PR22.119 Stukken ALV VNG 29 juni 2022
Tekst van het document
De VNG zoekt naar mogelijkheden voor structurele financiering. De VNG gaat in gesprek met het rijk of hiervoor ruimte is binnen het programma landelijk gebied. Het voorstel voor afdoening van de uitvoering van eerdere moties wordt in stemming gebracht en aangenomen met 99,18% van de stemmen.
9. Wat verder ter tafel komt en rondvraag De voorzitter constateert dat we aan het einde gekomen zijn van deze digitale ledenvergadering. Het is fijn dat we opnieuw langs digitale weg een aantal belangrijke besluiten met elkaar hebben kunnen nemen. De voorzitter spreekt de hoop uit dat wij elkaar later dit jaar weer fysiek kunnen ontmoeten. Hij dankt alle insprekers, stemgerechtigden en toehoorders voor hun inbreng en aandacht.
17
5. VNG Jaarverslag 2021 5a. Online bestuurlijk jaarverslag 2021 5b. Financieel jaarverslag 2021 Bijlage bij ledenbrief 1 juni: “Uitnodiging ALV 29 juni 2021” Samenvatting Wij presenteren u het Jaarverslag 2021. Het bestaat uit een online bestuurlijk verslag en een financieel verslag. De verantwoording van het fonds Gemeenschappelijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU) is opgenomen in beide verslagen. Dit onderdeel is geagendeerd tijdens de aanstaande Algemene Ledenvergadering van de VNG. Het VNG-bestuur legt het bestuurlijk verslag ter kennisname aan u voor en vraagt u om het Financieel Jaarverslag vast te stellen en om het bestuur décharge te verlenen.
5a. Online bestuurlijk jaarverslag 2021 2021 was een jaar van wachten op een nieuw kabinet met veel financiële onzekerheid voor gemeenten. De VNG zette in op structurele financiële afspraken, betere interbestuurlijke verhoudingen en het versterken van de uitvoering. Het zijn randvoorwaarden om te kunnen werken aan grote opgaven zoals de energietransitie. Het herstel van de kinderopvangtoeslagaffaire was voor gemeenten en voor de VNG veel extra werk. Ook hadden gemeenten nog te maken met coronamaatregelen en de gevolgen daarvan voor inwoners, ondernemers, cultuur en verenigingen. In het online bestuurlijk jaarverslag leest u hier meer over. Daarnaast leest u meerdere verhalen over de belangrijke onderwerpen van 2021, zoals een reconstructie van de strijd om het geld van de jeugdzorg. En interviews met diverse hoofdrolspelers, zoals Theo Weterings (Burgemeester van Tilburg) en Ingrid Hoogstrate (VNG-programmadirecteur Asiel en Migratie) over het jojobeleid in asielopvang. Het bestuurlijk verslag leest u op de website: www.vngjaarverslag2021.nl
5b. Financieel jaarverslag 2021 De VNG sluit 2021 af met een positief resultaat van € 1,124 miljoen. Dit is aanzienlijk beter dan het begrote verlies van € 4,750 miljoen (incl. de onttrekking uit de bestemmingsreserve van € 0,607 miljoen). Het resultaat is beter dan begroot en dat komt door de volgende meevallers: • Hogere projectbijdragen vanuit het rijk; • Hogere doorbelasting van de projectmedewerkers en overhead op de projecten welke in de loop van 2020 en 2021 zijn toegekend en niet waren opgenomen in de begroting 2021; • Lagere overige personeels- en bedrijfskosten als gevolg van het thuiswerken door de coronapandemie; • Vrijval van de reservering van verlofuren, vanwege de daling van het aantal niet opgenomen verlofuren; • Vrijval vanuit de egalisatievoorziening voor de WW en BWW rechten van oud-medewerkers; Het resultaat uit de deelnemingen en de effectenportefeuille zijn conform de gemaakte afspraken op de ALV van 2018 buiten de begroting gehouden.
In 2021 bedraagt is het resultaat van VNG Connect en VNG Diensten negatief. Ook in 2021 heeft VNG Connect te maken gehad met de gevolgen van de Coronacrisis, waarbij vele fysieke bijeenkomsten zijn afgelast. Daartegenover staat een positief resultaat van de overige deelnemingen en uit de effectenportefeuille.
De volledige toelichting op het resultaat van de VNG leest u in het Financieel verslag 2021. Deze vindt u in de bijlage. Voorstel aan de leden Het Financieel Jaarverslag vast te stellen en het bestuur décharge te verlenen.
Financieel Jaarverslag 2021
2
Financieel jaarverslag 2021
Inhoud Inhoud
3
Voorwoord
5
Financieel beleid
6
Kerninformatie van de VNG
15
Samenstelling bestuur en directie VNG
17
Enkelvoudige jaarrekening 2021
19
Enkelvoudige balans per 31 december 2021
20
Enkelvoudige staat van baten en lasten over 2021
22
Toelichting algemeen
24
Toelichting op de enkelvoudige balans
30
Toelichting op de enkelvoudige staat van baten en lasten
40
Geconsolideerde jaarrekening 2021
51
Geconsolideerde balans per 31 december 2021
52
Geconsolideerde staat van baten en lasten over 2021
54
Geconsolideerd kasstroomoverzicht
56
Toelichting op de geconsolideerde balans
57
Toelichting op de geconsolideerde staat van baten en lasten
60
Overzicht mutatie eigen vermogen
63
Overige gegevens
65
Overige zaken betreffende de jaarrekening
66
Controleverklaring van de onafhankelijke accountant
67
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
3
4
Financieel jaarverslag 2021
Voorwoord 2021 was een jaar van wachten op een nieuw kabinet met veel financiële onzekerheid voor gemeenten. De VNG zette in op structurele financiële afspraken, betere interbestuurlijke verhoudingen en het versterken van de uitvoering. Het zijn randvoorwaarden om te kunnen werken aan grote opgaven zoals de energietransitie. Het herstel van de kinderopvangtoeslagaffaire was voor gemeenten en voor de VNG veel extra werk. Ook hadden gemeenten nog te maken met coronamaatregelen en de gevolgen daarvan voor inwoners, ondernemers, cultuur en verenigingen. In het tweede coronajaar stond de Willemshof opnieuw vaak leeg. VNG’ers deden hun werk meestal vanuit huis. Het online schakelen met gemeenten en andere netwerken is een blijvende routine geworden; snel en effectief. Maar informele uitwisseling en het persoonlijke ontmoeten werden gemist. In het jaar voorafgaand aan de gemeenteraadsverkiezingen namen bekende bestuurlijke boegbeelden afscheid. Bestuurslid Sven de Langen nam afscheid als wethouder van Rotterdam en als voorzitter van de VNG-commissie Zorg, Jeugd en Onderwijs. De vicevoorzitter, wethouder Eelco Eerenberg in Utrecht, nam de verantwoordelijkheid over. In de VNG-commissie Ruimte, Wonen en Mobiliteit vertrok Harriët Tiemens als voorzitter, de Nijmeegse wethouder kreeg een andere baan.
Haar taken zijn eveneens overgedragen aan de vicevoorzitter, de Zwolse wethouder Ed Anker. Ook vertrokken de bestuursleden Annalies Usmany en Anne de Baat (penningmeester). Het resultaat van de VNG kwam uit op € 1,124 miljoen positief, dat is beter dan begroot. Dit komt doordat sommige bedrijfskosten (reiskosten, huisvesting) lager uitkwamen door corona. De resultaten van de bedrijven zijn beter dan in 2020. Vooral VNG Connect slaagde erin om door anders te gaan werken het verlies door corona te boven te komen. Het extra geld dat het VNG bestuur beschikbaar stelde voor de uitval van personeel en extra werkzaamheden door corona is voor 75% besteed. Een ontwikkeling die opvalt in 2021 is dat de VNG last begint te krijgen van de krappe arbeidsmarkt. Daardoor zijn in sommige budgetten niet alle kosten gemaakt. Dit financieel jaarverslag is opgesteld volgens het in 2019 ingezette begrotingsbeleid met een combinatie van een lichte stijging van de contributie en een geleidelijke afbouw van de financiële reserves. Uiteraard is dit financieel jaarverslag opgesteld conform de richtlijnen voor de jaarverslaggeving.
Jan van Zanen, Voorzitter Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
5
Financieel beleid Het financieel beleid is in 2021 net als in voorgaande jaren gericht op een stabiele begroting en het altijd kunnen voldoen aan (betalings-)verplichtingen. Op basis van de in de ALV van juni 2018 vastgestelde contributiesystematiek (en daaruit volgende begrotingsgrondslagen) wordt de bestemming van het resultaat van de bedrijven en beleggingsportefeuille bij het vaststellen van de jaarrekening in de ALV vastgesteld. In de nieuwe meerjarige begrotingssystematiek is gekozen voor een combinatie van een contributiestijging van 1%, boven op de index als gevolg van de inflatie en een geleidelijke afbouw van de financiële reserves. In de toelichting op het contributievoorstel is geconstateerd dat het voor een stabiele begroting en een transparante verantwoording nodig is dat de basisactiviteiten (de kernorganisatie) uiteindelijk worden gedekt uit structurele inkomsten. Zolang de 100% dekking vanuit de contributie nog niet is gerealiseerd, wordt het begrotingstekort gefinancierd vanuit het vermogen. In de begroting 2021 is een dekking opgenomen uit het vermogen van € 4,750 miljoen en € 0,607 miljoen als dekking voor de afschrijvingslasten voor verbouwing van de Willemshof.
De samenstelling van de baten en lasten van de VNG De vereniging streeft in haar begroting naar een volledige dekking van de kernorganisatie uit de contributie. Naast de contributie en de inzet van het eigen vermogen zijn er ook andere bronnen waaruit de kosten van de organisatie als geheel worden gedekt. Ook subsidies en bijdragen aan het Fonds GGU vormen een wezenlijke bron van inkomsten.
19% Contributie Financiële baten 1% en lasten Interne omzet 2,5% Resultaat deelnemingen 0,5% Overige baten 2%
75% Bijdrage projecten
De lasten worden onderverdeeld in salarislasten, overige personeelslasten, activiteitslasten en de overige vaste lasten (zoals huisvestingskosten, ICT en overige kantoorkosten). Onder de activiteitslasten staan de lasten voor adviezen derden, bijeenkomsten, voorlichting. Deze lasten worden veelal gedekt vanuit de subsidies en GGU middelen.
6
Financieel jaarverslag 2021
Overige 2% personeelslasten
20% Salarislasten
Afschrijvingen 1%
1% Overige lasten 4% Kantoor- en huisvestingslasten
72% Activiteitslasten
Beleggingsportefeuille De VNG heeft in het verleden besloten een beleggingsportefeuille aan te houden voor vermogen dat niet op korte termijn aangesproken hoeft te worden. Het beleggingsbeleid heeft een horizon van 5 tot 10 jaar. De doelstelling van de beleggingen is een stabiele vermogensontwikkeling met een gemiddeld jaarrendement van circa 4%. De lange termijn beleidsbenchmark die de gewenste risico/rendement verhouding van het bestuur van de vereniging weerspiegelt, bestaat uit een portefeuille die is samengesteld uit wereldwijde aandelen (10%), onroerendgoed (5%), absoluut rendement (10%) en Euro obligaties (75%). De samenstelling van de lange termijn benchmark en de hierbij afgesproken beheerrichtlijnen blijkt voor de toekomst, steeds minder passend om binnen de gewenste risico/rendement verhouding te komen tot een langjarig rendement van 4%. Oorzaak hiervan is de ontwikkeling van de rente op lange termijn. Gezien het voorgaande wordt momenteel onderzocht in hoeverre het vermogensbeheercontract moet worden gewijzigd om aan de 4% rendementsdoelstelling te kunnen blijven voldoen, zonder dat gewenste (en aanvaardbare) risico/rendement verhouding wordt los gelaten. Omvang van de beleggingsportefeuille Ten opzichte van het voorgaande jaar is de effectenportefeuille, inclusief saldo rekening courant en beheerkosten, met € 2,20 miljoen (=3,37%) in omvang toegenomen.
Na eliminatie van beheerkosten wordt deze toename voor 74,12%% gevonden in de ongerealiseerde waarde mutaties (koersresultaten) en voor 25.81% gevonden in gerealiseerde waarden (dividenden). Daarnaast is er voor 0,07% bijgestort. De kosten komen uit op 0,067% van het gemiddelde belegde vermogen over 2021. Waarde beleggingsportefeuille De waarde van de beleggingsportefeuille ultimo 2020 komt uit op € 67,52 miljoen. Dit is inclusief het saldo rekening courant (€ 0,588 miljoen) dat de beheerder van de beleggingsportefeuille gebruikt voor aan- en verkopen. Samenstelling resultaat beleggingsportefeuille Het beleggingsresultaat bepaalt de toe en afname van de waarde van de portefeuille op de balans. Het resultaat op de beleggingsportefeuille na aftrek van management- en custodiankosten bedraagt € 2,201 miljoen. Dit is als volgt samengesteld (* € 1.000).
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
7
Coupon Dividenden (na dividendbelasting) Rente
0 580 0
Netto inkomsten
580
Overige lasten effectenportefeuille
-45
Koersresultaat 1.666 Beleggingsresultaat 2.201
Het percentuele resultaat van de effectenportefeuille 2021 komt hiermee uit op 3,37%. Met de voor de portefeuille overeengekomen benchmark wordt een resultaat beoogd van 4%. Het beleggingsresultaat blijft dus met 0,63% achter ten opzichte van de benchmark. Herwaarderingsreserve Het cumulatieve ongerealiseerde resultaat ultimo 2021 (= de herwaarderingsreserve) bedraagt € 7,172 miljoen positief.
Sturen op liquiditeitspositie en werkkapitaal Liquiditeitspositie De vereniging wil op het gebied van liquiditeitsbeheer ‘in control’ zijn. Het uitgangspunt is dat het liquiditeitssaldo van het rente- en saldocompensabel stelsel niet onder nul mag dalen. Dit wordt bereikt door: • het jaarlijks opstellen van een kasstroomoverzicht op basis van de geconsolideerde jaarrekening; • het beheersen van de jaarlijks toegestane investeringen; • het streven naar een voorspelbaar en optimaal winstuitkeringsbeleid van de door de VNG (in) direct gehouden bedrijven; • het periodiek verkopen van een deel van de effectenportefeuille indien nodig voor een aanvaardbare liquiditeitspositie; • het maximaal gebruiken van de voordelen van het rente- en saldocompensabel stelsel (RCS); • een goede en adequate informatievoorziening. De vereniging maakt met haar 100% deelnemingen gebruik van het rente- en saldocompensabelstelsel bij haar huisbankier. Dit betekent dat de bank slechts één saldo beziet voor de renteberekening, te weten het saldo van de gezamenlijke rekeningen. De liquiditeitspositie is het saldo van de liquide middelen en de kortlopende schulden aan kredietinstellingen. Ultimo 2021 bedraagt de liquiditeitspositie van de vereniging € 33,150 miljoen. Vorig jaar kwam het saldo uit op € 26,031 miljoen.
Vermogen en solvabiliteit De solvabiliteit wordt gebruikt om inzicht te krijgen in de financiële gezondheid van de organisatie op langere termijn. Dit kengetal geeft aan in hoeverre met het vermogen de kortlopende alsook de langlopende schulden kunnen worden terugbetaald. De solvabiliteitsratio van de vereniging uitgedrukt als percentage van het eigen vermogen bedraagt per balansdatum 2020 44,46% (45,66% per balansdatum 2020). De ten opzichte van 2020 verminderde solvabiliteitsra-
8
Financieel jaarverslag 2021
tio wordt veroorzaakt door dat de omvang van de kortlopende schulden meer toenam dan het eigenvermogen. De solvabiliteitsratio van 44,46% bij de vereniging wordt solide geacht. De VNG heeft als gevolg van de verkoop in het verleden van enkele panden en het resultaat van haar deelnemingen een vrij vermogen, dat in een effectenportefeuille wordt aangehouden. Tot en met 2018 werd het rendement op het vermogen gebruikt als aanvulling op de contributie. Vanaf 2019 wordt het rendement op de effectenportefeuille niet begroot en uitgegeven in het boekjaar, maar wordt de bestemming van het rendement meegenomen bij de vaststelling van de jaarrekening. Vanaf 2019 wordt geleidelijk de contributie verhoogd met 1% per jaar. Dit wordt gedaan onder gelijktijdige afbouw van het vermogen. Zolang de contributie niet dekkend is zal het tekort uit het vermogen worden onttrokken, zoals afgesproken bij de ALV 2018. Het vermogen wordt aangehouden om de volgende reden: • Het vermogen wordt aangehouden om de gevolgen van toekomstige negatieve begrotingen op te vangen. Deze zijn ontstaan door de financiering van de renovatie van de Willemshof in 2009. In 2007 is namelijk besloten de lasten als gevolg van herhuisvesting ten laste van het eigen vermogen te laten komen. Dit geschiedt door middel van het begroten van een verlies gelijk aan de jaarlijkse afschrijvingslast.
• Daarnaast komt het geregeld voor dat de VNG ten behoeve van grote projecten tijdelijk lasten voorfinanciert uit het vermogen. Vanaf 2017 wordt om en nabij € 5 miljoen voorgefinancierd voor de gemeentelijke telefonie. • Voorts dient het vermogen voor het opvangen van onvoorziene lasten die het gevolg zijn van tegenvallers in de eigen bedrijfsvoering en het financieren van tijdelijke uitgaven die niet standaard zijn op te vangen in de begroting maar die wel voorzien in een behoefte bij de leden om actie op bepaalde terreinen te ondernemen. • Het vermogen dient ook ter dekking van het belangrijkste risico voor de VNG: het WW- en bovenwettelijke WW(BWW)-risico. De VNG is eigenrisicodrager voor de WW en BWW. Het vermogen is nodig in geval de VNG op enig moment sterk zou moeten inkrimpen en aan een groot deel van haar medewerkers een uitkering moet verstrekken. Gemiddeld genomen hebben de medewerkers een opgebouwd WW- en BWW-recht van ongeveer twee keer het jaarsalaris. • Het vermogen dient ook om extra uitgaven (bijvoorbeeld niet begrote maar wel opdat moment noodzakelijke uitgaven die in enig jaar ten laste van de exploitatie komen op te vangen. • Het vermogen wordt gebruikt om deelnemingen die in zwaar weer zijn gekomen al dan niet als gevolg externe omstandigheden tijdelijk te ondersteunen.
Maatschappelijk verantwoord ondernemen De VNG onderstreept het belang van maatschappelijk verantwoord ondernemen. De VNG ondersteunt veel initiatieven met een maatschappelijk karakter op landelijk en gemeentelijk niveau. De vermogensbeheerder belegt met engagement. Het engagementproces beoogt verbetering te bewerkstelligen bij ondernemingen en fondsmanagers waar bepaalde ESG-aandachtspunten (Environmental Social & Governance) zijn geconstateerd. Deze uitgangspunten worden verwezenlijkt door de dialoog aan te gaan met ondernemingen en fondsmanagers die ESG-criteria, van de vermogensbeheerder, schenden.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
9
Deelnemingen De deelnemingen die de VNG ultimo 2021 (indirect) aanhoudt zijn de volgende: • VNG Diensten B.V.: Fungeert als houdstermaatschappij van de hieronder vermelde dochterbedrijven. De vennootschap maakt gebruik van de vrijstelling tussenconsolidatie als bedoeld in artikel 2:408 BW. De financiële gegevens van de vennootschap en haar dochtermaatschappijen zijn opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening 2021 van de VNG te Den Haag. Statutaire directie: L.K. Geluk en P.W. Jeroense. Vestigingsplaats: Den Haag. • Congres- en Studiecentrum VNG B.V. (incl. haar dochter VNG Opleiding en Detachering B.V.): Organiseert congressen, workshops, trainingen en studiebijeenkomsten over gemeentelijke en aanverwante onderwerpen en beleidsterreinen. Statutaire directie: W.E. Tönjann-Levert en L.D. de Vries. Vestigingsplaats: Den Haag. • VNG Risicobeheer B.V.: Is gericht op risicomanagement bij gemeenten. In deze rol adviseert zij over risicovraagstukken en ontwikkelt verzekeringsproducten voor gemeenten. Onder andere rechtsbijstandverzekeringen voor collegeleden en ambtenaren, vrijwilligersverzekeringen, zorgverzekeringen en ongevallenverzekeringen brandweer. Voorts adviseert VNG Risicobeheer B.V. over risicobeheer bij gemeenten. Statutaire directie: C. Ravensbergen. Vestigingsplaats: Den Haag. • VNG International B.V.
(inclusief haar buitenlandse dochter CILG): Werkt aan versterking van het democratisch lokaal bestuur wereldwijd. Het bedrijf ondersteunt Nederlandse en Europese gemeenten bij beleidsinnovatie door gebruik te maken van Europese netwerken. VNG International B.V. ondersteunt het internationale werk van Nederlandse gemeenten. Het Servicebureau Europa (een samenwerking van REGR en VNG) is bij VNG International B.V. gevestigd. Statutaire directie: P. Knip. Vestigingsplaats: Den Haag. • VNG Realisatie B.V.: Richt zich op het verbeteren van dienstverlening en bedrijfsvoering van gemeenten ten behoeve van hun burgers en bedrijven. Verder helpt VNG Realisatie B.V. gemeenten deel te nemen aan de netwerksamenleving en ontwikkelt VNG Realisatie B.V. concepten voor een krachtige bestuur. Statutaire directie: N. Ducastel. Vestigingsplaats: Den Haag. • VNG Naleving B.V.: Adviseert en ondersteunt gemeenten op het terrein van handhaving en naleving, ter verbetering van de uitvoeringskracht waarbij zij zich primair richt op het sociale domein en waarbij zij zich richt op de kennisontwikkeling, innovatie, kennisverspreiding. VNG Naleving B.V. ondersteunt de VNG bij door haar gevoerde programma’s op voorgenoemd terrein. Statutaire directie: I. G.D. Hoogstrate. Vestigingsplaats: Den Haag.
Resultaatontwikkeling van de vereniging De jaarrekening omvat twee jaarrekeningen, de enkelvoudige jaarrekening en de geconsolideerde jaarrekening. In de enkelvoudige jaarrekening is het resultaat van de deelnemingen apart opgenomen, terwijl in de geconsolideerde jaarrekening de totale baten en lasten van de VNG en de deelnemingen worden weergegeven, geëlimineerd voor de onderlinge leveringen.
10
Financieel jaarverslag 2021
Op hoofdlijnen is de ontwikkeling van het resultaat van de vereniging als volgt:
Bedragen x € 1.000
Realisatie 2020
Begroting 2021
Realisatie 2021
Begroting 2022
Baten
123.408
107.721
129.502
101.090
Lasten
126.225
113.078
131.123
106.281
Bedrijfsresultaat
-2.817
-5.357
-1.621
-5.191
Financiële baten en lasten
3.152
-
1.045
-
Resultaat deelnemingen
-959
-
523
-
Resultaat (voor bestemming)
-624
-5.357
-53
-5.191
Bestemmingsreserve
608
607
1.177
607
Onverdeeld resultaat
-16
-4.750
1.124
-4.584
In de begroting 2021 is er rekening gehouden met een dekking uit het vermogen van € 4,750 miljoen. Daarnaast is in de begroting 2021 rekening gehouden met de dekking van de onderstaande afschrijvingslasten vanuit het vermogen voor een totaal bedrag van € 0,607 miljoen: • De renovatie van de Willemshof, besluit genomen in 2007; • De herinrichting van de begane grond, besluit genomen in 2018, Deze lasten worden verantwoord in de staat van baten en lasten en gedekt vanuit het vermogen. In januari 2021 heeft het bestuur besloten om € 0,838 miljoen uit het vermogen toe te kennen voor extra uit te voeren werkzaamheden gerelateerd aan corona en voor werkzaamheden die blijven liggen als gevolg van langdurige uitval van VNG medewerkers door corona. De realisatie bedroeg € 0,569 miljoen, het resterend bedrag valt weer vrij in het vermogen. Vergelijking realisatie 2021 met begroting 2021 Het resultaat is uitgekomen op € 1,124 miljoen positief. Het resultaat is daarmee € 5,874 miljoen hoger dan begroot. Het bedrijfsresultaat is € 3.736 miljoen hoger dan begroot. Het resultaat van de deelnemingen en de financiële baten en lasten waren in de begroting niet meegenomen. Het resultaat uit de effectenportefeuille en de deelnemingen bedraagt € 1,568 miljoen. Het hogere bedrijfsresultaat verklaart deels het positievere resultaat.
Het bedrijfsresultaat is een optelsom van de volgende posten: • Overige baten: De realisatie in 2021 is uiteindelijk € 21,8 miljoen hoger uitgekomen dan begroot met name veroorzaakt door hoger gerealiseerd projectvolume en de hogere doorbelasting van afgenomen diensten, zoals ICT en de detachteringsvergoeding van interne medewerkers. De nieuwe projecten beïnvloeden het bedrijfsresultaat. Een hogere dan begrote inzet van intern personeel zorgt voor een extra dekking van de overheadlasten. • De hogere projectbijdrage wordt mede veroorzaakt door nieuwe extern gefinancierde projecten na het vaststellen van de begroting. Tegenover deze projecten staat een nagenoeg gelijke stijging van de projectlasten (inclusief personele lasten). • De lasten van uitzendkrachten/personeel derden komen 2,252 miljoen uit dan begroot. De extra lasten hebben onder andere betrekking op vervangende inhuur voor openstaande vacatures, detacheringen en zwangerschapsvervanging. • De reis- en verblijfkosten evenals de opleidingskosten en overige rechtspositionele lasten zijn € 0,660 miljoen lager uitgekomen als gevolg van de corona-pandemie. • Vrijval vanuit de egalisatievoorziening van € 0,294 miljoen, als gevolg van de daling van de
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
11
• •
•
WW en BWW rechten omdat oud-medewerkers een baan hebben gevonden en geen recht hebben op de uitkering. Daling van de reservering van de verlofuren van € 0,053 miljoen. De kantoor- en huisvestingslasten zijn ten opzichte van de begroting € 0,330 miljoen lager. Dit wordt met name veroorzaakt door lagere kosten voor onderhoud, schoonmaak en de catering, als gevolg van het thuiswerken. Daartegenover staan hogere automatiseringskosten, welke deels ook weer doorbelast zijn aan de deelnemingen. De inzet van medewerkers voor extern gefinancierde projecten wordt doorbelast aan deze projecten. In de begroting werd rekening gehouden met een doorbelasting van € 6,509 miljoen aan baten. Door het gestegen projectvolume was de werkelijke inzet van medewerkers hoger. De werkelijke doorbelasting kwam uit op € 7,421 miljoen,€ 0,912 miljoen hoger dan begroot. Dit levert een positief dekkingsresultaat op.
Vergelijking realisatie 2021 met realisatie 2020 Het resultaat van de vereniging is in 2021 uitgekomen op € 1,124 miljoen positief. Ten opzichte van het resultaat van € 0,16 miljoen negatief over 2020 is dit een verbetering van € 1,284 miljoen. Zoals hierboven al genoemd zijn er zowel mee- als tegenvallers die voor het resultaat zorgen. Zo zijn ten opzichte van 2020 de baten relatief meer gestegen dan de lasten; en verder zijn de financiële baten en lasten lager, maar daar tegenover is het resultaat van de deelnemingen hoger dan in 2020. Ook was er in 2020 geen dekking voor de lasten van de projecten GT Software en GT End User Devices (€ 1,495 miljoen). Het bedrijfsresultaat is in 2021 € 1,196 miljoen minder negatief dan in 2020. De belangrijkste oorzaak voor de verbetering is een optelsom van het volgende: • Hogere contributie als gevolg van de afgesproken 1% groei van de contributie, naast het gebruikelijke indexeren. • Hogere projectbijdragen als gevolg van de extra inzet vanuit Gemeentefonds Saldi, naast de bijdrage uit het Fonds GGU opgericht, voor de gezamenlijke uitvoeringsactiviteiten. • Vrijval vanuit de egalisatievoorziening, door de daling van de WW en BWW rechten omdat oud medewerkers door de krappe arbeidsmarkt steeds sneller een baan vinden.
• Lagere reservering voor verlofuren, in 2021 is er door de organisatie meer gestuurd op het tijdig opnemen van de verlofdagen. Het resultaat uit deelnemingen is € 1,482 miljoen hoger ten opzichte van 2020. Het lagere resultaat uit de deelnemingen in 2020 werd volledig veroorzaakt door het hoge negatieve resultaat van Congres- en Studiecentrum VNG B.V. VNG International B.V. had in 2020 een lager resultaat vanwege een eenmalig koersverlies op de vreemde valuta. Het resultaat van VNG Diensten B.V. is slechter dan het voorgaande jaar. In 2020 was er een eenmalige meevaller, vanwege de achterwaartse verliesverrekening van de fiscale eenheid Vennootschapsbelasting, omdat het resultaat van de deelnemingen negatief was. Het gerealiseerde resultaat uit de effectenportefeuille is € 2,628 miljoen lager dan in 2020. Er is minder gehandeld in 2021. De rentebaten zijn € 0,492 miljoen hoger. Hierin is de vergoeding opgenomen voor het voorgeschoten vermogen van de gemeentelijke aanbestedingsprojecten, met terugwerkende kracht vanaf 2016. Deze vergoeding was in de afgelopen jaren nog niet doorgerekend.
12
Financieel jaarverslag 2021
Toelichting op de bedrijfsrisico’s Net als iedere andere organisatie loopt de vereniging in de dagelijkse uitvoering van haar activiteiten risico’s. Het is van belang deze risico’s te identificeren en daarop bewust beleid te ontwikkelen. In deze paragraaf worden de meest relevante risico’s belicht. Het gaat hier om risico’s die de financiële positie van de vereniging kunnen aantasten. Projecten De vereniging voert namens derden diverse projecten uit. Hiervoor ontvangt zij bijdragen en/of subsidies van het rijk en overige overheidsorganisaties. Uit de ontvangen bijdragen worden projectmedewerkers gefinancierd. Het betreft niet alleen medewerkers met een tijdelijke aanstelling maar ook medewerkers met een vaste aanstelling of externe inhuur. Gezien de omvang van het aantal projecten is een vaste kern van projectmedewerkers verantwoord. Het laatste betekent dat vaste lasten worden gefinancierd met variabele inkomsten. Risico bij het wegvallen van projecten is dat er onvoldoende dekking is voor de salarislasten en eventueel kosten voor afvloeiing van projectmedewerkers. Om de risico’s te beheersen worden alleen die projecten begroot die zeker zullen worden gerealiseerd. Voorts wordt voor de uitvoering van projecten zo veel mogelijk gewerkt met personeel dat flexibel over de projecten ingezet kan worden. Verder is er bij inhuur ook het risico van een fictief dienstverband.
Risicobeheersing vindt hier plaats door vooraf de opdrachtformulering helder en duidelijk neer te zetten en te toetsen. Vanaf 2020 is de Inkoop Service Desk ingericht. Inkoop vindt plaats via de Inkoop Service Desk. Middels deze maatregelen wordt het risico op het wegvallen van bijdragen beperkt. Subsidies De vereniging ontvangt subsidies voor de uitvoering van diverse projecten. De vereniging loopt het risico dat achteraf het subsidiebedrag naar beneden wordt bijgesteld als de vereniging niet aan de subsidievoorwaarden heeft voldaan, terwijl de lasten wel zijn gemaakt. Dit risico wordt onder meer beperkt door periodiek te monitoren of de gemaakte lasten binnen het toegekende budget vallen en een strikt tijdschrijfbeleid te handhaven zodat projecturen na afloop te verantwoorden zijn. Resultaat bedrijven De vereniging loopt het risico dat de resultaten van de bedrijven tegenvallen door ontwikkelingen op de markt waarop deze bedrijven opereren of doordat risico’s zich voordoen, die typisch zijn voor de betreffende deelneming. Als indirecte 100% aandeelhouder deelt de vereniging in het in de resultaatseffecten als gevolg van de ondernemingsrisico’s van de deelnemingen. De VNG wil haar afhankelijkheid van het resultaat van de VNG-bedrijven terugdringen. Hierdoor zal bij de VNG het risico dat uit het aandeelhouderschap voortkomt gemitigeerd worden.
Dit heeft zij gedaan door vanaf 2019 het resultaat van de deelnemingen niet mee te nemen in de begroting. Beleggingen De vereniging loopt koersrisico over het belegd vermogen. Als de koersen van aandelen en of vastrentende waarden dalen zal dit een negatief effect op het vermogen hebben. Tevens kan het een negatief effect op het resultaat hebben omdat begrote inkomsten uit beleggingen niet worden gerealiseerd. Behoudens de situatie van algehele en extremere omstandigheden (malaise op de effectenmarkten) is door het aanbrengen van spreiding in de portefeuille (in beleggingscategorieën en over regio’s wereldwijd), het risico op een negatief effect op het vermogen beperkt. Er is gekozen voor een middellange beleggingsstrategie. Dat houdt in dat wordt verwacht dat optredende koersdalingen op de middellange termijn weer goed worden gemaakt en de vermogenspositie dus niet structureel wordt aangetast. Een eventueel negatief effect op het jaarresultaat van de vereniging is niet altijd op voorhand uit te sluiten. Wel wordt dit eventuele negatieve effect gedempt door te werken met een herwaarderingsreserve. Hierdoor worden,
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
13
zolang de herwaarderingsreserve positief is, ongerealiseerde koersresultaten niet in het resultaat betrokken. Het risico van beleggingen wordt verder beperkt door spreiding en door, indien nodig, een tijdige aanpassing van de portefeuilleverdeling in tijden van verslechterende marktomstandigheden. Er wordt een defensief beleggingsbeleid gevoerd. Eigenrisicodrager WW en Bovenwettelijk WW (BWW) De vereniging is eigen risicodrager voor de WW- en BWW rechten van de oud-medewerkers. Dit kan leiden tot tegenvallers die vooral bij de het recht op BWW op kunnen lopen tot hoge bedragen. Voor alle opgebouwde rechten wordt op het moment dat het recht zich voordoet een voorziening gevormd. Om eventuele opbouw van nieuwe rechten te beperken, werkt de vereniging voor een deel met tijdelijke contracten, indien het om tijdelijk werk en een tijdelijke financiering gaat.
14
Financieel jaarverslag 2021
Kerninformatie van de VNG (bedragen x € 1.000)
Geconsolideerde balans van de VNG per ultimo
2021
2020
Vaste activa
78.997
75.657
Vlottende activa
100.870
81.441
Groepsvermogen
-63.912
-62.379
Voorzieningen
- 2.981
-3.739
-112.974
-90.980
0
0
2021
2020
Contributie
24.514
23.480
Totale baten (exclusief contributie)
140.571
127.142
Totale lasten
165.900
154.313
Bedrijfsresultaat
-815
-3.691
Financiële baten en lasten
904
2.759
Bijzondere baten en lasten
-
308
Vennootschapsbelasting
-142
-
Resultaat boekjaar
-53
-624
Dekking uit het vermogen
1.177
608
Onverdeeld resultaat
1.124
-16
Kortlopende schulden
Geconsolideerde staat van baten en lasten van de VNG
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
15
Het aandeel in het resultaat van de VNG-bedrijven in het resultaat (na VpB) van de vereniging is als volgt opgebouwd
2021
2020
Congres- en Studiecentrum VNG B.V.
-417
-1.989
VNG Risicobeheer B.V.
517
478
VNG International B.V.
269
95
VNG Realisatie B.V.
102
14
VNG Naleving B.V.
145
127
VNG Diensten B.V. (excl. deelnemingen)
-93
316
523
-959
2021
2020
Bezetting in fte’s per 31 december
291,4 fte
295.5 fte
Gemiddeld aantal fte’s
293,5 fte
282,3 fte
Uitstroompercentage bij de vereniging
13,16%
13%
Ziekteverzuimpercentage (incl. zwangerschappen)
4,36%
3,42%
Salarislasten in procenten van de lasten
20%
20%
Vraagbaakfunctie van de vereniging
2021
2020
16.598
20.774
Personeelsgegevens van de vereniging
Aantal binnengekomen vragen via de Frontoffice (zowel in Corsa als per mail)
16
Financieel jaarverslag 2021
Samenstelling bestuur en directie VNG (per 31 december 2021)
Dhr. J. van Zanen Dhr. H. Bruls Dhr. E. van Oosterhout Dhr. E. Anker Mw. I. Diks Dhr. V. Everhardt Dhr. E. Eerenberg Dhr. T. Heerts Dhr. P. Heijkoop Dhr. A. Hofland Mw. L. Hooijdonk Dhr. J. Kompier Dhr. M. van der Kraan Dhr. R. Lievense Dhr. H. Lenferink Dhr. A. Mulder Mw. S. Mutluer Dhr. A. Reinders Dhr. C. Rutten Mw. E. van Selm Dhr. G. Soest Dhr. F. Weerwind Dhr. T. Weterings
Voorzitter Vicevoorzitter Secretaris/penningmeester Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid
Burgemeester Burgemeester Burgemeester Wethouder Wethouder Wethouder Wethouder Burgemeester Wethouder Burgemeester Wethouder Wethouder Gemeentesecretaris Raadslid Burgemeester Wethouder Wethouder Burgemeester Raadslid Burgemeester Griffier Burgemeester Burgemeester
Den Haag Nijmegen Emmen Zwolle Groningen Amsterdam Utrecht Apeldoorn Dordrecht Rijssen-Holten Utrecht Vaals Delft Schouwen-Duivenland Leiden Den Haag Zaanstad Stichtse Vecht Breda Opsterland Venlo Almere Tilburg
Directie Leonard Geluk Algemeen directeur Pieter Jeroense plv. Algemeen directeur
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
17
18
Financieel jaarverslag 2021
Enkelvoudige jaarrekening 2021 Vereniging van Nederlandse Gemeenten
19
Enkelvoudige balans per 31 december 2021 Voor bestemming van het resultaat (bedragen x € 1.000)
ACTIVA 2021
2020
Vaste activa Materiële vaste activa (1) Bedrijfsgebouwen en -terreinen
9.279
9.913
Activa in uitvoering
84
282
Machines en installaties
836
646
1.344
914
Andere vaste bedrijfsmiddelen
11.543
11.755
Financiële vaste activa (2) Deelnemingen
19.488
18.954
Overige effecten
66.937
63.385
Totaal vaste activa
86.425
82.339
97.968
94.094
Vlottende activa Vorderingen Handelsdebiteuren (3)
4.374
4.269
Belastingen (4)
43
193
Intercompany (5)
322
492
7.949
11.546
Overige vorderingen en overlopende activa (6)
12.688
16.500
Liquide middelen (7)
33.150
26.031
Totaal vlottende activa
45.838
42.531
Totaal activa
143.806
136.625
20
Financieel jaarverslag 2021
PASSIVA 2021
2020
Eigen vermogen (8) Herwaarderingsreserves
7.172
5.595
Statutaire reserve
2.725
2.725
Bestemmingsreserves
4.729
5.337
Overige reserves
48.306
48.891
Omrekenverschillen
-144
-155
Onverdeeld resultaat
1.124
-16 63.912
62.377
Voorzieningen (9) Egalisatievoorziening
811
1.105
Jubileumvoorziening
431
424 1.242
1.529
Kortlopende schulden Handelscrediteuren (10)
5.777
6.846
Belastingen en premie sociale verzek. (11)
8.057
5.809
Intercompany (12)
2.375
5.216
Overlopende passiva (13)
56.446
48.695
Overige schulden (14)
5.997
6.153
Totaal passiva
78.652
72.719
143.806
136.625
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
21
Enkelvoudige staat van baten en lasten over 2021 (bedragen x € 1.000)
Realisatie 2021
Begroot 2021
Realisatie 2020
Contributie
24.514
24.500
23.480
Bijdrage projecten (15)
98.869
77.817
93.078
Overige baten (16)
6.119
5.404
6.851
129.502
107.721
123.408
Salarissen (17)
20.869
20.659
20.179
Sociale lasten en pensioenlasten (17)
5.289
6.078
4.957
Overige personeelslasten (18)
3.181
1.880
14.136
Afschrijvingen
1.289
1.650
1.151
Kantoor- en huisvestingslasten (19)
4.879
4.866
4.948
Activiteitslasten (20)
93.821
76.443
80.403
Overige lasten (21)
1.795
1.502
452
Som der lasten
131.123
113.078
126.226
Bedrijfsresultaat
-1.621
-5.357
-2.818
Financiële baten en lasten (22)
1.045
-
3.152
-
607
-
Aandeel in resultaat van deelnemingen (23)
523
-
-959
Resultaat voor belastingen
-53
-4.750
-624
-
-
-
-53
-4.750
-624
Dekking uit het vermogen
1.177
4.750
608
Onverdeeld resultaat
1.124
-
-16
Baten
Som der baten Lasten
Buitengewone baten
VPB Resultaat
22
Financieel jaarverslag 2021
Het bedrijfsresultaat is uitgekomen op € 1,621 miljoen negatief. Dit is € 3,734 miljoen beter dan begroot. De resultaten van de effectenportefeuille en de deelnemingen waren geen onderdeel van de begroting. Na het positief resultaat van € 1.045 miljoen van de effectenportefeuille, de € 0,523 miljoen resultaat van de deelnemingen en de onttrekking uit de bestemmingsreserve voor de lasten van de herhuisvesting en de Covidgerelateerde werkzaamheden, is het onverdeeld resultaat uitgekomen op € 1,124 miljoen.
Resultaatsbestemming Het onverdeeld resultaat, € 1,124 miljoen, zal worden toegevoegd aan de overige reserves.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
23
Toelichting algemeen De Vereniging van Nederlandse Gemeenten is een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid. Zij is statutair gevestigd en kantoorhoudende te (2514 JS) Den Haag, aan de Nassaulaan 12. Het KvK nummer van de vereniging is 40409418. De jaarrekening van de VNG is opgesteld op 22 april 2022. In het verslag wordt de staat van baten en lasten 2021 vergeleken met de staat van baten en lasten 2020 en de begroting 2021. De begroting van de vereniging waartegen de realisatie wordt afgezet is de goedgekeurde begroting 2021 die in oktober 2020 door het bestuur is vastgesteld.
Doelstelling VNG De vereniging heeft ten doel te werken aan een krachtige lokale overheid door agenderend te zijn op voor gemeenten relevante vraagstukken en ontwikkelingen, en door de lokale uitvoering centraal te stellen bij maatschappelijke opgaven. De vereniging ondersteunt haar leden met belangenbehartiging, netwerken en dienstverlening. Dat doet zij collectief, in groepen en individueel bij de vervulling van bestuurs-, uitvoerings- en overige taken. Ook ondersteunt de vereniging haar leden bij de organisatie van de gezamenlijke gemeentelijke uitvoering. De vereniging heeft voorts de bevoegdheid om voor de leden of groepen van leden: a. Afspraken te maken met verenigingen van werknemers en andere overheden over arbeidsvoorwaarden en het arbeidsvoorwaardenbeleid en die vast te leggen in collectieve arbeidsovereenkomsten; b. Standaarden vast te stellen ter verbetering van de kwaliteit en efficiëntie van de gezamenlijke gemeentelijke uitvoering.
Toepassing verslaggevingsstelsel Het toegepaste verslaggevingsstelsel voor de jaarrekening is gebaseerd op de wettelijke voorschriften weergegeven in Richtlijn 640, Organisaties zonder winststreven voor zowel de enkelvoudige als de geconsolideerde jaarrekening.
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Rapporteringsvaluta De enkelvoudige en geconsolideerde jaarrekening luidt in duizenden euro’s (€). De euro fungeert als functionele en rapporteringsvaluta van de VNG. Tellingen zijn gebaseerd op de niet afgeronde bedragen. Vergelijkende cijfers Voor de vergelijkbaarheid van de cijfers 2021 zijn de vergelijkende cijfers 2020 in de balans,
24
Financieel jaarverslag 2021
staat van baten en lasten en de toelichting op enkele onderdelen aangepast. Daar waar dat gedaan is, wordt daarvan melding gemaakt in toelichting. Herwaardering Effecten worden gewaardeerd tegen beurswaarde per balansdatum. Ongerealiseerde waardeveranderingen worden verwerkt in de herwaarderingsreserve. Maar als de herwaarderingsreserve negatief is, komen ongerealiseerde koerseffecten ten gunste of ten laste van het resultaat. De herwaarderingsreserve is ingesteld om resultaatseffecten ten gevolge van niet gerealiseerde koerseffecten (bewegingen) te voorkomen. Verbonden partijen Als verbonden partij worden alle rechtspersonen aangemerkt waarover overheersende zeggenschap, gezamenlijke zeggenschap of invloed van betekenis kan worden uitgeoefend. Ook rechtspersonen die overwegende zeggenschap kunnen uitoefenen worden aangemerkt als verbonden partij. Ook de statutaire directieleden, andere sleutelfunctionarissen in het management van VNG en nauwe verwanten zijn verbonden partijen. Transacties van betekenis met verbonden partijen worden toegelicht voor zover deze niet onder normale marktvoorwaarden zijn aangegaan. Hiervan wordt toegelicht de aard en de omvang van de transactie en andere informatie die nodig is voor het verschaffen van het inzicht. Consolidatie In de consolidatie zijn de financiële gegevens van de VNG en haar groepsmaatschappijen opgenomen.
Het resultaat uit dochterondernemingen zijn in de enkelvoudige jaarrekening na het bedrijfsresultaat verantwoord onder het kopje aandeel in resultaat van deelnemingen. De direct of indirect gehouden deelnemingen in groepsmaatschappijen zijn: • VNG Diensten B.V., Den Haag, 100% belang • VNG International B.V., Den Haag, 100% belang • VNG Risicobeheer B.V., Den Haag, 100% belang • Congres- en Studiecentrum VNG B.V., Den Haag, 100% belang • VNG Opleiding & Detachering B.V., Den Haag, 100% belang • VNG Realisatie B.V., Den Haag, 100% belang • VNG Naleving B.V., Den Haag, 100% belang Nevenvestigingen VNG International B.V. heeft één dochteronderneming te weten CILG in Tunesië (100% belang). In het verslag wordt de geconsolideerde staat van baten lasten 2021 vergeleken met de geconsolideerde staat van baten en lasten 2020. De geconsolideerde begroting wordt niet gebruikt als sturingsinstrument en is daarom niet opgesteld. Valutaomrekening Activa en passiva in vreemde valuta worden omgerekend tegen de valutakoers per balansdatum. In de staat van baten en lasten zijn baten, lasten en resultaten omgerekend in euro’s tegen de op het moment van de transacties geldende koers. Het hierbij ontstane koersverschil wordt direct in het resultaat verwerkt.
Materiële vaste activa Materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs, verminderd met een lineaire afschrijving gebaseerd op de verwachte economische levensduur, of tegen lagere opbrengst waarde. De afschrijving bedraagt voor bedrijfsgebouwen vijftig jaar (verbouwingen tien jaar), voor renovaties twintig jaar, machines en installaties zes tot twintig jaar en voor andere bedrijfsmiddelen drie tot tien jaar. Er wordt rekening gehouden met de bijzondere waardeverminderingen die op balansdatum worden verwacht. Op terreinen wordt niet afgeschreven.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
25
Financiële vaste activa Deelnemingen in groepsmaatschappijen waarin invloed van betekenis op het zakelijke en financiële beleid wordt uitgeoefend, worden gewaardeerd op de nettovermogenswaarde, doch niet lager dan nihil. Deze nettovermogenswaarde wordt berekend op basis van de grondslagen van de VNG. Effecten Effecten worden gewaardeerd tegen reële waarde gebaseerd op beurskoers per balansdatum. Ongerealiseerde waardeveranderingen van effecten worden direct verwerkt in de herwaarderingsreserve en leiden niet tot resultaat. Indien de herwaarderingsreserve negatief is, wordt de herwaarderingsreserve ten laste van het resultaat aangevuld tot € 0. Dit ten laste van het resultaat gebrachte verlies, wordt in latere jaren, bij een positieve ontwikkeling, weer ingelopen ten gunste van de staat van baten en lasten. Vorderingen Vorderingen worden bij eerste verwerking gewaardeerd tegen de reële waarde van de tegenprestatie, inclusief de transactiekosten. Vorderingen worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs. Liquide middelen De liquide middelen zijn gewaardeerd tegen de nominale waarde. Indien middelen niet ter vrije beschikking staan, dan wordt dit als zodanig toegelicht.
Voorzieningen Voorzieningen worden gevormd voor in rechte afdwingbare of feitelijke verplichtingen die op de balansdatum bestaan, waarbij het waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen noodzakelijk is en waarvan de omvang op betrouwbare wijze is te schatten. De voorzieningen worden gewaardeerd tegen de beste schatting van de bedragen die nodig zijn om de verplichtingen per balansdatum af te wikkelen. Pensioenvoorzieningen, waar van toepassing worden gewaardeerd op basis van actuariële grondslagen. De overige voorzieningen worden gewaardeerd tegen de contante waarde van de uitgaven die naar verwachting noodzakelijk zijn om de verplichtingen af te wikkelen, tenzij de tijdswaarde van geld niet materieel is. Als de periode waarover de uitgaven contant worden gemaakt maximaal een jaar is, wordt de voorziening tegen nominale waarde gewaardeerd. Wanneer het de verwachting is dat een derde de verplichtingen vergoedt, en wanneer het waarschijnlijk is dat deze vergoeding zal worden ontvangen bij de afwikkeling van de verplichting, dan wordt deze vergoeding als een actief in de balans opgenomen. Kortlopende schulden Kortlopende schulden worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen reële waarde.
Kortlopende schulden worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, zijnde het ontvangen bedrag rekening houdend met agio of disagio en onder aftrek van transactiekosten. Dit is meestal de nominale waarde.
Baten Algemeen Onder baten wordt verstaan: de contributie-inkomsten, de projectbijdragen, de bijdrage t.b.v. Fonds GGU, de opbrengst uit levering van goederen en diensten aan derden, onder aftrek van kortingen e.d. en van over de baten geheven belastingen. De baten worden verantwoord in het jaar waarin zij zijn gerealiseerd.
26
Financieel jaarverslag 2021
Bijdragen en subsidies De toerekening van de projectbijdragen vindt plaats op basis van de gemaakte lasten in de desbetreffende jaar. De gemaakte projectlasten worden verantwoord naar kostencategorie in de staat van baten en lasten. Resultaat deelnemingen Het resultaat van de deelnemingen komt overeen met het aandeel in het resultaat over het boekjaar van de betreffende deelneming. De resultaten van nieuw verworven groepsmaatschappijen en de andere in de consolidatie meegenomen rechtspersonen en vennootschappen worden geconsolideerd vanaf de overnamedatum. Op die datum worden de activa, voorzieningen en schulden gewaardeerd tegen de reële waarden. De betaalde goodwill wordt geactiveerd en afgeschreven over de economische levensduur. De resultaten van afgestoten deelnemingen worden in de consolidatie verwerkt tot het tijdstip waarop de groepsband wordt verbroken.
Lasten Algemeen De lasten worden bepaald met inachtneming van de hiervoor vermelde grondslagen voor waardering en toegerekend aan het verslagjaar waarop zij betrekking hebben. Verliezen worden in aanmerking genomen in het jaar waarin deze voorzienbaar zijn. Intercompany-transacties Resultaten uit transacties met en tussen groepsmaatschappijen worden volledig geëlimineerd. Vennootschapsbelasting Per 1 januari 2016 is de Wet Modernisering Vennootschapsbelastingplicht overheidsondernemingen in werking getreden. Hierdoor is de VNG onderworpen aan vennootschapsbelasting indien en of voor zover zij met haar activiteiten een onderneming vormt. De door VNG (in)direct gehouden dochterondernemingen zijn vanwege hun B.V.-rechtsvorm integraal onderworpen aan vennootschapsbelasting. Omdat VNG nu geen activiteiten voert waarbij een onderneming kan worden geconstateerd, is zij niet aan Vennootschapsbelasting onderworpen. De door de VNG (in)directe gehouden dochterondernemingen zijn gevoegd in een fiscale eenheid op het niveau van VNG Diensten B.V. De resultaten van de door de VNG gehouden dochterondernemingen worden in de post resultaat deelnemingen verantwoord na de belastinglast van de fiscale eenheid. Geconsolideerd wordt de totale belastinglast van de consolidatie kring verantwoord.
Pensioenen Bij de vereniging is er sprake van een bij het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP) ondergebrachte pensioenregeling. Deze pensioenregeling wordt als toegezegde pensioenregeling gekwalificeerd. Verwerking in de jaarrekening van de VNG vindt plaats als toegezegde bijdrageregeling, omdat de VNG geen verplichting heeft om aanvullende bijdragen te voldoen, anders dan hogere toekomstige premies als er sprake is van een tekort op het vereist eigen vermogen bij het ABP. Volgens de Pensioenwet moet het ABP beschikken over een mínimaal vereist eigen vermogen. Het ABP gebruikt daarvoor een beleidsdekkingsgraad van 126%. De ‘beleidsdekkingsgraad’; het gemiddelde van de laatste twaalf dekkingsgraden steeg in 2021 van 87,6% naar 102,8%. Bij dit percentage vindt er nog geen indexatie plaats, maar ook geen pensioenverlaging. Indexatie is toegestaan vanaf een dekkingsgraad van 110%. In samenspraak met de sociale partners is besloten om de premie zo stabiel mogelijk te houden in aanloop naar de overgangsfase naar een nieuw pensioencontract dat uiterlijk 1 januari 2027 in werking treedt. De premie 2022 is daarom gelijk gebleven aan de premie 2021, nl. 25,9%.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
27
Algemene grondslagen kasstroomoverzicht Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte methode. De geldmiddelen in het kasstroomoverzicht bestaan uit de post liquide middelen. Ontvangsten en uitgaven uit hoofde van interest en ontvangen dividenden zijn opgenomen onder de kasstroom uit financieringsactiviteiten.
Overige informatie Rente- en kredietrisico’s De invloed van veranderingen in rentetarieven op de resultaten van de VNG worden zo veel mogelijk beperkt. Hierbij stelt de VNG zich ten doel de totale rentebaten te optimaliseren en de totale rentelasten te beperken. Om dit te bereiken bankiert de vereniging op de achtergrond in een zogenaamd rente- en saldo-compensabel stelsel. Hierbij bankiert zij met de door haar (indirect) gehouden dochters. Doordat de bank in dit stelsel alleen het saldo van de verschillende rekeningen ziet, fungeren de plusstanden van de deelnemingen als dekking tegen eventuele roodstanden van de vereniging. Debet standen op de hoofdrekening of een van de nevenrekeningen worden bij een totale saldo creditstand op de hoofdrekening gecompenseerd, zodat er in dat geval per saldo geen debetrente behoeft te worden betaald. Opgemerkt zij dat dit ook in de huidige situatie van negatieve creditrente (plus rente) geldt. Immers debet standen (roodstanden) zijn duurder dan negatieve creditstanden. Eventueel uit te zetten gelden buiten het stelsel geschiedt vanuit de hoofdrekening of vanuit de rekening van VNG Diensten B.V. De kredietrisico’s voor de vereniging zijn als laag te kwalificeren. De baten die de vereniging genereert, zijn nagenoeg alle afkomstig van overheidsinstellingen.
Tekstuele analyse De cijfers worden zoveel mogelijk toegelicht onder de enkelvoudige balans en staat van baten en lasten. Voor zover de cijfers in de geconsolideerde balans en staat van baten en lasten hetzelfde zijn als de enkelvoudige balans en staat van baten en lasten, zullen deze niet apart worden toegelicht.
28
Financieel jaarverslag 2021
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
29
Toelichting op de enkelvoudige balans (bedragen x € 1.000)
Materiële vaste activa (1) Het verloop van de materiële vaste activa is als volgt:
Beginstand
Bedrijfsgebouwen en -terreinen
Activa in uitvoering
Machines en installaties
Andere vaste bedrijfsmiddelen
Totaal 2021
24.407
282
5.953
4.984
35.626
-14.494
-
-5.307
-4.070
-23.871
9.913
282
646
914
11.755
215
84
58
720
1.077
Aanschafwaarde Cumulatieve afschrijvingen en waardeverminderingen Boekwaarde 1 januari
Mutaties Investeringen Desinvesteringen aanschafwaarde
-
-50
-886
-936
Desinvesteringen afschrijvingen
-
50
886
936
Herrubriceringen aanschafwaarde
21
261
-
-
-129
-290
-1.289
-283
Afschrijvingen
-870
Totaal mutaties
-634
-199
190
430
-213
24.643
84
6.222
4.818
35.767
-5.386
-3.474
-24.224
836
1.344
11.543
5-16,7%
10-33%
Eindstand Aanschafwaarde Cumulatieve afschrijvingen en waardeverminderingen
-15.364
Boekwaarde 31 december
9.279
Afschrijvingspercentages
2-20%
30
Financieel jaarverslag 2021
84
In 2021 is geïnvesteerd in het onderhoud van ons kantoorpand, het ICT-net werk in de Willemshof. De mutaties in de vaste activa bestaan verder uit de reguliere vervanging van activa en de geplande jaarlijkse afschrijvingen. Activa in uitvoering zijn de investeringen die op balansdatum nog niet in gebruik zijn en geactiveerd worden in 2022 of later. De actuele WOZ-waarde van Nassaulaan 12 is gelijk aan € 21,450 miljoen en die van de Sophialaan 10 bedraagt € 3,850 miljoen.
Financiële vaste activa (2) Deelnemingen
2021
2020
VNG Diensten B.V.
19.488
18.954
19.488
18.954
VNG Diensten B.V.
2021
2020
Stand per 1 januari
18.954
19.941
Aandeel in resultaat
523
-959
-
-
11
-28
19.488
18.954
Dividend Omrekenverschillen vreemde valuta Stand per 31 december
De toename van de waarde ultimo 2021 ten opzichte van de waarde ultimo 2020 van VNG Diensten B.V. is het gevolg van het positieve resultaat deelnemingen 2021 als gevolg van toenemende omzet. Het verloop van de effectenportefeuille (exclusief overige beleggingen)
Overige effecten
2021
2020
Effectenportefeuille
66.933
63.381
4
4
66.937
63.385
Overige beleggingen Stand per 31 december
Obligaties Aandelen Totaal 2021
Totaal 2020
Balanswaarde per 1 januari
44.419
18.962
63.381
62.364
Aankopen
1.833
1.342
3.175
21.161
Verkopen 1.289
1.289
20.782
69
69
222
1.257
2.854
1.596
415
44.994
21.938
66.933
63.381
Gerealiseerde waardedalingen of -stijgingen Ongerealiseerde waardedalingen of -stijgingen Stand per 31 december
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
31
De balanswaarde per ultimo 2021 komt ten opzichte van de balanswaarde ultimo 2020 € 3,552 miljoen hoger uit. Dit is een stijging van 5,6%. Het saldo aan- en verkopen draagt hier voor € 0,379 miljoen aan bij en het saldo gerealiseerde en ongerealiseerde waarde mutaties draagt hier voor € 0,637 miljoen aan bij.
Obligaties Aandelen Totaal 2021
Totaal 2020
Cumulatieve ongerealiseerde koerseffecten
5.595
1.154
6.018
7.172
De cumulatieve ongerealiseerde koerseffecten vormen in geval van een positieve stand de herwaarderingsreserve. De herwaarderingsreserve 2021 nam ten opzichte van 2020 met € 1,577 miljoen in omvang toe. Het deel aandelen draagt hier € 2,834 miljoen aan bij en het deel vastrentende waarden draagt hier met € -1,258 miljoen (negatief) aan bij.
Handelsdebiteuren (3) 2021
2020
Handelsdebiteuren
4.916
4.723
Voorziening dubieuze debiteuren
-542
-454
Stand per 31 december
4.374
4.269
De post handelsdebiteuren is met € 0,105 miljoen toegenomen. De contributievorderingen zijn ten opzichte van vorig jaar met € 3,462 miljoen afgenomen. Er zijn meer betalingen voor het einde van het jaar ontvangen waardoor ook de vooruit ontvangen contributie voor een lager bedrag (€ 3,122 miljoen) in de overlopende passiva is meegenomen. Voor de overige vorderingen betreft de stijging grotendeels (€ 0,769 miljoen) vorderingen waarvoor een juridische procedure loopt. Deze zijn niet als dubieus aangemerkt. De voorziening dubieuze debiteuren is ten opzichte van vorig jaar met € 0,088 miljoen toegenomen. In 2021 is de betalingsachterstand van een aantal oude vorderingen verder opgelopen en zijn er nieuwe vorderingen als dubieus aangemerkt omdat niet voldaan kan worden aan de betalingsafspraken.
Belastingen (4)
32
2021
2020
Terug te vorderen Dividendbelasting
43
193
Stand per 31 december
43
193
Financieel jaarverslag 2021
Dit betreft de terug te vorderen dividendbelasting vanuit de effectenportefeuille over het jaar 2021. De post te vorderen dividendbelasting is fors (0,150 miljoen) lager. De oorzaak hiervan is dat in stand 2020 de jaren 2016 tot en met 2020 zijn begrepen. In 2021 zijn deze vorderingen ingediend en afgewikkeld.
Intercompany (5) 2021
2020
Congres- en Studiecentrum VNG B.V.
17
40
VNG International B.V.
17
10
VNG Opleiding & Detachering B.V.
8
6
VNG Realisatie B.V.
197
194
VNG Risicobeheer B.V.
13
17
VNG Naleving B.V.
70
48
VNG Diensten B.V.
-
177
322
492
2021
2020
Waarborgsommen
21
21
Vooruitbetaalde kosten
700
532
Nog te factureren opbrengsten
1.728
2.028
Reclassificatie OHW projecten
5.493
8.955
7
10
7.949
11.546
Stand per 31 december
Overlopende activa (6)
Overige vorderingen Stand per 31 december
De grootste daling (€ 3,462 miljoen) in de overlopende activa wordt veroorzaakt door de nog te vorderen bedragen op de projecten. In 2020 was de vordering op de GT-aanbestedingen hoger dan in 2021. De gemaakte kosten worden achteraf in rekening gebracht bij de deelnemers, waardoor de vorderingen per jaar dalen. Ook is de subsidie op het project Omgevingswet verwerkt, waardoor de opgenomen vordering van € 2,9 miljoen in 2021 niet meer open staat. De nog te factureren opbrengsten zijn met € 0,300 miljoen gedaald. De facturen uit 2021 zijn zoveel mogelijk nog in 2021 verstuurd. De te factureren opbrengsten bestaan uit door te belasten salarislasten en de bijdragen op projecten.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
33
Liquide middelen (7) 2021
2020
Bank
33.144
26.026
Kas
6
5
33.150
26.031
Stand per 31 december
Het saldo van de liquide middelen betreft het totaal van de zakelijke rekeningen-courant en spaar-/vermogensspaarrekeningen. Het kassaldo betreft een voorraad VVV-Bonnen met een waarde van € 6.000. De liquide middelen staan ter vrije beschikking van de vereniging.
Eigen vermogen (8) 2021
2020
Overige reserve
48.306
48.891
Bestemmingsreserve
4.729
5.337
Statutaire reserve
2.725
2.725
Herwaarderingsreserve
7.172
5.595
Omrekenverschillen
-144
-155
Onverdeeld resultaat
1.124
-16
63.912
62.377
De overige reserve is vrij besteedbaar. De Bestemmingsreserve, de Wettelijke reserve, de Herwaarderingsreserve en de Omrekenverschillen zijn niet vrij besteedbaar.
Overige Reserve
2021
2020
Stand per 1 januari
48.891
49.207
Resultaatsbestemming vorig boekjaar
-16
-1.174
Bestemmingsreserve nieuwe Willemshof
-
858
Bestemming agv bestemming agv Covid werkzaamheden
-838
-
Vrijval restant bestemming a.g.v. Covid werkzaamheden
269
-
48.306
48.891
Stand per 31 december
34
Financieel jaarverslag 2021
Bestemmingsreserve
2021
2020
Stand per 1 januari
5.337
5.946
Lasten herhuisvesting
-458
-459
Lasten afschrijving begane grond
-150
-150
Bestemming agv Covid werkzaamheden
838
-
Lasten agv Covid werkzaamheden 2021
-569
-
Vrijval restant bestemming Covid budget
-269
-
Stand per 31 december
4.729
5.337
In 2007 is besloten dat een deel van het eigen vermogen beschikbaar wordt gesteld om de verbouwing van de Willemshof te financieren. Hiervoor is een Bestemmingsreserve gevormd, voor de jaarlijkse afschrijvingslasten. Voor de verbouwing van de begane grond is in 2018 besloten dat de afschrijvingslasten voor een totaalbedrag van € 1,500 miljoen ten laste komen van het vermogen. Hiervoor is een bestemmingsreserve gevormd, voor de jaarlijkse afschrijvingslasten. In het eerste kwartaal 2021 is besloten € 0,838 miljoen uit het vermogen te bestemmen voor de voor de extra werkzaamheden als gevolg van corona. De realisatie is uitgekomen op € 0,569 miljoen. Het restant valt vrij in de overige reserves. Eind 2021 bestaat de Bestemmingsreserve (€ 4,729 miljoen) uit het saldo van de afschrijvingslasten verbouwing Willemshof (€ 3,477 miljoen), afschrijvingslasten begane grond (€ 1,138 miljoen) en het solidariteitsfonds (€ 0,114 miljoen) gevormd voor de vergoeding van de schade ontstaan uit de staking door gemeente ambtenaren.
Wettelijke Reserve
2021
2020
Stand per 1 januari
2.725
2.725
Stand per 31 december
2.725
2.725
De wettelijke reserve bestaat uit de verkrijgingswaarde en het resultaat van VNG Realisatie B.V. toegevoegd aan de bestemmingsreserve. Bij het vaststellen van de jaarrekening 2015 en 2016 zijn deze bedragen apart gepresenteerd, omdat VNG Realisatie B.V. behoudens bijzondere omstandigheden geen dividend uit kan keren, dat komt uit de uitnamen gemeentefonds en/of de omzetting van de Stichting naar een Coöperatie. Deze reserve wordt vanaf 2019 apart gepresenteerd als wettelijke reserve.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
35
Herwaarderingsreserve (gesplitst) Obligaties Aandelen Totaal 2021
Totaal 2020
Balanswaarde per 1 januari
2.411
3.184
5.595
7.192
-
-20
-20
-2.013
Ongerealiseerde waarde mutaties
-1.257
2.855
1.597
415
Aanpassing herwaardering
-1.257
2.834
1.577
-1.597
Stand per 31 december
1.155
6.018
7.172
5.595
Realisatie herwaardering door verkoop