RIB21.052 Jaarverslag RMC en Leerplicht 2019-2020

Publiekshal ▪ Het Rond 1, Zeist

www.zeist.nl ▪ www.twittter.com/gemeentezeist

Postbus 513, 3700 AM, Zeist

www.facebook.com/gemeentezeist

Telefoon 14 030 ▪ zeist@zeist.nl

Aan de gemeenteraad

Ontv. Griffie 10-03-2021/RIB21.052 Datum

16 februari 2021

Burgerservicenummer Bijlage(n) Onderwerp

Ons kenmerk

386426

Uw kenmerk

2 jaarverslagen RMC en Leerplicht schooljaar 2019-2020

Behandeld door

Lea Luijten

Portefeuillehouder

Laura Hoogstraten

Geachte leden van de raad, Bijgaand treft u twee verslagen van het schooljaar 2019-2020: het jaarverslag van Leerplicht Zeist en het jaarverslag van de RMC (regionaal meld- en coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten). In deze brief informeren wij u over onze taak en wat ons opvalt in de begeleiding van leerlingen en studenten die ongeoorloofd verzuimen. Wat is onze taak? Wij willen jongeren de ruimte geven om zich te ontwikkelen. Onderwijs speelt daarin een belangrijke rol. Jongeren die hun startkwalificatie (diploma HAVO/VWO of MBO minimaal niveau 2) behalen hebben meer mogelijkheden om te participeren in de samenleving en meer kansen op de arbeidsmarkt. Als leerlingen ongeoorloofd verzuimen, zijn wij (leerplichtambtenaren) wettelijk verplicht om de oorzaak van het verzuim te onderzoeken en met de leerlingen (voor jonge kinderen ook met ouders) afspraken te maken om het verzuim te stoppen. Voortijdig schoolverlaters kunnen op vrijwillige basis hulp krijgen om terug te keren naar school. Het benaderen en begeleiden van voortijdig schoolverlaters is een wettelijke taak van de gemeente. Wij werken daarin nauw samen met ketenpartners. Wat valt ons op in de begeleiding van leerlingen en studenten? Wij zijn er voor leerlingen van het basisonderwijs, voortgezet onderwijs, speciaal onderwijs en studenten MBO die woonachtig zijn in Zeist.

Met het grootste deel van hen gaat het goed. Zij volgen onderwijs en kunnen extra ondersteuning krijgen van de school als er bijvoorbeeld sprake is van leerproblemen. Na het behalen van hun diploma vinden zij een passende plek op de arbeidsmarkt.

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

2

Bij ongeveer 5% van de leerplichtigen (5-18 jarigen) is er sprake van ongeoorloofd verzuim. Dit percentage is de afgelopen jaren gelijk gebleven. Wat wij wel zien is dat steeds meer leerlingen en studenten last hebben van complexe problemen zoals problemen in het gezin en /of de persoonlijkheid van de leerling. Schoolverzuim is één van de eerste signalen van problemen. Door het onderzoeken van de oorzaak van het verzuim, kunnen wij deze leerlingen en studenten ondersteunen en afspraken maken, zodat zij weer onderwijs gaan volgen en hun diploma behalen. Dit gaat bijvoorbeeld om leerlingen die vanwege problemen van persoonlijke aard moeite hebben om naar school te gaan. Door het maken van afspraken met de ouders, school en leerling kan de situatie voor een leerling dusdanig wijzigen dat het volgen van onderwijs wel mogelijk is. Waar nodig schakelen wij andere partijen in, zoals het Centrum voor Jeugd en Gezin om ervoor te zorgen dat leerlingen en studenten tools hebben om problemen aan te pakken. Wat kunnen wij voor betekenen voor voortijdig schoolverlaters? Jaarlijks verlaten ongeveer 100 jongeren hun opleiding zonder startkwalificatie (diploma HAVO/VWO of MBO minimaal niveau 2.) Voor een deel van deze groep is het niet mogelijk om een startkwalificatie te behalen vanwege hun denkniveau. Dit betreft leerlingen van het voortgezet speciaal onderwijs en het praktijkonderwijs.

Het team van de Werkroute (RSD en Biga) zoekt deze leerlingen op voordat zij het onderwijs verlaten en bemiddelen in het vinden een plek op de arbeidsmarkt. Zo kan deze groep zonder startkwalificatie toch aan het werk en participeren in de samenleving. Door inzet van de Werkroute kunnen er voorzieningen getroffen worden waarmee werkgevers subsidie krijgen. Daardoor is het voor hen aantrekkelijk om werknemers met een lager arbeidsvermogen een baan aan te bieden. In de regio Utrecht werken wij samen met werkgevers (Utrechtse Werktafel) om banen te creëren voor deze groep. Dit gaat goed omdat hierdoor veel nieuwe banen vrij komen voor deze groep jongeren. Een ander deel van de voortijdig schoolverlaters heeft wel het vermogen om een diploma te behalen, maar kiest een verkeerde studie, heeft persoonlijke problemen of verkeert in een complexe thuissituatie Daardoor kunnen deze leerlingen het risico lopen hun studie af te breken. Wij gaan op zoek naar deze jongeren om hulp aan te bieden in het vinden van een opleiding. Door te vragen wat er speelt, hoe zij hun toekomst zien en wat er nodig is om dit te bereiken, zetten wij hen aan het denken en motiveren wij hen om weer naar school te gaan. Als dit niet mogelijk is, zorgen wij voor begeleiding naar werk of een (hulp)verleningsinstantie.

Over het algemeen gaat dit goed, maar er blijven altijd jongeren over die (tijdelijk) niet in staat zijn om naar school of werk te gaan en veel tijd nodig hebben om aan hun problemen te werken bijvoorbeeld jongeren met schulden of verslavingsproblematiek. Niet alle voortijdig schoolverlaters maken gebruik van de vrijwillige hulp van de RMC. Een deel daarvan komt toch bij de Regionale Sociale Dienst (RSD) terecht als zij een uitkering aanvragen. RMC helpt deze jongeren in het vinden van een opleiding of baan. Om nog meer jongeren te vinden en te begeleiden zetten we met de RMC medewerkers in de regio Utrecht een leernetwerk op om good practises te bespreken en in de praktijk te brengen. Acties om de effecten van Coronamaatregelen aan te pakken Scholen doen hun uiterste best om onderwijs te bieden op afstand. Met de scholen in Zeist hebben wij intensief contact. Hierover heeft u onlangs een raadsinformatiebrief ontvangen. Klink hier om de brief te vinden. Voor de MBO’s is het lastig om (veelal praktijk)lessen op afstand te geven en studenten de begeleiding te bieden die zij nodig hebben om hun diploma te behalen. Wij ervaren bij de MBO’s in Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

3

de regio Utrecht een positieve houding omdat zij heel open zijn in de knelpunten die zij tegen komen. Doordat scholen meer tijd nodig hebben om jongeren (digitaal) les te geven en leer- of persoonlijke problemen te bespreken, ontstaat er een knelpunt bij het registreren van ongeoorloofd schoolverzuim. Scholen hebben soms onvoldoende tijd om alle verzuim goed te registreren. Met het Ministerie van OC&W zijn wij (via de centrumgemeente Utrecht) zeer regelmatig in gesprek om samen tot oplossingen te komen. Ook onze ketenpartner SBB (Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven) zet zich in om het tekort aan stageplekken dat is ontstaan aan te pakken. Wij spreken hen periodiek over hun landelijke actieplan wat ertoe leidt dat studenten een nieuwe stage of leerwerkbaan vinden. De jaarverslagen De twee jaarverslagen zijn documenten waarmee wij verantwoording afleggen over de werkzaamheden die wij verrichten om schoolverzuim en schooluitval aan te pakken en de resultaten van die aanpak. In beide verslagen staan de cijfers met een toelichting. Wij hebben ervoor gekozen om in het jaarverslag Leerplicht persona’s te beschrijven om een beeld te geven van de situaties van de leerlingen die ongeoorloofd verzuimen. In het RMC jaarverslag gaan wij wat dieper in op regionaal beleid in de aanpak schoolverlaten (Schoolwerktagenda).

Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zeist,

de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

dr. H.S. Grotens

drs. J.J.L.M. Janssen

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

RMC Jaarverslag 2019-2020 Regionaal Meld- en Coördinatiefunctie (RMC) aanpak schoolverzuim en schooluitval subregio Utrecht Zuidoost

Oktober 2020

1

Het RMC-team legt met dit jaarverslag verantwoording af over de resultaten van de inzet van het team en de beleidsmatige afspraken uit het activiteitenplan 2019 en de speerpunten uit het activiteitenplan 2020

Speerpunten RMC-activiteitenplan 2020  Integrale jongerendienstverlening RMC/leerplicht, CJG en W&I  Transparantie in resultaten en plannen  Voorbereiding nieuw bovenregionaal beleid (SchoolWerkt-agenda)

2

Inleiding Voor u ligt het jaarverslag 2019-2020 van de RMC, Regionaal Meld- en Coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten. Met dit document legt het RMC-team verantwoording af aan de subsidieverstrekkers: de gemeente Utrecht en de gemeenten Bunnik, De Bilt, Utrechtse Heuvelrug, Wijk bij Duurstede en Zeist. Dit zijn de gemeenten waar de RMC-regio Utrecht Zuidoost voor werkt. Op de pagina hiervoor staan de afspraken die zijn gemaakt voor het kalenderjaar 2019 en 2020. In dit jaarverslag legt de RMC verantwoording af over de beleidsmatige afspraken en speerpunten van de twee activiteitenplannen en laat het RMC-team zien wat de resultaten zijn van de begeleiding van studenten MBO die ongeoorloofd verzuimden op school, en de begeleiding van voortijdig schoolverlaters. Het RMC-team bestaat uit een coördinator, leerplichtambtenaren MBO, een trajectbegeleider voortijdig schoolverlaters en administratief medewerkers.

Impact Coronacrisis Van maart tot het eind van het schooljaar konden de studenten minder onderwijs volgen op locatie. MBO’s wisten in korte tijd een online lesprogramma aan te bieden, waardoor studenten wel in staat werden gesteld om hun opleiding met positief resultaat af te ronden. Daar waar studenten in de problemen kwamen doordat zij moesten stoppen met hun stage of leerwerkbaan, is de landelijke Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) in actie gekomen. Zij zetten zich in om werkgevers en studenten met elkaar in contact te laten komen om (nieuwe) stages en leerwerkbanen te creëren. In de landelijke pers is hier ook aandacht aan geschonken. Nadere informatie is te vinden via www.s-bb.nl/actieplan-stages-en-leerbanen Het ministerie van OC&W heeft besloten dat er vanuit leerplicht geen handhavende maatregelen getroffen konden worden. Dit betekent niet dat er vanuit leerplicht MBO geen contact was met scholen en studenten, integendeel. Doordat er geen lessen waren, waren docenten makkelijker bereikbaar en was er meer tijd om met hen van gedachten te wisselen over jongeren. Dit heeft zowel het MBO als de RMC als positief ervaren. De leerplichtambtenaren MBO in de hele regio Utrecht hebben aangeboden om het MBO te helpen in situaties waarin men geen contact kon krijgen met studenten die geen digitaal onderwijs volgden.

In een enkele situatie heeft dit geleid tot een brief vanuit de RMC of een huisbezoek. Door de Coronacrisis is het aantal formele verzuimmeldingen aanzienlijk gedaald, doordat scholen geen formele verzuimmelding konden indienen.

Leeswijzer Hoofdstuk 1 Algemene informatie over de RMC, samenwerking met ketenpartners, maatschappelijke effecten. Hoofdstuk 2 Beleid: resultaten van speerpunten van het jaar 2019 en het jaar 2020 Hoofdstuk 3 Begeleiding studenten MBO bij schoolverzuim. Hoofdstuk 4 Begeleiding voortijdig schoolverlaters Hoofdstuk 5 Conclusies en ontwikkelingen vanaf schooljaar 2020-2021

Colofon Nadere informatie is te vinden op de website www.schoolwerkt.nl Voor vragen kunt u contact opnemen met de RMC-coördinator Utrecht Zuidoost via l.luijten@zeist.nl 3

1. Maatschappelijke opgave RMC Waarom RMC? Voldoende opleiding is de basis om mee te kunnen doen in de samenleving, betaalde arbeid te vinden en economisch zelfstandig te worden. Voor jongeren tot 23 jaar die ongeoorloofd verzuimen of zonder diploma het onderwijs verlaten is de RMC-functie door het ministerie van OC&W in het leven geroepen. RMC heeft de wettelijke taak om MBO-studenten te begeleiden die verzuimen en uitvallen. Als uit het onderzoek naar het vinden van de oorzaak van het verzuim of de uitval blijkt dat er meer aan de hand is dan problemen met school, zet de RMC-medewerker de expertise van ketenpartners in. Samen kunnen partijen ervoor zorgen dat jongeren voldoende bagage hebben om te starten op de arbeidsmarkt en volwaardig mee te doen in de samenleving.

Krachtenbundeling met ketenpartners zorgt voor verminderen schooluitval Beleid

RMC is de partij die er is voor jongeren die ongeoorloofd verzuimen of uitvallen op school voordat zij hun diploma halen. De aanpak van schoolverzuim en uitval wil en kan de RMC niet alleen. Daarom is SchoolWerkt opgericht. Onder deze naam werken in de regio Utrecht scholen, MBO-instellingen en gemeenten samen om zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie te laten behalen en succesvol te laten starten op de arbeidsmarkt. Het team SchoolWerkt treedt met elkaar in overleg en stelt een gezamenlijke agenda op met beleidsafspraken. Het RMC-team werkt in opdracht van de al eerder genoemde vijf gemeenten. Met deze gemeenten is regelmatig overleg over de plannen van team, de voortgang en mogelijkheden om aanvullend lokaal maatwerk te leveren. Zo kan het RMC-team aansluiten op de wensen van de vijf gemeenten.

CJG / sociaal (dorps) team

Zoals gezegd doen medewerkers van de RMC die in gesprek zijn met jongeren die ongeoorloofd verzuimen of uitvallen op school onderzoek. Als blijkt dat er onderliggende problemen zijn, zetten de RMC-medewerkers de expertise van de collega’s van het CJG / sociaal (dorps)team in. Voor deze collega’s is de RMC een preventieinstrument. De RMC-medewerkers spreken jongeren met problemen, die nog niet altijd de weg naar het CJG / sociaal (dorps)team hebben gevonden.

RSD en regionale aanpak jeugdwerkloosheid

Het RMC-team is verplicht om jongeren te begeleiden die ongeoorloofd verzuimen of voortijdig het onderwijs verlaten. Voortijdig schoolverlaters tussen de 18 en 23 jaar zijn niet verplicht om gebruik te maken van de diensten van de RMC. Een deel van deze jongeren meldt zich voor een inkomensvoorziening bij de RSD of neemt contact op met de jobhunters van de regionale aanpak jeugdwerkloosheid voor hulp in het vinden van betaalde arbeid. Deze partijen zijn vindplaatsen voor het RMC-team.

Overige partijen

Bij ernstige problemen op het gebied van de veiligheid van jongeren (en/of hun omgeving) zet het RMC-team de bevoegdheden en expertise in van SAVE, HALT, collega’s veiligheid van gemeenten, PGA, de kinderbescherming en het Openbaar Ministerie. Uiteraard schakelt het RMC-team ook ouders in.

4

Maatschappelijke effecten De maatschappelijke effecten van de inzet van RMC: het vergroten van de kans op werk en volwaardige participatie in de samenleving vermindert de kosten van de jeugdhulp en inkomensvoorziening Participatiewet. 



 

Door inzet van het RMC-team volgen studenten vaker de schoolloopbaan die past bij hun ontwikkeling en is de kans groter dat zij hun startkwalificatie halen. Hierdoor hebben zij meer succes op de arbeidsmarkt en over het algemeen hebben zij een betere basis om aan de samenleving deel te nemen. Het team heeft het afgelopen schooljaar 794 schoolverzuimers begeleid en 67 voortijdig schoolverlaters. Figuur 3 op pagina 13 toont dat er in 41 situaties sprake was van een verkeerde studiekeuze. Van deze groep zijn 35 studenten daardoor naar een andere school gegaan en 6 hebben een schoolvervangend traject gevolgd. Een belangrijke functie van de RMC is ook signaleren. Door goed onderzoek te doen naar de oorzaak van verzuim, is problematiek zichtbaar en kan jeugdhulp in een relatief vroeg stadium worden ingezet. In het schooljaar 2019-2020 hebben de RMC-leerplichtambtenaren 794 studenten MBO begeleid. De leerplichtambtenaren hebben 94 keer contact gehad met het CJG, 63 keer met andere hulpverleningsinstanties en 11 keer met de schoolmaatschappelijk werker. Een overzicht van alle contactmomenten van de leerplichtambtenaren MBO is te zien in figuur 4 op pagina 14. Onderzoek, beleid, monitoren en netwerken (o.a. bij elkaar brengen van partijen) dragen bij aan de inzet van de juiste instrumenten om de maatschappelijke effecten te realiseren.

Het RMC-team levert ook een bijdrage aan de aanpak van onveilige thuissituaties en onveiligheid op straat. Door de inzet van het team zijn meer jongeren op het rechte pad gebleven of weer terechtgekomen en zijn onveilige thuissituaties zoveel als mogelijk aangepakt. Met interne en externe partijen die zich bezighouden met de veiligheid van jongeren (onveilige thuissituatie en aanpak overlastgevend en crimineel gedrag op straat) is 17 keer contact geweest met het Openbaar Ministerie, 73 keer met SAVE en 3 keer met de adviseurs veiligheid om een persoonsgerichte aanpak op te stellen voor jongeren die strafbare feiten hebben gepleegd.

RMC heeft unieke bevoegdheden om schoolverzuim en uitval aan te pakken  



Leerplichtambtenaren MBO voeren de taken uit onder de vlag van de RMC voor MBO- studenten tot 23 jaar. De RMC-trajectbegeleider is er voor voortijdig schoolverlaters van 18-23 jaar. De Leerplichtwet bevat bevoegdheden die alleen een leerplichtambtenaar heeft. Dit houdt in dat studenten die binnen 4 weken meer dan 16 uur ongeoorloofd verzuimen gehoor moeten geven aan de oproep van de RMC-medewerker om op gesprek te komen. Ongeoorloofd verzuimers kunnen een waarschuwingsbrief krijgen. Leerplicht kan zelfs een proces verbaal opmaken als interventies niet het gewenste effect hebben. Het RMC-team beschikt over schoolloopbaangegevens om te gebruiken en is ook bevoegd informatie te raadplegen in SUWI-net om te zien of jongeren betaalde arbeid verrichten. Met deze informatie kan ook de trajectbegeleider samen met de jongere een passend traject inzetten.

5

Figuur 1: RMC in de praktijk – interventies op ongeoorloofd schoolverzuim en voortijdig schooluitval

Toelichting op de figuur: SchoolWerkt: In de regio Utrecht werken scholen, MBO-instellingen en gemeenten samen om zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie te laten behalen en succesvol te laten starten op de arbeidsmarkt. Zij doen dit onder de naam SchoolWerkt. Boompjes: Bij elk boompje staat de uitleg hoe het werkproces van de RMC-medewerker verloopt. Borden: Op het grote bord staan de afkortingen en wordt verwezen naar de taak die de Werkroute uitvoert voor jongeren die niet in staat zijn om hun startkwalificatie te behalen en op zoek zijn naar betaalde arbeid. Het bord op de weg bevat de gezamenlijke opdracht die RMC uitvoert met ketenpartners van de SchoolWerkt-agenda. Verzuim: Samen met de school gaat de leerplichtambtenaar MBO aan de slag met de aanpak schoolverzuim. Uitval: Jongeren zonder startkwalificatie krijgen begeleiding van de trajectbegeleider in het vinden van een passende opleiding of werk. Als dit (nog) niet mogelijk is verwijst de trajectbegeleider door naar de hulpverlening. Verzoek uitkering: De RSD is een vindplaats voor het RMC. De trajectbegeleider werkt nauw samen met de RSD en zet zich voornamelijk in om RSD-jongeren terug te leiden naar school.

6

2. Verantwoording en voortgang Inleiding Elk jaar stelt de RMC- coördinator in samenwerking met het RMC-team en de beleidsmedewerkers RMC van de gemeenten Bunnik, De Bilt, Utrechtse Heuvelrug, Wijk bij Duurstede en Zeist een RMC-activiteitenplan op, die ter instemming worden voorgelegd aan managers en wethouders. In dit hoofdstuk legt de RMC-coördinator verantwoording af over de beleidsmatige afspraken die staan vermeld in de jaarlijkse RMC-activiteitenplannen. In onderstaande paragraaf wordt ingegaan op de resultaten van de beleidsafspraken in 2019. In de paragraaf die hierop volgt is te lezen wat de voortgang is van de speerpunten uit het activiteitenplan 2020.

Resultaten Activiteitenplan 2019 Actie.Talent (RSD) 2019 was het laatste jaar voor Actie.Talent: het jongerenloket voor werk, inkomen en opleiding. De RSD heeft in overleg met gemeenten besloten om te werken met een klantreis. Dit houdt in dat de dienstverlening van de RSD wordt afgestemd op de reis die de klant maakt binnen de organisatie van de RSD. Aanvankelijk was dit alleen voor klanten vanaf 27 jaar, maar op basis van de goede ervaringen is besloten om dit ook toe te passen voor jongeren. Nadere informatie over de nieuwe werkwijze van de RSD is hier te vinden. Op de volgende pagina en in hoofdstuk 4 is te lezen hoe de samenwerking met de RSD nu verloopt.

Loopbaanoriëntatie Twee scholen voor voortgezet onderwijs zijn bezocht om te bespreken wat er nodig is om jongeren beter voor te bereiden op het MBO. Op basis van de positieve resultaten van deze gesprekken is door het RMC-team geen extra inzet op dit onderwerp gepleegd.

Creëren leerwerkbanen

Bovenregionaal is met scholen, gemeenten, het leerwerkloket, werkgeversservicepunt en SBB frequent overleg geweest om plannen te maken en uit te voeren om nieuwe leerwerkbanen te creëren. Ook was er aandacht voor een tekort aan stageplaatsen. Enkele resultaten zijn: start van de pilot Top Academie, doorontwikkeling leerwerkloket en het blijven gebruiken van de website stage.nl van het SBB. Ook jobhunters waren actief om werkgevers te benaderen om een stage of leerwerkbaan aan te bieden aan de jongeren die zij begeleidde.

Intensivering samenwerking

In 2019 is het RMC-team gestart met kwartaalgesprekken per gemeente. Aan beleidsmedewerkers jeugd, W&I, RMC, leerplichtambtenaren en applicatiebeheerders presenteerde het RMC-team data (cijfers vsv-ers, schoolverzuim) en was er afstemming over ontwikkelingen binnen RMC en gemeenten. Collega’s die hebben deelgenomen aan de overleggen waren positief. Hierdoor is besloten om dit in 2020 voort te zetten. Samenwerking met ketenpartners blijft een ontwikkelpunt, waardoor hier in 2020 een speerpunt van is gemaakt.

Huisbezoeken

De RMC-trajectbegeleider heeft met andere collega’s RMC, leerplicht en medewerkers van de gemeente Zeist huisbezoeken afgelegd om meer jongeren te motiveren gebruik te maken van het aanbod van de trajectbegeleider.

7

Voortgang activiteitenplan 2020 Voor het jaar 2020 zijn drie speerpunten geformuleerd. In deze paragraaf is te lezen wat de voortgang is over de periode januari-juli 2020. Speerpunt 1 Integrale aanpak RMC/leerplicht, CJG/jeugdhulp, W&I

Actie: RMC benadert partijen over onderstaand samenwerkingsvraagstuk en de ambitie integrale aanpak.

Resultaten Het is iets te ambitieus om als RMC-team alle ketenpartners bij elkaar te krijgen om ervoor te zorgen dat er één plan is voor elke schoolverzuimer en schooluitvaller voor leerplicht, RMC, CJG, RSD en veiligheid. Het afgelopen jaar is op beleidsmatig en uitvoeringsniveau goed samengewerkt. Tijdens de kwartaalgesprekken met de gemeenten (zie speerpunt 2) is de ambitie wel uitgesproken. Ook in het beleidsoverleg RMC en subregio-overleg Passend onderwijs is gesproken over de ambitie van het RMC-team. De resultaten aan het eind van het schooljaar 2019-2020 die een eerste stap zijn naar integrale jongerendienstverlening:  Bijeenkomst jongerendienstverlening voor medewerkers RMC, leerplicht, CJG, RSD en jongerenwerk van de vijf gemeenten. Tijdens deze bijeenkomst waren er o.a. presentaties van de Werkroute, Team Nieuwe inwoners, Young Ambition en Launch Your Future. Resultaat is dat aanwezigen kennis hebben kunnen nemen van het aanbod van deze partijen en elkaar beter hebben leren kennen. Resultaat: medewerkers weten elkaar beter te vinden en schakelen elkaar vaker in.  Begin schooljaar 2020-2021 is er een bijeenkomst over de doorontwikkeling coördinatie van zorg. Nadere informatie is hier te vinden.  In Wijk bij Duurstede voeren RMC-medewerkers gezamenlijke gesprekken met schoolverzuimers en uitvallers met Loket Wijk.

 Voor school-CJG’ers in Zeist, leerplicht Zeist en RMC ligt er een programma klaar om een gezamenlijke training te houden om de samenwerking te intensiveren. Hierin wordt o.a. ingegaan op de raakvlakken en verschillen zoals vermeld in het plaatje over het samenwerkingsvraagstuk.  Door de invoering van de klantreis bij de RSD is, zoals al eerder vermeld, het Jongerenloket (team Actie.Talent) gestopt. De RSD heeft besloten om voor de doelgroep jongeren tot 27 jaar met vaste medewerkers te blijven werken, waardoor het mogelijk is om op dezelfde wijze te blijven werken. 8





Met het jongerenwerk in Zeist en Wijk bij Duurstede is er periodiek overleg. In Wijk bij Duurstede ontmoet de RMC-trajectbegeleider o.a. het jongerenwerk tijdens de participatietafel. In Zeist maken RMC-medewerkers deel uit van het periodiek overleg over de aanpak van radicalisering en samenwerking in de begeleiding van PGA-jongeren (Persoons Gerichte Aanpak). Op beleidsniveau is periodiek overleg met de veiligheidscoördinator jongeren van de gemeente Zeist. Plannen om gezamenlijk huisbezoeken aan voortijdig schoolverlaters in Zeist af te leggen met het jongerenwerk zijn nog niet uitgevoerd. Doel is enerzijds om jongeren vanuit meerdere invalshoeken te benaderen, anderzijds om elkaars werkwijze (gespreksmethodiek) beter te leren kennen.

Speerpunt 2 Transparantie in resultaten en plannen

Actie: RMC wil met de vijf gemeenten informatie delen om inzicht te geven in resultaten en plannen Afspraken zoals vermeld in het activiteitenplan 2020 zijn allemaal nagekomen. Er waren geen dubbele tellingen van jongeren van de RSD, RMC en de jobhunters, met gemeenten zijn kwartaal gesprekken gevoerd, de voortgang van de speerpunten is besproken in het RMC-beleidsoverleg en het regionaal programmateam en de bestuurstafel sociaal domein hebben input kunnen leveren om te komen tot een nieuwe bovenregionale SchoolWerkt-agenda. Alleen deelname aan het Platform Leerplichtambtenaren Utrecht Zuidoost (PLUZO) PLUZO heeft niet plaats gevonden.

Speerpunt 3 Voorbereiding nieuw bovenregionaal beleid

RMC regio Utrecht (scholen/gemeente) heeft nieuw bovenregionaal beleid opgesteld. Het RMC-team heeft de wensen van de subregio-gemeenten meegenomen (o.a. digitale consultatie in mei), en (tussentijdse) resultaten teruggekoppeld aan de beleidsmedewerkers RMC. De RMC-coördinator vertegenwoordigt de gemeenten ook als het gaat om het ontvangen van extra middelen en diensten voor de subregio. Om de subregio te vertegenwoordigen heeft de RMC-coördinator inbreng geleverd tijdens zes Kerngroepvergaderingen (overleg gemeenten met onderwijs en Ministerie OC&W), zes bijeenkomsten over aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt (o.a. over coronamaatregelen om meer stageplaatsen te creëren) twee bijeenkomsten vestigingsgericht werken (gericht op optimalisering samenwerking MBO). Met RMCcoördinatoren is zeven keer overleg geweest om lopende zaken af te stemmen en landelijke ontwikkelingen te vertalen in concrete regionale maatregelen.

Overige resultaten en wetenswaardigheden    

  



Gemeenten en scholen zijn in gesprek om zorg in het MBO beter te organiseren (ketenpartnermodel). RMC-team en leerplicht Zeist hebben LVB Xperience gevolgd om zich beter te kunnen verplaatsen in de leefwereld van licht verstandelijk beperkte jongeren. Informatie over Xperience is hier te vinden. Adviseurs Informatie Voorziening, adviseur onderwijsbeleid, inkoop en de RMC-coördinator werken samen in de voorbereiding van de aanschaf van een softwarepakket voor o.a. leerplicht en RMC. Gemeente Zeist zet middelen in om voortijdig schoolverlaters in Vollenhove extra begeleiding te geven. Voor voortijdig schoolverlaters zijn twee nieuwe voorzieningen maatschappelijke diensttijd beschikbaar: Launch Your Future (hier is de link naar website) en Time of Your Life (hier is de link naar website). Trajecten Young Ambition (hier is de link) kan het RMC-team in ieder geval t/m 2020 inzetten. Het RMC-team werkt sinds kort met het instrument de dilemmamanager, dat wordt ingezet om mogelijke oorzaken van verzuim of uitval in kaart te brengen. Het levert concrete begeleidingshandvatten om zelfregie bij jongeren te stimuleren en verandering aan te brengen in hun situatie.

Een overbruggingsprogramma voor jongeren die gedurende het schooljaar willen stoppen met hun opleiding biedt deze studenten de mogelijkheid om het onderwijs te blijven volgen met een beperkt lesprogramma en aanvullende activiteiten. Hierdoor vallen minder jongeren voortijdig uit. 9

3. Aanpak schoolverzuim

10

Inleiding In dit hoofdstuk is te lezen wat de RMC-leerplichtambtenaren MBO doen om schoolverzuim aan te pakken en wat de resultaten van hun inzet zijn. De figuur hierboven over het proces en de samenwerking in de methodische aanpak schoolverzuim laat zien dat leerplichtambtenaren schoolverzuim samen met ketenpartners aanpakken. Deze methodiek is ontwikkeld en vastgesteld door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, de Raad van de Kinderbescherming, bureau Halt (alternatieve straffen) en Ingrado (landelijke vereniging voor leerplicht en RMC). Doel is dat alle leerplichtambtenaren in Nederland met hun ketenpartners volgens deze methode werken. Zij werken samen aan een passend-onderwijsprogramma, de vroegtijdige inzet bij schoolverzuim, een effectieve aanpak en organiseren jeugdhulp licht waar het kan en zwaar waar nodig.

Preventie: begeleiding overstap VO-MBO door school en RMC voorkomt verzuim en uitval Voor een leerling is de overstap van het VMBO naar het MBO een moment waarop het risico groot is om uit te vallen. Daarom zorgen wij (het RMC-team en leerplichtambtenaren Voortgezet Onderwijs van de vijf gemeenten) voor een goede begeleiding tijdens dit proces. Ouders, leerlingen en de school zijn in eerste instantie verantwoordelijk voor een goede studiekeuze. Op verzoek van de school kan een leerplichtambtenaar meedenken en meehelpen om een passende MBO te vinden en belemmeringen aan te pakken. Als belemmeringen betrekking hebben op de thuissituatie, gedragsproblemen of de persoonlijkheid van een jongere kan een Centrum voor Jeugd en Gezin of het sociaal (dorps)team jeugdhulp inschakelen om knelpunten aan te pakken. Als leerlingen zich hebben ingeschreven bij een MBO maar niet verschijnen, komt de leerplichtambtenaar MBO in actie. Zij onderzoekt of een jongere bij een andere MBO staat ingeschreven. Als blijkt dat dat niet het geval is, neemt de RMC-medewerker contact op met de jongere om ervoor te zorgen dat de jongere zich alsnog inschrijft. Nadere informatie over afspraken tussen school en RMC zijn hier te vinden.

Schoolverzuim: 1802 meldingen van ongeoorloofd verzuim verdeeld over 794 jongeren Figuur 1 Bunnik De Bilt Utrechtse Heuvelrug Wijk bij Duurstede

Aantal jongeren Verzuimmeldingen per school 57 ROC Midden Nederland 162 MBO Utrecht 194

MBO Amersfoort

Zeist

102 ROC van Amsterdam 279 Grafisch Lyceum Utrecht

Totaal

794 Wellantcollege ROC A12

Aantal 895 290 251 149 89 28 29

Nimeto

18

ROC Rijn IJssel MBO Rijnland

11 10

Heuvelrugcollege

0

Overige

32

Totaal

1802

11

Trend: aantal verzuimmeldingen daalt in verband met Coronacrisis Figuur 2 Bunnik De Bilt Utrechtse Heuvelrug Wijk bij Duurstede Zeist Totaal

2019-2020 aantal meldingen 108 406 407 213 668 1802

2019-2020 aantal jongeren 57 162 194 102 279 794

2019-2020 aantal verzuim 18MBO 60 142 110 104 228 644

2019-2020 aantal verzuim 18+ MBO 48 264 297 109 440 1158

2018-2019 aantal meldingen 141 400 478 295 869 2183

2018-2019 aantal jongeren 50 159 197 125 314 845

2018-2019 aantal verzuim 18MBO 77 147 154 97 300 775

2018-2019 aantal verzuim 18+ MBO 64 253 324 198 569 1408

Het aantal verzuimmeldingen is in 2019-2020 is minder dan het jaar daarvoor. Dit heeft te maken met de Coronacrisis. In deze periode van maart t/m juli 2020 vond er geen onderwijs op locatie plaats en kregen studenten alternatief digitaal onderwijs. Als studenten geen digitaal onderwijs volgden, was er sprake van verzuim, maar scholen konden daar geen formele verzuimmelding voor indienen. Wel heeft leerplicht MBO hulp aangeboden aan scholen om deze jongeren te benaderen als scholen zelf geen contact met de student kon krijgen.

RMC aanwezig op de school: één gezicht voor alle jongeren en docenten voor de regio Utrecht Niet alle jongeren doorlopen hun studieloopbaan vlekkeloos. Problemen in de klas of op het schoolplein kunnen een teken zijn dat er wat aan de hand is. Dan is het prettig voor de school dat er een leerplichtambtenaar van de RMC aanwezig is om mee te denken en te helpen in de aanpak van de problemen. Op verzoek van de scholen is er per vestiging één leerplichtambtenaar aanwezig om jongeren en docenten te woord te staan. In het MBO Utrecht was een tweede persoon nodig om alle docenten en studenten tijdig te ondersteunen. De leerplichtambtenaar MBO van RMC Utrecht Zuidoost mocht deze rol vervullen. Onze subregio is hoofdcontactpersoon voor het MBO Amersfoort.

Schoolverzuim: signaalfunctie voor behoefte jeugdhulp Jongeren verzuimen vaak met een reden. Een keer spijbelen kan met een waarschuwing van de leerplichtambtenaar stoppen. Bij elk ongeoorloofd schoolverzuim (van 16 uren of meer per 4 weken) onderzoekt de RMC-leerplichtambtenaar MBO de oorzaak van het verzuim. Als er jeugdhulpvragen naar boven komen, krijgen jongeren in een vroegtijdig stadium jeugdhulp (via CJG / sociale (dorps)team) om te voorkomen dat de situatie verergert en zij een beroep moeten doen op zware vormen van jeugdhulp met alle gevolgen van dien. Een voorbeeld uit de praktijk: via een dorpsteam is een maatje ingezet om een jongere laagdrempelig te kunnen begeleiden/coachen. In dit gezin was al een gezinsondersteuner, maar zij heeft zelf ook het advies gegeven om een maatje (vrijwilliger) in te zetten, zodat de jongere ‘iemand’ voor zichzelf heeft. Dit maatje is er ook voor school gerelateerde zaken waar de jongere tegenaan loopt. Bijvoorbeeld problemen met het opstarten van MS Teams om de lessen te kunnen volgen of bij het ondersteunen van een gesprek met een mentor.

Ook jongeren die een strafbaar feit plegen hebben recht op onderwijs Jongeren die overlast geven, crimineel gedrag vertonen of radicaliseren, kunnen een Persoonsgerichte Aanpak (PGA) krijgen om de problemen te verminderen. RMC, aanbieders van geestelijke gezondheidszorg, Centrum voor Jeugd en Gezin, sociaal (dorps)team, Samen Veilig, politie en justitie en de RSD bundelen hun krachten om gezamenlijk tot de beste oplossing te komen voor de jongere. In het overleg stellen wij de volgende vragen: wat kan eenieder betekenen voor de jongeren, wat mogen wij van elkaar verwachten, hoe is de gezins/thuissituatie, is er al hulpverlening ingezet? Voordeel is dat de RMC met deze partijen de situatie van de jongere in een breder perspectief bekijkt. Onze focus ligt op het voorkomen en bestrijden van schoolverzuim en 12

schooluitval. Jongeren hebben recht op onderwijs, als RMC-team willen wij zorgen dat zij ook in problematische situaties toch onderwijs kunnen blijven volgen.

Resultaten: een veelheid aan instrumenten om schoolverzuim aan te pakken Wetgeving en regionale afspraken maken het mogelijk om een veelheid van instrumenten in te zetten om schoolverzuim te stoppen. Om inzicht te krijgen in de resultaten zijn in figuur 3 de redenen van het afsluiten van een verzuimmelding geregistreerd. Soms is een waarschuwing voldoende, heeft de school voldoende invloed om het verzuim te stoppen, maar in een groot deel van de situaties is intensief contact met student en ouders nodig om hen in te laten zien dat een student verplicht is om naar school te gaan. Voor bovenleerplichtigen is motiverende gespreksvoering ingezet. Helaas zien wij dat steeds meer studenten in een multiproblemsituatie zitten en is een casusoverleg met ketenpartners en student (en ouders) nodig om het verzuim te stoppen en achterliggende problematiek aan te pakken.

Aard van de problematiek Ook het afgelopen jaar kregen de leerplichtambtenaren te maken met complexe zaken, waarbij het voeren van één gesprek of het sturen van een waarschuwingsbrief onvoldoende is. Aangezien er steeds meer sprake is van multiproblemsituaties is meer overleg nodig met niet alleen de student zelf maar ook diverse netwerkpartners zoals het CJG, Raad voor de Kinderbescherming en SAVE. Met deze partijen brengt het RMC-team de problemen in kaart, gaan zij in gesprek over de maatregelen die eenieder kan treffen om de problematische situatie van de jongeren aan te pakken en schoolverzuim te stoppen. Figuur 3: Uitstroomredenen bij relatief schoolverzuim Figuur 3 Uitstroomredenen bij schoolverzuim MBO

Geen actie gewenst/ melding afgesloten Continuering opleiding Naar andere school Schoolvervangend traject Onterechte melding/niet verwijtbaar Overdracht RMC trajectbegeleider Schriftelijke waarschuwing Gesprek/waarschuwing Hulpverlening (incl. CJG) 23 of ouder/Buiten de regio verhuisd Startkwalificatie behaald Werk gevonden Nog in behandeling Totaal

Bunnik De Bilt 2019-2020 2019-2020 63 199 6 18 6 7 1 1 0 8 4 12 4 7 5 13 0 2 1 1 0 0 0 0 0 1 90

269

Utrechtse Heuvelrug 2019-2020 249 11 5 1 2 13 11 18 3 2 1 2 0 318

Wijk bij Duurstede Zeist 2019-2020 2019-2020 132 366 7 34 6 11 2 1 0 5 5 15 7 17 5 25 2 3 2 5 0 2 1 1 0 0 169

485

Totaal 2019-2020 1009 76 35 6 15 49 46 66 10 11 3 4 1 1331

Toelichting: Bij de meeste verzuimmeldingen is geen actie nodig omdat de school zelf jongeren begeleid om het schoolverzuim te stoppen. Als er wel actie gewenst is, betreft het steeds vaker situaties waarbij er sprake is van meervoudige problematiek. In deze gevallen wordt altijd het lokale Centrum voor Jeugd en gezin of sociale (dorps)team ingeschakeld. Ook is er nauwe samenwerking met de collega’s veiligheid bij overlastgevend of crimineel gedrag. In bovenstaande tabel staat de reden van het afsluiten van een verzuimmelding, hierin is niet te zien met welke organisaties in het proces om te komen tot het stopzetten van verzuim is samengewerkt.

13

Contactmomenten Om een indruk te krijgen van het werk van de leerplichtambtenaren MBO is hieronder te lezen met welke partners zij contact hadden om schoolverzuim aan te pakken.

Figuur 4 Contactmomenten Contactpartner

Absoluut verzuim

Informatie en advies

School

20

Dreigende verwijdering

Student

23

5

Ouder(s) / verzorger(s) Ketenpartner

20 16

1

19

Contact collega

1

1

CJG SAVE-Team

1 4

Hulpverlening

3

16

5

Gemeente OM

Verzuim 18+

78

268

218

28

77

181

9

12

52

22

15

127

18

56

9

1

9

95

10 6

54 40

13 23

1

15

94 73

5

31

14

5

63

12

5 5

1 10

1

11 6

5

3

2

GGD Schoolmaatschappelijk werk Raad van de Kinderbescherming 1

3 1

1

Werkgever Overig Eindtotaal

1532

1413

4

Zorg / Preventie overig Eindtotaal

64

4

4 89

28

420

5

3246 620

1

2

1

300

19 17 12 11

7

RSD SUWI Samenwerkingsverband Signaleringsnetwerk Halt

Vrijstelling van inschrijving

Relatief verzuim

190

Nazorg Leerplicht

7 2 1

1

7 2

1

1

1

1 1

16

1 11

2270

1752

1 32

1 7

150

8

4729

14

Conclusies aanpak schoolverzuim door leerplicht MBO   

 

   

Het werken volgens de methodische aanpak schoolverzuim leidde tot veel samenwerking met ketenpartners. Leerplichtambtenaren MBO hebben 1802 verzuimmeldingen in behandeling genomen, verdeeld over 794 studenten. Het aantal formele verzuimmeldingen van scholen die via het loket Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) bij de leerplichtambtenaren binnenkomen is gedaald vanwege de Coronacrisis. Contact met scholen is hierdoor niet minder geweest maar zelfs beter omdat scholen in de periode maart-juli 2020 beter bereikbaar waren. De problematiek van de studenten is steeds complexer. Zij hebben vaker te maken met meerdere problemen. Dit is een trend die wij de afgelopen jaren zien. Van de 1331 verzuimmeldingen zijn er 1009 succesvol afgesloten (verzuim is gestopt) zonder interventies van de leerplichtambtenaren MBO omdat scholen zelf in contact zijn getreden met de studenten. In 76 situaties was een schriftelijk en/of mondelinge waarschuwing voldoende om het verzuim te stoppen. In 59 situaties is het dossier overgedragen naar de RMC-trajectbegeleider of het Centrum voor Jeugd en Gezin. 41 studenten hadden een verkeerde studiekeuze gemaakt maar zijn gedurende het schooljaar gestart bij een andere of alternatieve opleiding.

In totaal konden 33 verzuimmeldingen administratief afgehandeld worden omdat er sprake was van een onterechte melding, de student de leeftijd van 23 jaar had bereikt, was verhuisd, een startkwalificatie had behaald of werk had gevonden.

15

4. Aanpak voortijdig schoolverlaten Inleiding In dit hoofdstuk is te lezen wat de inzet van de RMC-trajectbegeleider was om ervoor te zorgen dat jongeren zonder startkwalificatie (diploma HAVO/VWO of MBO minimaal niveau 2) weer terug naar school gingen, aan het werk, of van andere partijen hulp kregen die ertoe zou kunnen leiden dat deze voortijdig schoolverlaters alsnog hun startkwalificatie gingen behalen.

Ministerie OC&W: aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters 2018-2019 Het landelijk gemiddelde percentage voortijdig schoolverlaters is 2,01%. Figuur 5: RMC Utrecht Zuidoost telt minder voortijdig schoolverlaters (vsv-ers) dan landelijk gemiddelde percentage Schooljaar 2018-2019 Aantal MBO deelnemers Aantal vsv-ers vsv-ers Bunnik 1.244 15 1,21 De Bilt 3.558 46 1,29 Utrechtse Heuvelrug 4.065 71 1,75 Wijk bij Duurstede 2.012 30 1,49 Zeist 4.969 90 1,81 totaal 15.848 252 1,51

16

Toelichting: De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) van het ministerie van OC&W beschikt over cijfers van nieuwe voortijdig schoolverlaters. Dit zijn cijfers van leerlingen en studenten die gedurende het schooljaar zijn uitgevallen en het schooljaar daarop niet opnieuw zijn ingestroomd in het onderwijs. Jaarlijks publiceert het ministerie de definitieve cijfers halverwege het nieuwe schooljaar waardoor studenten die in het nieuwe schooljaar instromen meegeteld kunnen worden. Dit is de reden dat bovenstaande cijfers van het schooljaar 2018-2019 zijn. De cijfers van het ministerie worden gebruikt om te toetsen of de streefcijfers van scholen en gemeenten zijn bereikt. Dit is de reden dat wij deze tabel hebben opgenomen in het jaarverslag. Voor de subregio Utrecht Zuidoost zijn de resultaten gunstig omdat onze subregio onder het landelijk gemiddelde heeft gescoord. Kanttekening: De landelijke registratie komt niet overeen met de werkelijkheid. In onze subregio wonen veel jongeren in een AZC of jeugdinstelling. Zij staan te boek als vsv-er in onze gemeente, ook als zij verhuizen naar een andere gemeente en dit niet (tijdig) wordt doorgegeven aan het ministerie.

Een deel van de jongeren die onderwijs volgen bij een particuliere instelling staan geregisterd als voortijdig schoolverlater omdat deze onderwijsinstellingen niet verplicht zijn de inschrijvingen te melden bij het ministerie. Kortom: bovenstaande cijfers zijn de formele cijfers die het ministerie gebruikt, maar zijn hoger dan het daadwerkelijk aantal voortijdig schoolverlaters. Het afgelopen schooljaar hebben wij ervoor gekozen om de fouten niet te controleren en door te geven aan DUO omdat zij deze fouten niet corrigeren. Eén van de redenen is dat zij afhankelijk zijn van de gegevens die zij van scholen ontvangen.

Trajectbegeleider zorgt voor terugkeer naar school, werk of inzet hulpverlening De trajectbegeleider nodigt jongeren uit die zonder diploma het onderwijs hebben verlaten. Dit betreft alleen jongeren met een inkomen van minder dan € 300,= per maand. Hulp aanvaarden van de trajectbegeleider is niet verplicht. Hierdoor is het bereik relatief laag. Figuur 6: Resultaten RMC-trajectbegeleiding oud vsv-ers 2019-2020

nieuwe vsv-ers 2019-2020

Totaal 20192020

oud vsv-ers 2018-2019

Startkwalificatie behaald

50

136

186

15

69

84

Opleiding

104

215

319

51

151

202

Aan het werk

106

213

319

71

137

208

Doorverwezen/in behandeling RSD Onterecht melding, verhuisd of ouder dan 23 jaar

57 89

34 279

91 368

40 67

37 128

77 195

Resultaten RMC trajectbegeleiding

nieuwe vsv-ers 2018-2019

Totaal 20182019

Doelgroepenregister

3

20

23

49

23

72

Niet bereikbaar/geen hulp gewenst

51

128

179

24

30

54

Hulpverlening/gezondheid

13

29

42

7

20

27

Onvoldoende taalbeheersing

6

4

10

5

8

13

Hoogst haalbare

33

31

64

23

14

37

Nog in behandeling

5

185

190

131

244

375

Totaal

517

1274

1791

483

861

1344

Aantal daadwerkelijke vsv-ers op 31 juli 2020

768

Toelichting cijfers: Niet alle jongeren die in bovenstaande tabel staan, hebben begeleiding gekregen van de trajectbegeleiders, omdat veel meldingen afgedaan konden worden met een administratieve handeling en niet alle jongeren hulp hebben aanvaard. Het aantal trajecten was 12 oud-vsv en 60 met nieuwe vsv-er. Er zijn echter 5 jongeren met een dubbel werkproces. Dus het aantal jongeren is 67, waarvan 56 nieuwe vsv-ers en 11 oude vsv-ers. Op 31 juli waren 768 jongeren daadwerkelijk voortijdig schoolverlater. Deze jongeren worden in het schooljaar 2020-2021 opnieuw benaderd met de vraag of zij behoefte hebben aan begeleiding van de trajectbegeleider. 17

Toelichting inhoudelijk: Oud-voortijdig-schoolverlaters zijn jongeren die voor augustus 2019 gestopt zijn met een opleiding zonder diploma. Nieuwe vsv-ers zijn jongeren die in de periode augustus 2019- juli 2020 gestopt zijn met opleiding zonder diploma. Voordat de trajectbegeleider jongeren in behandeling neemt, wordt eerst gecontroleerd of zij daadwerkelijk geen schoolinschrijving hebben. Jongeren die meer dan 24 uur per week werken, krijgen geen begeleiding. Als school of werk niet mogelijk is, wordt doorverwezen naar ketenpartners. Jongeren met een beperking kunnen geregistreerd worden in het doelgroepenregister en worden zoveel mogelijk begeleid naar werk door het team Werkroute van de RSD/Biga. Jongeren die nog in behandeling zijn, zijn wel benaderd maar hebben nog geen begeleiding ontvangen. Zij zijn uitgenodigd voor een gesprek maar niet verschenen. Als zij ook niet thuis zijn tijdens een huisbezoek, krijgen zij na enige tijd een nieuwe uitnodiging voor een gesprek.

Samenwerking in de praktijk Reguliere jongerendienstverlening RSD

Jongeren die niet in hun levensonderhoud konden voorzien melden zich bij de Regionale Dienst om een uitkering aan te vragen. De jongeren konden elke donderdagochtend terecht bij de RSD om voorlichting te krijgen over hun rechten en plichten (Participatiewet). Samen met de jobhunter nam RMC deel aan deze voorlichtingsbijeenkomst. Vanaf dat moment kregen de jongeren de opdracht om de eerste 4 weken zelf op zoek te gaan naar een opleiding of betaalde arbeid. Volgens de wet mag de RSD in de zoekperiode geen begeleiding bieden, maar een RMC-medewerker wel. Jongeren kunnen wel een beroep doen op de RMC-trajectbegeleider in hun zoektocht naar een passende opleiding en met de jobhunter naar een baan die past binnen hun kansen en mogelijkheden. Als dat lukt, is het voor de jongere niet nodig om een uitkering te ontvangen. Helaas zijn er ook jongeren die in situaties verkeren waarbij het niet mogelijk is om op korte termijn naar school te gaan of betaalde arbeid te verrichten. De RSD onderzoekt of zij recht hebben op een uitkering en blijft hen volgen. In bepaalde situaties hebben deze jongeren (op termijn) de plicht om op zoek te gaan naar een passende opleiding (scholingsplicht). De RMCtrajectbegeleider adviseert de RSD en jongeren in deze.

Werkroute (RSD en Biga)

Jongeren van het praktijkonderwijs en het Voortgezet Speciaal Onderwijs zijn niet altijd in staat om door te stromen naar het MBO. Betaalde arbeid is voor hen de volgende stap in hun carrière. Werkroute bezoekt deze jongeren op school voordat zij 18 jaar worden. De leerling heeft samen met zijn/haar ouders een gesprek met een consulent van Werkroute en de school. Samen onderzoeken zij wat de mogelijkheden en wensen van de leerling zijn. De jongere krijgt hulp van Werkroute om een passende baan te vinden en een registratie in het doelgroepenregister om extra begeleiding op de werkvloer en/of subsidie aan een werkgever mogelijk te maken. Voor Pro/VSO-jongeren kan het moeilijk zijn om te accepteren dat zij niet in staat zijn om naar het MBO te gaan. Zij melden zich aan bij een MBO, gaan een tijdje naar school en ontdekken dat zij niet kunnen meekomen. Als een jongere de school verlaat, krijgt het RMC-team een melding en zoekt contact met hem/haar. In eerste instantie onderzoekt de RMC-trajectbegeleider de mogelijkheid om ander onderwijs te volgen. Als dat niet mogelijk is, schakelt de RMC-trajectbegeleider de collega’s van Werkroute in.

Intensieve begeleiding aan jongeren die langer dan 1 jaar voortijdig schoolverlater zijn Ondanks pogingen van school, ouders en het RMC-team kan het voorkomen dat jongeren geen gebruik maken van het aanbod van hulp. Jongeren die ouder zijn dan 18 jaar zijn niet verplicht hulp te aanvaarden en kunnen buiten beeld raken. Voor deze jongeren is de RMC-trajectbegeleider er ook samen met de tijdelijke 18

trajectbegeleider oud-vsv. Zij nodigen de jongeren uit voor een gesprek, als zij daar niet op reageren gaan we ze thuis opzoeken.

Aanpak Het eerste gesprek is een kennismaking, waarin de RMC-trajectbegeleider de situatie van de jongere in kaart brengt en doelen stelt. Opvallend is dat bij oud-vsv’ers er vaak complexe problematieken spelen, denk hierbij aan verslaving, psychosociale problematieken en schulden. De RMC-trajectbegeleider zoekt contact met betrokken hulpverleners, als de jongere daarmee instemt. Dit om er voor te zorgen dat alle neuzen dezelfde richting op staan. Hiervoor werken de trajectbegeleiders ook nauw samen met de sociale (dorps)teams en/of Centrum Jeugd en Gezin uit de diverse gemeentes. Bij een aantal oud-vsv’ers is geconcludeerd dat de huidige hulpverlening voldoende is en school of werk nu niet aan de orde is. In dit geval stappen de trajectbegeleiders weer uit beeld, of blijven zo nu en dan in contact met de jongere om het verloop te volgen. De RMC-trajectbegeleider biedt altijd aan dat de jongere in de toekomst alsnog contact mag opnemen met de trajectbegeleider, wanneer school en/of werk weer inzicht komt. Het valt op dat veel van de oud-vsv-jongeren geen behoefte hebben meer om een opleiding te volgen maar wensen te gaan werken. De trajectbegeleiders gaan in dit geval samen met de jongeren werk zoeken. Hierbij wordt er een CV gemaakt/gecontroleerd, worden sollicitatiebrieven geschreven en er wordt ondersteund met het zoeken van vacatures.

Voor inkomens- en werkgerichte vragen werkt de RMC-trajectbegeleider nauw samen met de jongerenconsulenten van de Regionale Sociale Dienst Kromme Rijn Heuvelrug en de jobhunters. Dit proces verschilt per jongere, omdat de trajectbegeleider kijkt naar de kennis en kunde van de jongere zelf. Het doel is altijd om de jongeren handvatten mee te geven, zodat zij het in de toekomst ook alleen kunnen. Voor jongeren die een opleiding willen volgen, gaat de RMC-trajectbegeleider door middel van gesprekken of een dilemmamanager (studiekeuzetest) op onderzoek welke opleiding het beste aansluit. De trajectbegeleiders hebben een eigen werkboek ontwikkeld dat de jongere kan helpen met de juiste vragen te beantwoorden om zo een keuze te kunnen maken. De RMC -trajectbegeleider helpt jongeren ook bij het aanmelden aan de opleiding en bij het eventueel zoeken naar een passende stageplek. In sommige gevallen verwijst de trajectbegeleider de jongere door naar Young Ambition, waar de jongeren door middel van een intensief traject op zoek gaan naar een passende opleiding.

Knelpunten 

  

Wat opvalt, is dat het veel tijd en energie kost om de oud-vsv’ers te bereiken. Keer op keer wordt er inzet getoond om deze jongeren aan te spreken en te activeren/motiveren. Vaak blijft er maar een klein deel over die reageert op de acties en een nog kleiner deel die open staat voor hulp/advies. Veel van de oud-vsv’ers hebben (complexe) problematieken en krijgen hulp van één of meerdere instanties. Wat opvalt, is dat deze instanties jongeren ook ondersteunen richting werk en/of opleiding. Vanwege COVID-19 was het fysiek afspreken met jongeren niet mogelijk. Dit maakt het contact leggen, een vertrouwensband opbouwen en het inzichtelijk krijgen van eventuele overige problematieken lastiger. Ook vanwege COVID-19 was het bezoeken van de jongeren thuis, in het voorjaar van 2020, niet mogelijk. Hierdoor kon de RMC-trajectbegeleider de groep voortijdig schoolverlaters die niet heeft gereageerd op de brieven, niet thuis bezoeken. In juli is gestart met ‘voordeurgesprekken’ bij jongeren om toch in contact te komen.

19

Conclusies over benaderen en begeleiden voortijdig schoolverlaters Het totaal aantal voortijdig schoolverlaters was in 2019-2020 aanzienlijk hoger dan in 2018-2019. Dit heeft enerzijds te maken met het aantal administratieve fouten (leeftijd van 23 jaar bereikt, verhuisd of onterechte melding) en de situatie waarin wij verkeren in deze coronatijd. In 2018-2019 hebben minder jongeren het aanbod van de RMC afgeslagen dan afgelopen schooljaar. Daarentegen is te zien in figuur 6 dat meer voortijdig schoolverlaters terug zijn gekeerd naar school of zijn gaan werken dan in 2018-2019. Het daadwerkelijk aantal voortijdig schoolverlaters op 31 juli 2020 was 768.

Jongeren die niet thuis waren, kregen bovenstaande kaart in de bus met het verzoek contact op te nemen met de RMC.

20

5. Conclusies en ontwikkelingen Conclusies  

  

Het RMC-team heeft 794 jongeren geholpen om schoolverzuim aan te pakken en 67 voortijdig schoolverlaters. Samenwerking met MBO’s, RSD, Centrum voor Jeugd en Gezin en collega’s leerplicht van de woongemeenten van de jongeren zorgde voor mooie resultaten en een integrale aanpak die aansluit bij de behoeften van jongeren tot 23 jaar. In problematische situaties was het in 94 situaties bij studenten MBO nodig om hulp in te schakelen van CJG’s en sociale (dorps)teams. Hierdoor kwamen meer jongeren in beeld bij CJG en ST. RMC heeft wettelijke taken en bevoegdheden waardoor zij meer kunnen en meer informatie hebben dan andere partijen. Dit is een meerwaarde voor ketenpartners. Met gezamenlijk beleid en regionale afspraken (SchoolWerkt-agenda) staan scholen en RMC sterker om schoolverzuim en uitval aan te pakken.

Ontwikkelingen vanaf schooljaar 2020-2021

In 2020 blijven twee van de bestaande speerpunten van kracht (integrale dienstverlening en transparantie) Eind 2020 is er een nieuw RMC-activiteitenplan voor de jaren 2021 en 2022 waarin in ieder geval onderstaande onderdelen van de nieuwe bovenregionale SchoolWerkt-agenda (deze is hier te vinden) worden meegenomen. Uitgangspunten

Thema’s

De partijen in de SchoolWerkt-agenda regio Utrecht werken aan de volgende ambities Resultaten in streefcijfers 2020-2021 2021-2022 2022-2023 2023-2024 Nieuwe voortijdig schoolverlaters 1,83% 1,7% 1,6% 1,5% Terug naar school 26% 27% 28% 29% Aan het werk 31% 31% 32% 32% 21

Leerplicht jaarverslag 2019-2020

Inleiding Leerplichtige kinderen en jongeren staan volgens de Leerplichtwet ingeschreven bij een school en bezoeken de school volgens lesrooster. Voor de leerplichtambtenaren is dit geen doel op zich: dit stukje Leerplichtwet maakt het voor kinderen en jongeren mogelijk om hun kwaliteiten te ontplooien en zich cognitief, sociaal en emotioneel te ontwikkelen. Dit is niet vanzelfsprekend voor alle kinderen en jongeren. Passend Onderwijs moet deze leerplichtigen daarbij helpen. Vergaande samenwerking van scholen, samenwerkingsverbanden, Centrum voor Jeugd en Gezin, GGD en leerplicht is een voorwaarde hiervoor. Leerplichtambtenaren werken daarbij volgens de richtlijnen van de Methodische Aanpak Schoolverzuim. Alles is erop gericht dat de leerplichtige zo snel mogelijk op de passende onderwijsplek of in een zorgtraject komt. Scholen hebben de wettelijke verplichting om verzuim van 16 uur binnen vier weken te melden in het verzuimloket van de Dienst Uitvoering Onderwijs. Maar ook in situaties waar (nog) geen sprake is van ongeoorloofd schoolverzuim van 16 uur binnen vier weken, zetten leerplichtambtenaren zich in. Dit kan zijn door preventieve spreekuren op school of het verstrekken van informatie en advies aan scholen, ouders of andere partners. Hierdoor ontstaat er ook een snelle en zo laagdrempelig mogelijke inzet van jeugdhulp.

Sanctionerend optreden door de leerplichtambtenaar is mogelijk, maar wordt terughoudend ingezet. Om preventief werken goed van de grond te krijgen, hebben leerplichtambtenaren deelgenomen aan diverse pilots op verschillende scholen, om de aansluiting van de jeugdhulp op het onderwijs te verbeteren. De insteek was het ontschotten van de verschillende disciplines (onderwijs-jeugdhulpgemeente), met als resultaat dat de verschillende vakgebieden elkaar beter weten te vinden. Daarmee is onder andere het recht op onderwijs van een kind gewaarborgd.

Colofon Uitgave: gemeente Zeist Postbus 513, 3700 AM Zeist T: 14 030

2

Coördinatie en inhoud: Gemeente Zeist Vormgeving: effectgroep*

Jaarverslag Leerplicht

Gemeente Zeist



3

Inhoud Inleiding 

3

1

Coronatijd 

6

2

Leerplichtige kinderen en jongeren

7

Persona’s: leerlingen die ongeoorloofd verzuimen

3

Aard van de meldingen aan leerplicht

9

Meer meldingen zorg, preventie en nazorg Informatie en advies  Absoluut verzuim Luxe verzuim

9 9 10 10

4

Handhaving

11

5

Vrijstellingen

12

6

Thuiszitters

13

Pilots versterking verbinding jeugdhulp - passend onderwijs (incl. thuiszitters) 

4

Jaarverslag Leerplicht

7

13

7

Effectieve aanpak van schoolverzuim met ketenpartners

15

8

Speerpunten/plannen 2020-2021

17

Gemeente Zeist



5

1 Coronatijd

2 Leerplichtige kinderen en jongeren

In het begin van de coronatijd werd er niet gehandhaafd. De taken van de leerplichtambtenaren wijzigden sterk. De leerplichtambtenaren vertellen:

Tabel 1: Soort Onderwijs

2019-2020

2018-2019

Primair onderwijs

6.532

6.487

Speciaal onderwijs

135

146

Voortgezet onderwijs

3.636

3.535

Voortgezet speciaal onderwijs

228

198

Totaal

10.531

10.366

Halverwege maart 2020 kreeg de uitbraak van het coronavirus een heel duidelijk effect op ons werk als leerplichtambtenaar. De scholen gingen dicht na een besluit van het Outbreak Management Team en minister Slob van OC&W. De PO-Raad en de VO-Raad gaven aanbevelingen aan de scholen. Wij volgden de richtlijnen van de landelijke vakvereniging voor leerplicht Ingrado. We sloten aan bij de werkwijze van de gemeente Zeist en zorgden voor de nodige informatie aan het gemeentelijke managementteam en de politiek. Stutten en steunen werd de aanpak en de handhaving (toch al niet de grootste factor in ons werk) ging helemaal van de baan. In het contact met scholen werd de samenwerking met het CJG nog belangrijker: we stemden op elkaar af om geen werk dubbel te doen of dingen achterwege te laten. Het was goed om te merken dat wij als leerplichtambtenaren een goed contact met `onze’ scholen hebben. Wij hielpen diverse keren om haperend contact van de school met een leerling en de ouders te herstellen. In ons contact met ouders legden we uit dat we weliswaar van leerplicht waren, maar dat we nu de scholen hielpen, omdat ze zorgen hadden over het contact met een leerling of het risico op onderwijsachterstand. In bijna alle gevallen werd dit door ouders goed opgepakt en kwam het contact weer tot stand. Zo was de leerling weer in beeld bij school en kon er een passend aanbod gegeven worden.

In de praktijk werd vaak ‘gewoon’ weer aangehaakt bij de bestaande lessen. We waren ook betrokken bij het voorzien van leermiddelen zoals een device. Of we bekeken of een leerling terecht kon bij de noodopvang en of het noodzakelijke leerlingenvervoer weer opgestart kon worden. Door te werken met online vergaderapplicaties (Teams, Skype, Zoom) konden wij als team leerplicht blijven functioneren. Niet ideaal misschien, maar we hebben er veel van geleerd. Bovendien hebben we aan den lijve ondervonden hoe belangrijk het is om op collega’s te kunnen vertrouwen en elkaar te steunen als het tegenzit. Denkend aan passend onderwijs is met het oog op de toekomst een erg interessante vraag aan scholen, hoe ze verder kunnen met alles wat er is gepresteerd: kan maatwerk voor kinderen die uitvallen ook inhouden dat er tijdelijk online les wordt geboden? Kunnen scholen zo naast alles wat ze al doen ook op deze manier proberen om thuiszitters ‘bij de les’ te houden?

6

Jaarverslag Leerplicht

In Zeist wonen ruim 10.500 kinderen die verplicht zijn om onderwijs te volgen. In het afgelopen schooljaar is in 740 situaties gevraagd om onze inzet om schoolverzuim aan te pakken. Als we uitgaan van één melding per leerling, gaat het om ongeveer 7% van alle leerplichtigen. Om een indruk te krijgen van de situatie van deze leerlingen volgen we hier twee voorbeelden.

Persona’s: leerlingen die ongeoorloofd verzuimen

A: Ik ben een jongeman van 17 jaar. De tijd op mijn vo-school was echt niet leuk. Ik voelde me erg ongelukkig op school en wist niet goed wat ik met mezelf aan moest. Ik voelde me niet thuis in de klas. Daardoor voelde ik me vaak ziek en mijn ouders meldden me dan ziek op school. De leerplichtambtenaar en de mentor probeerden me te motiveren en vanuit het CJG had ik een hulpverlener. Ik werd besproken in het zorgteam, zodat al deze mensen samen konden overleggen hoe ze me konden helpen. Het ging soms even wat beter, maar ik bleef me vaak ziek voelen. De schoolarts vond dat ik wel gewoon naar school kon. Daarom mochten mijn ouders me niet meer ziek melden . Vervolgens raakte ook de leerplichtambtenaar weer betrokken. Iedereen maakte zich zorgen om mij: ik was meestal niet op school, voelde me ongelukkig en ik was heel vaak enorm boos op iedereen. Ik denk dat iedereen me wel wilde helpen maar het lukte zo niet. En ik was al het praten en afspraken maken ook wel moe. Ik wilde gewoon op het laatst niet weer meewerken aan nieuwe hulpverlening. Ik wilde eigenlijk niets meer. De leerplichtambtenaar heeft toen een proces-verbaal opgemaakt. Ik was soms bezig in het criminele circuit en door het proces-verbaal leerplicht kreeg ik een jeugdreclasseerder. Intussen was ik klaar met mijn school en mijn school met mij... en overstappen naar een andere vo-school lukte niet.