Document · PDF

24RV045 BP HtH toelichting Bijlage 1.12 Onderzoek niet gesprongen explosieven

Raad 8 oktober 2024, gemeente ZeistBij agendapunt: Vaststelling bestemmingsplan Huis ter Heide West13.690 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Air 37/715

2nd Tactical Air Force: Daily Log: Nov.-Dec. 1944

Air 37/716

2nd Tactical Air Force: Daily Log: Jan.-Feb. 1945

Air 37/717

2nd Tactical Air Force: Daily Log: Mar.-May. 1945

Air 37/718

De onderzoeksresultaten zijn als volgt: Datum

Gebeurtenis (bron: Air 37/715 t/m Air 37/718)

Relevant

31 x 500 and 54 x 250 on H.Q. of 88 Corps in 2 houses E.289944. All bombs in T/A. 3 houses, including H.Q. houses, in area, des. Rail cut E.293941. 20 maart 1945

31 x 500 en 54 x 250 ponders op hoofdkwartier van het 88e legerkorps in 2 huizen t.p.v. E.289944. Alle bommen in het doelgebied. Drie huizen, waaronder die van het hoofdkwartier in het gebied, vernietigd. Het spoor werd verwoest t.p.v. E.293941.

Nee

De genoemde aanval vond plaats op het Waldlager 2 en dat bevond zich buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied.

Mogelijk

Het gaat om een bombardement in de directe omgeving van het onderzoeksgebied. De genoemde locaties bevinden zich buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied.

Nee

De fabriek bevond zich buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied (in het kaartvierkant E.3092).

Nee

Zandbergen bevond zich buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied.

Spitfires 1 x 11. Rail Interdiction. 11 x 500 and 22 x 250 dropped. 1 D/H on Rd/Rly Crossing at E.3093. Several D/H on factory at E.3192, left on fire. Loco and TRGs damaged at E.3092 and MET destroyed at E.3162. 21 maart 1945

21 maart 1945

24 april 1945

143000017-VO-02

Spitfires 1 x 11. Spoor interdictie. 11 x 500 en 22 x 250 ponders afgeworpen. 1 voltreffer op de weg/spoorweg kruising t.p.v. E.3093. Meerdere voltreffers op fabriek t.p.v. E.3192 die brandend achterbleef. Locomotief en doelwitten beschadigd t.p.v. E.3092 en gemechaniseerde vijandelijke transport vernietigd t.p.v. E.3162. Spitfires 3 x 27. Rail Interdiction. 2 x 500 and 3 x 250 on factory near E.3093. Heavy explosion. Spitfires 3 x 27. Spoor interdictie. 2 x 500 en 3 x 250 ponders op fabriek nabij E.3093. Zware explosie. Spitfires 14 x 167. 22 x 500 and 44 x 250 on HQ at Zandbergen E.302934. Several near misses – flames seen. Spitfires 14 x 167. 22 x 500 en 44 x 250 op het hoofdkwartier te Zandbergen t.p.v. E.302934. Verschillende bommen die het doel net misten – vlammen gezien.

Vooronderzoek OO Huis ter Heide West

Motivatie

2.13 The National Archives and Records Administration 2.13.1

Kriegstagebücher

Bij het NARA zijn (microfilms van) Duitse bronnen uit de Tweede Wereldoorlog ondergebracht, waaronder informatie betreffende de Kriegsmarine die op o.a. Nederlands grondgebied heeft gevochten. De volgende bronnen zijn bij het NARA geraadpleegd 7: NARA Washington

Inventarisnummer

Kriegstagebuch Admiral in den Niederlanden. 1-31 december 1944.

T1022-2726

Kriegstagebuch Marinebefehlshaber Niederlande. 1940-1941.

T1022-2784

Er zijn bij het NARA geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.14 Bundesarchiv-Militärarchiv Freiburg In het Bundesarchiv-Militärarchiv zijn de gevechtsverslagen van Duitse eenheden die in mei 1940 en in 1944-1945 strijd op Nederlands grondgebied hebben geleverd ondergebracht. Dit betreft bronnen met betrekking tot zowel het Heer, de Luftwaffe als de Kriegsmarine. De volgende bronnen van de Luftwaffenführungsstab Ic zijn bij het Bundesarchiv-Militärarchiv in Freiburg geraadpleegd: Bundesarchiv-Militärarchiv Freiburg.

Inventarisnummer

Luftlageberichte Luftwaffenführungsstab 10 mei 1940 t/m 9 november 1941

RL/2/II/205 t/m 269

Luftlageberichte Luftwaffenführungsstab 1 augustus 1940 t/m 10 november 1940

RM7/344 t/m 353

Er zijn bij het Bundesarchiv-Militärarchiv te Freiburg geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.15 Imperial War Museums De Imperial War Museums beschikken over een grote collectie foto’s en films van Nederland in de Tweede Wereldoorlog, waaronder opnames die tijdens bombardementen werden gemaakt. Er zijn geen relevante foto’s of films aangetroffen met betrekking tot het onderzoeksgebied.

Het CS-VROO schrijft voor om in overleg met de opdrachtgever Kriegstagebücher van Record Group 242 te raadplegen. AVG heeft het raadplegen van Kriegstagebücher bij het NARA ondervangen door standaard de microfilms T1022-2726 en T1022-2784 te raadplegen. 7

143000017-VO-02

Vooronderzoek OO Huis ter Heide West

2.16 Library and Archives Canada 2.16.1

Collectie Defence Overprints en Overlays

Library and Archives Canada beschikt over een collectie zgn. Defence Overprints. Dit zijn geallieerde stafkaarten waarop, op basis van o.a. geanalyseerde luchtfoto’s uit de Tweede Wereldoorlog, Duitse militaire objecten werden ingetekend. Tevens zijn er hier Overlays ondergebracht. Er zijn bij Library and Archives Canada Defence Overprints van het onderzoeksgebied gevonden. Deze zijn hier niet weergegeven, omdat er geen militaire objecten in of nabij het onderzoeksgebied zijn ingetekend.

2.17 Luchtfoto’s 2.17.1

Geraadpleegde luchtfoto’s

De volgende luchtfotoarchieven zijn geraadpleegd: ◼

◼

Archief van de Afdeling Speciale Collecties van de Wageningen Universiteitsbibliotheek. Dit archief bevat ruim 94.000 luchtverkenningsfoto’s die zijn gemaakt door de Royal Air Force (RAF) en United States Army Air Forces (USAAF) tijdens de Tweede Wereldoorlog. Er zijn hier luchtfoto’s aangeschaft. Archief van het Kadaster te Zwolle. Dit archief bevat circa 110.000 luchtverkenningsfoto’s uit de oorlogsperiode, gemaakt door de RAF en USAAF. Het archief bestaat ook deels uit voor- en naoorlogse luchtfoto’s (in 1939 en 1940 zijn bijvoorbeeld de Grebbelinie en de Nieuwe Hollandse Waterlinie in beeld gebracht). Er is hier een luchtfoto aangeschaft. Archief van The National Collection of Aerial Photography (NCAP) te Edinburgh. Dit archief bevat circa 11 miljoen luchtverkenningsfoto’s, gemaakt door de RAF en USAAF. Er is gezocht in de collecties ‘JARIC’ en ‘ACIU’. Er zijn hier luchtfoto’s aangeschaft. Laurier Military History Archive (LMH), Waterloo (Canada). Het betreft hier luchtfoto’s van First Canadian Army die oorspronkelijk werden gebruikt door de Air Photo Interpretation Section in de jaren 1944-1945. De collectie bestaat uit meer dan 130.000 luchtfoto’s en heeft onder andere betrekking op Nederlands grondgebied. Er zijn hier geen luchtfoto’s aangeschaft. The National Archives and Records Administration (NARA), College Park (Verenigde Staten).

Het NARA beschikt over een zeer uitgebreide luchtfotocollectie van meer dan 35 miljoen luchtfoto’s die betrekking hebben op de periode 1918-2011. Deze luchtfoto’s hebben deels betrekking op Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Er zijn hier luchtfoto’s aangeschaft. Het archief van de Luftbildatenbank te Estenfeld (Duitsland). De Luftbilddatenbank beschikt over 500.000 eigen luchtfoto’s en raadpleegt daarnaast archieven in Nederland, de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Canada. Er zijn hier geen luchtfoto’s aangeschaft.

Uit de geïnventariseerde luchtfoto’s zijn de meest geschikte luchtfoto’s geselecteerd. Bij de selectie is rekening gehouden met de dekking, de opnamedatum in relatie tot oorlogshandelingen, alsmede de kwaliteit van het fotobeeld en de schaal. Er is gezocht naar

143000017-VO-02

Vooronderzoek OO Huis ter Heide West

luchtfoto’s van zo kort mogelijk voor en na de gevechtshandelingen (mits van voldoende kwaliteit voor interpretatie op oorlogsschade). In bepaalde gevallen zijn er geen luchtfoto’s besteld. Dit wordt in bijlage 6.3 gemotiveerd. Een belangrijk selectiecriterium voor de luchtfoto’s uit de Tweede Wereldoorlog is de opnamedatum. De voorkeur is uitgegaan naar luchtfoto’s die zo kort mogelijk voor en na de belangrijkste gevechtshandelingen zijn gemaakt. Er is daarnaast rekening gehouden met de kwaliteit van de luchtfoto’s, alsmede de schaal. De bestelde luchtfoto’s worden in hoofdstuk drie in de gebeurtenissentabel per luchtfotoarchief besproken. Datzelfde geldt voor de analyseresultaten. De luchtfoto’s zijn als categorie A, B of C gekwalificeerd.8 Dat betekent dat de verkrijgbare luchtfoto’s geen, een kleine of een grote kwalitatieve beperking hebben voor wat betreft de luchtfoto-interpretatie. Bij de classificatie van objecten op luchtfoto’s is de validiteit van de classificatie in GIS vastgelegd in de volgende drie niveaus van betrouwbaarheid: ◼ ◼ ◼

Bevestigd: betrouwbaarheid grenst aan zekerheid. De waarneming kan worden bevestigd met een tweede bron (betrouwbaarheid 99%) Waarschijnlijk: de organisatie is overwegend zeker van de validiteit van de classificatie van het object op de luchtfoto (betrouwbaarheid 50% of hoger) Mogelijk: de organisatie is overwegend onzeker van de validiteit van de classificatie van het object op de luchtfoto (betrouwbaarheid lager dan 50%)

De optimalisatie van de luchtfoto’s heeft plaatsgevonden vanuit de GIS applicatie ArcGIS Pro. Naar aanleiding van de luchtfotoanalyse wordt geconcludeerd dat er geen sporen van gevechtshandelingen in het onderzoeksgebied zichtbaar zijn. Dit wordt verder uitgewerkt in de gebeurtenissentabel in hoofdstuk 3. Op de hierna volgende pagina’s zijn de volgende kaarten weergegeven: ◼ ◼ ◼

Een kaart met daarop de geanalyseerde luchtfoto’s. Een kaart met daarop een collage van de geanalyseerde luchtfoto’s. Een kaart met daarop een weergave van luchtfotoanalyse.

Kwalificatie van de luchtfoto’s: A = goed, B = matig, C = slecht.

143000017-VO-02

Vooronderzoek OO Huis ter Heide West

GEANALYSEERDE LUCHTFOTO'S 106G

-483

2/3

052

/ 15-

3-19

4-2

194 4 AAUS7 PHGP45 3-19 / 15-

/ 16-9-1944

944

66 / 13-9-194

-483

2/3

-1944

052

1971 / 32_175 / 1-1-1971

106G

884 / PHGPAA-

05 / 16-8

US7

1971 / 32_175 / 1-1-1971

701

0/2

5-3-

194 4 1960 / 6454 / 1-1-1960

945 / 305 2/1 5-3-1 -483 2

106G

10-19

-LIB-

5 0-194 / 10-1 -1944 / 4007 / 16-8 US7GP-2989

4-2290 / 3131

-194 5

15-3

/ 40

052 /

-4-1945

tietabel / rie indica / Catego

-1945 10-10 / 4 4 / 30

2/3

290

/ 13-4-1945

-483

4-2290 / 3131 / 13

106G

/ 13

-4-

194

044 43 / 3

4-2

400/74A / 3062 / 16-9-1944

4 / 10989 / 40

-2 US7GP

400-42A / 40 400/74A / 3062

106G

-9-1944

bel / 5 dicatieta gorie in

/ 16-8-1944 / Cate US7GP-2989 / 4005

1960 / 6454 / 1-1-1960

5-9-1944

/ 16-8-1944 US7GP-2989 / 4005

-4194

3 / 304

-9-1944

5-9-1944

/ 13-4-1945

-8-1944

9 / 4007 / 16

400-42A / 4068 / 13-9-1

0-194

/ 10-1

/ 13

tietabel /

/ 3044

4-2290 / 3131

1960 / 6454 / 1-1-1960

944 / 40

343

-LIB-

106G

/ 4005 / 16-8-1 290

US7GP-298

3 LIB-34

US7GP-2989

4-2

rie indica

106G-

944

/ 4005 / 16-8-1

/ 16-9-1944

194 5

/ Catego

US7GP-2989

400/74A / 3062

/ 16 400/74A / 3062

-4-

0/2 5-3-

/ 13

701

884 /

/ 40

LIB-34 106G-

290

Esri Nederland, Community Map Contributors 5

LEGENDA Geanalyseerde luchtfoto's

Aan de binnenkant van de contouren van de luchtfoto's zijn respectievelijk het sortienummer, het nummer van de luchtfoto en de datum van de opname van de desbetreffende luchtfoto weergegeven.

125

250

500

750

1.000 Meter

LUCHTFOTOCOLLAGE ers Am

eg ew s t r foo

ers Am

eg ew s t r foo

laan rgen dbe Zan

Mesda glaan

Huis ter Heide

Mesd aglaan

Bosch en Duin

rtseweg Amersfoo

eg nw Pa

weg Pan

A28

Di jn se lb ur

ge rla an

n erlaa elburg Dijns

v ule Bo

d ar

rd va ule Bo

weg Pan

g we Pan

e gw elin Krak

n rlaa rge elbu Dijns

r De D

eef

Dij ns elb u

rger

laan

eef De Dr

Esri Nederland, © OpenStreetMap contributors

Onderzoeksgebied

weg Pan

LEGENDA

Kr ak el in gw e

125

250

500

750

1.000 Meter

LUCHTFOTOANALYSE Mesda glaan

K K K

K K

laan rgen dbe Zan

Zandbergen K

g we tse r o fo ers Am

s Prin

osch en Duin

eg erw and Alex

K K

g we tse r o fo ers Am

s Prin

weg der xan Ale

eg ew s t r foo ers

nlaan berge Zand

Zwembad Dijnselburg

He ide

gerlaan Dijnselbur

d var ule Bo

K K

laan

g we Pan

weg Pan

Hu is ter

KK r urge selb Dijn

weg eling Krak

weg

rd va ule Bo

n rlaa rge elbu Dijns

r De D

Esri Nederland, © OpenStreetMap contributors; Esri Nederland, Community Map Contributors

eef

Shot

reef De D

LEGENDA Onderzoeksgebied

Spoorlijn, aanwezig 1945

Krater >2 meter

150

300

450

600 Meter

laan rgen dbe Zan

Mesda glaan

LUCHTFOTOANALYSE

Zandbergen

g we tse r o fo ers Am

s Prin

osch en Duin

eg erw and Alex

g we tse r o fo ers Am

s Prin

weg der xan Ale

eg ew s t r foo ers

nlaan berge Zand

weg

Zwembad Dijnselburg

d var ule Bo

weg eling Krak

r urge selb Dijn

laan

g we Pan

weg Pan

Hu is ter

He ide

gerlaan Dijnselbur

rd va ule Bo

Esri Nederland, © OpenStreetMap contributors

rd va ule Bo

n rlaa rge elbu Dijns

r De D

eef

Shot

reef De D

LEGENDA Onderzoeksgebied

Spoorlijn, aanwezig 1945

Krater >2 meter

150

300

450

600 Meter

2.17.2

Veranderingen na-conflictperiode

Er is ten bate van het vooronderzoek middels historische kaarten gezocht naar indicaties betreffende veranderingen na de conflictperiode. 9 Het onderzoeksgebied is in de huidige situatie geanalyseerd met behulp van Google Maps, Google Earth en Bing Maps. Uit een vergelijking van deze luchtfoto’s met historisch kaartmateriaal van www.topotijdreis.nl en historische luchtfoto’s blijkt dat de het terrein sinds de Tweede Wereldoorlog is ingericht als sportpark. Hierbij is, naast de aanleg van sportvelden, ook verharding gerealiseerd binnen het onderzoeksgebied. Inmiddels is het terrein niet meer in gebruik als sportpark. Op de volgende pagina zijn door middel van kaarten van verschillende jaartallen de veranderingen in het onderzoeksgebied weergegeven.

Het betreft hier geen onderzoek na-conflictperiode (hoofdstuk 3.4 van het CS-VROO d.d. februari 2021) maar een beknopte aanvulling op het vooronderzoek 1940-1945. 9

143000017-VO-02

Vooronderzoek OO Huis ter Heide West

NAOORLOGSE VERANDERINGEN

Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1945

Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1960

Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1980

Op het gebruik van deze data en services zijn van toepassing de Esri Nederland Terms of Use. U dient hiervan voor gebruik van de data en services kennis te nemen. Zodra u de data of services gebruikt of downloadt stemt u in met deze Terms of Use. De tiled services van de historische kaarten zijn vrij te gebruiken onder vermelding van bron:2021 Kadaster

LEGENDA

Onderzoeksgebied

125

250

500

750

1.000 Meter

3 3.1

CHRONOLOGIE RELEVANTE GEBEURTENISSEN Gebeurtenissentabel en gebeurtenissenkaart

AVG heeft geen feiten gevonden die bruikbaar zijn voor de afbakening van een verdacht gebied op ontplofbare oorlogsresten. De gebeurtenissentabel op de volgende pagina bevat de gevonden feiten die (mogelijk) betrekking hebben op het onderzoeksgebied en daarnaast een overzicht van de geraadpleegde luchtfoto’s. De in deze tabel verwerkte nummering correspondeert met de in de gebeurtenissenkaart verwerkte feiten.

143000017-VO-02

Vooronderzoek OO Huis ter Heide West

HISTORISCH FEIT Begindatum Einddatum

25-3-1944

Plaatsnaam

Locatie

Luchtfotoverkenning

3-9-1944

Bombardement

3-9-1944

Bombardement

13-9-1944

21-3-1945

Bombardement

Luchtfotoarchief

NCAP, sortie PP-110, foto 0081

Luchtfotoarchief

NARA, sortie US7GP-2989, foto's 4005 en 4007

Huis ter Heide

Op een kaart van het bombardement van 3 september 1944 is te zien dat er twee bominslagen en één blindganger in de buurt van het onderzoeksgebied terecht zijn gekomen.

Huis ter Heide

Omgeving Gerofabriek, Bergweg, Prins Alexanderweg en de Amersfoortseweg

Huis ter Heide

Kruising spoor en Amersfoortseweg

LIT11452_ 10

K22668 K22667

Onverdacht. De ingetekende kraters en blindganger bevonden zich buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied en hebben geen verdacht gebied binnen de begrenzing van het onderzoeksgebied tot gevolg.

Deze luchtfoto dekt het gehele onderzoeksgebied. Er zijn in of nabij het onderzoeksgebied geen aan de Tweede Wereldoorlog gerelateerde zaken op deze luchtfoto waargenomen.

Deze luchtfoto dekt de noordelijke helft van het onderzoeksgebied. Er zijn in of nabij het onderzoeksgebied geen aan de Tweede Wereldoorlog gerelateerde zaken op deze luchtfoto waargenomen.

Deze luchtfoto dekt het gehele onderzoeksgebied. Er zijn in of nabij het onderzoeksgebied geen aan de Tweede Wereldoorlog gerelateerde zaken op deze luchtfoto waargenomen.

Literatuur

T. Eversteijn Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945

Bombardement door Spitfires op Zeist. Getroffen werd de omgeving van de Gerofabriek, Bergweg, Prins Alexanderweg en de Amersfoortseweg.

Archieven

The National Archives, 2nd TAF Daily Logs

Deze luchtfoto dekt het gehele onderzoeksgebied. Er zijn in of nabij het onderzoeksgebied geen aan de Tweede Wereldoorlog gerelateerde zaken op deze luchtfoto waargenomen.

Deze luchtfoto dekt het gehele onderzoeksgebied. Er zijn (onder andere vanwege de lage kwaliteit van de foto) geen aan de Tweede Wereldoorlog gerelateerde zaken op deze luchtfoto waargenomen.

Deze luchtfoto dekt het gehele onderzoeksgebied. Er zijn in of nabij het onderzoeksgebied geen aan de Tweede Wereldoorlog gerelateerde zaken op deze luchtfoto waargenomen. Dit kan te maken hebben met het feit dat de luchtfoto bijna een half jaar na de bevrijding (en de laatste bombardementen in de omgeving) is vervaardigd.

Luchtfotoarchief

Archieven

NCAP, sortie 106G-LIB-343, foto 3044

De Telegraaf, d.d. 17-12-1993

Aan de Korte Bergweg in Huis ter Heide werd door het EOC een zware vliegtuigbom van 500 pond van Engelse makelij onschadelijk gemaakt. Het explosief werd tijdens rioleringswerkzaamheden blootgelegd.

Vooronderzoek OO Huis ter Heide West

Conclusie met motivatie

Onverdacht. De genoemde locaties bevinden zich buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied. Er is op de geraadpleegde luchtfoto's geen spoor van bomkraters binnen of net buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied waargenomen. Er is bovendien een kaart beschikbaar uit het gemeentearchief waarop de inslaglocaties zijn ingetekend. Hierop is ook een blindganger weergegeven. Zowel de ingetekende kraters als de blindganger bevonden zich buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied en hebben geen verdacht gebied binnen de begrenzing van het onderzoeksgebied tot gevolg.

Luchtfotoarchief

Universiteit Wageningen, afd. Speciale Collecties, sortie 16-2171, foto 1041

Korte Bergweg

Deze luchtfoto dekt het gehele onderzoeksgebied. Er zijn (onder andere vanwege de lage kwaliteit van de foto) geen aan de Tweede Wereldoorlog gerelateerde zaken op deze luchtfoto waargenomen.

Kadaster, sortie 106G-4832, foto 3052

Deze luchtfoto dekt het gehele onderzoeksgebied. Er zijn (onder andere vanwege de lage kwaliteit van de foto) geen aan de Tweede Wereldoorlog gerelateerde zaken op deze luchtfoto waargenomen.

Luchtfotoarchief

Huis ter Heide

Deze luchtfoto dekt de noordelijke helft van het onderzoeksgebied. Er zijn in of nabij het onderzoeksgebied geen aan de Tweede Wereldoorlog gerelateerde zaken op deze luchtfoto waargenomen. In tegenstelling tot vandaag de dag is er wel het spoor van de treinverbinding ZeistBilthoven zichtbaar ten oosten van het onderzoeksgebied.

Universiteit Wageningen, afd. Speciale Collecties, sortie 400-74A, foto 3062

Luchtfotoverkenning

Beschouwing luchtfoto

NCAP, sortie 400-0042A, foto 4068

15-5-1945

GIS GKnrs.

Luchtfotoarchief

143000017-VO-02

Gemeentearchief van Zeist, toegang 1024, inventarisnummer 1784

Luchtfotoverkenning

Melding m.b.t. OO

Omgeving Prins Alexanderweg

13-4-1945

17-12-1993

Kwaliteit Afwijking

D. Top, Soesterberg en omgeving in de oorlogstijd, p. 201

Archieven

AFBAKENINGSANALYSE

NCAP, sortie US7PH-GP-AA-884, foto 7010

Universiteit Wageningen, afd. Speciale Collecties, sortie 4-2290, foto's 3131 en 4033

10-10-1945

Omschrijving feit

Prins Alexanderweg Literatuur

Luchtfotoverkenning

21-3-1945

Naam/nummer

Huis ter Heide

Luchtfotoverkenning

15-3-1945

Bron

Den Dolder en Bosch en Duin komen er dit keer goed vanaf, maar in Huis ter Heide vallen klappen. Ook daar lijkt het er op dat één vliegtuig verantwoordelijk is voor alle bommen die er vallen. Ze ontploffen aan weerszijden van de Amersfoortscheweg; 4 exemplaren op het terrein van Zandbergen, 2 tegenover de Taveerne, waarvan de ene de villa treft van H.J.M. Simonis op Amersfoortscheweg 51. Op de Pr. Alexanderweg wordt het pand van bakker Vredendaal geraakt. Slachtoffers vallen er in Huis ter Heide gelukkig niet.

Luchtfotoverkenning

16-9-1944

OMSCHRIJVING FEIT

Luchtfotoarchief

Luchtfotoverkenning

16-8-1944

20-3-1945

Gebeurtenis

Luchtfotoverkenning

18-4-1944

20-3-1945

Tijdstip

LOCATIE

LIT29_179 5

TNA373

MD33

Horizontale afbakening

Verticale afbakening

GIS BBKnrs.

Onverdacht. De Korte Bergweg bevindt zich buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied.

GEBEURTENISSENKAART

L K22663

K22664

GA0355Z_156

GA0355Z_106 GA0355Z_165

K22665 K K35780

20200625 M 19991492

20030764

K35779

K K22666

GA0355Z_91

M 19793164

GA0355Z_89 GA0355Z_88 GA0355Z_90 GA0355Z_86

GA0355Z_87 K22668

K35778

GA0355Z_84

20002234

K22667 GA0355Z_92 K

LEGENDA

Onderzoeksgebied

GA0355Z_85

19932649

Krater afwerpmunitie

Melding met betrekking tot OO Luchtaanval Schadevermelding

M LIT29_1795

Inzet van EODD

Spoorlijn WO2

LIT29_1795

L MD33

20071103

20011177 20010889 M 20010884

19920711

De gebeurtenissen die op de gebeurtenissenkaart zijn ingetekend betreffen de gebeurtenissen uit de rapportage. Gebeurtenissen die in de archieven en literatuur zijn aangetroffen, maar overduidelijk niet het onderzoeksgebied betreffen zijn niet allemaal ingetekend. De gebeurtenissen buiten het onderzoeksgebied zijn daarentegen niet volledig. Nummers naast de symbolen op de kaart verwijzen naar de gebeurtenissen tabel in het vooronderzoek.

PROJECTNUMMER: TEKENINGNUMMER: FORMAAT: GETEKEND DOOR: DATUM: OPDRACHTGEVER: VOOR AKKOORD:

100 Meter 143000017 GK A2 Gijs den Braven 21-09-2022 mRO bv Menno Abee

K39844

K39873

K K39872

K39874 K39875 K

Esri Nederland, Community Map Contributors

Vestiging Kaatsheuvel: Vestiging Heijen: Veerweg 10 De Grens 7 5171 PW Kaatsheuvel 6598 DK Heijen 0416-700220 0485-802010

Email: eo@avg.eu Web: www.avg.eu

4 4.1 ◼ ◼ ◼ ◼ ◼

◼ ◼

BEOORDELING BRONNENMATERIAAL Indicaties voor explosieven in het onderzoeksgebied Er is in de meidagen van 1940 geen sprake geweest van grondgevechten in het onderzoeksgebied. Voorafgaand aan de bevrijding door de geallieerden was er geen sprake van grondgevechten in het onderzoeksgebied. In het onderzoeksgebied waren geen militaire objecten aanwezig. Er zijn geen militaire vliegtuigen in het onderzoeksgebied gecrasht. Ter plaatse van het onderzoeksgebied is geen sprake geweest van vliegtuigbeschietingen, noodafworpen en bombardementen. Er zijn in de omgeving van het onderzoeksgebied bommen neergekomen, maar AVG heeft geen aanwijzingen gevonden dat er bommen in het onderzoeksgebied terecht zijn gekomen. Het onderzoeksgebied heeft niet geleden onder gevechtshandelingen. Er zijn in het verleden geen ontplofbare oorlogsresten in het onderzoeksgebied geruimd.

Op basis van de beschikbare feiten zijn er geen indicaties beschikbaar waaruit blijkt dat er mogelijk ontplofbare oorlogsresten in het onderzoeksgebied aanwezig zijn.

4.2 ◼

◼

Leemten in kennis bronnenmateriaal Bij een historisch onderzoek kan nooit een volledig overzicht van alle bronnen worden verkregen. Er is bij dit onderzoek gebruik gemaakt van een bronnenselectie. Getuigen die meer kunnen vertellen over munitiedumpingen, vliegtuigcrashes en bombardementen kunnen ondertussen zijn overleden. Luchtfoto’s van de Royal Air Force geven doorgaans een betrouwbare indicatie betreffende de vraag of er mogelijk ontplofbare oorlogsresten in het onderzoeksgebied aanwezig zijn. Luchtfoto’s geven altijd een momentopname weer. Er kunnen voor, na en tussen verschillende opnamedata ontplofbare oorlogsresten in het onderzoeksgebied zijn terechtgekomen. Het is, vanwege getroffen camouflagemaatregelen, maar zeer de vraag of alle geschutopstellingen etc. op luchtfoto’s kunnen worden teruggevonden. De ruimrapporten van de EODD kennen hun beperkingen voor wat betreft de nauwkeurigheid van de vindplaatsbeschrijvingen. Het is niet altijd mogelijk om exact aan te geven waar de ontplofbare oorlogsresten werden aangetroffen. Deze munitie is bovendien geruimd. Dergelijke beperkingen zijn er ook bij andere geraadpleegde bronnen, zoals bijvoorbeeld documenten uit de gemeentearchieven. Er kan alleen een op ontplofbare oorlogsresten verdacht gebied worden afgebakend met behulp van concrete locatiebeschrijvingen.

143000017-VO-02

Vooronderzoek OO Huis ter Heide West

4.3

Soort, verschijningsvorm en aantallen

De soort, aantallen ontplofbare oorlogsresten en verschijningsvorm zijn in deze niet van toepassing vanwege het ontbreken van feitelijk bewijs voor de vermoedelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten.

4.4

Horizontale en verticale begrenzing verdacht gebied

De horizontale en verticale begrenzing zijn in deze niet van toepassing vanwege het ontbreken van feitelijk bewijs voor de vermoedelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten.

4.5

Bodembelastingkaart

Op basis van de beoordeelde feiten is geconcludeerd dat er geen indicaties zijn voor de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten in het onderzoeksgebied. Derhalve is het onderzoeksgebied niet verdacht op de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten. De bodembelastingkaart is weergegeven op de hierop volgende pagina.

143000017-VO-02

Vooronderzoek OO Huis ter Heide West

458200

BODEMBELASTINGKAART

458100

Esri Nederland, Community Map Contributors LEGENDA

457700

457800

457900

458000

Onderzoeksgebied

Alleen oorlogshandelingen in of nabij het onderzoeksgebied zijn afgebakend.

457600

Nummers naast de symbolen op de kaart verwijzen naar de gebeurtenissen tabel in het vooronderzoek.

457500

143000017 BK A2 Gijs den Braven 22-09-2022 mRO bv Menno Abee

457400

PROJECTNUMMER: TEKENINGNUMMER: FORMAAT: GETEKEND DOOR: DATUM: OPDRACHTGEVER: VOOR AKKOORD:

100 Meter

457300

Esri Nederland, Community Map Contributors

145200

145300

145400

145500

145600

145700

145800

145900

146000

146100

146200

146300

146400

Vestiging Kaatsheuvel: Vestiging Heijen: Veerweg 10 De Grens 7 5171 PW Kaatsheuvel 6598 DK Heijen 0416-700220 0485-802010

Email: eo@avg.eu Web: www.avg.eu

5 5.1

CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN Conclusie

AVG heeft in opdracht van mRO b.v. een vooronderzoek ontplofbare oorlogsresten uitgevoerd voor het onderzoeksgebied Huis ter Heide West. Op basis van de beoordeelde feiten is geconcludeerd dat er geen indicaties zijn voor de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten in het onderzoeksgebied. Derhalve is het onderzoeksgebied niet verdacht op de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten. Wij adviseren mRO b.v. om dit vooronderzoek ter kennisgeving te delen met de gemeente Zeist.

5.2

Advies vervolgtraject

AVG adviseert mRO b.v. om de werkzaamheden onder reguliere condities uit te voeren. De kans op het aantreffen van ontplofbare oorlogsresten is net zo groot als de gemiddelde kans op het aantreffen van ontplofbare oorlogsresten op als ‘onverdacht’ aangemerkte locaties in de rest van Nederland. Grondroerende werkzaamheden kunnen in het onderzoeksgebied op reguliere wijze worden uitgevoerd en een vooronderzoek na-conflictperiode (hoofdstuk 3.4 van het CS-VROO d.d. februari 2021) is daarom niet van toepassing, zie de tekening BBK-D1.

143000017-VO-02

Vooronderzoek OO Huis ter Heide West

BIJLAGEN

6.1

Bronnenlijst

6.1.1 ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼

Explosieven Opruimings Dienst Defensie te Soesterberg / Semi-Statisch Informatiebeheer te Rijswijk Bedrijfsarchief AVG Bundesarchiv-Militärarchiv Freiburg Gemeentearchief Zeist Imperial War Museums te Londen Kadaster te Zwolle Koninklijke Bibliotheek te ’s-Gravenhage Laurier Military History Archive (LMH), Waterloo (Canada) Library and Archives Canada te Ottawa Luftbilddatenbank te Estenfeld Nationaal Archief te ‘s-Gravenhage National Archives and Records Administration te Washington DC Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie te Amsterdam Nederlands Instituut voor Militaire Historie te ’s-Gravenhage Provinciaal Archief / Utrechts Archief Universiteit Wageningen, afdeling Speciale Collecties The National Archives te Londen

6.1.2 ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼

Archieven en overige instanties

Literatuur

Amersfoort, H., en P. Kamphuis (red.), Mei 1940. De strijd op Nederlands Grondgebied (’s-Gravenhage 2005) Brongers, E.H., De gebroken vleugel van de Duitse adelaar: inventarisatie van de Duitse verliezen in de luchtoorlog van mei 1940 boven Nederland (Soesterberg 2010) Foreman, J., The Fighter Command War Diaries: July 1944 to May 1945 (2004) Grimm, P., Verloren luchtruim. De geallieerde luchtoperaties boven Nederland in mei 1940 (Lichtenvoorde 2021) Huurman, C., Het spoorwegbedrijf in oorlogstijd 1939-1945 (’s-Hertogenbosch 2001) Klep, C. en B. Schoenmaker (red.), De bevrijding van Nederland 1944 – 1945. Oorlog op de flank (Den Haag 1995) Koopman, H., Vergeltungswaffen in Nederland. De inzet van V.1, V.2 & V.4 vanaf Nederlands grondgebied (Utrecht 2018) Meijers, A., Achtung Minen – Danger Mines. Het ruimen van landmijnen in Nederland 1940-1947 (Soesterberg 2013) Middlebrook, M., en C. Everitt, The Bomber Command War Diaries. An Operational Reference Book, 1939-1945 (Suffolk 1985) Molenaar, F. J., De luchtverdediging in de meidagen van 1940. Deel 1 en deel 2 (’sGravenhage 1970) Nierstrasz, V.E., De operatiën van het veldleger en het Oostfront van de Vesting Holland, mei 1940 ('s-Gravenhage 1955) Top, D., Soesterberg en omgeving in de oorlogstijd (Alphen aan den Rijn 1995)

143000017-VO-02

Vooronderzoek OO Huis ter Heide West

◼ ◼ ◼

Veenstra, S.L., In de schaduw van de glorie: overzicht van vliegtuigbergingen in Nederland: 1960-1977 (Zutphen 1992) Woensel, J. van, Vrij van Explosieven. De geschiedenis van het EOCKL en zijn voorgangers 1944-2004 (Amsterdam 2004) Zwanenburg, G.J., En nooit was het stil….Kroniek van een Luchtoorlog. Deel 1 & 2 (’s-Gravenhage 1990/1992)

6.1.3 ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼

https://www.archieven.nl/nl/ http://www.avg.eu https://beeldbankwo2.nl/nl/ https://www.delpher.nl/ http://www.echodelta.net/mbs/eng-translator.php http://www.explosievenopsporing.nl https://www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/ https://www.iwm.org.uk/collections https://www.oorloginblik.nl https://nimh-beeldbank.defensie.nl/beeldbank https://www.tracesofwar.nl/ http://www.vergeltungswaffen.nl http://verliesregister.studiegroepluchtoorlog.nl

6.1.4 ◼

Websites

Overig

T. Eversteijn, Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 - 5 mei 1945 (2003)

143000017-VO-02

Vooronderzoek OO Huis ter Heide West

6.2

Certificaat vooronderzoek en risicoanalyse

143000017-VO-02

Vooronderzoek OO Huis ter Heide West

6.3

Motivatie luchtfotobestelling

In bepaalde gevallen zijn er geen luchtfoto’s besteld. Dit wordt als volgt gemotiveerd: ◼ ◼

◼ ◼ ◼

◼ ◼

◼

Indien er geen kwalitatief goede luchtfoto’s beschikbaar zijn van (kort) voor/na een gebeurtenis Bij schermutselingen en kleinschalige grondgevechten, waarbij er enkel schotenwisselingen met klein kaliber munitie hebben plaatsgevonden en/of waarbij het gebruik van (grotere kalibers) geschutmunitie achterwege is gebleven Bij beschietingen met vliegtuigboordwapenmunitie. Inslagen van vliegtuigboordwapenmunitie zijn niet waarneembaar op luchtfoto’s Bij uit schriftelijke bronnen globaal bekende of niet/onvoldoende herleidbare bombardementen Indien reeds bekend is dat een gebied door meerdere (zware) bombardementen is getroffen, dan worden er luchtfoto’s van de begin- en eindsituatie na het laatste bombardement besteld Bij bombardementen met kleine (cluster-)bommen, zoals de SD1, de SD2 en staafbrandbommen. Inslagen van kleine bommen zijn niet waarneembaar op luchtfoto’s Bij schadevermeldingen op basis waarvan de aard van de schade niet kan worden herleid of waarbij niet bekend is door welk type ontplofbare oorlogsresten deze werd veroorzaakt, alsmede het ontbreken van de gegevens over de locaties waar de munitie is neergekomen. Indien de aard van de schade wel herleidbaar is, dan dient deze bron te worden geverifieerd middels een andere bron.

Bij noodlandingen van militaire vliegtuigen, omdat deze toestellen inmiddels zijn verwijderd Bij vliegtuigcrashes waarvan de locaties niet direct herleidbaar zijn naar het onderzoeksgebied, omdat er alleen een plaats- of een straatnaam wordt genoemd. Indien de locatie herleidbaar is, dan wordt alleen een luchtfoto’s van vlak na de gebeurtenis gebruikt, indien op latere foto’s geen waarneming kan worden gedaan Bij opgeblazen bruggen en kunstwerken waarvan de locaties reeds uit (geschreven) bronnen bekend zijn Gevechtshandelingen waarvan de (geschreven) bronnen, niet zijnde de luchtfoto’s, afdoende duidelijkheid verschaffen over de door een gevechtshandeling getroffen locatie, waardoor er een afbakening kan worden toegepast Indien er een aan ontplofbare oorlogsresten gerelateerde waarneming door middel van de luchtfotoanalyse wordt gedaan, zonder dat er een koppeling met een geschreven bron kan worden gemaakt, dan worden geen extra luchtfoto’s ingekocht om de dag of periode van de gevechtshandeling vast te kunnen stellen

Wanneer er sprake is van de aanleg van militaire objecten, zoals stellingen, wapenopstellingen, loopgraven, verdedigingswerken, munitie-opslaglocaties, militaire kampementen en tankgrachten, dan wordt dit niet beschouwd als gevechtshandelingen, maar verdedigende maatregelen. In dit geval is het wenselijk om over luchtfotomateriaal van de eindsituatie te beschikken, dat wil zeggen: het moment waarop verdedigende maatregelen zijn getroffen. Bij grondgevechten in een gebied dat gedurende een langere periode aan het front heeft gelegen, zoals bijvoorbeeld het Maasfront en het Betuwefront, wordt op de volgende wijze de luchtfotoselectie toegepast: de frontperiode wordt in zijn geheel bezien, waarbij de

143000017-VO-02

Vooronderzoek OO Huis ter Heide West

begin- en einddatum van de frontperiode leidend zijn bij het bestellen van luchtfoto’s. Het uitgangspunt is dat de totale weerslag van de strijd het beste zichtbaar is op luchtfoto’s van na de gevechten.

143000017-VO-02

Vooronderzoek OO Huis ter Heide West

6.4 Afkortingenlijst Afkorting

Betekenis

2nd TAF

Second Tactical Air Force

ABTA

All Bombs in Target Area

ARTA

All Rockets in Target Area

A/C

Aircraft

D/H

Direct Hit

Flight Officer

Jabo

Jachtbommenwerper

Kkm

Klein kaliber munitie

Lbs.

Ponden

MET

Military Enemy Transport

N/M

Near Miss

NRO

No Results Observed

NYR

Not Yet Returned

Ontplofbare Oorlogsresten

PAG / Pag.

Pantser Afweer Geschut

Rly.

Railway

R/P

Rockets

Target Area

143000017-VO-02

Vooronderzoek OO Huis ter Heide West

6.5 Wijze benadering archiefbronnen De wijze waarop archiefbronnen zijn benaderd, is hieronder beschreven: ◼

◼

Heeft er een fysiek bezoek plaatsgevonden; en zo ja, wanneer en door wie? Ja, voor alle archieven heeft er een fysiek bezoek plaatsgevonden, tenzij het archief reeds gedigitaliseerd was. Dit geldt voor het online krantenarchief Delpher, alsmede de toegangen 409 en 575 van het NIMH. Is een database met eerder verworven informatie uit een archief geraadpleegd? Indien alle relevante stukken uit een archief reeds in bezit zijn, is er een (GIS) database van de uitwerkingen geraadpleegd. Is enkel de website van de archiefbewaarplaats geraadpleegd? Nee, in geen van de gevallen is enkel de website van de archiefbewaarplaats geraadpleegd. Heeft de organisatie de bron zelf benaderd, of is dit uitbesteed aan derden - en zo ja, aan wie? De organisatie heeft de bron zelf benaderd. Zijn van de archiefbewaarplaats enkel telefonische inlichtingen verkregen? Nee, er heeft fysiek bezoek van de archiefbewaarplaatsen plaatsgevonden, tenzij de archieven reeds gedigitaliseerd zijn en de stukken via het internet kunnen worden ingezien. Is de bron op een andere wijze benaderd? Nee, dit is niet van toepassing.

143000017-VO-02

Vooronderzoek OO Huis ter Heide West

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14326153/1