kind. In principe wordt de vrijstelling voor maximaal één schooljaar toegekend. Vanaf komend schooljaar wordt ook het samenwerkingsverband primair onderwijs en voortgezet onderwijs betrokken bij het vaststellen van een vrijstelling volgens artikel 5 onder a. Wij gaan dan samen met deze partijen op zoek naar ‘passend’ onderwijs, met als doel dat een leerling de school pas verlaat als hij/zij een diploma heeft. Ouders kunnen op basis van hun geloofsovertuiging besluiten dat hun kind geen onderwijs volgt. Als leerplichtambtenaar kunnen wij de melding van deze ouders alleen ter kennisgeving aannemen. Uiteraard nemen wij wel contact met hen op om hen te motiveren hun kind toch in te schrijven op een school. In de gevallen dat ouders dit echt niet willen, ontstaat er vrijstelling van inschrijving bij een school. In deze situaties kunnen kinderen wel een diploma behalen. Het is aan ouders of en hoe zij het onderwijs aan hun kinderen organiseren.

In 8 situaties is een vrijstelling verleend omdat jongeren op een andere wijze voldoende onderwijs kregen. Dit houdt in dat ouders zijn vrijgesteld van de verplichting om hun kind bij een school in te schrijven. De jongere leert op een ‘andere’ manier. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een interne opleiding binnen een bedrijf, maar ook aan een combinatie van werken en een online opleiding. Er worden voorwaarden gesteld met betrekking tot te behalen onderwijsdoelen, omvang van het aantal actieve uren en soms ook het volgen van een oriëntatietraject. De leerplichtambtenaar houdt de vinger aan de pols of aan die voorwaarden wordt voldaan. Dit maatwerk zorgt ervoor dat een jongere binnen zijn mogelijkheden kan leren en participeren. Op de lange termijn wordt het halen van een startkwalificatie misschien toch mogelijk of wordt er passend werk gevonden. Soms wordt er in deze situaties nauw samengewerkt met de hulpverlening. Schoolinschrijving is de norm, maatwerk kan het verschil maken voor die jongeren die daar niet aan kunnen voldoen.

12

Jaarverslag Leerplicht

In Zeist wordt al een aantal jaren gewerkt aan het versterken van de samenwerking tussen onderwijs, jeugdhulp, leerplicht en jeugdgezondheidszorg. Dit gebeurt onder meer doordat aan elke school een vaste leerplichtambtenaar en een vaste school-CJG-er is verbonden. Ook gebeurt dit via pilots. In het schooljaar 2017-2018 is met pilots gestart op één basisschool en één school voor voortgezet onderwijs. In de pilots wordt de samenwerking tussen de professionals uit deze disciplines met de school versterkt. De bedoeling is om ondersteuning en hulp aan leerlingen en hun gezin sneller en met elkaar afgestemd (integraal) in te zetten. De gemeenteraad heeft via een motie aangegeven dat zij deze werkwijze wil uitbreiden naar meer scholen in Zeist. Via een andere motie heeft de gemeenteraad aangegeven om de inzet van het CJG op de scholen te versterken. Hierop is een advies ‘Versterking van verbinding jeugdhulp – passend onderwijs’ geschreven, dat door het college is vastgesteld. In het kort komt het op het volgende neer: ■ Versterken van samenwerking met de scholen en het CJG, de leerplicht en de GGD ■ Voortzetten van doorbraaktafels voor (dreigende) thuiszitters ■ Vroeg signaleren ■ Preventief programma ■ Eén ondersteuningsteam ■ Integrale, vraaggerichte onderwijsarrangementen ■ Aansluiting op de regionale transformatieagenda waarin het kind en de ouders centraal staan.

Het advies bevat een weergave van de reeds uitgevoerde acties en voorstellen voor extra activiteiten uitgevoerd door het CJG, het GGD, de leerplicht en de scholen. Eén van de belangrijke activiteiten uit het advies is het doorgaan met het organiseren van doorbraaktafels passend onderwijs. Deze bijeenkomsten, waar samen met ouders en ketenpartners besluiten werden genomen over passend onderwijsaanbod en jeugdhulp, waren de afgelopen jaren een succes. Ook in het schooljaar 2019-2020 zijn hierdoor voor thuiszitters alternatieven geboden, waardoor zij toch onderwijs op maat konden volgen. In het schooljaar 2019-2020 is extra geïnvesteerd in de pilots (onder de naam ‘Integratie onderwijs –zorg) met de inzet van het bureau OOG.

Gemeente Zeist



13

7 Effectieve aanpak van schoolverzuim met ketenpartners

In juni 2020 is dit geëvalueerd. Hieronder enkele interessante resultaten van de samenwerking in het schooljaar 2019-2020. ■

■

■

■

De contactkwaliteit is in alle pilots verbeterd. Door periodiek overleg en samenwerking op casusniveau kent men elkaar beter en ontstaat er meer openheid en gezamenlijkheid Er is een toename van kennis over elkaars kaders (wetgeving), protocollen en werkwijzen. Dit is veelvuldig uitgewisseld, naar aanleiding van casuïstiek en in meer abstracte zin. Erkenning en begrip over het handelen van ketenpartners is hierdoor toegenomen. Het gevolg is meer openheid. Zo kwamen betrokkenen bijvoorbeeld ook tot uitwisseling van aandachtspunten of belemmeringen in de eigen organisatie. De bereidheid tot andere handelswijzen (in plaats van handelen vanuit vaste patronen, voornamelijk ingegeven door eigen kaders) nam hierdoor toe. Ook is er meer gezamenlijke regie en afstemming.

Tabel 6: Contactpartner PO/VO

2019-2020

2018-2019

School

1.883

1.937

Ouder(s)/verzorger(s)

931

898

CJG (Team Jeugd)

439

248

Cliënt

361

810

Contact collega

240

204

SAVE-Team

115

54

Hulpverlening

114

102

OM

73

46

Samenwerkingsverband

70

50

ZAT

61

40

GGD

56

70

Ketenpartner

28

36

Raad voor de Kinderbescherming

15

27

Veilig Thuis

14

0

Halt

11

6

Overig

120

184

Totaal

4.531

4.712

Wij hebben in 740 situaties hulp geboden aan leerlingen, ouders en/of scholen. Om een indruk te krijgen van onze werkzaamheden is hierboven te lezen wat het aantal contactmomenten was en wie daarbij betrokken waren.

Bij een aantal pilots is als succes aan te merken dat men verschuift naar een verruiming van het blikveld. Dit geldt met name voor de medewerkers van de reguliere scholen. Waar men geneigd was meer intern en binnen de kaders van de school te denken, ontstaat nu een ruimere context. Concreet vertaalt zich dit bijvoorbeeld door inbreng van kinderen in gezamenlijk overleg met de andere ketenpartners in plaats van alleen de school: bredere en eerdere inbreng van casuïstiek en niet alleen vanuit handelingsverlegenheid bij de school De pilot laat zien dat er voor daadwerkelijke integratie van ondersteuning, hulp en onderwijs (in eerste lijn naar het kind en de ouders) meer nodig is. Gezamenlijke regie en afstemming is een belangrijke stap voorwaarts. Ook zien we dat men zich richt op huidige leerlingen in complexe situaties (curatieve benadering) en dat er tegelijkertijd ook overal de intentie is om meer preventief te werken. Hiervoor is nodig dat men de attitude om eerder in het proces disciplines te verbinden door moet ontwikkelen. Andere verbeterpunten zijn het verschaffen van duidelijkheid over taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden in de teams en verbreding in de organisaties, waardoor niet alleen de deelnemers van de teams kennis bezitten, maar ook de hun collega’s. Tevens is het nodig om een gezamenlijk doel te formuleren en schriftelijk vast te leggen.

14

Jaarverslag Leerplicht

Gemeente Zeist



15

8 Speerpunten/plannen 2020-2021

Hieronder een schematisch overzicht van onze samenwerkingspartners.

Ketenpartners CJG

■

Ouders

Pluzo

School

Ingrado

GGD GGZ

Raad voor de Kinderbescherming

Samenwerkingsverband

SAVE/Veilig Thuis

Dienst Uitvoering Onderwijs

Jeugdreclassering

Onderwijsinspectie

OM

■

Halt

■

Politie

■

Corona vraagt om extra dienstverlening aan ouders, kinderen en school Als zich geen bijzondere ontwikkelingen voordoen, kunnen leerlingen dit schooljaar met wat kleine maatregelen weer naar school. Wij constateren dat ouders en de school hier soms problemen mee hebben. Ouders vinden het soms risicovol om hun kind naar school te laten gaan en scholen hebben behoefte aan extra maatregelen om besmetting te voorkomen. Wij zijn inmiddels getraind om scholen en ouders bij te staan, om ervoor te zorgen dat kinderen onderwijs kunnen blijven volgen. Komend jaar blijven wij ons bijscholen en volgen we de adviezen van de GGD en onze branchevereniging Ingrado op. Ook houden wij ons aan de richtlijnen van het RIVM en volgen we het beleid en de maatregelen van de gemeente Zeist. Pilot aansluiting onderwijs – jeugdhulp voortzetten en door ontwikkelen Komend schooljaar willen wij samen met de GGD en school-CJG-er de scholen bezoeken. Wij willen ons als gezamenlijk jeugdteam presenteren. We gaan samen met de school speerpunten en ontwikkelingen bespreken en maken op basis daarvan (aanvullende) afspraken over de samenwerking en de aanpak van onder andere schoolverzuim en schooluitval.

Pro actieve aanpak luxeverzuim Wij zijn voornemens om komend schooljaar een actie uit te voeren om luxeverzuim onder de aandacht te brengen, met als doel dat ouders hun kinderen bijvoorbeeld rondom de krokusvakantie niet van school houden. Communicatie intern en extern Naast dit jaarverslag willen wij het komende jaar het gemeentelijk managementteam, de wethouder en de raadsleden mondeling informeren. Hierbij gaan we niet alleen in op successen, maar willen we ook laten zien waar knelpunten en onmogelijkheden van het leerplichtwerk zitten. Tevens willen wij in samenwerking met het CJG en het Sociaal Team kwartaalrapportages maken voor het college en de raad. Via onze website en andere digitale kanalen willen wij meer informatie geven aan externen.

■

16

Jaarverslag Leerplicht

Uiteraard blijft goede samenwerking met onze ketenpartners een speerpunt.

Gemeente Zeist



17