RIB21.031 Voortzetting Health Hub Utrecht

Publiekshal ▪ Het Rond 1, Zeist

www.zeist.nl ▪ www.twitter.com/gemeentezeist

Postbus 513, 3700 AM Zeist

www.facebook.com/gemeentezeist

Telefoon 14 030 ▪ zeist@zeist.nl

Gemeenteraad

Ontv. Griffie 09-02-2021/RIB21.031 Datum

4 februari 2021

Burgerservicenummer Bijlage(n) Onderwerp

Ons kenmerk

0397326

Uw kenmerk

White paper HHU & High Lights HHU

Behandeld door

dhr. R. Moorman

RIB Voortzetting Health Hub Utrecht

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeren wij u over het besluit van ons college om de deelname van de gemeente Zeist aan de Health Hub Utrecht (HHU) met twee jaar te verlengen. De colleges van andere U-16 gemeenten zullen hetzelfde besluit nemen waardoor er voor de komende periode een solide basis is om het netwerk door te ontwikkelen. Het is de centrale ambitie van de partners om in 2030 daadwerkelijk het verschil te hebben gemaakt voor inwoners van de stadsregio Utrecht. Als inwoner van deze regio ben je langer gezond en leef je vijf jaar langer, is het leidmotief van de partners binnen de HHU. De afgelopen periode hebben we als Zeist veel energie gestoken in de totstandkoming van het netwerk. Voor de komende periode is het naast de doorontwikkeling van het netwerk zelf de uitdaging om de inzet vanuit de HHU te vertalen naar onze lokale ambities. We willen dat de samenwerking in de HHU gaat werken voor onze inwoners en ondernemers. Korte terugblik vorming HHU In 2016 is door de U10 gemeenten, waaronder Zeist, de citydeal Health Hub getekend. Dit was een onderdeel van de Agenda Stad. Vanwege het zogenaamde ‘daily urban system’ dat de U10 gemeenten samen vormen voor hun inwoners en ondernemers, was het voor de andere U-10 gemeenten een logische stap om dit samen met de Stad Utrecht op te pakken.

Daarna is samengewerkt aan het verder laden van de citydeal en het bouwen van een netwerk. Vanaf 2018 heeft de samenwerking de vorm gekregen van een organisatienetwerk. In dit organisatienetwerk pakken partners uit zorg, welzijn, economie, onderwijs en wetenschap samen prangende maatschappelijke opgaven op. Met het woord prangend wordt in dit geval bedoeld dat het vraagstukken zijn waarop meters gemaakt moet worden, maar waarvan de partners tegelijkertijd zien dat ze te groot zijn om alleen op te pakken. Er zijn nu drie coalities actief op de volgende deelgebieden: wijkgerichte preventie, arbeidsmarkt en digitalisering. Planning van het netwerk op hoofdlijnen Met het multidisciplinaire en regionale netwerk van de Health Hub hebben we de afgelopen jaren in deze regio een unieke ontmoetings- en werkplaats neergezet om theorie en praktijk met elkaar te verbinden en om te ontwikkelen zonder dat de waan van de dag leidend is. De twaalf jaar vanaf 2018 tot 2030 zijn op hoofdlijnen in drie ontwikkelfasen verdeeld:  2021 en 2022, samen starten;  2023 - 2026, meters maken in de uitvoering;

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

 2026 - 2030, resultaten voor de inwoners neerzetten. In 2021 en 2022 wordt onder andere een regiobeeld uitgewerkt om de maatschappelijke opgaven verder te specificeren. Gemeenten krijgen in deze fase nadrukkelijk de mogelijkheid om invloed uit te oefenen op de agenda van het netwerk. Dit alles onder de centrale doelen die alle partners verbindt:  Gezondheid en geluk is voor iedere inwoner van de regio Utrecht bereikbaar in 2030: gezond opgroeien, gebalanceerd leven, gelukkig oud worden en waardig sterven. Kansengelijkheid is daarbij een basisvoorwaarde.  Dit maatschappelijke vraagstuk is als economische kans benut en heeft het economisch profiel van de regio verder ingevuld.  Er zijn minder netwerk(overleggen) in de regio, de netwerken doen geen dingen dubbel en ze weten elkaar snel te vinden. De kracht van samen doen Naast de beoogde opbrengst voor inwoners en ondernemers in Zeist op termijn, zien wij als college nu al dat HHU zich ontwikkelt tot een netwerk dat breder maatschappelijk resultaat behaalt voor Zeist en de regio. De regio heeft behoefte aan minder verkokering van organisaties, meer regelruimte en extra middelen vanuit Den Haag, verbinding tussen de sterke gezondheidseconomie en de maatschappelijke vraagstukken in gemeenten. Binnen het HHU-netwerk is het makkelijker om met (nieuwe) partners in contact te komen en om maatschappelijke vraagstukken op te pakken.

Als samenwerkende regio maken we meer kans in de lobby in Den Haag. Daar kijken ze ook met interesse naar wat er in de regio gebeurt. Door het verbinden van de overheden met de organisaties die werkzaam zijn in de regio kunnen we daarnaast de kennis, denk- en ontwerpkracht en de expertise inzetten voor onze eigen inwoners. Zeker omdat deelnemers aan het netwerk ook een rol spelen in landelijke beleidsontwikkeling: Nza, IGJ en RIVM. Deze samenwerking leidt er toe dat we onze gemeentelijke taken efficiënter en effectiever kunnen uitvoeren. Juist voor realisatie van ambities is de gemeentelijke praktijk nodig om innovaties te laten landen. ‘Benutten’ gaat niet vanzelf, daar moeten we zelf energie en inhoud in stoppen; voortbouwend op wat de afgelopen jaren al is gedaan. Invloed kun je hebben door actief te zijn en mee te doen. Het is de bedoeling dat HHU in fases tot concrete maatschappelijke resultaten gaat komen. De potentie van het netwerk heeft zich de afgelopen twee jaar al laten zien in concrete resultaten, hoewel nog wat minder dan we zouden wensen. Hieronder enkele voorbeelden:  De invoering van de Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) waarvoor bijeenkomsten zijn georganiseerd om ervaringen uit te wisselen en te leren.

Door deelname wisten organisaties elkaar eerder te vinden en door het vanuit HHU op te pakken, zaten ook landelijke partijen aan tafel zoals RIVM en NZa;  Een pilot voor andere werving en selectie voor de zorg op basis van skills en competenties i.p.v. diploma’s om daar de arbeidstekorten te verminderen (van werk naar werk);  Deelname aan het GROZ-traject vanuit de Kennis- en Innovatie Agenda van Health Holland (topsectorenbeleid ministerie EZK) met kans op subsidie;  Toekenning van een ZonMw subsidie om participatie van en co-creatie met inwoners in innovatie projecten te vergroten.  Voor de gemeenten gratis toegankelijke bijeenkomsten waar nieuwe perspectieven en ontwikkelingen werden aangereikt;  Samenwerking HHU met kUS, o.a. in kennisfestivals in Houten en Nieuwegein;  In samenwerking met EBU het ondersteunen bij het verder komen van triple helix projecten. Dit wordt met name bevestigd door partijen die subsidies aanvragen en co-financiering nodig hebben alsmede het aansluiten van innovatief bedrijfsleven.  De regio branding in Nederland en daarbuiten heeft een enorme boost gekregen waardoor we nationaal en internationaal gezien worden door Talent en Innovatief bedrijfsleven voor zowel vestiging als ook als waarde voor Trade; je hebt als bedrijf meerwaarde als je in Utrecht groot bent geworden of je product/dienst hebt gevalideerd.

Voor meer informatie over de Health Hub kunt u de bijlages White paper HHU en High Lights HHU lezen.

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

Tenslotte Ziekte en ongeluk zijn door pech, overmacht of onvermogen bij tijd en wijle onvermijdelijk. Het leven is niet volledig maakbaar en dat zien de partners binnen de HHU uiteraard ook. Echter de partners zijn aan elkaar verbonden door de overtuiging dat deze constatering hen niet van de maatschappelijke plicht ontslaat om er alles aan te doen om met alle inwoners van de regio te streven naar de grootst mogelijke kans op een gezond en gelukkig leven voor iedereen. Geen van de deelnemende organisaties en gemeenten kunnen dat alleen, maar zijn hiervoor op elkaar aangewezen. Dit betekent gezamenlijke inzet van beleid, praktijk, onderzoek, opleiding en ondernemen.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zeist, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

dr. H.S. Grotens

drs. J.J.L.M. Janssen

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

health hub utrecht

sluit je ook aan?

health hub utrecht

healthhubutrecht.nl info@healthhubutrecht.nl

een beweging naar voren gezondheid en geluk voor iedere utrechter in 2030

1 / 84

2 / 84

3 / 84

4 / 84

5 / 84

6 / 84

INHOUD

7 / 84

health hub utrecht

1

health hub utrecht

2

INHOUD

8

LEESWIJZER

10

momentum

16

inleiding

20

noodzaak

28

kans

30

omvang

32

visie

38

missie

44

ambitie

50

organisatie

54

spelers

62

fasering

64

conclusie

68

bijlage 1

72

bijlage 2

76

bijlage 3

80

8 / 84

LEESWIJZER

Een vertaler is iemand die uit VIJF EQUIVALENTEN HET ZESDE KIEST1 Tijdens de Health Hub Utrecht reis naar Wenen in het najaar van 2019 werd door de partners geconstateerd dat er behoefte is om wat er de afgelopen jaren is ontwikkeld, vast te leggen. Ook met het oog op de volgende fase van doorontwikkeling is het van belang om de gemeenschappelijke uitgangspunten te helder en overzichtelijk te bundelen. Deze constatering vormde de aanleiding tot een verzoek aan de kerngroep om een white paper op te stellen. Afgesproken werd om 2020 te gebruiken om het white paper te maken en te omarmen en op basis daarvan, vanaf 2021, het tweede deel van Fase 1 ‘Samen Starten 2019 t/m 2022’ te gebruiken om het fundament onder het Health Hub Utrecht netwerk organisatorisch en financieel verder te verstevigen en focus aan te brengen richting Fase 2 ‘Meters Maken 2023 t/m 2026’.

Ondergetekenden hebben zich de afgelopen periode dan ook ingezet om een zo compleet (en toch zo gecomprimeerd) mogelijk beeld te genereren. Dit is samengesteld uit de verzameling van afspraken die we de afgelopen twee jaar met elkaar hebben gemaakt over de gemeenschappelijke ambitie (Wat willen we bereiken, wie werken daaraan mee, hoe bewaken we de samenhang) en op welk fundament (vorm, leiderschap en spelregels) is dit gebaseerd.

Zoveel mogelijk partners zijn geconsulteerd en hebben meegelezen met de conceptversie van dit document. Wij hebben getracht om de gemaakte op- en aanmerkingen te verwerken in deze uiteindelijke versie, die wij bij deze graag aanbieden

1 Gerard Reve 9 / 84

10 / 84

als ingekomen stuk voor het bestuurlijk overleg tussen de ondertekenaars van de City

Daarnaast heeft de COVID-19 crisis natuurlijk een momentum gecreëerd, dat de partners

Deal Health Hub op 19 juni 2020 aanstaande.

willen benutten om eerder naar elkaar uitgesproken intenties verder in te kleuren.

De brede en diverse samenstelling van organisaties binnen de Health Hub Utrecht

Dit white paper is uitdrukkelijk niet bedoeld als een publiek manifest. Aangezien ons

beweging (praktijk, beleid, kennis, ontwerp, ondernemen en gebruik) zorgt er

duidelijk werd dat daar ook behoefte aan begint te ontstaan, voegen wij als bijlage dan

automatisch voor dat een gezamenlijk document ook een bundeling is van verschillende

ook het Health Hub Utrecht Manifest ‘Gelukkig Gezond 2030’ bij.

inzichten en verwachtingen. Waarbij misschien niet iedere partij ogenblikkelijk een directe en letterlijke vertaling ziet van eigen strategie, werkwijze en bewoordingen. Op basis van

Ten slotte hechten wij eraan om een aantal gehanteerde termen en begrippen te duiden,

de vele positieve reacties op de eerdere conceptversie, verwachten wij dat deze white

aangezien we hebben gemerkt dat niet iedereen eerder gedeelde documenten en

paper ruim inhoudelijk draagvlak kan vinden bij alle Health Hub Utrecht partners. En zo

presentaties (nog) beschikbaar had en dat bepaalde termen en begrippen binnen

kan dienen als startpunt voor verdere besluitvorming rondom de gestructureerde

organisaties soms verschillend worden gehanteerd. Deze termen- en begrippenlijst is als

doorontwikkeling van de Health Hub Utrecht.

bijlage toegevoegd.

Ook realiseren wij ons dat in dit document zaken explicieter zijn geformuleerd dan in het

Wij kijken uit naar de reacties, om zo voor het zomerreces een definitieve versie op te

verleden. Dit komt enerzijds door de aard van dit document, anderzijds doordat de

leveren, waarin alle Health Hub Utrecht partners zich in ieder geval op hoofdlijnen (en

partners binnen Health Hub Utrecht erop aandringen hun samenwerking praktisch en

hopelijk ook zoveel mogelijk op detailniveau) kunnen herkennen. Ondertussen werken wij

concreter vorm te geven en ook de reeds goed lopende coalities een herkenbare plek te

door aan ‘Gelukkig Gezond 2030' en leggen nieuwe verbindingen, inspireren

geven onder de paraplu van de Health Hub Utrecht. Denk daarbij aan Utrecht Zorg,

professionals binnen de partners-organisaties en geven een online podium aan de vele

TRIJN, bestuurstafel Gezond Utrecht, NUZO en PAZIO. Het kan uiteraard nog explicieter

goede en mooie initiatieven en verbanden die er binnen en met de regio Utrecht zijn.

en uitdagender worden geformuleerd. Als u op 19 juni ervoor kiest op inhoud de uitgangspunten een verdieping te geven en meer richting aan te brengen dan willen wij

Hetty Linden

graag samen met een delegatie uit uw gezelschap vóór uw vervolgoverleg van 7

Jelle van der Weijde

september daar een nadere uitwerking aan geven.

Walter Amerika

Ook worden in dit document andere (kleinschaligere) samenwerkingsinitiatieven in de regio met overeenkomstige ambities genoemd, als bijvoorbeeld het fast track ondernemers programma voor zelfmanagement Uzelf, ProtoSpace Utrecht en de Data- en Kennis Hub ‘Gezond Stedelijk Leven’, aangezien zij deels of via ‘interfaces’ zouden kunnen aansluiten bij Health Hub Utrecht.

11 / 84

12 / 84

13 / 84

14 / 84

momentum

De beste manier om de toekomst te voorspellen is om hem zelf te creëren2 Als er ooit een moment is om te laten zien wat de gebundelde kracht van de regio Utrecht kan zijn op het gebied van vernieuwing van en samenwerking binnen het domein zorg en welzijn, dan is het nu. Aan de inwoners van Utrecht, aan de beleidsmakers in Den Haag en Brussel, maar vooral aan onszelf: alle partners in de Health Hub Utrecht.

Nog nooit immers stond onze collectieve gezondheid zo in de belangstelling als nu. Natuurlijk hebben we als mensheid eerder te maken gehad met infectieziektes, plagen, rampen en oorlogen. Toen hadden we echter geen wereldomvattende communicatiesystemen en waren we niet in staat om daar binnen een seconde met elkaar van gedachten te wisselen. Nu wel.

In Nederland met zijn hoge digitale dekkingsgraad zeker: vanuit bijna ieder huis, iedere straat, iedere wijk, ieder dorp, iedere stad, iedere regio. Er is dan ook op dit moment niets dat ons meer bezighoudt dan onze eigen gezondheid en die van de mensen om ons heen. Temeer ook, omdat het tegelijkertijd ons werk en rondkomen raakt. Dat is ook de reden dat er nu door een aantal Health Hub Utrecht partners wordt gewerkt aan een gedeeld regio-beeld.

Aandacht die zich ongetwijfeld zal doorzetten tot aan 17 maart 2021, de dag dat Nederland een nieuwe regering voor de komende jaren kiest. Met daaruit volgend nieuw

2 The best way to predict the future is to create it. Toegeschreven aan Abraham Lincoln 15 / 84

16 / 84

beleid op het gebied van onder andere gezondheid en welzijn, van veiligheid en privacy,

heeft ontwikkeld, zo kan Health Hub Utrecht actief werken aan gezond stedelijk leven

van voedsel en voeding en van leefkwaliteit en energie. Het huidige kabinet heeft daarop

voor iedereen waar de omgeving uitnodigt om elkaar te ontmoeten, te bewegen en te

een voorsprong genomen vorig jaar door het formuleren van transitie-missies, die zich

spelen en de mensen zelf aan het stuur zitten om een langer gezond en gelukkig leven te

uitstrekken tot 2030 en 2040. En heeft aangegeven een groeiende rol voor regio’s te zien

leiden. Dat geeft ingrediënten voor een gezondheidsstelsel dat echt past bij de 21ste

om het voortouw te nemen in transitie-beleid en uitvoering.

eeuw.

Daartoe brengt het Ministerie van VWS in het najaar van 2020 een contouren-nota uit. Daarin wordt in beeld gebracht in welke mate de genoemde verwachtingen ten aanzien van wat er in de regio moet gebeuren, gerealiseerd worden: • Is er een gedeeld regiobeeld met een daaruit voorkomende opgave voor de regio? • Is een brede basis van preventie, ondersteuning en zorg in de regio op orde of niet? • Zijn er afspraken gemaakt over proces van inkoop van zorg en ondersteuning, samenwerking op domein-overstijgende onderwerpen en vooral ook betrokkenheid van inwoners?

Vervolgens verkent de contouren-nota wat er in de regio (nog meer) nodig is om de organisatie van de (voor)zorg en ondersteuning te verbeteren om aan de (toekomstige) zorgvraag in de regio te voldoen en welke aanpassingen in de governance dit vraagt. Zo moet duidelijk worden waarover zorgpartijen in de regio’s (nadere) afspraken moeten maken, welke regio-indeling daarbij wordt gehanteerd, welke partij het aanspreekpunt is in de regio en wat er in bestuurlijke zin nog meer nodig is om de organiseerbaarheid te verbeteren. Vanuit de wenselijkheid om de huidige zorgplicht van inkopende partijen breder in te vullen, gaat het ook om de vraag hoe een regionaal opdrachtgeverschap (sterker) kan worden vormgegeven.

Health Hub Utrecht is niet hét antwoord op alle vragen. Health Hub Utrecht kan wel als paraplu de steeds weer uitgesproken wens, om als het gezonde hart van Nederland steeds daadkrachtiger en met meer zichtbaarheid naar voren te treden, doen vervullen. Zoals Brabant zich in de jaren negentig na massaontslagen bij DAF en Philips heeft opgericht middels ‘Brainport Eindhoven’ en zich tot toonaangevende technologie regio 17 / 84

18 / 84

inleiding

de hinkstapsprong agenda stad, city deal, health hub beweging De City Deal Health Hub, die ten grondslag ligt aan de Health Hub Utrecht beweging, komt voort uit het Rijksprogramma Agenda Stad. Dat programma heeft als doel om innovatiekracht van steden, die een belangrijke motor vormen voor economische groei en de internationale concurrentiepositie van Nederland, te versterken.

Inmiddels ontwikkelt de min of meer papieren City Deal Health Hub van 2016 zich in hoog tempo en regionaal naar een dynamische transitie-beweging op het gebied van gezondheid, zorg en welzijn: Health Hub Utrecht. Een dynamische en open ‘net-merk’organisatie, waarin zorgprofessionals, onderzoekers, beleidsmakers, ontwerpers, ondernemers en gebruikers elkaar steeds beter en sneller weten te vinden. Een samenwerking ook tussen veranderingsgezinde partners, waarin de vier ontwerpcriteria ‘efficiëntie, effectiviteit, empathie en ethiek’ elkaar steeds beter in balans houden bij het vormgeven van de noodzakelijke transitie van gerichtheid op ziekte en zorg naar een langer gezond leven voor iedereen.

Met maar één doel: gezond opgroeien, gebalanceerd leven, gelukkig oud worden en waardig sterven voor iedere Utrechter bereikbaar maken in 2030. Kansengelijkheid is daarbij een basisvoorwaarde.

Onder de hub-functie van de regio Utrecht verstaan de ondertekenaars dat de regio een knooppunt is waar relevante kennis op het vlak van gezond stedelijk leven onderling wordt ontwikkeld, gebundeld, aangevuld en toegepast, ook in wisselwerking met relevante organisaties uit andere regio’s in Nederland en het buitenland. 19 / 84

20 / 84

De ondertekenaars van de oorspronkelijke City Deal onderscheidden in 2016 vier lagen,

Sinds het ondertekenen van deze City Deal zijn vele rapporten verschenen, die

waarop zij de regio Utrecht wilden versterken:

onderbouwen waarom het essentieel is om geïntegreerd en multidisciplinair te werken aan nieuwe modellen en toepassingen, waarin alle medische, sociale en economische

1. Utrecht als modelregio voor campusontwikkeling en bedrijvigheid rondom

aspecten zijn meegenomen. Health Hub Utrecht voelt zich met name door onderstaande

gezondheid. •

rapporten en agenda’s gesterkt in haar visie:

Dit streven heeft inmiddels mede geleid tot de ontwikkeling van de Health Hub Utrecht beweging, met veel aangesloten partners uit de regio en vanuit Utrecht

Ten eerste het rapport ‘Juiste zorg op de juiste plek’. Dit rapport is de primaire

Science Park en Stationsgebied Utrecht Centraal

inhoudelijke onderbouwing van de Health Hub Utrecht beweging. In het voorjaar van 2018 constateerde een taskforce (samengesteld uit de verschillende disciplines van de

2. Utrecht als modelregio voor zelfmanagement van gezondheid door inwoners. •

zorg en onder leiding van en ondersteuning door het ministerie van VWS) dat het aantal

Dit streven is inmiddels medebepalend voor de agenda van de Health Hub

Nederlanders met een chronische ziekte of zorg en ondersteuningsvraag toe neemt

Utrecht coalitie Digitale Transformatie, onder andere in de programmering

vanwege de vergrijzing. Ook constateerde men dat het zorgaanbod steeds minder goed

rondom persoonlijke gezondheidsomgevingen.

aansluit op de zorgbehoefte van mensen. Ten slotte wees men erop dat nu 1 op de 7 Nederlanders werkzaam is in de zorg. In de toekomst zouden we met ongewijzigd beleid

3. Utrecht als modelregio voor opleidingen en werkgeverschap op het gebied van

1 op de 4 Nederlanders nodig hebben in de zorg. Iets wat volstrekt onhaalbaar,

gezondheid. •

onbetaalbaar en ongewenst is.

Dit streven is inmiddels medebepalend voor de agenda van de Health Hub Utrecht coalitie Aantrekkelijke Arbeidsmarkt, onder andere in de

Ten tweede de recente Brede Maatschappelijk Heroverweging van het kabinet, getiteld

programmering rondom ontschotting en regionaal werkgeverschap.

‘Naar een toekomstbestendig zorgstelsel’ van april 2020. Hierin stelt het Ministerie van Financiën onder andere dat het RIVM in 2040 bijna een verdubbeling verwacht van het

4. Utrecht als modelregio voor de ontwikkeling van gezonde wijken. •

huidige uitgavenniveau tot 174 miljard euro, oftewel zo’n 16,4% van het bbp. Ook dient

Dit streven is inmiddels medebepalend voor de agenda van de Health Hub

dan één op de vier Nederlanders in de zorg werkzaam te zijn om in de toenemende

coalitie Wijkgerichte Preventie. Voorkomen dat mensen ziek worden begint bij

zorgvraag te voorzien. Het kabinet concludeert dat de toegankelijkheid, de kwaliteit en

het realiseren van een gezonde leefomgeving, waarin mensen worden

de betaalbaarheid van het Nederlandse zorgstelsel dermate onder druk staan dat de

uitgenodigd te bewegen, elkaar te ontmoeten en waarin voorzieningen

huidige organisatie van de zorg zowel qua beroep op de arbeidsmarkt als

aanwezig zijn die mensen onder meer helpen bij de eerste 1000 dagen en

overheidsfinanciën niet houdbaar is. Deze publicatie schetst een tweetal varianten voor

langer thuis wonen. Hierin ligt een verbinding tussen wonen, ruimtelijke

toekomstig beleid: een gereguleerd concurrentiemodel en een gereguleerd

ontwikkeling en zorg.

samenwerkingsmodel, beiden aangevuld met meer eigen verantwoordelijkheid van de burger. Het samenwerkingsmodel heeft als vertrekpunt dat – naast prikkels voor zorginkopers en zorgaanbieders – de kwaliteit en doelmatigheid van de zorg kan worden 21 / 84

22 / 84

verbeterd door meer samenwerking tussen inkopers, aanbieders en lokale, regionale en

maatschappelijke transities’. In dit advies beveelt de AWTI aan om te komen tot nieuwe

nationale overheden. De overheid treedt hierbij op als regisseur en zal regulerend

netwerken rondom specifieke transitie-opgaven waarin wetenschappers, uitvinders en

optreden om de samenhang en de doelmatigheid van de zorg te versterken.

ondernemers samenkomen met maatschappelijke partijen en spelers uit de creatieve industrie. Deze coalities moeten input geven aan het overkoepelende verhaal en zich

Ten derde de kennis- en innovatieagenda de topsector Life Sciences & Health, getiteld

richten op gezamenlijk leren over welke oplossingen passen bij welke maatschappelijke

‘Vitaal functionerende burgers in een gezonde economie'. Deze agenda richt zich

(deel)opgaven.

grotendeels op het preventief ondersteunen van het individu in zijn of haar eigen leefomgeving, zoals bijvoorbeeld de wijk. Daarvoor is het zogeheten GROZ-programma

Ten zevende het rapport van de Raad voor de Leefomgeving en infrastructuur (2018),

(anagram van zorg) ontworpen, waarin Health Hub Utrecht middels GROZ Utrecht (in

getiteld 'De stad als gezonde habitat. Gezondheidswinst door omgevingsbeleid'. Waarin

samenwerking met bewoners coöperaties) een plek binnen vier koploper-initiatieven

de vragen centraal staan: Hoe kan het omgevingsbeleid voor het stedelijk gebied zo

heeft verworven.

worden ingericht dat gezondheidswinst wordt geboekt? Wat vraagt het van de rijksoverheid en decentrale overheden om dit mogelijk te maken?

Ten vierde de agenda van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving, getiteld ‘Werkagenda 2020-2024’. Daarin stelt de Raad onder andere dat stelsels en systemen

Ten achtste de Kennis- en Innovatieagenda voor de Creatieve Industrie 2020-2023,

niet altijd goed op elkaar aansluiten, dat er oog moet zijn voor een gezonde en sociale

getiteld ‘Veerkracht’. Deze KIA vraagt met name aandacht voor zogeheten Key Enabling

leefomgeving en dat er groeiende verschillen in onze samenleving zijn ontstaan, die niet

Methodologies, die een werkingsprincipe of methode voor een integrerende en

langer te rechtvaardigen zijn.

ontwerpende aanpak beschrijven: welke rol kunnen creatieve interventies spelen in de verbanden die de theorieën blootleggen? Hoe kunnen interventies ingrijpen in die

Ten vijfde het bericht aan het parlement van het Rathenau Instituut, getiteld ‘Missie

beschreven werkelijkheid om mensen blij te maken, te empoweren , of hun gedrag te

gedreven innovatiebeleid vraagt samenwerking tussen lokaal en nationaal niveau’. Hierin

beïnvloeden? KEM's integreren kennis uit de mensen maatschappijwetenschappen met

wordt geconstateerd dat het innovatiebeleid tot nu toe vooral een technologie- en

de kansen die technologische ontwikkelingen ons bieden en leggen die vast in zinvolle

industrie gedreven karakter had rond economische kansen voor bedrijven. Het Rathenau

toepassingen of interventies die betekenisvolle effecten bereiken,

Instituut stelt dat die aanpak te beperkt is voor een maatschappij-gedreven innovatiebeleid. Een nieuw generatie beleid vraagt om een nieuwe sturingsfilosofie met

Ten negende het concept TNO rapport, getiteld ‘Regionale onderzoeks- en

bijpassende instrumenten en goede aansluiting tussen lokaal, regionaal en nationaal

innovatiesystemen’, (nog publiekelijk te verschijnen) van april 2020. Hierin wordt

niveau. Daarnaast adviseert het instituut opschaling van zogeheten ‘living labs’ en het

onderzoek beschreven dat in opdracht van het Ministerie van EZK is gedaan naar

opzetten van nieuwe netwerken.

optimale vormgeving van en dynamiek in regionale ecosystemen.

Ten zesde het advies van de Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie (AWTI), met als titel ‘Versterk de rol van wetenschap, technologie en innovatie in 23 / 84

24 / 84

25 / 84

26 / 84

noodzaak

Het cOVID-19 virus is alleen maar extra bewijs dat samenwerken de sleutel tot succes is. Ook al werd er via de Health Hub Utrecht beweging al steeds meer samengewerkt, de recente uitbraak van het COVID-19 virus en de gevoelde ontwrichtende werking daarvan hebben ons allen pijnlijk duidelijk gemaakt, dat we alleen in staat zijn om acute noodsituaties het hoofd te bieden door samen de beweging naar voren te maken. Voorkomen is immers beter dan genezen. Een grote inwonerbetrokkenheid, een op samenwerking gerichte houding en gemeenschappelijkheid in wat we zeggen en doen zowel op lokaal, regionaal, nationaal en zelfs internationaal niveau is daarbij een noodzakelijke voorwaarde.

27 / 84

28 / 84

Ook is eens te meer duidelijk geworden dat een crisis als deze juist de sociaaleconomisch kwetsbaren het hardst raakt en op nog grotere gezondheidsachterstand brengt, onder meer door achterstand in digitaal burgerschap.

Het recent verschenen advies ‘(Samen)leven is meer dan overleven’ van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving pleit dan ook voor nog meer maatwerk, nu de crisis een volgende fase ingaat. De Raad pleit dan ook niet alleen voor samen volhouden, maar

kans

Het ‘gezonde hart van Nederland’ is in binnen- en buitenland een sterke propositie

vooral ook voor samen doen. Behalve een sense of urgency is er in Utrecht ook wel degelijk een sense of opportunity. Ook de Sociaal Economische Raad gaat in haar advies ‘De contouren van een intelligent herstelbeleid’ in op de oplossingsrichtingen voor een zo goed mogelijk economisch

Deze ligt in de combinatie van de nog steeds relatief sterke economisch positie van de

herstel, maar signaleert ook knelpunten op sociaal maatschappelijk terrein.

Utrechtse regio in de gezondheidssector, innovatieve praktijkervaringen met en voor de inwoners, de inhoudelijke focus op humane- en (bio)medische wetenschappen, een goed

Ook zonder COVID-19 (of welke ‘plotselinge’ gezondheidscrisis dan ook), de sense of

ontwikkelde digitale creatieve industrie en niet te vergeten de centrale ligging in ons land

urgency in Nederland, en zeker ook in de regio Utrecht, wordt steeds groter door

vlakbij een internationale luchthaven.

demografische ontwikkelingen en de (on)betaalbaarheid van de zorg. Er ontstaan knelpunten in de dienstverlening van vele, zo niet alle organisaties verenigd in de Health

Zowel nationaal als internationaal biedt dit enorme kansen om via Health Hub Utrecht

Hub Utrecht. We zien nu al voorbeelden in de geboortezorg, en in de ambulance- en

gezamenlijke expertise te exporteren en omgekeerd buitenlandse organisaties, bedrijven,

spoedzorg. Oplopende kosten en een tekort aan gespecialiseerd verpleegkundig

talent en onderzoeksmiddelen aan te trekken en zo het fundament van een in alle

personeel verlangen van ons structurele wijzigingen in hoe we denken en doen.

opzichten gezonde Utrechtse regio verder te versterken.

Ook de Rijksoverheid bevestigt: ‘ De huidige organisatie van de zorg is zowel qua beroep op de arbeidsmarkt als overheidsfinanciën niet houdbaar’. En dan is bij deze voorspellingen een eventuele langdurige economische recessie als gevolg van de coronacrisis nog niet meegenomen.

29 / 84

30 / 84

Een dergelijke propositie biedt ook uitgelezen mogelijkheden om te komen tot verdere invulling en versterking van publiek-private samenwerkingen, in samenwerking met de Economic Board Utrecht en de nieuwe Regionale Ontwikkelingsmaatschappij. Zo zijn er met bijvoorbeeld meerdere regio’s en landen, binnen en buiten Europa reeds samenwerkingen op het gebied van innovaties in life sciences & health.

De regio Utrecht kan daarbij gebruik maken van het lidmaatschap van de stad Utrecht van

omvang

Geen enkele regio kent zoveel ORGANISATIES en werknemers in deze sector in de nabijheid

het WHO European Healthy Cities Network en het lidmaatschap van de provincie Utrecht van het WHO European Regions for Health Network. Beide netwerken hebben een sterke

In het hart van Nederland wonen meer dan één miljoen mensen te midden van fraaie

focus op gezondheid en duurzame ontwikkeling en ontsluiten ongeveer 100 steden en 40

natuur, in één van de meest competitieve regio’s in Europa. Er is een unieke concentratie

regio's uit 30 landen.

aan innovatieve en gezondheidszorg gerelateerde bedrijven en kennisinstellingen in de

Beide netwerken opereren verbonden met elkaar en zijn gericht op dezelfde doelen:

regio. Daarnaast beschikt de Utrechtse regio over actieve en goed georganiseerde

•

Bevorderen van gezondheid voor iedereen en het verkleinen van

medisch en sociale krachtige basiszorg door respectievelijk eerstelijnsorganisaties,

gezondheidsachterstanden.

buurtteams en moderne zorg- verpleeg- en gezondheidsorganisaties. De inwoners zijn

•

Versterken van leiderschap en participatief bestuur rondom gezondheid.

over het algemeen goed opgeleid zijn, hebben werk én vormen samen de gezondste

•

Ontwikkelen van strategische samenwerkingsverbanden.

regio van Nederland.

Het WHO European Healthy Cities Network sluit net als het WHO Healthy Regions

De regio heeft een brede en diverse economische basis met een aantal sterke,

Network qua doelen en ambitie uitstekend aan bij de ambities van Utrecht rondom

onderscheidende bedrijfstakken. Biotechnologie en gezondheidszorg springen daarbij in

gezondheid. Het netwerk biedt toegang tot (inter)nationale actieve politieke, bestuurlijke,

het oog met maar liefst 110.000 banen.

maatschappelijke en onderzoeksnetwerken gericht op gezondheid en stedelijke Ook veel landelijke organisaties op het gebied van gezondheidszorg zoals NZA, RIVM,

vraagstukken’.

Nivel, GGD GHOR NL, Trimbos Instituut, Pharos, Patiënten Federatie Nederland, Instituut voor Positieve Gezondheid, Verweij-Jonker Instituut, Rutgers, Actiz, Movisie en Vilans zijn in Utrecht gevestigd.

Het regionale life sciences-cluster is één van de leidende biotech-regio’s van Europa. Het cluster kent een sterke publiek-private infrastructuur met focus op One Health (gezondheid mens, dier en omgeving), Personalized Medicine (kanker), Regeneratieve Geneeskunde en Stamcellen en Voeding en Gezondheid, in nauwe verbondenheid met 31 / 84

32 / 84

het nationale topsectorenbeleid. Daarnaast huisvest de regio veel ICT-bedrijven in

Utrecht is al met al een welvarende regio met een sterke economie. Al zullen ook zeker

uiteenlopende markten: van media, gaming en digital design tot medische technologie,

de economische gevolgen van COVID-19 de regio raken, de komende jaren zal het aantal

e-health, technisch ontwerp, visualisatie en geodata.

inwoners in onze provincie toenemen tot bijna 1.440.000 in 2040, volgens de prognose van PBL/CBS.

Het Utrecht Science Park (USP) biedt plaats aan onder meer Universiteit Utrecht, Hogeschool Utrecht, UMC Utrecht (met onder andere het Wilhelmina Kinderziekenhuis en

De regio Utrecht ziet deze groei als een kans voor de toekomst. Dit kan echter alleen

calamiteitenhospitaal), Prinses Máxima Centrum alsmede toonaangevende

door de keerzijde van deze groei, zoals druk op de woningmarkt, knellende infrastructuur

onderzoeksinstellingen en bedrijven. Het USP heeft een scherp profiel op het gebied van

en groene kwaliteit van de regio specifiek in combinatie met de toenemende vragen op

life sciences, gezondheid en duurzaamheid. Er zijn circa 27.000 mensen werkzaam. Samen

gebied van gezondheid, zorg en welzijn te onderkennen en versneld onderdeel te maken

met de 51.000 studenten maakt dit het USP tot het grootste sciencepark van Nederland.

van transitie-beleid.

33 / 84

34 / 84

35 / 84

36 / 84

visie

Alleen door samen te werken onTstaan de veranderingen die we willen bereiken Alle organisaties in de Health Hub Utrecht ervaren ieder voor zich een maatschappelijke opdracht. Besturen en medewerkers zijn intrinsiek sterk gemotiveerd om hun kennis en kunde zodanig in te zetten dat zij hun cliënten/patiënten optimaal kunnen bedienen.

Er is echter ook een diep besef bij alle Health Hub Utrecht partners dat de puzzel van Utrecht Gelukkig Gezond 2030 uit veel meer stukjes bestaat, die nu nog niet in elkaar vallen.

Bovendien beseffen zij ook terdege dat alleen maar een bottom up bijdrage vanuit de inwoners kan worden gevraagd, als er ook top down geïntegreerd en holistisch wordt samengewerkt. Zo wordt de kans om mensen ook te betrekken in vormen van zelf- of samenmanagement aanmerkelijk groter.

Daarnaast zijn zij ervan overtuigd dat het juist de unieke mix is van professionals uit praktijk, beleid, kennis, ontwerp en ondernemen in combinatie met een actieve rol van inwoners als co-creator, die zorgt voor de nodige kwaliteit en kwantiteit om de cruciale transitie van ziekte en zorg naar gezondheid en geluk mogelijk te maken.

Alle aangesloten partners menen dan ook dat hun gezamenlijke inspanningen niet sec gericht moeten zijn op specifieke aandoeningen of gerichte zorgvragen, maar met name op een zo gezond en gelukkig mogelijk bestaan voor mensen.

37 / 84

38 / 84

health HUB utrecht circle of life living lab van alledag

In de meest brede zin van het woord. Elke dag weer, een heel leven lang. Van de ochtend tot de avond, van de wieg tot het graf. Juist in het dagelijkse functioneren van Utrechters liggen de kansen om hen te helpen en te ondersteunen het leven voor zichzelf gezonder en gelukkiger te maken.

De partners onderstrepen in deze samenwerking dan ook het belang van empathisch ontwerpen, ethisch doordenken, efficiënt organiseren en effectief inzetten als de vier bepalende criteria voor alle initiatieven die voortkomen uit hun samenwerking. Voor uiteindelijk succes dient aan ieder van deze criteria voldaan te worden. De partners realiseren zich dat het niet vanzelfsprekend is dat hun eigen organisatie op alle dimensies over voldoende kwaliteit of slagkracht beschikt en zoeken juist daarom de verbinding onder het motto: ‘Alleen ga je misschien sneller, samen kom je zeker verder’.

39 / 84

40 / 84

41 / 84

42 / 84

missie

we maken Gezondheid en geluk bereikbaar voor iedere Utrechter in 2030 De hierboven geformuleerde visie om door ‘echte’ samenwerking te komen tot positieve impact op het dagelijkse leven van inwoners van Utrecht (en bij succes hopelijk op dat van alle Nederlanders) vertaalt zich in een eenduidige missie: gezondheid en geluk voor en met iedere Utrechter bereikbaar maken in 2030.

Deze regiovisie sluit naadloos aan bij de centrale missies zoals geformuleerd in het topsectoren- en innovatiebeleid door het Ministerie van EZK in 2019: •

In 2040 leven alle Nederlanders tenminste vijf jaar langer in goede gezondheid, en zijn de gezondheidsverschillen tussen de laagste en hoogste sociaaleconomische groepen met 30% afgenomen.

•

In 2040 is de ziektelast als gevolg van een ongezonde leefstijl en ongezonde leefomgeving met 30% afgenomen.

•

In 2030 wordt zorg 50% meer (of vaker) in de eigen leefomgeving (in plaats van in zorginstellingen) georganiseerd, samen met het netwerk rond mensen.

•

In 2030 is van de mensen met een chronische ziekte of levenslange beperking het deel dat naar wens en vermogen kan meedoen in de samenleving met 25% toegenomen.

Alle Health Hub Utrecht partners zijn zich ervan bewust zijn dat het leven van mensen maar ten dele maakbaar is. Ziekte en ongeluk zijn door pech, overmacht of onvermogen bij tijd en wijle onvermijdelijk. Maar de partners vinden dat dat hen niet van de maatschappelijke plicht mag ontslaan om er alles aan te doen om met alle inwoners van de regio te streven naar de grootst mogelijke kans op een gezond en gelukkig leven voor iedereen. 43 / 84

44 / 84

health HUB utrecht transitie model ‘broodje gezond’

Binnen de coalitie Digitale Transformatie zijn de focusgebieden: •

Digitale werkplek voor gezondheid (Platform voor Persoonlijke Gezondheids Omgeving)

•

Aandacht voor sluiten van de informatieketen tussen professionals

•

Data gedreven sturing, in verbinding met de coalities wijkgerichte preventie en vitale arbeidsmarkt.

Binnen de coalitie Aantrekkelijke Arbeidsmarkt zijn de focusgebieden: •

Ontschotten stimuleren door betere samenwerking.

•

Opmaat neerzetten naar een (nog) betere regionale samenwerking, met als aandachtgebieden: Personeel in Loondienst/Personeel Niet in Loondienst en Verzuim/ Re-integratie.

•

De coalitie zal de verbinding maken met de herijking van het convenant RAAT Utrecht (SAMUZ), waar in de loop van 2020 mee gestart wordt.

De trekkers van de coalities Wijkgerichte Preventie, Digitale Transformaties en Aantrekkelijke Arbeidsmarkt zetten zich met de bij hun respectievelijke aangesloten organisaties in om via jaarprogramma’s concreet focus aan te brengen en invulling te geven aan bovenstaande:

Binnen deze coalitie Wijkgerichte Preventie zijn de focusgebieden: •

Eerste 1000 dagen/Kansrijke start

•

Langer gelukkig gezond zelfstandig

•

Gezonde Leefomgeving

45 / 84

46 / 84

47 / 84

48 / 84

ambitie

we willen HET GEZONDE HART VAN NEDERLAND ZIJN Health Hub Utrecht streeft ernaar om samen met de partners uit de zorg- en welzijnssector, de kennisinstellingen, het bedrijfsleven en de beleidspraktijk gezond opgroeien, gebalanceerd leven, gelukkig oud worden en waardig sterven voor iedereen bereikbaar te maken. En zodoende alle inwoners zo gelijkwaardig mogelijk te laten profiteren van de welvaartsgroei in de regio.

Uitgangspunt hierbij is om inwoners zoveel mogelijk regie op hun leven en hun gezondheid (terug) te geven, zodat zij van jong tot oud actief en vitaal deel kunnen nemen aan het dagelijkse leven.

Dit betekent een brede blik op gezondheid en geluk, waarbij het vermogen van inwoners om zo goed mogelijk om te kunnen gaan met fysieke of mentale klachten, ziektes of beperkingen het uitgangspunt van denken en doen is.

Het beschikbare geld dient daarom zo ingezet te worden dat inwoners zich ondersteund voelen bij hun inspanningen om gezond te blijven. Of hen helpen en bijstaan op het moment dat zij (tijdelijk) minder gezond zijn.

Op deze manier wordt het regionale profiel van Gezond leven in een stedelijke regio sterk en zal het zichtbaar en herkend worden in binnen- en buitenland. Health Hub Utrecht beoogt hiermee ondersteunend te zijn aan een versnelling in het aantrekken van talent en middelen, het versnellen van publiek-private samenwerkingen en het waar nodig suggesties doen voor het (tijdelijk) aanpassen van wet- en regelgeving (bijvoorbeeld op het gebied van financiering (populatiegericht bijvoorbeeld).

49 / 84

50 / 84

Health Hub Utrecht opereert hierbij overigens liever vanuit een coöperatief dan vanuit

•

een concurrerend perspectief. Met andere woorden: liever met Utrecht dan van Utrecht.

Transparant in alles: op alle betrokken organisatieniveaus en naar alle betrokken partijen worden gemaakte keuzes in koers helder toegelicht.

•

Delen, durven, doen: Kennis en kunde worden uitgewisseld om van elkaar te

Aangezien sterke ambities soms de neiging hebben om oorspronkelijke uitgangspunten

leren. Trots op en nieuwsgierig naar de ander is de norm. En woorden worden

en afgesproken processen te overschaduwen, hebben de partners naar elkaar een aantal

omgezet in daden. •

samenwerkingsprincipes op aanpak en omgang expliciet benoemd.

Lachen mag: als we niet kunnen relativeren op zijn tijd, dan is de kans op verkrampen groot en halen we misschien de eindstreep niet.

Als het gaat over initiatieven die de Health Hub Utrecht partners in verschillende coalities opstarten en tot uitvoer willen brengen dan zijn die gebaseerd op de volgende waarden: •

Mensgericht: De eindgebruiker (inwoner/patiënt/consument) staat altijd centraal.

•

Missie gedreven: In 2030 zijn gezondheid en geluk voor iedere Utrechter bereikbaar.

•

Publiek-privaat: Maatschappij en economie zijn twee kanten van dezelfde munt.

•

Zelfsturend: Vanuit de kennis en kunde van alle partners wordt de koers bepaald. Niet iedereen hoeft overal aan mee te doen.

•

Regio breed: Huis, Straat, Wijk, Dorp, Stad en Provincie dragen allemaal hun steentje bij.

•

Design bewust: Goed ontworpen producten, diensten, processen zijn aantrekkelijk en maken het verschil.

Als het gaat over de processen die de Health Hub Utrecht partners gezamenlijk in gang zetten om te komen tot projecten, dan gelden de volgende spelregels: •

Het geheel is meer dan de som der delen: alle partners zien de meerwaarde van samenwerking naast uiteraard een eigen verantwoordelijkheid.

•

Vrijheid in verbondenheid: innovatie en creativiteit kunnen overal ontstaan, maar met elkaar delen en afstemmen is cruciaal.

•

Samen uit, samen thuis: deelname brengt actieve betrokkenheid met zich mee, en zoveel mogelijk collegiale steun waar nodig.

51 / 84

52 / 84

•

organisatie

HEALTH HUB UTRECHT is de stuwende kracht, die partners richting geeft voor gezamenlijk beleid en uitvoering De Health Hub Utrecht beweging is gebouwd op de pijlers van praktijk, beleid, kennis, ontwerp, ondernemen en gebruik. Binnen elk van deze pijlers worden beleid en uitvoering in verschillende gremia en tafels steeds meer getoetst aan en gestroomlijnd met de gemeenschappelijke Health Hub Utrecht visie, missie en ambitie:

PRAKTIJK •

Bestuurstafel Gezond Utrecht: het bestuurlijke platform dat zich richt op ontmoeting en onderling gesprek over strategische onderwerpen in de breedte van de sectoren welzijn en zorg. Het platform bestrijkt het gehele spectrum van nulde tot derdelijnszorg, van jeugdzorg tot ouderenzorg. De bestuurlijke ontmoeting heeft als doel met elkaar te spreken over verschillende typen onderwerpen die alle bestuurders in hun dagelijkse praktijk tegenkomen: ondernemersvraagstukken, strategische vraagstukken, innovatievraagstukken, vraagstukken gerelateerd aan het primair proces.

•

TRIJN: het regionale samenwerkingsverband van drie ziekenhuizen, twaalf zorggroepen en Saltro, dat werkt aan zorg én patiëntgegevens op de juiste plek in Midden-Nederland. Het gaat om samenwerking tussen zorgverleners en organisaties in de eerste en tweede lijn, zowel op zorginhoudelijk als op ICT-gebied.

53 / 84

54 / 84

•

Utrecht Zorg: de arbeidsmarktorganisatie voor Zorg en Welzijn in de regio Utrecht,

een initiatief van Economic Board Utrecht, Gemeente Utrecht en drie Utrechtse

Amersfoort en Gooi & Vechtstreek. Samen met ruim 80 aangesloten deelnemers wordt

onderwijsinstellingen: Universiteit Utrecht, ROC Midden-Nederland en Hogeschool

ingezet op een gezonde regionale arbeidsmarkt waarin alle zorg- en

Utrecht.

welzijnsorganisaties beschikken over voldoende en bekwaam personeel, nu en in de toekomst. Utrecht Zorg maakt zich hard voor een realistisch en goed imago van Zorg

BELEID

en Welzijn, goede loopbaankeuzes van jongeren, vitale medewerkers die met plezier

•

Maatschappelijke Ontwikkeling, marktgroep gezondheid vanuit Werk voor Iedereen.

werken en initiëert projecten voor de zorgbanen van de toekomst.

KENNIS •

Utrecht: (houder van de City Deal) betrokkenheid via afdelingen Volksgezondheid en

•

kUS: kennisplatform, waarin de uitvoering van de Wet Maatschappelijke

U10 (inclusief Utrecht): betrokkenheid via de U10 bestuurstafel Economische positionering en de U10 bestuurstafel gezonde en inclusieve regio.

Ondersteuning, de Jeugdwet en de Participatiewet begeleid worden door •

Provincie: betrokkenheid via programma gezonde leefomgeving.

jeugd, arbeidsparticipatie, sociale en bestuurlijke ontwikkelingen en vrijwillige inzet.

•

Rijk: betrokkenheid van Ministeries EZK, VWS, BZK, gecoördineerd via Agenda stad.

City Deal Kennis Maken: De inzet van de City Deal Kennis Maken is om een

ONTWERP

versnelling tot stand te brengen in het oplossen van maatschappelijke opgaven van

•

praktijkonderzoek, ontwikkeling van nieuwe werkwijzen, opleidingsprogramma’s en praktische support op het terrein van maatschappelijke ondersteuning, zorg voor

•

U CREATE: centre of expertise Future Health Design, een samenwerkingsinitiatief van

steden door onderzoekers, docenten en studenten hierbij grootschalig te betrekken.

Hogeschool Utrecht en Hogeschool voor de Kunsten Utrecht. Het Centre voedt en

De betrokken steden, kennisinstellingen en andere partners beschouwen dit enerzijds

verbindt via ‘design denken en doen’ methodes de zorg- en welzijnssector met de

als een vorm van kennisbenutting en anderzijds als het aanbieden van de stad als

creatieve industrie.

leeromgeving voor studenten. Centraal in de City Deal staan talentontwikkeling, •

ondernemerschap én het stimuleren van maatschappelijke betrokkenheid.

Creatieve Coalitie voor Gezondheid: samenwerkingsverband tussen creatieve MKB bedrijven met een focus op zorg en welzijn, die door participatie in innovatieve

•

Utrecht Challenge Alliantie: De Utrecht Challenge Alliantie is een

consortia, onderlinge kennisdeling en het inzetten van tal van ontwerpinzichten en

samenwerkingsverband voor open innovatie, om regionale oplossingen te vinden voor

methoden, zich hard maken voor een betere vormgeving van toekomstige zorg.

maatschappelijke vraagstukken in samenwerking tussen bedrijven, publieke organisaties, overheden en onderwijsinstellingen. Binnen challenges werken

ONDERNEMEN

studenten, professionals en burgers samen aan deze vraagstukken, wat leidt tot

•

Economic Board Utrecht, Cluster Gezond: samenwerkingsverband rondom het thema

nieuwe inzichten, kennisontwikkeling en concepten voor innovatieve oplossingen die

Gezond Stedelijk leven, via clusters Groen, Gezond en Slim. Focus ligt op de

bijdragen aan gezond en duurzaam stedelijk leven. De Utrecht Challenge Alliantie is

vertalingen van kansen in deze domeinen naar banen en investeringen. Daarnaast zijn

55 / 84

56 / 84

er verbindingen met Clusters Internationalisering, Human Capital en het Trade en

•

Invest Team.

GROZ Utrecht: samenwerkingsverband met de wijken Kanaleneiland, Utrecht Oost en gemeente Nieuwegein in kader van ‘Grozzerdam initiatief’ van topsector LSH en Ministerie van VWS, waarin samen met inwoners en professionele Health Hub Utrecht

•

Jaarbeurs Innovation Mile: een innovatiehub, geïnitieerd door de Jaarbeurs, voor

partners gewerkt wordt aan het gebiedsgericht samenwerken vanuit de vraag en

jonge bedrijven en talenten om te innoveren en te accelereren op het gebied van een

behoefte van inwoners en op die manier ervaring wordt opgedaan met gebruikers

slimme, gezonde en groene samenleving, bedoeld voor gevestigde bedrijven, scale-

gestuurde programmering.

ups, start-ups, kennisinstituten en onderwijsinstellingen, overheden en samenwerkingsverbanden.

•

Utrecht Marketing: marcom-organisatie om Utrecht samen met vele partners in de regio te promoten als slimme, creatieve, gezonde en talentvolle stad via bezoekersmarketing en promotie van het Utrechtse cultuuraanbod. Daarnaast worden thema’s als inclusiviteit, duurzaamheid en de balans tussen groei en leefbaarheid belicht. •

•

In alle activiteiten vanuit de Health Hub Utrecht wordt altijd het perspectief van de

Utrecht Inc en StartUp Utrecht: organisaties die met name gericht zijn op het scouten

mede inwoners opgezocht door met inwoners samen te werken; georganiseerde en

en ondersteunen van veelbelovende start-ups en scale-ups op het gebied van Gezond

ongeorganiseerde inwoners. Zo is bijvoorbeeld PGOsupport nauw betrokken bij de

Stedelijk Leven.

platformontwikkeling voor persoonlijke gezondheidsomgeving voor inwoners.

GEBRUIK

De Health Hub Utrecht is de stuwende netwerk-organisatie die al deze disciplines,

•

NUZO: regionaal ouderennetwerk, dat zich richt zich op “het stimuleren en

bestaande gremia en organisaties verbindt en waar mogelijk en nodig nieuwe

bevorderen van ouderenvriendelijke ontwikkelingen gericht op de eigen vraag en

verbindingen stimuleert. Zo wordt richting gegeven aan de transformatie van ziekte en

eigen regie van kwetsbare ouderen en hun mantelzorgers en de vitaal ouder

zorg naar gezondheid en geluk en daarmee aan een sterkere regio positionering van

wordende ouderen en hun netwerk in gemeenten en wijken in de brede Utrechtse

Utrecht op deze grote maatschappelijke uitdaging. De Health Hub Utrecht zelf is op

regio”. Het doel van de NUZO partners is het verbeteren van de samenhang in

strategisch, tactisch en operationeel niveau georganiseerd. De huidige bemensing

welzijn, wonen en zorg voor kwetsbare ouderen en ouder wordende vitale ouderen.

hiervan is opgenomen als bijlage.

Om te komen tot een duurzame integrale aanpak in ouderenzorg en welzijn in de brede regio Utrecht vanuit de gedachte van positieve gezondheid.

57 / 84

58 / 84

health HUB utrecht design + supportcentre

Momenteel wordt door het Design + Support Centre, in combinatie met de coalities al uitvoering gegeven aan de Health Hub Academy: een platform voor (young) professionals, waarin ontmoetingen tussen professionals worden georganiseerd. Ook vindt (online) disseminatie plaats van de vele kennis en kunde, die aanwezig is bij zowel inwoners als professionals.

Via design thinking en co-creatie methodieken wordt gedurende het jaar gezamenlijk gezocht naar impactvolle vernieuwingen. Zo wordt momenteel op verzoek van de coalitie Digitale Transformatie gekeken naar verdere inhoud en vormgeving van het digitale platform Utrecht Gezond en Wel.

Naar aanleiding van COVID-19 wordt op dit moment onderzocht of er behoefte is en zo ja op welke manier aan een ‘1.5 meter Platform’ waarin we van elkaar kunnen leren in het vormgeven van een nieuwe 1.5 meter werkbaarheid voor werknemers en cliënten. bijvoorbeeld op facilitair, logistiek, human resources of communicatie gebied. Het HHU Design + Support Centre is de centrale en drijvende kracht achter de Health Hub Utrecht beweging: zij activeren en verbinden, borgen continuïteit van afspraken binnen het netwerk, geven vorm aan het narratief, organiseren zichtbaarheid voor het netwerk en programmeren ontmoetingen tussen professionals via de Health Hub Academy. Dit Design + Support Centre wordt gevormd door de kwartiermakers/ kerngroep, samen met het team van U CREATE (Centre of Expertise Future Health Design), daarbij aangevuld door het team van U Zelf (fast-trackprogramma voor innovatie van zelfmanagement).

Het HHU Design + Support Centre hoopt in de toekomst op meerdere specifieke terreinen de innovatie kennis en kunde in het netwerk bijeen te brengen, zichtbaarder te maken en te kunnen opschalen. Bovenstaande figuur schetst ook een aantal mogelijke interfaces voor aansluiting met de Data- en Kennishub Gezond Stedelijk Leven, met HU Protospace en HKU Innovatiestudio en met het Trade en Invest team van de EBU.

59 / 84

60 / 84

•

spelers

founders, friends en fans De Health Hub Utrecht kent een gelaagdheid in haar netwerk. Variërend van officiële ondertekenaars (oorspronkelijke en nieuwe) van de City Deal (Founders) en partijen die niet hebben ondertekend, maar waar al wel mee wordt samengewerkt (Friends) tot sympathisanten en geïnteresseerden (Fans).

Een overzicht van de ondertekenaars van de City Deal Health Hub (Founders):

61 / 84

•

Gemeente Utrecht

•

Universiteit Utrecht

•

Gemeente De Bilt

•

Hogeschool Utrecht

•

Gemeente Zeist,

•

Hogeschool voor de Kunsten

•

Gemeente Nieuwegein

•

ROC Midden Nederland

•

Gemeente Woerden

•

MBO Utrecht

•

Gemeente Stichtse Vecht

•

UMC Utrecht

•

Gemeente Vijfheerenlanden

•

Sint Antonius Ziekenhuis

•

Gemeente Bunnik

•

Diakonessenhuis

•

Gemeente IJsselstein

•

Saltro

•

Gemeente Houten

•

Lokalis

•

Provincie Utrecht

•

Reinaerde

•

Utrecht Science Park

•

Incluzio

•

Economic Board Utrecht

•

De Rijnhoven

•

RIVM

•

Careyn

•

TNO

62 / 84

Een overzicht van gemeenten en organisaties waarbij (in meer of mindere mate) wordt samengewerkt (Friends):

fasering

samen starten, meters maken, doelen halen

•

Gemeente Oudewater

•

RAVU

•

Gemeente De Ronde Venen

•

U CREATE

•

Gemeente Montfoort

•

Pazio

•

Gemeente Lopik

•

Hoogstraat

•

Gemeente Wijk bij Duurstede

•

Wilhelmina Kinderziekenhuis

De Health Hub Utrecht beoogt een werkelijke transitie in de gezondheidszorg. En

•

Gemeente Utrechtse Heuvelrug

•

Unicum huisartsenzorg

transities kosten tijd. Zo werd de City Deal Health Hub weliswaar in 2016 door de eerste

•

Gemeente Amersfoort

•

Lister

organisaties ondertekend, maar werden er pas in 2017 kwartiermakers ingezet om

•

Altrecht

•

Creatieve Coalitie voor Gezondheid

versnelling aan het proces te geven. En vond strategievorming pas echt plaats in 2018.

•

Nivel

•

Uzelf

Transities gaan ook gepaard met chaos en complexiteit. Er worden vaak afzonderlijke

•

Utrechtzorg

•

kUS

initiatieven ontwikkeld, die pas samengebracht het echte verschil maken.

•

Raedelijn

•

Zilveren Kruis

•

Huisartsen Utrecht Stad

•

Wijkinitiatieven Utrecht Oost,

Health Hub Utrecht heeft daarom voor een gestage ontwikkeling in drie stadia gekozen.

•

GGD Regio Utrecht

Kanaleneiland, Leidsche Rijn

•

In Fase 1 Samen Starten (2019 tot en met 2022) ontmoeten alle verschillende partnerorganisaties elkaar steeds intensiever en starten samenwerkingen op om elkaar beter te leren kennen en een gemeenschappelijke taal te ontwikkelen. Daarnaast wordt

Een overzicht van organisaties die aangeven geïnteresseerd te zijn in samenwerking

samen met inwoners een methode ontwikkeld om de stem van de inwoner en

(Fans):

gebruiker/afnemer van diensten te verankeren in de Health Hub Utrecht aanpak. Ook

•

Nederlandse Zorg Autoriteit

•

Jaarbeurs Utrecht

•

IGJ

•

BeBright

•

Alles Is Gezondheid

•

StartUp Utrecht

•

Instituut voor Positieve Gezondheid

•

Pharos

•

NPHF Federatie voor gezondheid

regelen de partners in deze fase het fundament onder het netwerk, leidende principes en een governance structuur en proces- en projectfinanciering.

•

In Fase 2 Meters Maken (2023 tot en met 2026) zetten de partners volop in op het ontwikkelen van impactvolle transitie-programma’s en wordt ingezet op substantiële cofinanciering door het Rijk en de EU.

•

In Fase 3 Doelen Halen (2027 tot en met 2030) worden de programma’s uit Fase 2 verder aangescherpt en in volle omvang uitgewerkt en worden er op basis van de geleerde lessen tot en met 2030 plannen gemaakt voor de 10 jaar periode tot en met 2040, als ook de meeste nationale missies aflopen.

63 / 84

64 / 84

65 / 84

66 / 84

conclusie

Management is de dingen goed doen, Leiderschap is de goede dingen doen COVID-19 heeft nog eens extra expliciet gemaakt, wat we natuurlijk eigenlijk al lang wisten. Onze (collectieve) gezondheid is het grootste goed wat we hebben als samenleving. Health is wealth, in alle opzichten. En dat betekent dat we nooit tevreden mogen zijn met een status quo. Onze samenleving is in beweging en beleid en uitvoering zijn volgend. Er is meer nodig.

Om te beginnen een ander perspectief op ziekte en gezondheid. Waarbij het niet draait om wat mogelijk is in de zorg én wat kan, maar om wat mensen in hun leven – elke dag weer - nodig hebben om zo lang mogelijk zo gezond en gelukkig mogelijk te kunnen functioneren.

Om dat voor elkaar te krijgen is het noodzaak de inwoners van de regio Utrecht centraal te stellen en samen met hen maatwerk te ontwikkelen. Voldoende digitaal burgerschap is daarbij een noodzakelijke voorwaarde om de technologische mogelijkheid optimaal te benutten.

Zoals de taskforce voor ‘De juiste zorg op de juiste plek’ al in 2018 constateerde en het kabinet in 2020 opnieuw bevestigt: ‘doorgaan op de huidige voet betekent vastlopen’. Het huidige gezondheidsstelsel is immers opgebouwd uit separate (verticale) belangen, ketens en systemen. Dit staat haaks op een verbonden (horizontale) wereld, waarin mensen gezond en ziek, gelukkig of ongelukkig, met of zonder beperkingen via allerlei dwarsverbanden, alleen of met behulp van anderen, hun weg proberen te vinden. 67 / 84

68 / 84

De partners in de Health Hub Utrecht onderkennen dit, niet in de laatste plaats omdat

Na een periode van kennis maken, kennis nemen en kennis delen, staan de partners nu

ook zij zelf als mens onderdeel uitmaken van dezelfde samenleving, en in hun werk de

voor de keuze: toch afhaken of echt aanhaken. Door mensen ruimte te geven, proces- en

schrijnende gezondheidsverschillen ervaren.

projectmiddelen te alloceren en de Health Hub Utrecht visie, missie en ambitie met overtuiging uit te dragen. Zodat straks volgens plan de volgende fase van Meters Maken

Zij hebben naar elkaar de intentie uitgesproken om het belang van hun individuele

ook echt kan beginnen.

organisatie nevengeschikt te maken aan het gezamenlijke belang van een gezond en gelukkig Utrecht in 2030.

Dat vraagt bestuurlijke moed, interne overtuigingskracht en uitvoerende snelheid. Maar alleen zo wordt voorkomen dat ook de Health Hub Utrecht strandt in goede bedoelingen

Waar het nu om gaat is om de intentie om te zetten in actie. Om in de volgende fase van

en mooie woorden.

‘Samen Starten’ (2021 en 2022) verder structuur en inhoud te geven aan Health Hub Utrecht. In vorige presentaties is vaker gerefereerd aan de verander-managementtheorie

Alleen dan zijn we met elkaar in staat om de leidende transitie beweging neer te zetten,

van Scharmer, (toepasselijk) genaamd Theory U. Alhoewel de theorie in principe is

die zo noodzakelijk is om in 2030 gezondheid en geluk voor iedere Utrechter bereikbaar

ontwikkeld voor individueel leiderschap is zij ook heel goed vertaalbaar naar collectief

te maken (en te houden).

leiderschap in deze fase.

69 / 84

70 / 84

bijlage 1

huidige bemensing organisatie en activiteiten De huidige bemensing binnen de Health Hub Utrecht op strategisch, tactisch en operationeel niveau:

Strategisch Eelco Eerenberg (wethouder Utrecht, namens U10 gemeenten) en Margriet Schneider (voorzitter Raad van Bestuur UMC Utrecht) treden op als bestuurlijke ‘boegbeelden’, vanuit respectievelijk inwoners- en patiëntenperspectief. In bestuurlijke samenspraak met de ondertekenaars van de City Deal richten zij de voortgang op de afgesproken strategie voor de Health Hub Utrecht, monitoren deze en herijken op regelmatige basis het onderlinge commitment van de aangesloten partners.

Tactisch Hetty Linden (bouwer Strategische Allianties gemeente Utrecht), Jelle van der Weijde (domeinmanager Gezond van de Economic Board Utrecht) en Walter Amerika (directeur Centre of Expertise U CREATE) vormen de kerngroep die de Health Hub beweging aanjaagt en vormgeeft vanuit verschillende perspectieven, namelijk beleid, ondernemen en ontwerp. Vanuit de EBU ligt de focus op de (inter)nationale positionering van de regio Utrecht, vanuit de gemeente en het Centre of Expertise ligt de focus op het overkoepelende doel van gelukkige en gezonde Utrechters. Zij worden daarbij ondersteund door Marjoke Verschelling 71 / 84