RIB20.208 Tussenrapportage HvdHeuvelrug en Vliegbasis Soesterberg 2020

De gebiedsvisie is een verdieping van de ruimtelijke verkenning uit 2018 en spreekt zich nadrukkelijker uit over de gewenste ruimtelijke kwaliteit en het optimale woningbouwprogramma. De gebiedsvisie gaat uit van een plan van 150-200 woningen in een gedifferentieerd programma met een substantieel aandeel sociale en middeldure huur. De visie is onderbouwd met de nodige onderzoeken (o.a. geluid, milieu, ecologie, woningbehoefte) en daarnaast is via een participatietraject ook input geleverd door diverse stakeholders en omwonenden, waaronder ook het woonwagencentrum Beukbergen. De gebiedsvisie benoemt een viertal pijlers die de identiteit vormen van het gebied (natuur en landschap, gezond en bewegen, gedifferentieerd woningbouwprogramma en natuurinclusief bouwen). Het ruimtelijk raamwerk sluit aan bij de cultuurhistorische lijnen van de sortie en half-sortie en de waardevolle ecologische zone in het midden van het gebied. Daaromheen worden de ‘boskamers’ gerealiseerd: woonvelden die worden

24

omringd door een bosstrook van 10-15 meter. In de gebiedsvisie is gezocht naar een optimalisatie van een gewenst gedifferentieerd woningbouwprogramma dat recht doet aan de woningbouwbehoefte in de regio en een maximaal financieel resultaat. De gebiedsvisie is vastgesteld in de stuurgroep HvdH (21 september 2020), GS (29 september 2020) en het college van B&W van Zeist (6 oktober 2020) en zal worden voorgelegd aan de gemeenteraad van Zeist ter vaststelling in december 2020. Vervolgproces Op basis van de gebiedsvisie zal de grondexploitatie en de mastergrex HvdH 2021 worden geactualiseerd. De gebiedsvisie vormt de basis voor een nieuw bestemmingsplan en beeldkwaliteitsplan. Planning is dat het voorontwerp Bestemmingsplan in het voorjaar 2021 ter visie wordt gelegd. Daarnaast wordt er gewerkt aan een inrichtingsplan en mitigatieplan voor de aanvraag van een ontheffing voor de Wet Natuurbescherming. Komend jaar wordt een visie op uitgifte van de grond voorbereid en gestart met de selectie van marktpartijen. Dit gebeurt in samenhang met de verkoopstrategie voor de woonwijk Vliegbasis Soesterberg. De planning van de voorgenomen gronduitgifte is tussen 2023 en 2025.

Nieuwe kansen en risico’s De gebiedsvisie gaat uit van een gedifferentieerd woningbouwprogramma. Het plan is financieel haalbaar, maar de grondopbrengsten zijn lager dan in het verleden geprognotiseerd. Dit heeft een effect op de Masterexploitatie van HvdH. In de verdere uitwerking en aanbesteding van de gronden zal gezocht moeten worden naar optimalisatie in de plannen. De flora en fauna in het plangebied vormen een mogelijk risico in de planontwikkeling. Er wordt een inrichtingsplan en mitigatie- en activiteitenplan opgesteld voor de aanvraag van de ontheffing Wet natuurbescherming. Er worden bomen gekapt om het plan mogelijk te maken. Het uitgangspunt is dat deze kap al is gecompenseerd met de natuur die eerder is gerealiseerd binnen het programma Hart van de Heuvelrug. Er wordt een ontheffing aangevraagd voor de wet Natuurbescherming voor de herplantplicht. Er is onderzoek verricht naar verkeersgeluid, industriegeluid en richtafstanden met betrekking tot de bedrijven op het naastgelegen Soesterberg-Noord. Woningbouw op Sortie 16 is mogelijk als er geluidschermen langs een deel van de Westelijke Ontsluitingsweg worden geplaatst en maatwerkvoorschriften zoals het vaststellen van hogere waarden worden genomen. In de grex is rekening gehouden met bekostiging van deze maatregelen.

Daarnaast wordt, ook in het kader van de ontwikkeling van de VBS, constant gekeken naar mogelijkheden om hinder gevende bedrijven uit te plaatsen.

25

3.7

Kamp van Zeist

Projectdoel Projecttrekker Projectleider Planeconoom Programma Planning

Natuurontwikkeling op voormalig militair terrein en openstellen voor publiek Provincie Utrecht Iris Vliegenberg Jaap Zijda 18 hectare natuurgebied Uiterlijk 2025

Mijlpalen tot heden Jaartal 2005 2019 2020

Omschrijving mijlpaal/resultaat/besluit Clusterovereenkomst Zeist 2 Verwerpen moties uitruil woningbouw Oude Tempel – Kamp van Zeist Akkoord start onderhandelingen aankoop en doorlevering Kamp van Zeist

Datum besluit

Door

26 april 2007 April 2019

Provincie Utrecht Gemeente Zeist, Gemeente Soest Provincie Utrecht

31 maart 2020

Stand van zaken Kamp van Zeist (KvZ) is een voormalig militair terrein gelegen aan de rand van het dorp Soesterberg. Het westelijke en grootste gedeelte van het kamp ligt in de gemeente Zeist en het oostelijke gedeelte in de gemeente Soest. Het gehele terrein van Kamp van Zeist is in eigendom van het Rijk en onderverdeeld in een ’rood’ en een ‘groen’ gebied. Het ‘rode’ gebied blijft in eigendom van het Rijk/Defensie en is in gebruik als detentiecentrum voor uitgeprocedeerde asielzoekers door Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI). Voor de rode ontwikkeling wordt een Masterplan ontwikkeld dat de komende jaren wordt uitgevoerd. Het ‘groene’ gedeelte beslaat ca. 29 hectare van de in totaal 41 hectare van het terrein. De bestemming van het ‘groene’ terrein is ‘bosnatuur’. In de Clusterovereenkomst Zeist II, Deelovereenkomst Kamp van Zeist uit 2007 spraken Provincie Utrecht, Het Rijk/Defensie, Utrechts Landschap en gemeenten Zeist en Soest af dat Provincie Utrecht het ‘groene’ gedeelte van Kamp van Zeist inclusief opstallen koopt van het Rijk om het vervolgens direct over te dragen aan het Utrechts Landschap. In de Clusterovereenkomst zijn de randvoorwaarden vastgelegd evenals de verplichtingen en bevoegdheden die gelden voor de uitvoering van het project.

Uit juridisch advies is gebleken dat de - conform overeenkomst vastgelegde - directe doorverkoop (A-BC) van provincie Utrecht aan Het Utrechts Landschap niet voor de hand ligt in verband met het Europese aanbestedingsrecht. Insteek is daarom dat de provincie het terrein inricht en het daarna door levert aan Utrechts Landschap. Ten behoeve van de koop en doorverkoop is in opdracht van de Provincie een due diligence-onderzoek gedaan naar de staat van het terrein. Het due dilligence onderzoek is voorjaar 2019 afgerond. Tegelijkertijd is een taxatie naar de marktwaarde van de grond uitgevoerd. In maart 2020 hebben GS ingestemd om de onderhandelingen te starten met Defensie/RVB over aankoop en met Het Utrechts Landschap over doorlevering van het terrein. De discussies in de lopende onderhandelingen gaan over de risico’s van (nog niet bekende) verontreinigingen op het terrein.

26

Het RVB voert het beheer van het terrein uit. Een deel van de opstallen op het terrein wordt gekraakt. In verband met overlast op het terrein heeft RVB besloten tot tijdelijke beheer van de locatie door middel van 15 tiny houses. In de gebouwen is ook anti kraak gevestigd.

Vervolgproces Planning is om begin 2021 afspraken te hebben vastgelegd over de grondoverdracht (Defensie/RVB – Provincie Utrecht) en de toekomstige inrichting. De aankoop van het terrein wordt echter pas mogelijk nadat de financiële middelen (afdracht 1,5 miljoen) vanuit de ontwikkeling van Den Dolder Noordoost (Willem Arntszhoeve) zeker zijn gesteld. Deze worden via het Beheerfonds Hart van de Heuvelrug beschikbaar gesteld voor de vergroening van Kamp van Zeist. Na aankoop/doorlevering zal een start gemaakt worden met weghalen van de verharding en bebouwing zodanig dat het gebied vandalismebestendig is. De daadwerkelijke inrichting naar een natuurgebied met recreatief gebruik zal uiterlijk in 2025 gerealiseerd zijn. Nieuwe kansen en risico’s Via de due diligence is meer duidelijkheid gekomen over de aanwezigheid van milieuverontreinigingen en eventuele risico’s op aanwezigheid niet gesprongen explosieven. In de gesprekken met Defensie/ RVB zullen over deze zaken afspraken gemaakt worden. Er is een aantal bespreekpunten waar op ambtelijk niveau nog geen overeenstemming over is. Het gaat hier met name over zaken die bij het sluiten van de clusterovereenkomst in 2007 nog niet bekend waren of door veranderde regelgeving is gekomen (zoals Pfas, Chroom VI en asbest). De provincie wil deze zaken goed in beeld brengen.

De aankoop van Kamp van Zeist kan pas plaatsvinden als de financiële bijdrage van Altrecht (ontwikkeling WA hoeve) zeker is gesteld (een voorwaarde aanvullend gesteld door de Provincie Utrecht). Altrecht kan de bijdrage echter pas doen als de gronden van de WA hoeve worden overgenomen door de ontwikkelende partij BPD. Deze feitelijke aankoop is echter pas later in de tijd en afhankelijk van meerdere zaken. Partijen (Provincie Utrecht, Altrecht, gemeente Zeist, Het Utrechts Landschap en BPD) zijn overleg om tot een gezamenlijke oplossing te komen (zie ook Project WAHoeve).

27

3.8

Oostelijke corridor

Projectdoel Projecttrekker Projectleider Planeconoom Programma Planning

Realiseren oostelijke ecologische verbindingszone Provincie Utrecht Jan-Willem van Iersel Jaap Zijda Ecologische verbinding met ecoducten Medio 2021 gereed

Mijlpalen tot heden Jaartal

Omschrijving mijlpaal/resultaat/besluit

2005

Clusterovereenkomst Soest

2015 2015 2016

Realisatie bouwkundig deel ecoduct Boele Staal Start sloop sauna en woonhuis 31 augustus opening Ecoduct Boele Staal

Datum besluit 27 september 2005

Door Provincie Utrecht Provincie Utrecht Provincie Utrecht Provincie Utrecht

Stand van zaken Onderdeel van het programma Hart van de Heuvelrug zijn twee ecologische verbindingen (corridors). Deze verbindingen bieden planten en dieren de mogelijkheid zich te verplaatsen van het Gooimeer tot aan de Veluwe. De oostelijke ecologische verbinding is een heidecorridor. Deze verbinding loopt over Vliegbasis Soesterberg naar het westen en bestaat onder andere uit de drie ecoducten: Ecoduct Op Hees, Ecoduct Boele Staal en Ecoduct Leusderheide. In 2016 is het Ecoduct Boele Staal als laatste van de drie ecoducten gerealiseerd en geopend. Het zuidoostelijk gedeelte van de toeloop (deel van het bungalowpark het Jachthuis) is medio juni 2016 door middel van onteigening in eigendom gekomen. De opstallen zijn gesloopt. Het aangrenzend voet/fietspad is bij besluit door de gemeente Soest aan de openbaarheid onttrokken. De bedoeling van de ecologische verbindingen is dat er zo min mogelijk hindernissen zijn en ecosystemen zo volledig mogelijk aaneengesloten. Afrasteringen worden om die reden verwijderd of passeerbaar gemaakt voor diersoorten van de betreffende biotopen. Op verzoek van de provincie heeft Defensie / RVB voorjaar 2018 het hekwerk tussen militair oefenterrein de Vlasakkers en het ecoduct Boele Staal passeerbaar gemaakt voor reeën. De gehanteerde oplossing is door de Provincie gemonitord en blijkt voldoende effectief.

De passages worden benut door meerdere soorten dieren. Het kunstwerk van Ecoduct Boele Staal blijft in eigendom en beheer van de provincie. Voor de natuurgrond boven het ecoduct zal een Recht van Opstal worden gevestigd opdat deze, alsmede de aangrenzende percelen, kunnen worden verkocht. Deze verkoop vindt plaats door middel van een openbare procedure zodat iedere mogelijk geïnteresseerde de kans krijgt om aan te kopen door het uitbrengen van een bod. Dit verkooptraject was voorzien begin 2020 maar is vertraagd. Streven is het verkoopproces medio 2021 af te ronden. Overigens is het lastig om vooraf in te schatten wat de interesse vanuit de markt zal zijn.

28

Vervolgproces Na verkoop van de gronden en vestiging van het Recht van Opstal is dit project afgerond en kan het ook financieel worden afgesloten (via het Beheerfonds). Nieuwe kansen en risico’s Het terrein wordt - tot de verkoop - beheerd door de provincie Utrecht. De stuurgroep HvdH heeft ingestemd met het beschikbaar stellen van een financiële bijdrage vanuit het project voor het monitoren van de effectiviteit van de ecologische corridors in het gebied. Het gaat hier om een grotere scope, maar het onderzoek neemt ook de westelijke als oostelijke corridor mee. In samenwerking met de andere grondeigenaren wordt in beeld gebracht of de ecologische verbindingen voldoende werken. De verkoop van de grond op en naast het ecoduct worden openbaar aanbesteed. Mogelijk risico is dat er geen interesse is vanuit de markt om deze gronden over te nemen. In dat geval blijft het beheer en onderhoud bij de provincie Utrecht.

29

3.9

Richelleweg

Projectdoel Projecttrekker Projectleider Planeconoom Programma Planning

Realiseren bedrijventerrein Provincie Utrecht Wim Dekker Jaap Zijda Circa 10 hectare bedrijventerrein Uitgifte t/m 2021

Mijlpalen tot heden Jaartal 2005 2009 2011 2011 2011 2013heden Voorjaar 2018

Omschrijving mijlpaal/resultaat/besluit Clusterovereenkomst Soest Aankoop grond aan de Richelleweg Stedenbouwkundig plan Uitgifteprotocol bedrijventerrein Richelleweg

Datum besluit

Door

27 september 2005 10 maart 2009 17 mei 2011 Mei 2011

Afsprakenkader, Gronduitgifte bedrijventerrein Richelleweg Actepasseringen voor gronduitgifte.

Mei 2011 -

Provincie Utrecht Provincie Utrecht Provincie Utrecht Stuurgroep HvdH en Provincie Utrecht Stuurgroep HvdH en Provincie Utrecht Provincie Utrecht

Afronding inrichting Fase 2

-

Provincie Utrecht

Stand van zaken Langs de A28, ter hoogte van de afslag Soest, ligt een voormalige tanktestbaan van het ministerie van Defensie. Op het terrein van bijna 15 hectare is een bedrijventerrein in ontwikkeling voor lokale en regionale bedrijven. Het terrein aan de Richelleweg is belangrijk voor de verdere ontwikkeling van Soest en Soesterberg. Op het bedrijventerrein wordt specifiek ruimte gereserveerd voor bedrijven uit Soesterberg-Noord. Op deze manier sluit de ontwikkeling van de Richelleweg uit het Programma Hart van de Heuvelrug goed aan bij de ideeën van het Masterplan Soesterberg. Een deel van het terrein is in 2011/2012 ingericht (1e fase inrichting). Vanaf die tijd zijn de bouwkavels in verkoop. Het resterende deel is in 2017 bouw- en woonrijp gemaakt (2e fase inrichting). Hiermee is het terrein gereed voor volledige gronduitgifte aan bedrijven. Sindsdien loopt, mede door de verbeterde economie, de verkoop voortvarend: een flink aantal kavels is verkocht en voor de overige is veel belangstelling. Het Bestemmingsplan (2010) en het Stedenbouwkundig plan (2011) vormen de randvoorwaarden bij de gronduitgifte en toetsing van de bouwplannen.

Deze twee documenten zijn in 2011 uitgewerkt in een document waarin de kaders en uitgangspunten voor de verkoop van de kavels zijn weergegeven: ‘Algemene Verkoopvoorwaarden bedrijventerrein Richelleweg’ (AVV), vastgesteld door GS in augustus 2011 en geactualiseerd in respectievelijk 2015, 2018 en 2020. De verkoop van de kavels verloopt heel voortvarend. 14 Kavels zijn reeds verkocht en 4 kavels zijn in optie, er zijn op dit moment geen vrije kavels beschikbaar. Verwachting was dat in 2020 alle kavels verkocht zouden zijn, maar door Corona is er vertraging ontstaan in de behandeling van de schetsontwerpen door welstand en afhandeling door vergunningverlening. De interesse van de optanten is echter nog onverminderd groot. Verwachting is dat de resterende kavels medio 2021 zijn verkocht.

30

Vervolgproces De openbare ruimte op het bedrijventerrein wordt in nader overleg met de gemeente Soest in beheer en eigendom overgedragen aan de gemeente Soest. Hierna kan het project worden afgesloten. Nieuwe kansen en risico’s Het rioolgemaal bij de ingang van het bedrijventerrein veroorzaakt een geuroverlast. Hierdoor dreigen potentiële kopers af te haken. In overleg met de gemeente Soest wordt gezocht naar een goede oplossing voor dit probleem.

31

3.10

Harlanterrein

Projectdoel Projecttrekker Projectleider Planeconoom Programma Planning

Natuurontwikkeling Provincie Utrecht Jan-Willem van Iersel Jaap Zijda 5 hectare natuur Eind 2020 gereed

Mijlpalen tot heden Jaartal

Omschrijving mijlpaal/resultaat/besluit

2009 2011 2013

Verwerving Harlanterrein Start sloop en sanering Oplevering eindinrichting

Datum besluit

Door Provincie Utrecht Provincie Utrecht Provincie Utrecht

Stand van zaken Het Harlanterrein, in Austerlitz in de gemeente Zeist, is een natuurgebied geworden. Op het Harlanterrein stonden 24 gebouwen van het voormalige TNO proefdiercentrum, dat hier gevestigd was. Na het vertrek van TNO in 1998 werden de grond en de gebouwen particulier eigendom. Het programma Hart van de Heuvelrug wil met het acht hectare grote Harlanterrein de natuur op de Heuvelrug verbinden en versterken. Het project is fysiek gerealiseerd. Er is begin 2018 een procedure gestart om de gronden openbaar en marktconform te verkopen aan een natuur beherende organisatie. Het Utrechts Landschap is de partij die geselecteerd is. De verkoop aan Het Utrechts Landschap is in voorbereiding en wordt naar verwachting eind 2020 afgerond. Vervolgproces Na verkoop is dit project afgerond en kan het met de actualisatie van de mastergrondexploitatie Hart van de Heuvelrug per 1-1-2021 financieel verrekend met het Beheerfonds. Nieuwe kansen en risico’s Het project is bijna afgerond. Nieuwe kansen en risico’s worden niet verwacht

32

4. Tussenrapportage Vliegbasis Soesterberg 4.1

Inleiding

De Vliegbasis Soesterberg is een gebied met een rijke geschiedenis, unieke cultuurhistorische waarden en specifieke natuurwaarden gelegen in de gemeenten Soest en Zeist. Omdat de oorspronkelijke militaire functie in 2008 is komen te vervallen hebben de Provincie Utrecht, de gemeente Soest en de gemeente Zeist gezamenlijk een gebiedsontwikkeling gestart met als doel de voormalige Vliegbasis Soesterberg te transformeren tot een natuur-, recreatie- en woongebied waar het historische erfgoed nog goed zichtbaar is en beleefd kan worden. Voor de realisatie van dit doel heeft de Provincie het terrein van de voormalige vliegbasis in 2009 aangekocht. Met het in 2009 vastgestelde Ruimtelijk Plan Vliegbasis is gestart met de ontwikkeling van dit gebied. Voor het Zeister- en Soesterdeel van de vliegbasis is vervolgens een nieuw bestemmingsplan opgesteld (2012, onherroepelijk in 2013). Verdere afspraken zijn vastgelegd in de Samenwerkingsovereenkomst (SOK) 2015 Vliegbasis Soesterberg, die ondertekend is door de provincie Utrecht, gemeente Zeist en gemeente Soest. Het Nationale Militaire Museum is december 2014 geopend. Het parkdeel is ingericht als natuurgebied en is tegelijk met het museum opengesteld onder de naam ‘Park Vliegbasis Soesterberg (PVS)’. Het Utrechts Landschap (HUL) voert vanaf januari 2011 het beheer, onderhoud en toezicht van het gebied en is eigenaar vanaf december 2017.

Het project Vliegbasis Soesterberg bestaat uit twee deelprojecten, het Park en de Woonwijk. Achtereenvolgens worden voor het Park en de Woonwijk de stand van zaken, het vervolgproces en eventuele nieuwe kansen en risico’s beschreven.

33

4.2

Park

Projectdoel Projecttrekker Projectleider Planeconoom Programma Planning

Afronden inrichting en goede afspraken maken over beheer en gebruik Provincie Utrecht Iris Vliegenberg Jaap Zijda Vliegbasis Soesterberg

Mijlpalen tot heden Jaartal

Omschrijving mijlpaal/resultaat/besluit

2009 2009 2012

Aankoop vliegbasis door de Provincie Utrecht Ruimtelijk Plan Vliegbasis Soesterberg Bestemmingsplannen Vliegbasis Zeist en Soest (onherroepelijk in 2013)

2014

Opening Nationaal Militair Museum en Park Vliegbasis Soesterberg Ondertekening Samenwerkingsovereenkomst Vliegbasis Soesterberg GS besluit om de onderhandelingen met Het Utrechts Landschap over de verkoop van Park Vliegbasis Soesterberg te starten De provincie Utrecht verkoopt Park Vliegbasis Soesterberg aan het Utrechts Landschap Verkoop grond ‘Pleisterplaats’ aan gemeente soest Realisatie onderdelen padenplan en start bouw pleisterplaats Opening pleisterplaats Soesterdal

2015 2016

2017 2018 2019 2020

Datum besluit/handeling 12 juni 2009 Juni 2009 Vastgesteld 21-62012, onherroepelijk 196-2013 13 en 14 december 2014 30 april 2015

Door

4 oktober 2016

Provincie Utrecht

Actepassering op 15 december 2017 Actepassering 27 augustus 2018

Provincie Utrecht en Utrechts landschap Provincie Utrecht en gemeente Soest

Provincie Utrecht Provincie Utrecht Gemeente Zeist en gemeente Soest

-Provincie Utrecht

Juni 2020

Stand van zaken en vervolgproces Eind 2017 is Park Vliegbasis Soesterberg verkocht aan Utrechts Landschap, een mijlpaal waar een intensieve samenwerking op het gebied van natuur, milieu, historie, cultuur en recreatie aan vooraf is gegaan. In het park gaan deze immers hand in hand en samen maken ze dit gebied tot een unieke plek. -

Padenplan, routes en recreatieve voorzieningen: De verbeterde recreatieve voorzieningen waren een wens van alle partners om het park toegankelijker en meer beleefbaar te maken. De recreatieve verbeteringen betreffen: wandel- en fietspaden, entrees, bebording, routes, hekwerk, uitkijkpunten, vogelkijkhut, meubilair en informatievoorziening. De uitvoering gebeurt in fases aangezien er diverse vergunnings- en ontheffingstrajecten lopen vanwege de bijzondere natuur op de vliegbasis. o Fase 1: o.a. bebording, uitkijkpunten, aansluiting op de Palz, entrees, onderhoud schietbaan etc. Deze onderdelen zijn inmiddels grotendeels opgeleverd. o Fase 2: dit betreft de maatregelen rond de landingsbaan. Vanwege de impact op de veldleeuwerik is dit deel van het plan herzien. Vanwege de ontheffingsaanvraag Wet natuurbescherming is een maatregelenpakket opgesteld waarbij o.a. een alternatieve route onder langs CNA net buiten de hekken van het park Vliegbasis Soesterberg onderzocht

34

wordt. De stuurgroep heeft op 2 juli 2020 ingestemd met het verkennen van de vervolgfase. Met de verbeterde recreatieve voorzieningen en padenplan wordt het park in de toekomst meer toegankelijk en beleefbaar, met respect voor natuur en historie. Ook de ‘Pleisterplaats’ inclusief horecavoorziening is hier onderdeel van. -

Pleisterplaats: Voor de Pleisterplaats is de grond geleverd vanuit de provincie Utrecht aan de gemeente Soest, ontheffing wet Natuurbescherming verleend en is een omgevingsvergunning voor de bouw verleend. In juni 2020 heeft Soesterdal haar deuren voor het publiek geopend.

-

Spotter’s Hill: Spotter’s Hill is beter zichtbaar en beleefbaar gemaakt o.a. door verwijderen van opgaande begroeiing en het plaatsen van een informatiezuil tegenover Spotter’s Hill. Aan de overzijde van Spotter’s Hill is een straaljager op een sokkel geplaatst.

-

Onderhoud: Voor het behoud van het militair erfgoed is afgesproken dat al het aanwezige erfgoed bewaard zal blijven en dat 14 geselecteerde iconen via onderhoud- en reparatiewerkzaamheden worden opgeknapt. Samen vormen ze immers een levend geschiedenisboek die het verhaal van het gebied vertellen. De onderhoudswerkzaamheden zijn afgerond. De kunstwerken die afgelopen jaren in de shelters stonden, zijn overgedragen of zijn elders ondergebracht zodat ze in de toekomst nog beleefd kunnen worden. Andere onderhoudswerkzaamheden in het park zijn het saneren van ca 55km aan asbesthoudende kitvoegen in het park. Deze kitvoegen zitten tussen de betonplaten op de voormalige start- en landingsbanen. Via een innovatieve methode zijn deze verwijderd.

-

Culturele programmering: Met de verkoop van het park december 2017 is de rolverdeling tussen de partners verandert. Een deel van het park heeft een culturele bestemming (o.a. 4 cultuurshelters) en de ervaring leert dat jaarlijks een veelheid aan evenementenvragen binnen komt. In de afgelopen jaren heeft een aantal culturele manifestaties plaatsgevonden die een verbinding leggen met de natuur en de historie van deze bijzondere plek (zoals het evenement Koude oorlog in najaar 2019). Ook voor de komende jaren is er een ambitie voor een culturele invulling. In opdracht van de stuurgroep (2 juli 2020) wordt met de partners gewerkt aan een ruimtelijk afstemmingskader met doel handvatten te bieden voor een goede afstemming voor de programmering van activiteiten en evenementen.

-

Gebruik van de shelters: Alle shelters zijn verhuurd aan kunstenaars en één voor (tijdelijke) museale opslag. De ‘cultuurshelter’ 611 wordt inmiddels regelmatig ingezet, al dan niet in combinatie met activiteiten in het gebied. Diverse wandel-, hardloop en fietsevenementen vinden met name in het najaar plaats. Het militaire erfgoed leent zich ook uitstekend voor foto- en filmshoots waarvoor veel aanvragen binnenkomen. De cultuurshelter wordt verder gehuurd voor uiteenlopende bijeenkomsten; van een filmvoorstelling tot symposium en van relatieontbijt tot teamdag. Nu gebeurt dit nog vooral in de periode dat de temperaturen aangenaam zijn. Er wordt echter gekeken of het mogelijk is om de shelter structureel te kunnen verwarmen. Ook vinden er steeds meer lokale initiatieven plaats. Inmiddels is er een Natuur Milieu en Educatie programma voor basisscholen uit Soest i.s.m. de lokale welzijnsorganisatie die dit verzorgt, wordt er gewerkt aan een cultureel evenement i.s.m. Cultuurplatform Soest, heeft de vliegbasis deelgenomen aan Open Monumentendag, worden er lokale initiatieven gefaciliteerd. Daarnaast is er regelmatig contact met belangengroepen en politiek om te laten zien wat Utrechts Landschap doet en waarom.

35

In shelter 610 stond het kunstwerk Secret Operation. In verband met verhuur van de shelter aan een andere partij moest de sculptuur elders ondergebracht worden. dit heeft geresulteerd in een rechtszaak. De rechter heeft eind 2019 geoordeeld dat de provincie en het Utrechts Landschap hierin correct gehandeld hebben en dat zij geen inspanningsverplichting hebben om dit kunstwerk in stand te houden. De sculptuur staat nu tijdelijk opgeslagen. De provincie onderzoekt de mogelijkheden het kunstwerk over te dragen aan andere partijen zodat het nog tentoongesteld kan worden aan het publiek. -

Ecologische Corridor Camp New Amsterdam: De ecologische corridor Camp New Amsterdam is de laatste ontbrekende schakel in de grote westelijke corridor over de voormalige Vliegbasis. Om deze corridor optimaal te laten functioneren (en de reeds gedane investeringen daarmee goed tot hun recht te laten komen) is realisatie van de corridor door het CNA-terrein van groot belang. Het is een essentiële schakel en de enige die in fysiek opzicht nog gerealiseerd moet worden. Het project bevindt zich in de planfase: De ‘Inrichtingsschets ecologische corridor Camp New Amsterdam’ is in 2017 door een adviesbureau in opdracht van de provincie en in nauw overleg met RVB opgesteld. In 2018 is deze inrichtingsschets uitgewerkt in een meer concreet ‘Inrichtingsplan’. Dit Inrichtingsplan is door de Provincie Utrecht als trekker van het project vastgesteld. Ook het Rijksvastgoed Bedrijf (RVB) heeft aangegeven akkoord te zijn met dit Inrichtingsplan. Provincie Utrecht en RVB/Defensie maken afspraken over het vervolg. Deze afspraken gaan over het verdere proces en tijdpad en de uitgangspunten voor de uitvoering. Het terrein is en blijft immers eigendom van het rijk en is sterk beveiligd. Besproken is dat Defensie/RVB zelf de werkzaamheden op haar terrein zal uitvoeren. Er wordt gewerkt aan een Overeenkomst van Opdracht en een afwijkingsverklaring om de uitvoeringsafspraken vast te leggen.

Nieuwe kansen en risico’s De laatste verbindingen in de fiets- en wandelstructuur worden aangelegd (fietsverbinding noordelijke entree, ontsluiting kerosineheuvel). Dit vraagt om aanpassen van bestemmingsplannen en ecologische onderbouwingen. Dit neemt veel tijd in beslag. Plankosten lopen door.

36

4.3

Woonwijk en bouwkavels

Projectdoel Projecttrekker Projectleider Planeconoom Programma

Planning

Realiseren woningbouw Provincie Utrecht Arne Swart Jaap Zijda Circa 220-250 woningen en 2 percelen voor woningen of voorzieningen aan de Amersfoortsestraat en Dolderseweg Uitgifte gronden woonwijk 2020-2024 Uitgifte bouwkavels Amersfoortsestraat en Dolderseweg 2017 en verder

Mijlpalen tot heden Jaartal 2009

Omschrijving mijlpaal/resultaat/besluit Aankoop vliegbasis door de Provincie Utrecht

Datum besluit 12 juni 2009

2009

Ruimtelijk Plan Vliegbasis Soesterberg

Juni 2009

2012

Bestemmingsplannen Vliegbasis Zeist en Soest (onherroepelijk in 2013)

Juni 2015 Juni 2017

Ondertekening Samenwerkingsovereenkomst Vliegbasis Soesterberg Vaststelling stedenbouwkundig plan met inrichtingsprincipes openbare ruimte en beeldkwaliteitseisen Sloop van brandweerkazerne + DO openbare ruimte (in 2019 nog bespreken met gemeenten en HUL) Vaststellen van ernstige bodemverontreiniging Vaststellen van variant bufferzone (droge oplossing i.p.v. watergang)

Vastgesteld 21-62012, onherroepelijk 196-2013 5 juni 2015

2018

2019 2019

Juni 2017

Door Domeinen/MvF Provincie Provincie, Zeist en Soest Gemeente Soest en gemeente Zeist Provincie Utrecht, Zeist en Soest Provincie Utrecht

Nvt

Mei 2019 Sept 2019

Provincie Utrecht Stuurgroep

Stand van zaken -

Planvorming: De ambitie voor de woonwijk is een duurzame en kwalitatief hoogwaardige woonwijk te realiseren die zich voegt in de bijzondere omgeving van de Vliegbasis. Een natuur inclusieve woonwijk. Voor de woonwijk is een stedenbouwkundig plan opgesteld en vastgesteld door Gedeputeerde Staten. In de stuurgroep van sept 2019 is een variant op de bufferzone vastgesteld die de in het stedenbouwkundig plan opgenomen bufferzone vervangt. Het stedenbouwkundig plan legt de structuur van de woonwijk vast en vormt hiermee een ruimtelijk kwaliteitskader voor de verdere ontwikkeling van de woonwijk door te selecteren marktpartijen.

-

Niet gesprongen explosieven: De verantwoordelijkheid voor het onderzoeken en eventueel ruimen van niet gesprongen explosieven ligt voor de woonwijk bij het Ministerie van Defensie. Defensie heeft een gespecialiseerde partij geselecteerd en gecontracteerd die het onderzoek en de eventuele ruiming gaat uitvoeren. Voorafgaand aan het NGE onderzoek is onderbegroeiing verwijderd, met name langs de Batenburgweg en in het bos. De opsporing van NGE in het bosgebied - m.u.v. de stukken waar ernstige bodemverontreiniging door PFOS is aangetroffen - is begin 2020 gestart en na

37

het broedseizoen voortgezet. Hierbij zijn er nauwelijks NGE’s aangetroffen. Wel zijn er diverse archeologische vondsten gedaan uit de tweede wereldoorlog, funderingsresten uit de 19 e eeuw en een boerenerf daar weer onder. Deze vondsten worden geïnventariseerd en dan archeologisch ontgraven en waar nodig naar het provinciaal depot gebracht. De verwachte start van de opgraving van NGE in het open veld wordt opgepakt op het moment dat de ontheffing WNB (zie hieronder) voor de woonwijk is afgegeven. Hierbij zal in ieder geval een eerder gelokaliseerde 1000-ponder worden opgeruimd. -

Ontheffing wet Natuurbescherming (flora & fauna): Om de woonwijk te kunnen realiseren is voor geïnventariseerde beschermde dier- en plantsoorten een ontheffing noodzakelijk op de wet Natuurbescherming. In het ontwerp van de woonwijk is sterk ingezet op mitigerende maatregelen voor aanwezige dier- en plantsoorten. Voor de realisatie van de woonwijk is in 2017 een ontheffingsaanvraag ingediend. Deze aanvragen zijn door het bevoegd gezag in behandeling genomen. Naar aanleiding hiervan was nader onderzoek nodig om de impact van de voorgenomen activiteiten op de duurzame instandhouding van de vogelsoort ‘veldleeuwerik’ te meten. Hiervoor wordt eind 2020 de uiteindelijke aanvraag ontheffing wet natuurbescherming ingediend, mede op basis van het natuur-inclusieve stedenbouwkundig plan en een plan voor mitigerende maatregelen voor de veldleeuwerik.

-

Verkeerstoren: In het plan voor de woonwijk wordt de voormalige verkeerstoren behouden en krijgt een nader te bepalen functie. De verkeerstoren wordt tijdelijk gebruikt als gespreks- en ontvangstruimte voor de projectorganisatie van de woonwijk. Tevens kan de verkeerstoren worden gebruikt voor woningverkoop en/of voorlichtingsbijeenkomsten.

-

PFOS: Na signalen in 2018 is in voorjaar van 2019 vastgesteld dat er een ernstige verontreiniging met PFOS zich bevindt op de locatie van de voormalige brandweerkazerne en de voormalige brandweeroefenplaats. Op dit moment is nog niet bekend hoe de verontreiniging met PFOS zal worden gesaneerd. Reden hiervan is dat er nog geen landelijke vastgestelde toetsingskaders en regelgeving beschikbaar zijn en de saneringstechnieken nog in ontwikkeling zijn. Samen met Defensie (als oud eigenaar van de VBS en veroorzaker van de verontreiniging) is een PVA vastgesteld waarin afspraken zijn gemaakt over het vinden van een oplossing van de verontreiniging inclusief het kostenverhaal daarvan. Inmiddels komt er vanuit de landelijke overheid meer regelgeving en toetsingskaders (bijvoorbeeld aangaande het opheffen van het stortverbod voor met PFOS verontreinigde grond) en overweegt de provincie ook eigen provinciaal beleid vast te stellen om de verontreiniging te kunnen saneren. Daarnaast wordt ook in samenwerking met het landelijke PFAS-expertise centrum gewerkt aan het in beeld brengen van de reinigingsmogelijkheden (op laboratorium niveau). Wij verwachten de resultaten aangaande welke saneringstechnieken gebruikt kunnen worden voor het eind van het jaar.

-

Geluidscontour bedrijven Soesterberg-Noord: De gemeente Soest werkt in samenwerking met de provincie Utrecht aan de transformatie van bedrijventerrein Soesterberg-Noord. Het bestemmingsplan Soesterberg-Noord is inmiddels onherroepelijk. Met het bedrijf ELMA is door de Ontwikkelmaatschappij Utrecht overeenstemming bereikt voor aankoop en verplaatsing naar Richelleweg eind 2020. Hiermee kan er vanuit de woonwijk gewerkt worden aan het zoveel mogelijk wegnemen van de geluidscontour in het bestemmingsplan. Dit kan door het inzetten van de wijzigingsbevoegdheid die in de bestemmingsplannen (van Zeist en Soest) staan opgenomen. Voor de bedrijven op Soesterberg-Noord die nog geluid produceren zijn (geluidsreducerende) maatregelen mogelijk (en reeds voorzien in de plannen van de woonwijk). Het wijzigingsplan (een ruimtelijke procedure) dat hiervoor nodig is zal (in drie delen) in procedure worden gebracht vanaf eind 2020 / begin 2021.

-

Bouwkavels Amersfoortsestraat: Aan de Amersfoortsestraat is een terrein van circa 1,4 hectare beschikbaar voor ontwikkeling. Conform het vastgestelde bestemmingsplan kan hier woningbouw

38

en/of bedrijvigheid (zorginstelling) ontwikkeld worden. Deze kavel is december 2016 gekocht door Philadelphia ten behoeve van de realisatie van een nieuwe woonzorginstelling. Philadelphia heeft een Omgevingsvergunning voor de realisatie van het woonzorgcentrum ingediend. -

Kavels Westflank: Voor de kavels Westflank heeft de planvorming in 2020 plaatsgevonden. Dit aan de hand van het in 2019 door GS vastgestelde PVA. Hierbij hebben diverse onderzoeken plaatsgevonden die nodig zijn om een goede voorbereide verkoop mogelijk te maken. Onder andere en bouwkundig onderzoek naar het bestaande pand, een quick scan Flora en Fauna en een boomeffect-analyse. Uit deze onderzoeken zijn geen grote bijzonderheden voortgekomen. Daarnaast is op aanvraag van GS door de Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit (ARK) een advies uitgebracht over hoe je de kavels kan ontwikkelen met behoudt van de ruimtelijke kwaliteit de omgeving en de kavels zelf. Hierin stelt de ARK onder andere dat de bomen een wezenlijk onderdeel zijn van de kavels en dat er maximaal 5 vrijstaande woningen op de kavels kunnen worden gebouwd om een goede kwalitatieve ontwikkeling mogelijk te maken. Dit advies is aan de omwonenden voorgelegd in een (in verband met de coronamaatregelen) digitaal participatietraject. De uitkomsten hiervan zullen worden meegenomen in een voorstel aan GS voor het vaststellen van de kaders en uitgangspunten voor de verkoop van de kavels. Deze wordt in november 2020 door GS genomen. In augustus 2020 is het pand aan de Dolderseweg 54 gekraakt, ondanks uitgebreide beveiligingsmaatregelen. Via een kort geding op 19 oktober is ontruiming geëist.

De rechter heeft de provincie in het gelijk gesteld en de krakers moeten het pand uiterlijk 26 november 2020 verlaten.

Vervolgproces -

Selectie marktpartijen: Met het vastgestelde stedenbouwkundig plan heeft de provincie de kaders vastgelegd en kan ze overgaan tot het selecteren van marktpartijen die de gronden van de provincie kopen en binnen dit ruimtelijk kader voor rekening en risico woningen ontwikkelen, verkopen en realiseren. Over de wijze waarop dit gedaan wordt (de verkoopstrategie) en met welke organisatie zal in 2020 een besluit via stuurgroep door GS worden genomen. PS zal hierin worden meegenomen.

-

Bouwrijpmaken: Op basis van onderzoek en eventuele ruiming van niet gesprongen explosieven in opdracht van Defensie wordt het gebied vrijgegeven voor de woonfunctie. Hiertoe wordt een Procesverbaal Van Oplevering opgesteld. Deze verklaring is randvoorwaardelijk voor het bouwrijp maken van het plangebied. In 2020 is gestart met het bouwrijp maken van de zuidelijke ontsluitingsweg die ook als spitsontsluiting voor de nieuwe vestiging van de DNB gaat gelden. Hier is inmiddels een bouwweg voor aangelegd.

-

Inrichtingsplannen: De provincie zal de hoofdinfrastructuur (toegangswegen) van de woonwijk aanleggen en de uitloopstrook die dient als overgangszone van woonwijk naar park. Op basis van het stedenbouwkundig plan worden momenteel samen met de gemeente Zeist, gemeente Soest en Utrechts Landschap inrichtingsplannen voorbereid voor de ontsluitingswegen/hoofdinfrastructuur en de uitloopstrook.

Nieuwe kansen en risico’s De grootste en reeds bekende risico’s voor de planning en financiën zijn: 1. het niet (tijdig) verkrijgen van een ontheffing op wet Natuurbescherming (waaronder ook de uitwerking van de noodzakelijke maatregelen voor de Veldleeuwerik in Park VBS leidt tot vertraging op het project. Deze uitwerking is essentieel voor het verkrijgen van een ontheffing wet Natuurbescherming, welke randvoorwaardelijk is voor de gronduitgifte en verdere projectuitwerking).

39

2. het niet onherroepelijk krijgen van de wijzigingsplannen 3. en de ‘Verklaring niet verdacht gebied’ (voor niet-gesprongen explosieven). Op de voormalige brandweeroefenplaats is een ernstige bodemverontreiniging aangetroffen in het milieukundige bodemonderzoek. De omvang en aard van deze bodemverontreiniging zijn voor wat betreft de grond in beeld, voor grondwater wordt nog nader onderzoek gedaan. Een eventuele oplossing op langere termijn kan voor vertraging in de planning zorgen. Daarnaast dient met het ministerie van Defensie overeenstemming te worden bereikt over kostenverhaal.

40