23RV034# Jaarrekening 2022 (gestempeld)
Tekst van het document
2017
2018 Zeist
2019
2020
2021
Nederland
Duiding: De trend in Zeist volgt het landelijk gemiddelde, waarbij Zeist af en toe wat lager scoort.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
77
Jongeren met delict voor de rechter
Kinderen in een uitkeringsgezin
Personen met een bijstandsuitkering
% 12 t/m 21 jarigen
% kinderen tot 18 jaar
Aantal per 10.000 inwoners
Het percentage jongeren (12 t/m 21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen.
Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering rond moet komen. Bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt.
Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand en de Participatiewet. De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen.
1,5 1
8
500
6
400 300
4 0,5
200
2
0
100
0 2017
2018 Zeist
2019
2020
2021
Nederland
0 2017
2018 Zeist
Duiding: Zowel voor Zeist als Nederland ligt deze indicator de afgelopen jaren stabiel op 1%.
2019
2020
2021
Nederland
Duiding: Zeist volgt hierin de landelijke trend en scoort constant net iets lager op deze indicator.
2017
2018 Zeist
2019
2020
2021
Nederland
Duiding: Zeist volgt hierin de landelijke trend en scoort constant net iets lager op deze indicator.
Lopende re-integratievoorzieningen Aantal per 10.000 inwoners (15 – 64 jaar) Het aantal re-integratievoorzieningen, per 10.000 inwoners (15-64 jaar)
400 300 200 100 0 2019
2020 Zeist
2021
2022
Nederland
Duiding: Zeist scoort de laatste jaren structureel hoger op deze indicator. De cijfers van 2022 zijn voorlopige cijfers.
Jaarstukken 2022 – Gemeente Zeist
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
78
Programma 8
Samen aan de slag voor het klimaat
We willen in Zeist een zo goed mogelijk leefklimaat om een goed leven voor iedereen mogelijk te maken en te houden. We willen een gemeente zijn waar activiteiten niet ten koste gaan van de aarde, zodat we haar in goede staat doorgeven aan volgende generaties. Participatie speel hierin een belangrijke rol. Zo hebben inwoners meegedacht in meedenksessies over de actualisatie van de Routekaart Nieuwe Energie: zo bouwen we aan een krachtig partnerschap voor de energietransitie. Ook zijn monumenteigenaren betrokken en geïnformeerd over de mogelijkheden voor verduurzamen van monumenten, met zorg voor het cultureel erfgoed. Meer dan 100 eigenaren kwamen naar de duurzame monumentendagen. In het kader van Vollenhove Vooruit zijn eind december 2022 alle 728 woningen van de L-Flat in Vollenhove afgesloten van het ‘kookgas’. Alle bewoners koken intussen op inductie.
Programma in het kort: Verbonden Partijen:
ODRU Afval Verwijdering Utrecht (AVU) RMN
Totaal lasten:
€ 15.944.000 (8,3 % van het totaal)
Totaal baten:
€ 16.169.000
Energiearmoede was een nieuw thema dit jaar. Hoewel het al langer bestaat, is de ernst en urgentie, waarmee het in 2022 inwoners en bedrijven heeft geraakt, enorm. Samen met de partners van het breed minimanetwerk is een aanpak opgesteld om zoveel mogelijk armoede rondom energie te voorkomen. Er is een pilot uitgevoerd, waarin energiemaatjes inwoners helpen om energiearmoede te voorkomen. Ook is in samenwerking met Kringloop Zeist ingezet op voorlichting voor laaggeletterden en op het verstrekken van gratis gordijnen. Daarnaast was er volop beweging in de samenleving rondom het thema energie: buren helpen buren en zoeken naar klein collectieve oplossingen. Zoals het samen inkopen van warmtepompen of het slaan van een kleine collectieve warmtebron. Vanuit de gemeente zien we dit als een belangrijke ontwikkeling voor de energietransitie en onderzoeken we hoe we dit kunnen faciliteren en versterken.
Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? Doel 1. In Zeist verkleinen we onze collectieve voetafdruk.
Actie 1. We stimuleren samen met partners (U16, provincie, Stichting Energie Zeist) inwoners en ondernemers om kleine en grote energiebesparende maatregelen te nemen. We subsidiëren Stichting Energie Zeist voor het ondersteunen van inwoners en bedrijven bij het verduurzamen van hun panden. 2. We vertalen de doelstelling om tot 2030 33% van onze energievraag te reduceren (t.o.v. 2016) naar een besparingsstrategie. We brengen in kaart wat we nu al doen, wat we weten van de effecten en welke aanvullende acties voor di doelstelling nodig zijn. We bouwen hierbij voort op de besparingsacties voor kopers en huurders in samenwerking met Mijn Groene Huis, zoals collectieve inkoopacties en advies.
Jaarstukken 2022 – Gemeente Zeist
Beoogd Resultaat Status Berap’s Status JR 1e Berap • De energievraag in de gemeente laat een dalende trend zien (algemeen resultaat voor doelstelling 1). • Steeds meer inwoners en ondernemers weten de weg naar Mijn Groene Huis of Mijn Groene Bedrijf (de labels van Stichting Energie Zeist) te vinden. • De besparingsopgave uit de routekaart Nieuwe Energie is vertaald naar een besparingsstrategie tot 2030. • De uitvoering van de besparingscampagne 2e Berap heeft minimaal 4.000 inwoners bereikt en gestimuleerd tot het nemen van energiebesparende maatregelen in hun woning. • Op minimaal 2 bedrijvenparken in Zeist is een werkgroep Verduurzaming actief. • De deelnemende bedrijven behalen gemiddeld 25% CO2 reductie (besparing en opwek).
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Toelichting n.v.t.
79
Doel 1. In Zeist verkleinen we onze collectieve voetafdruk. (Vervolg)
Actie 3. We geven vervolg aan de in 2021 gestarte ‘Collectieve bedrijvenaanpak’, waarbij we bedrijven op bedrijvenparken uitnodigen om samen een verduurzamingsslag te maken. De aanpak richt zich op het ondersteunen van een collectieve aanpak en de vertaling daarvan naar de omschakeling op LED, isoleren en zon op dak. We ontwikkelen een aanpak voor het verduurzamen van monumenten. 4. Als gemeente geven we zelf het goede voorbeeld. We volgen onze duurzame meerjaren onderhoudsplanning, gaan verder met verduurzaming en het aardgasvrij maken van onze gebouwen en doen ervaring op met nieuwe technieken.
Beoogd Resultaat Status Berap’s Status JR • Monumenteigenaren zijn geïnformeerd over de 1e Berap mogelijkheden voor verduurzamen van monumenten. • De gemeentelijke regelgeving is waar mogelijk vereenvoudigd. • Het onderhoud aan gemeentelijke gebouwen loopt op schema volgens de Duurzame Meerjaren Onderhoudsplanning. • Een verdere vermindering van de Co2 uitstoot van ons energieverbruik en waar mogelijk een aardgasvrije kernvastgoedportefeuille in 2030 2e Berap
Toelichting n.v.t.
2. Alle inwoners van Zeist houden ook op de lange termijn toegang tot betaalbare warmte en energie.
1. We gaan aan de slag met de eerste buurtverkenningen in het kader van de Transitievisie Warmte (o.a. Arnhemse Bovenweg, Den Dolder Noord, Vollenhove, Austerlitz en Staatsliedenkwartier). Samen met inwoners en andere stakeholders onderzoeken we alternatieve manieren om huizen en andere gebouwen te verwarmen, als opmaat naar de eerste wijkuitvoeringsplannen. 2. De kwartiermaker voor ‘Energiek Vollenhove’ (de duurzame pijler van het integrale programma Vollenhove Vooruit) stelt samen met stakeholders een plan op om in Vollenhove voor 2035 van het aardgas af te gaan. Dit gebied is bij uitstek geschikt voor een collectieve warmteoplossing. Ter ondersteuning bij de transitie stellen we aan de huidige bewoners van de L-flat een pannenset en kooktoestel beschikbaar, worden er kookworkshops (inductie) gehouden en geven we voorlichting over energiebesparing en verduurzaming. Tevens nemen we deel aan Citydeal Energieke wijken.
• Vijf buurtverkenningen zijn gestart. • Er ligt een door stakeholders gedragen plan van aanpak voor het toewerken naar een aardgasvrij Vollenhove. • Kookgas is uit de L-flat na afronding van de renovatie begin 2023 door Woongoed. • De rapportage over de gebiedsverkenning A12/spoorzone is met de gemeenteraad besproken. Er zijn afspraken gemaakt over de vervolgstap. • De toename van zonnepanelen op (grote) daken stijgt met minimaal 5000 panelen. • De deelname aan de collectieve actie ‘Zon op dak’ van Mijn Groene Huis is met 25% gestegen. • Samen met de duurzame energie coöperatie (DECZ) en Mijn Groene Bedrijf is een actieplan Grote Daken opgesteld.
Er is nog geen duidelijkheid over de kansrijkheid van aardwarmte. Het landelijk onderzoek zal nog één of twee jaren duren. De besluitvorming over de route naar een aardgasvrij Vollenhove wacht hierop. De groei in zonnepanelen op bedrijfsdaken wordt gehinderd door de netcongestie. Wel wordt er creatief gezocht naar oplossingen.
Jaarstukken 2022 – Gemeente Zeist
1e Berap
2e Berap
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
80
Doel 2. Alle inwoners van Zeist houden ook op de lange termijn toegang tot betaalbare warmte en energie. (Vervolg)
3. Een krachtig partnerschap met inwoners en bedrijven in het samen vormgeven aan de transitie naar een duurzaam Zeist.
Actie 3. We onderzoeken de kansrijkheid van de in de RES 1.0 genoemde zoeklocaties voor zonnevelden en windenergie. 4. We stimuleren het benutten van de potentie zon op dak. Samen met Mijn Groene Huis en andere partners zetten we in op 2022 als ‘jaar van het dak’. 5. We werken samen in de U16 en met andere partners aan de energietransitie. 6. We actualiseren de routekaart Nieuwe Energie. We betrekken daarbij de monitorgegevens, actuele ontwikkelingen en input vanuit de samenleving. We zijn alert op koppelkansen en het benutten van eventuele subsidiemogelijkheden. 1. We actualiseren de uitvoeringsagenda van de Brede Milieuvisie en verhelderen de inzet vanuit de gemeente op de verschillende doelen uit de visie. We hebben daarbij aandacht voor de samenhang tussen de energietransitie, biodiversiteit en de circulaire economie. We stimuleren het netwerk van Samen Duurzaam Zeist om op alle doelen van de Brede Milieuvisie actief te zijn. 2. We zoeken actief de samenwerking op met relevante stakeholders en bedrijven. Zo werken we nauw samen met de woningcorporaties, onderhouden we contact met een netwerk van grote bedrijven in Zeist en belangengroepen en stimuleren we netwerkvorming.
Jaarstukken 2022 – Gemeente Zeist
Beoogd Resultaat Status Berap’s Status JR 1e Berap • Samen met Samen Duurzaam Zeist is een collectieve actie voor Sedumdaken uitgevoerd. • Er is een vastgesteld uitvoeringsprogramma RES 1.0. Er is een procesplanning voor de voorbereiding van RES 2.0 (besluitvorming zomer 2023). • Er is helderheid over waar de onderzoeksboring van EBN naar aardwarmte landt. Indien dit op het grondgebied van Zeist is, is een helder besluit genomen over de 2e Berap voorwaarden waaronder wij als gemeente hieraan mee kunnen werken. • De routekaart Nieuwe Energie is geactualiseerd. • Inwoners hebben meegedacht over hoe we samen werken aan de energietransitie in Zeist
Toelichting Zie hierboven
• De uitvoeringsagenda van de Brede Milieuvisie is geactualiseerd, met name op de thema’s circulaire economie en biodiversiteit. Het is helder waar de gemeente zelf initiatief op neemt. • Er zijn afspraken met Samen Duurzaam Zeist over hoe we samenwerken aan de doelen van de Brede Milieuvisie. • De duurzaamheidsdoelen van de gemeente zijn breed bekend en de bereidheid om hier aan bij te dragen neemt toe (meting door burgerpeiling).
Samenwerkingsafspraken met Samen Duurzaam Zeist zijn herijkt. De actualisatie van de Brede Milieuvisie is opgenomen in het coalitieakkoord, maar qua planning doorgeschoven naar 2023. Er is geen burgerpeiling uitgevoerd, waardoor er geen nieuwe data over betrokkenheid of bereik zijn.
1e Berap
2e Berap
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
81
Doel 4. Een klimaatbestendige en waterrobuuste leefomgeving.
Actie 1.
2.
5. Alle inwoners van Zeist gaan zorgvuldig om met grondstoffen, restafval wordt tot een minimum beperkt.
Beoogd Resultaat We richten onze leefomgeving • Onze leefomgeving wordt beter bestand tegen waterrobuust in. Hierbij houden extreme neerslag en langdurige droogte. we rekening met extreme • Onze leefomgeving wordt beter bestand tegen neerslag en langdurige droogte. hitte. Dit doen we door in de openbare ruimte conform Klimaatbestendig Zeist hemelwater van de riolering af te koppelen en te infiltreren in de bodem. Onze inwoners stimuleren we om ook zelf aan de slag te gaan met het klimaatadaptief inrichten van hun eigen omgeving. In de openbare ruimte realiseren we meer schaduw, conform Klimaatbestendig Zeist.
1. We ronden het project ‘Afval scheiden; de volgende stap’ af en zorgen voor goede faciliteiten om afvalstromen apart te houden. 2. We voeren een voorrijdtarief in voor het ophalen van grofvuil. 3. N.a.v. de actualisatie van de uitvoeringsagenda van de Brede Milieuvisie wordt er gestart met het opstellen van een circulaire agenda voor de gemeente.
Jaarstukken 2022 – Gemeente Zeist
Status Berap’s Status JR 1e Berap
2e Berap
1e Berap • Het scheidingspercentage huishoudelijk afval neemt toe. • Het aantal kilo restafval per inwoner neemt af. • De mogelijkheden voor afvalscheiding bij hoogbouw is toegenomen. • Een betere afvalscheiding (en daardoor kostenbesparing), omdat mensen hun spullen vaker zelf wegbrengen naar het 2e Berap Recyclingstation. Ook de gemeentelijke kosten voor het ophalen van grofvuil nemen af. • Er is gestart met een verdieping op de rol van de gemeente bij het stimuleren van een circulaire economie.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Toelichting Binnen uitvoeringsprojecten van BOR wordt zoveel mogelijk invulling gegeven aan de ambities. Tegelijkertijd blijken maatregelen vaak kostbaar(der), waardoor ambities niet altijd haalbaar zijn binnen begroot budget. Daarnaast zetten we in op het vergroenen van zinloze verharding en het stimuleren van particulieren, bedrijven en scholen m.b.t. afkoppelen en vergroenen. Hierin zijn we ook afhankelijk van de medewerking van derden.
n.v.t.
82
Doel Actie 6. Een goede milieukwaliteit 1. We zorgen voor zorgvuldige uitvoering en een gezonde van milieutaken zoals: leefomgeving voor onze a. Bedrijfscontroles, toezicht en inwoners. handhaving b. Uitvoering wettelijke bodemtaken c. Milieuadvisering bij ruimtelijke ontwikkelingen d. Milieuklachten afhandelen 2. Aan rioleringszorg geven we uitvoering conform het nog vast te stellen verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2022 – 2026. Riolering die aan het einde van de technische levensduur is, wordt vervangen. 3. Op het moment dat er wordt gewerkt in de openbare ruimte, onderzoeken we de mogelijkheden voor het afkoppelen van hemelwater van de riolering. Bij vervanging van riolering leggen we direct een gescheiden stelsel voor afvalwater en hemelwater aan. Hemelwater infiltreert dan bij voorkeur in de bodem.
Beoogd Resultaat Status Berap’s Status JR 1e Berap • Bedrijven houden zich aan de milieueisen. • Bestaande bodemvervuilingen worden beheerd en gesaneerd en nieuwe vervuilingen worden voorkomen. • Kansen worden tijdig gesignaleerd en waar mogelijk verzilverd. • Door goede rioleringszorg behouden we de kwaliteit van onze riolering. • Door hemelwater af te koppelen kunnen we de het grondwater aanvullen. Daarmee zijn we beter bestand tegen tijden van (langdurige) 2e Berap droogte.
Toelichting n.v.t.
Wat heeft het gekost? RAAD08 SAMEN AAN DE SLAG VOOR HET KLIMAAT
(bedragen x € 1.000) Begroting na Realisatie 2021 Begroting 2022 wijziging 2022 Realisatie 2022 V/N Verschil 3.664 4.218 4.258 4.153 V 105 5.687 5.936 5.950 6.130 V 180 2.023 1.719 1.692 1.977 V 285
720 RIOLERING
L B S
730 AFVAL
L B S
8.432 9.902 1.470
7.372 9.475 2.103
7.169 9.475 2.306
7.592 9.540 1.948
N V N
423 65 358
740 MILIEUBEHEER
L B S
4.342 405 -3.937
4.119 157 -3.962
5.342 1.591 -3.751
4.199 460 -3.739
V N V
1.143 1.131 12
Totaal
L B S
16.438 15.994 -443
15.709 15.568 -141
16.769 17.016 247
15.944 16.130 186
V N N
825 886 61
Jaarstukken 2022 – Gemeente Zeist
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
83
Belangrijkste oorzaken van het verschil ten opzichte van de begroting: Onderdeel Product Res Toel Bedrag V/N Groot onderhoud riool 7.2 1 A 205.048 V Onderzoekskosten riool 7.2 93.688 N Onderhoud pompgemalen 7.2 32.845 V Voorziening egalisatie rioolheffing 7.2 2 912 V Baten rioolrecht 7.2 B 128.205 V Riolering kapitaallasten 7.2 29.500 V Diverse kleine afwijkingen 7.2 17.616 N Totaal Riolering 7.2 285.207 V RMN afvalinzameling 7.3 3 C 184.674 V Illegale dumpingen afval 7.3 90.847 V Voorziening egalisatie afvalstoffenheffing 7.3 1 709.950 N Opbrengst afvalstoffenheffing 7.3 77.407 V Diverse kleine afwijkingen 7.3 1.227 N Totaal Afval 7.3 358.248 N Onderdeel Product Res Toel Bedrag V/N Duurzaamheidsprogramma 7.4 4 74.060 N Externe adviesering ODRU 7.4 96.933 V Energie verbruik op groen (Vollenhove Vooruit) 7.4 5 25.180 N Diverse kleine afwijkingen 7.4 14.466 V Totaal Millieubeheer 7.4 12.159 V Saldo programma 60.882 N Verschillen t.o.v. begroting in toevoegingen (N) en onttrekkingen (V) aan reserves via prog. 10 Reserve meerjarig onderhoud kapitaalgoederen 1 6.588 N Algemene reserve met inkomensfunctie 2 230.653 N Reserve Gevolgen corona 3 400.000 V Reserve Duurzaamheid 4 43.257 V Reserve RIOZ gelabeld deel Vollenhove Vooruit 5 25.180 V Saldo programma na mutaties reserves 170.314 V
Jaarstukken 2022 – Gemeente Zeist
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
84
Toelichting op het exploitatieresultaat A. Groot onderhoud riool € 205.000 voordelig Met name de stelpost klimaatadaptatie is nog niet volledig ingevuld in 2022. Dit geeft een voordeel van € 153.000. Daarnaast zijn er enkele andere zaken niet uitgevoerd. Het voordeel wordt gestort in de egalisatievoorziening riolering. Hier is nog steeds geen saldo beschikbaar, in verband met tekorten uit eerder jaren. B. Baten Rioolrecht € 128.000 voordelig De opbrengsten van de rioolheffing zijn € 128.000 positiever dan begroot. Het bedrag wordt gestort in de egalisatievoorziening riolering. Hier is nog steeds geen saldo beschikbaar, in verband met tekorten uit eerder jaren. C. RMN afvalinzameling € 185.000 voordelig De afrekening op basis van de voorlopige jaarrekening 2022 geeft een flink positief resultaat. De oorzaak hiervan is met name een positief resultaat van de AVU op het onderdeel oud papier. Hiernaast zijn investeringen bij RMN achtergebleven, waardoor een positief resultaat op de kapitaallasten is ontstaan. Er is een bedrag van € 940.000 gestort in de egalisatievoorziening afvalstoffenheffing. Dit bedrag zal via het tarief van de komende jaren weer worden teruggegeven aan de inwoners.
Conform de zienswijze die Zeist heeft ingebracht bij de RMN begroting, is er bij de begrotingswijziging 2022.2 € 400.000 extra lasten doorberekend in 2022, vanwege vertraging bij invoering van de VANG maatregelen. Deze vertraging is ontstaan in coronatijd en heeft te maken met vertraagde leveringen, minder gelegenheid tot afstemming enz. Dit bedrag wordt ten laste van de reserve ‘corona’ geboekt.
Beleidsindicatoren Omvang huishoudelijk restafval
Hernieuwbare elektriciteit
KG per inwoner
%
Niet gescheiden ingezameld huisafval
Het percentage berekende hernieuwbare elektriciteit
200
30
180
20
160
10
140
0 2017
2018 Zeist
2019
2020
2021
Nederland
Duiding: Als Zeist scoren wij structureel wat slechter op deze indicator. Door het ontbreken van de meest recente cijfers, is het nog niet inzichtelijk hoe de trend zich voortzet.
Jaarstukken 2022 – Gemeente Zeist
2017
2018 Zeist
2019
2020
2021
Nederland
Duiding: Ondanks het feit dat wij hierop nog achterliggen op het landelijk gemiddelde, is de trend de laatste jaren stijgend voor Zeist. Door het ontbreken van de meest recente cijfers is het nog niet inzichtelijk hoe de trend zich voortzet.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
85
Programma 9
Economie
Een sterke economie is belangrijk voor het goede leven in Zeist en ook in 2022 hebben wij hier aandacht aan besteed. 2022 was in meerdere opzichten een lastig jaar voor veel ondernemers. In het begin van het jaar waren er nog de beperkingen als gevolg van corona. Direct erna zorgde de oorlog in Oekraïne, de hiermee gepaard gaande energiecrisis en de sterk stijgende inflatie voor nieuwe onzekerheid. Verder speelt al enige tijd in veel sectoren het probleem van het vinden van goed personeel. Ondanks alle onzekerheid, blijft het bedrijfsleven in de gemeente in het algemeen goed functioneren. Ondernemers blijken weerbaar.
Programma in het kort:
De markt van bedrijfsvastgoed was overspannen in 2022. Zeker waar het gaat om bedrijfshallen, was er nauwelijks aanbod en waren de prijzen hoog. Het gevolg is dat bedrijven moeilijk konden verplaatsen of uitbreiden, en nieuwe bedrijven geen plek konden vinden in Zeist. Wat betreft kantoren, blijft de leegstand afnemen en zien we dat sommige bedrijven geen passende locatie in Zeist meer kunnen vinden. Vooral bedrijven die goede OV-verbindingen wensen. Tot slot de winkels/horeca: er vinden veel wisselingen plaats, maar ook in het centrum van Zeist zien we de winkelleegstand gestaag afnemen. Aanloopstraten, zoals de Steynlaan, verliezen door transformatie steeds meer hun winkelfunctie. Het centrum wordt hiermee compacter.
Verbonden Partijen:
-
Totaal lasten:
€ 1.284.000 (0,7 % van het totaal)
Totaal baten:
€ 596.000
TNO heeft haar locatie in Zeist (eindelijk) verkocht aan een investeerder. Deze wil de locatie deels herontwikkelen, om het geschikt de maken voor (meer) laboratoriumruimte voor de sector Life Sciences & Health; bedrijven die vanuit Utrecht Science Park komen. De samenwerking met de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (ROM Utrecht), die nu twee jaar bestaat, wordt hechter. We brengen meer bedrijven in contact met de ROM om innovatie te stimuleren, de stap naar het buitenland te maken of om financiering te vinden. Het netwerk Recreatie & Toerisme, dat door corona tweeënhalf jaar lang noodgedwongen stil lag, heeft een doorstart gekregen. Het is mooi om te zien dat de energie, die bij de start van het netwerk in 2019 aanwezig was, nog steeds te zien is.
Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? Doel 1. Een wervend vestigingsklimaat met moderne werklocaties. Met eigentijdse werklocaties waar we functies mengen, ruimte is voor ontmoeten en goede bereikbaarheid met het OV vanzelfsprekend is, zorgen we voor levendige, aantrekkelijke en economisch sterke werklocaties, waar ondernemers graag willen ondernemen.
Actie 1. We werken vanuit een proactieve houding mee aan verzoeken van initiatiefnemers die hun vastgoed willen vernieuwen. 2. We organiseren 1 keer per jaar een netwerkbijeenkomst met eigenaren en aanbieders van vastgoed over trends en ontwikkelingen van werklocaties. We vervullen een faciliterende en stimulerende rol tot vernieuwing van werklocaties. 3. We organiseren 3 bijeenkomsten per jaar voor ondernemers op werklocaties en leggen individuele bedrijfsbezoeken af. 4. We zetten de goede samenwerking van het Hart van Zeist voort, met (horeca)ondernemers en vastgoedeigenaren.
Jaarstukken 2022 – Gemeente Zeist
Beoogd Resultaat Status Berap’s Status JR • Stijging van het aantal conceptaanvragen voor 1e Berap transformatie van (commercieel) vastgoed. • Herontwikkeling van werklocaties Dreef 2, TNO-locatie, Utrechtseweg 9 en Utrechtseweg 60. • Toename van het aantal gevestigde bedrijven. • Toename van het aantal arbeidsplaatsen. • Inzicht in wensen en plannen van eigenaren en aanbieders van vastgoed. • Inzicht in behoeften en wensen van gebruikers 2e Berap van vastgoed voor hun werk
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Toelichting n.v.t.
86
Doel 2. Een aantrekkelijk centrum. Het centrum is een van de belangrijkste visitekaartjes van Zeist en bij uitstek de ontmoetingsplek van inwoners en bezoekers. Zeist kent een compact, levendig en aantrekkelijk centrum, waar groen, gezond, gezellig, gastvrij en beleving van de geschiedenis, bijdragen aan een prettig woon- en werkklimaat én werkgelegenheid.
Actie 1. We leggen verbindingen met partijen die actief zijn in het centrum, zoals Het Kunsten Huis, bibliotheek, Regionaal Bureau voor Toerisme en het Stadslab. Vanuit Hart van Zeist benaderen we inwoners, stimuleren we lokaal kopen en het ‘houden van het centrum’. 2. We stimuleren en begeleiden het proces van transformatie van winkels naar woningen in de aanloopgebieden en verhuizing van winkels van de aanloopstraten naar het kernwinkelgebied. De transformatiecoördinator speelt hierin een belangrijke rol. 3. We werken aan de aankleding van het centrum en het onderhoud, zoals de diversiteit van de beplanting in de bloembakken in kleur en bijvriendelijk, de bomen en het bijhouden van de blokhagen onderaan de bomen, de bankjes en de kunstwerken. 4. We creëren plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten (bijvoorbeeld de bankjes rond het kunstwerk ‘Eden’ van Ram Katzir, de trampolines op het Voorheuvelplein en speeltuin op het Emmaplein). We zorgen dat deze plekken goed worden onderhouden en aantrekkelijk blijven. En waar mogelijk kijken we naar uitbreiding van ontmoetingsplekken. 5. We zetten ons met onze partners in om kunst en geschiedenis meer zichtbaar te maken in het centrum. Bijvoorbeeld: ondernemers in het centrum maken klanten attent op de Beeldenroute. Kunst in leegstaande panden/etalages. Muziek en andere kunstuitingen op straat.
In initiatieven als de beeldenroute ‘van Slot naar centrum’ vertellen we verhalen.
Jaarstukken 2022 – Gemeente Zeist
Beoogd Resultaat Status Berap’s Status JR 1e Berap • Een levendig economisch vitaal centrum met een gevarieerd aanbod van winkels, horeca, evenementen en activiteiten. De ideale plek voor combinatiebezoeken. • De omvang van de passantenstromen in het centrum groeit naar het precoronaniveau. • Afname van leegstand van commercieel vastgoed in het kernwinkelgebied en aanloopstraten, ten opzichte van vorig jaar. • Toename van verplaatsing van winkels naar kernwinkelgebied. • Meer tevreden inwoners en bezoekers over de aankleding en het onderhoud van de openbare ruimte in het kernwinkelgebied, ten opzichte van 2021. • Inwoners en bezoekers die genieten dat er ruimte is om elkaar te ontmoeten en te recreëren op plezierige plekken in het centrum. 2e Berap • Cultuur(historie) in Zeist is onder de aandacht van bezoekers van het kernwinkelgebied gebracht. • Een warme belangstelling van bezoekers voor de cultuur in Zeist
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Toelichting n.v.t.
87
Doel Actie 3. Versterking van de 1. We stimuleren en faciliteren toeristisch-recreatieve verbinding tussen partijen uit groen, sector. Zeist en de regio cultuur, erfgoed, regio, horeca, trekken veel recreanten en centrum en sport om samen te toeristen. We hebben veel werken aan een sterk merk van en te bieden: van groen tot voor Zeist. We brengen partijen met erfgoed en van elkaar in contact, zorgen dat partijen aantrekkelijke horeca tot elkaar informeren over hun stedelijke voorzieningen. activiteiten/evenementen. We Bezoekers zorgen voor organiseren jaarlijks een levendigheid én netwerkbijeenkomst met partijen. economische activiteiten en werkgelegenheid. Dit draagt bij aan het goede leven in Zeist en aan een sterke en vitale economie. 4. Krachtige en innovatieve 1. Via het accountmanagement stimuleren ondernemersnetwerken. wij de samenwerking tussen De uitwisseling van kennis, ondernemers in uiteenlopende sectoren expertise en ideeën tussen en tussen grote bedrijven, het MKB en ondernemers leidt tot starters. Dit doen we door het vernieuwing en innovatie organiseren van 7 van diensten en producten. ondernemersbijeenkomsten. Dat draagt bij aan een 2. We brengen Zeister sterke en vitale economie. ondernemerscollectieven en individuele ondernemers in contact met de in 2020 opgerichte Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (ROM) en andere netwerken in de regio. 5. Excellente 1.
Op allerlei manieren bieden we dienstverlening aan dienstverlening aan ondernemers: ondernemers. Ondernemers persoonlijk contact, telefonisch, digitaal, ervaren kracht, nabijheid en via bedrijfsbezoeken (ca. 100 per jaar) vertrouwen in onze en organiseren van netwerkevents/ dienstverlening. Door onze ondernemersbijeenkomsten. We uitstekende bereikbaarheid luisteren naar wat ondernemers voor onze ondernemers, het belangrijk vinden. goed en snel beantwoorden 2. We bevorderen lokaal inkopen. Zowel van vragen, geven van door de gemeentelijke organisatie als advies, het begeleiden van door het lokale bedrijfsleven. procedures en doen wat we Gemeentelijke uitgaven blijven hierdoor beloven, dragen we bij aan binnen de gemeentegrens en hebben een stimulerend een positief effect op werkgelegenheid ondernemersklimaat, met en beperken van vervoersbewegingen. voldoende werkgelegenheid.
Jaarstukken 2022 – Gemeente Zeist
Beoogd Resultaat Status Berap’s Status JR 1e Berap • Een groei van diverse en eigentijds aanbod van toeristisch-recreatieve voorzieningen en activiteiten in Zeist, ten opzichte van vorig jaar.
Toelichting n.v.t.
2e Berap
• Nieuwe samenwerkingsinitiatieven tussen ondernemers. • Toename van het aantal actieve ondernemersverenigingen, dit stimuleert innovatie en vernieuwing van producten en diensten. • Toename van aantal arbeidsplaatsen. • Bedrijven zijn op de hoogte van de betekenis van de ROM en de regionale netwerken voor hun bedrijfsactiviteiten (bijdrage in investeringen). • Tevreden ondernemers die graag in Zeist willen ondernemen vanwege Het aantrekkelijke ondernemers- en vestigingsklimaat en betrokkenheid van de gemeente bij de ondernemers. • Het percentage diensten en activiteiten dat de gemeente lokaal inkoopt stijgt ten opzichte van vorig jaar.
1e Berap
2e Berap
1e Berap
Voortgang met betrekking tot ondernemerscollectieven gaat langzamer dan gewenst. Het is/blijft moeilijk om ondernemers voor samenwerking ten interesseren. Het vergt een langere adem.
n.v.t.
2e Berap
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
88
Wat heeft het gekost? RAAD09 ECONOMIE ALS VERSNELLER
(bedragen x € 1.000) Begroting na Realisatie 2021 Begroting 2022 wijziging 2022 Realisatie 2022 V/N Verschil 926 971 1.656 1.157 V 500 104 0 250 140 N 110 -822 -971 -1.406 -1.016 V 390
310 ECONOMISCHE ONTWIKKELING
L B S
330 BEDRIJFSLOKET EN -REGELINGEN
L B S
124 75 -49
92 111 18
126 111 -16
127 85 -42
N N N
1 26 27
340 ECONOMISCHE PROMOTIE
L B S
0 340 340
0 373 373
0 343 343
0 371 371
V V V
0 28 28
Totaal
L B S
1.051 519 -531
1.064 484 -580
1.783 704 -1.079
1.284 596 -688
V N V
498 108 391
Belangrijkste oorzaken van het verschil ten opzichte van de begroting: Onderdeel Product Res Toel Bedrag V/N Stimulering lokale economie 3.1 1 A 452.454 V Corona Advisering Ondernemers 3.1 2 99.275 N Corona investeren in toerisme 3.1 3 40.000 V Diverse kleine afwijkingen 3.1 3.115 N Totaal Economische ontwikkelingen 3.1 390.063 V Diverse kleine afwijkingen 3.3 26.876 N Totaal Bedrijfsloket en -regelingen 3.3 26.876 N Toeristenbelasting baten 3.4 27.728 V Diverse kleine afwijkingen 3.4 4 V Totaal economische promotie 3.4 27.732 V Saldo programma 390.919 V Verschillen t.o.v. begroting in toevoegingen (N) en onttrekkingen (V) aan reserves via prog. 10 Reserve egalisatiesystematiek 1 92.000 N RIOZ (reserve integrale ontwikkeling Zeist) 2 91.625 V Reserve Gevolgen corona 3 40.000 N Saldo programma na mutaties reserves 350.544 V
Jaarstukken 2022 – Gemeente Zeist
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
89
Toelichting op het exploitatieresultaat A. Stimulering lokale economie/Retailperspectief en Toerisme € 452.500 voordelig Het Retailperspectief is door de raad vastgesteld in het najaar van 2019. Er is de afgelopen jaren gewerkt aan de uitvoering van het Retailperspectief en er zijn grote stappen gezet. Na ruim drie jaar is het tijd voor een herijking op inhoud en proces van de uitvoering. In het bijzonder of onze acties en activiteiten nog bijdragen aan de ambities en of, en waar, we moeten bijsturen. Om die reden is in het vierde kwartaal van 2022 gestart met een actualisatie van het Retailperspectief en het opstellen van een uitvoeringsprogramma. In dit uitvoeringsprogramma worden bestaande en nieuwe acties opgenomen. In de eerste helft van 2023 is de actualisatie van het Retailperspectief, inclusief het opstellen van het uitvoeringsprogramma, afgerond. Naar verwachting zal de uitvoering enkele jaren in beslag nemen. Het is dus moeilijk in te schatten wanneer het budget besteed gaat worden. Om te voorkomen dat tijdens de P&C cyclus de raad gevraagd moet worden om het bedrag te bestemmen of door te schuiven, vragen we de raad om het bedrag van € 360.500 bij het bestemmen van het resultaat 2022 te storten in een nieuwe reserve ‘retailperspectief’. Vanuit Toerisme is het beheerplan ‘Beheer digitaal platform promotie Zeist’ gestart in 2022.
De tweede fase van het project loopt door in 2023, totaal € 92.000. Om in 2023 te kunnen voldoen aan de aangegane verplichtingen, wordt de raad gevraagd om het voordeel van € 92.000 bij de jaarrekening via de reserve ‘egalisatiesystematiek’ mee te nemen naar 2023. Het voordeel € 452.500 wordt in zijn geheel gestort in de (nieuwe) reserve ‘retailperspectief’ en de reserve ‘egalisatiesystematiek’.
Beleidsindicatoren Vestigingen (van bedrijven) Per 1.000 inw.15 t/m 64jr Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar.
Functiemenging % De functiemengingsindex (FIM) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen de 0 (alleen woningen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.
58 250
56
200 150
54
100
52
50
50
0
2017 2017
2018 2019 2020 2021 Zeist Nederland
Duiding: Als Zeist willen wij een zo aantrekkelijk mogelijk vestigingsklimaat creëren voor bedrijven. Ons doel is deze stijgende lijn de komende jaren voort te zetten.
Jaarstukken 2022 – Gemeente Zeist
2018 Zeist
2019
2020
2021
Nederland
Duiding: Als gevolg van onze ambities op het gebied van woningbouw, in combinatie met onze ambities op het terrein van vestiging van bedrijven, zetten wij in op een constante ontwikkeling tot lichte daling van deze inidcator.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
90
Programma 10
Maatschappelijk bewust financieel beleid
Als gemeente Zeist hechten we veel waarde aan stabiliteit in onze begroting, betaalbare voorzieningen en een zo laag mogelijk tarief voor onze inwoners en ondernemers.
Programma in het kort: Verbonden Partijen:
BghU GZO BNG Dataland Vitens
Totaal lasten:
€ 2.118.000 (1,1 % van het totaal)
Totaal baten:
€ 144.490.000
In 2022 is er een geheel vernieuwde legesverordening titel 2 (bouwen) opgesteld voor zowel de huidige wetgeving, als de komende Omgevingswet. Daarmee hebben we nu een nieuwe legesverordening titel 2 en zijn we al vrijwel klaar voor de leges onder de Omgevingswet. Ook is er in 2022 voor het eerst na enige tijd weer een positief resultaat geboekt op titel 2. Daarnaast hebben we in 2022 een verdere stap in de ontwikkeling van de planning- en controlcyclus gezet, waarbij we onder andere de beleidsrapportage hebben geïntroduceerd. Hiermee willen we de diverse producten steeds meer als beleidsdocument positioneren en minder als financieel document. Tevens willen we hiermee de ‘lerende organisatie’ aanjagen.
Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? Doel 1. Een robuuste en inzichtelijke financiële huishouding volgens onderstaande 4 kaders, zodat we een stabiele en betrouwbare partner zijn voor inwoners en ondernemers.
Actie 1. We stellen een structureel sluitende meerjarenbegroting op. In samenspel met de samenleving komen we tot afwegingen welke ambities kunnen worden ingevuld en wat daarvoor in onze huidige activiteiten kan vervallen. In het voorjaar van 2022 komen we tot keuzes voor de volgende begrotingsjaren. 2. We monitoren de signaalwaarden uit de Nota Stabiliteitscriteria, zodat we tijdig zicht krijgen op financiële afwijkingen en op tijd kunnen bijsturen. 3. We komen met een plan om het weerstandsvermogen te versterken. 4. We stimuleren het lerend vermogen door de planning - en controlcyclus (plan, do, check, act) stap voor stap te verbeteren. We verwoorden onze doelen en activiteiten concreet en rapporteren krachtig over de voortgang. Waar mogelijk gebruiken we indicatoren om dit te volgen. Uitgangspunt is altijd het maatschappelijk effect.
Jaarstukken 2022 – Gemeente Zeist
Beoogd Resultaat • Structurele kosten worden gedekt door structurele inkomsten. Voor de financiële uitdagingen in het sociaal domein en/of de herijking van het gemeentefonds komen passende maatregelen. We zijn zoveel mogelijk voorbereid op financiële tegenvallers. • Aan de hand van het dashboard bieden we bij begroting en jaarrekening inzicht in de financiële staat van onze gemeente. • Bij de kadernota 2023 doen we hiervoor een voorstel. Het streven is om onze weerstandsratio uiterlijk in 2023 op minimaal 1,0 te hebben. • Voor de begroting 2022 hebben we een nieuw model, waarin de samenhang tussen doelen, activiteiten en indicatoren beter inzichtelijk wordt. • We bieden een nieuwe nota risicomanagementbeleid ter besluitvorming aan. • We bieden een nieuwe nota garant- en borgstellingen ter besluitvorming aan.
Status Berap’s Status JR 1e Berap
Toelichting Punt 5 (risicomanagementbeleid) is doorgeschoven naar 2023. Reden is dat eerst het onderwerp risicobereidheid wordt opgepakt. Ook de nieuwe nota garant- en borgstelling heeft, in afwachting van een aantal casussen, wat vertraging opgelopen en volgt in 2023.
2e Berap
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
De overige punten lopen volgens planning / zijn volgens planning gelopen.
91
Doel 1. Een robuuste en inzichtelijke financiële huishouding volgens onderstaande 4 kaders, zodat we een stabiele en betrouwbare partner zijn voor inwoners en ondernemers. (Vervolg)
Status Berap’s Status JR 1e Berap
Actie Beoogd Resultaat 5. We actualiseren ons • Zie hierboven risicomanagementbeleid waarin we ook stil staan bij onze risicobereidheid (riskappetite). 6. We actualiseren ons garant- en borgstellingsbeleid. Daarin maken we de afweging in te spelen op maatschappelijke vraagstukken die zonder borgstelling niet gerealiseerd worden, maar waarbij we rekening houden met de impact op ons risicoprofiel.
2. Verantwoording door het 1. We richten onze interne processen in, college over rechtmatigheid, zodat het college de waardoor duidelijk wordt of rechtmatigheidsverklaring vanaf 2023 we als gemeente volgens kan afgeven. de regels werken.
Toelichting Zie hierboven
2e Berap
• Ons intern accountantsverslag geeft inzicht in de rechtmatigheid per proces.
1e Berap
n.v.t
2e Berap
3. Bezit en beheer van een (kern)vastgoedportefeuille die past binnen onze kerntaken.
1. De gemeente heeft nog 29 oude • We stoten er gemiddeld 3 per jaar af. De dienstwoningen in bezit. Deze stoten economische meest voordelige manier is om we af via vrije verkoop zodra ze dit op momenten te doen dat de woningen vrijkomen door huuropzegging. vrijkomen. 2. We hebben een actueel meerjarig • De strategie voor behoud of afstoten van ons onderhoudsplan voor onze overig vastgoed wordt jaarlijks geactualiseerd. eigendommen. Het onderhoud doen we • De onderhoudsplannen zijn eind 2021 tijdig (niet eerder dan noodzakelijk, geactualiseerd en het weerstandsvermogen is maar ook niet later dan gewenst) en daar op aangepast voor de komende jaren. In prijsbewust. De onderhoudsplannen de plannen is verdere verduurzaming en passen bij de gemeentelijke ambities verbetering van toegankelijkheid opgenomen. op duurzaamheid en toegankelijkheid. Vanaf 2022 wordt het onderhoud conform Zie voor detailuitleg over de deze plannen uitgevoerd.
Jaarstukken 2022 – Gemeente Zeist
1e Berap
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
n.v.t
92
Doel
Actie onderhoudsaanpak de paragraaf Kapitaalgoederen in boek 2. 3. We gaan strategischer naar de vastgoedportefeuille. Hiervoor zetten we in op kostendeskundigheid en vastgoedeconomie. Dit is een uitwerking van IAC-voorstel 1.10. 4. Kernpunten zijn: Sturen op kernportefeuille, slim sturen van vastgoed economie. Exploitatiebegrotingen en inzetten op business cases bij ontwikkelingen zorgen voor kostenefficiëntie.
Jaarstukken 2022 – Gemeente Zeist
Beoogd Resultaat • We onderzoeken een versterkte inzet op gebied van vastgoed econoom/kostendeskundigheid, hiermee sturen we op nog meer optimalisatie van reserves en voorzieningen, leggen we verbinding met integrale gebiedssturing en zoeken we naar economische kansen. (draagt bij aan IAC 1.10, zie ook programma 4).
Status Berap’s Status JR 2e Berap
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Toelichting
93
Wat heeft het gekost? RAAD10 MAATSCHAPP. BEWUST FINANCIEEL BEL.
(bedragen x € 1.000) Begroting na Realisatie 2021 Begroting 2022 wijziging 2022 Realisatie 2022 V/N Verschil 1.651 1.142 1.151 538 V 614 3.454 1.228 1.173 2.212 V 1.039 1.803 86 21 1.674 V 1.653
030 BEHEER OVERIGE GEBOUWEN EN GRONDEN
L B S
050 TREASURY
L B S
100 715 615
90 349 259
90 935 845
207 920 714
N N N
117 15 131
061 OZB WONINGEN
L B S
455 7.643 7.188
514 7.514 7.000
514 7.898 7.384
509 8.088 7.579
V V V
5 190 195
062 OZB - NIET WONINGEN
L B S
222 5.085 4.862
70 5.077 5.007
70 5.091 5.021
70 5.185 5.116
V V V
1 94 95
064 BELASTINGEN OVERIG
L B S
38 -1 -38
38 642 603
38 17 -22
38 -3 -42
V N N
0 20 20
070 ALG. EN OVER.UITKERINGEN GEMEENTEF.
L
0
0
0
0
N
0
B S
112.858 112.858
105.730 105.730
126.469 126.469
128.085 128.085
V V
1.616 1.616
081 OVERIGE BATEN EN LASTEN
L B S
-513 -266 247
-218 0 218
667 0 -667
757 2 -755
N V N
90 2 88
081 ONVOORZIEN
L B S
0 0 0
188 0 -188
128 0 -128
0 0 0
V N V
128 0 128
090 VENNOOTSCHAPSBELASTING
L B S
0 0 0
0 0 0
0 0 0
0 0 0
N N V
0 0 0
Totaal
L B S
1.954 129.489 127.536
1.825 120.539 118.715
2.659 141.583 138.924
2.118 144.490 142.372
V V V
541 2.907 3.448
Jaarstukken 2022 – Gemeente Zeist
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
94
Belangrijkste oorzaken van het verschil ten opzichte van de begroting: Onderdeel Exploitaite gebouwen Onderzoek- en advieskosten vastgoed Structurele leegstand exploitatie Vastgoedfonds aan- en verkopen Energiemanagement vastgoed Inhuur piekjaren onderhoud Onderzoek Joods vastgoed Gemeentelijk vastgoed kapitaallasten Diverse kleine afwijkingen Totaal beheer overige gronden en gebouwen Ontvangst hypotheekrente ambtenaren Doorbelaste rente taakvelden Rentelasten externe financiering Rente aan voorz. grafonderhoud Diverse kleine afwijkingen Totaal Treasury OZB woningen Diverse kleine afwijkingen Totaal OZB Woningen OZB niet woningen gebruikers Diverse kleine afwijkingen Totaal OZB - Niet woningen Precariobelasting baten Reclamebelasting baten Diverse kleine afwijkingen Totaal Belastingen overig Gemeentefonds algemene uitkering Diverse kleine afwijkingen Totaal Algemene uitkeringen gemeentefonds Centraal loonkostenbudget Onvoorzien Dotaties voorz. dubieuze debiteuren Dotaties voorziening risico's Financieel technische taakstelling Stelpost Corona compensatie Diverse kleine afwijkingen Totaal overige baten en lasten (incl onvoorzien) Saldo programma
Product Res Toel Bedrag 0.3 1&2 A 547.110 0.3 1 13.380 0.3 29.168 0.3 3&4 B 991.273 0.3 37.476 0.3 C 133.693 0.3 5 56.503 0.3 6 1.812 0.3 20.674 0.3 1.652.829 0.5 36.201 0.5 70.804 0.5 91.867 0.5 37.797 0.5 29.644 0.5 131.431 0.61 D 190.019 0.61 5.039 0.61 195.058 0.62 E 111.619 0.62 16.485 0.62 95.134 0.64 7 8.257 0.64 7 28.183 0.64 29 0.64 19.897 0.7 2&5 F 1.616.428 0.7 0 0.7 1.616.428 0.81 G 310.554 0.81 10 H 127.648 0.81 I 117.876 0.81 8&9 J 302.700 0.81 K 226.745 0.81 2 L 161.114 0.81 19.272 0.81 39.402 3.447.524
V/N V V N V N V V N N V N N N V V N V V V V N V V N V N V V V N V V N V V V V V
(Tabel vervolgt op volgende pagina)
Jaarstukken 2022 – Gemeente Zeist
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
95
Verschillen t.o.v. begroting in toevoegingen (N) en onttrekkingen (V) aan reserves via prog. 10 Reserve egalisatiesystematiek 1 317.383 N Reserve Gevolgen corona 2 1.030.118 N Reserve revolving fund sociale woningbouw 3 363.024 N Reserve vastgoedfonds 4 631.580 N Reserve egalisatiesystematiek 5 437.874 N Reserve dekking investeringen 6 232.831 N Reserve integrale ontwikkeling Zeist (RIOZ) 7 16.743 V Algemene reserve met inkomensfunctie 8 12.352 V Reserve SFI/VIS Sport gelabeld 9 162.700 V Saldo programma na mutaties reserves 626.509 V
Toelichting op het exploitatieresultaat A. Exploitatie gebouwen € 547.000 voordelig Lagere onderhoudskosten veroorzaken het verschil. Het onderhoud van meerdere gebouwen wordt over de jaargrens heen uitgevoerd en geëgaliseerd via de reserve. Kosten beheer woningen wordt over het boekjaar heen afgerekend met Woongoed. B. Aan- en verkopen vastgoed € 992.000 voordelig Verkopen van grond en gebouwen worden niet begroot, omdat dit op voorhand niet is aan te geven. De opbrengsten van verkoop worden gestort in het vastgoedfonds en het revolving fund. C. Inhuur onderhoud € 133.000 voordelig Mede als gevolg van het minder uitgevoerde onderhoud, is er ook minder (ondersteunende) inhuur noodzakelijk geweest. Het voordeel valt vrij in het jaarrekening resultaat. D. OZB woningen Het voordeel bij de OZB woningen is ontstaan door een hogere waardeontwikkeling.
€ 190.000 voordelig
E. OZB niet woningen (gebruikers) Het voordeel bij de OZB niet woningen (gebruikers) is ontstaan door minder leegstand.
€ 112.000 voordelig
F. Algemene uitkering gemeentefonds € 1.616.000 voordelig Het forse, positieve resultaat op de algemene uitkering uit het gemeentefonds, wordt veroorzaakt door het feit dat de decembercirculaire in december verschijnt en er dan geen tijd meer is om een begrotingswijziging voor te leggen aan de gemeenteraad. De raad is middels een raadsinformatiebrief (RIB23.011) geïnformeerd over de uitkomst van de circulaire. Een aantal mutaties uit de decembercirculaire konden door het tijdstip waarop het bekend werd gemaakt (december), niet meer worden besteed in 2022. Daarom gaan ze middels de bestemmingsreserve ‘egalisatiesystematiek’, onderdeel niet aangewende middelen, over naar 2023; in totaal ad € 381.000. Ook werden er in de decembercirculaire nog compensaties bekendgemaakt voor de nadelige financiële gevolgen van de coronacrisis. In totaal gaat het om € 885.000 wat is toegevoegd aan de bestemmingsreserve ‘gevolgen coronacrisis’.
Jaarstukken 2022 – Gemeente Zeist
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
96
G. Centraal loonkosten budget € 311.00 nadelig Het nadeel op het centraal loonkosten budget wordt veroorzaakt door een extra eenmalige uitkering in december 2022, wegens de vertraging van de cao-onderhandelingen 2023. De werkgevers VNG en WSGO hebben met de vakbonden afgesproken om gemeentelijke medewerkers een eenmalige uitkering te geven. Het gaat om een eenmalige uitkering voor alle medewerkers die op 1 december 2022 in dienst zijn: € 750 voor de medewerkers tot en met schaal 8 (incl. schaal A) en € 375 voor de medewerkers vanaf schaal 9. De uitkering is met het salaris van december uitbetaald. De extra eenmalige uitkering was niet begroot, waardoor een nadeel is ontstaan op het centraal loonkosten budget. Dit nadeel zal ten laste komen van het resultaat 2022. H. Post onvoorzien € 128.000 voordelig Jaarlijks wordt er in de begroting een post onvoorzien opgenomen. In 2022 is alleen voor het onderzoek naar Joods vastgoed aanspraak gemaakt op dit budget. Conform de spelregels wordt het overschot aan de reserve ‘weerstandsvermogen’ toegevoegd. I. Dotatie voorziening dubieuze debiteuren € 118.000 voordelig Een deel van de voorziening dubieuze debiteuren sociale zaken valt vrij, in verband met een vermindering van de stand van de vorderingen bij de RDWI. J.
Dotatie voorziening risico’s € 303.000 nadelig Omwille van de aanpak bodemverontreiniging op Blikkenburg, als onderdeel van het masterplan buitensport, moet een voorziening worden getroffen. De dekking voor het treffen van deze voorziening komt uit het weerstandsvermogen, omdat hier reeds rekening mee was gehouden, en uit het masterplan zelf (reserve ‘SFI/VIS Sport gelabeld incidenteel’). K. Financieel technische taakstelling € 227.000 voordelig Als gevolg van de heroverwegingen en IAC-voorstellen ligt er een taakstelling op de organisatie. De insteek is om door middel van innovatie en digitaliseren efficiënter te werken. In 2022 zijn diverse businesscases aangeleverd door de organisatie, om deze doelstelling te behalen. Voor 2022 is er sprake van een grotere besparing dan de taakstelling. Het voordeel zal bij de resultaatbestemming terugkomen om beschikbaar te stellen in 2023, om op dit onderdeel nog meer stappen te zetten. L. Stelpost coronacompensatie € 161.000 voordelig De stelpost coronacompensatie bedraagt na de tweede bestuursrapportage 2022 € 161.114 en wordt volledig toegevoegd aan de bestemmingsreserve ‘gevolgen corona’.
Beleidsindicatoren Geen
Jaarstukken 2022 – Gemeente Zeist
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
97
Hoofdstuk 3: Paragrafen
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
98
Paragraaf 1 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Ons risicomanagement is gericht op een proactieve risicosturing, waarbij voortdurend de relatie met de beschikbare weerstandscapaciteit in ogenschouw wordt genomen. Het doel van actief risicomanagement is om niet iedere tegenvaller direct van invloed te laten zijn op het lopende beleid en op de exploitatie. Hierdoor kunnen de reguliere dienstverlening en ambities doorgang blijven vinden. De gemeente Zeist heeft in de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in risicomanagement, met aandacht voor de geïdentificeerde risico’s, de vertaling van bruto naar netto risico’s en de geïnitieerde acties om de risico’s (verder) te kunnen beheersen en de mogelijke (financiële) consequenties te verminderen. Risicomanagement is een vast onderdeel bij het managen van de bedrijfsvoering. De uitkomsten worden zowel in de begroting als de jaarrekening opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing. In deze paragraaf geven wij eerst inzicht in de onderwerpen die van invloed zijn op het algemene risicoprofiel van de gemeente Zeist. Verder komen de actuele ontwikkelingen aan de orde en hoe is omgegaan met de specifieke aandachtspunten voor 2022.
Het tweede deel van de paragraaf geeft inzicht in hoe de gemeente er qua risicoprofiel voor staat: wat zijn momenteel de top 10 risico’s? Wat is de stand van de weerstandsratio? En hoe scoren de kengetallen ten opzichte van de afgesproken normen? 1.1 Algemeen risicoprofiel De laatste jaren hebben we diverse maatregelen moeten treffen om onze financiële huishouding in balans te brengen. Hiervoor hebben we allerlei besparingsmogelijkheden, heroverwegingen en het inboeken van taakstellingen ingezet. Dit is voor een groot deel gerealiseerd door het betrekken van de inwoners van Zeist middels een Inwoners Advies Commissie (IAC). Door de genomen maatregelen, staan we er nu financieel beter voor. Ook hebben we meer duidelijkheid gekregen rondom de accressen (jaarlijkse toe- en/of afname van het gemeentefonds). Door forse voorgenomen uitgaven door het Rijk in zowel de voorjaarsnota als het regeerakkoord, namen onze accressen in de jaren tot en met 2025 toe (gemeenten gaan ‘mee de trap op’). Vanaf 2026 stopt de normeringssystematiek (samen trap op en trap af). In de septembercirculaire heeft het Rijk een éénmalige bijdrage gedaan voor het jaar 2026, zodat gemeenten beter in staat waren een sluitende meerjarenbegroting op te kunnen stellen. In de decembercirculaire zat echter weer een negatieve bijstelling.
Samen resulteert het in een meerjarenperspectief met een wisselend beeld; de begrotingsjaren 2023 en 2026 zijn positief en de jaren 2024 en 2025 laten een tekort zien. Vooralsnog blijft er een groot financieel verschil tussen de jaren 2026 en 2027 (het zogenaamde ravijnjaar). De VNG en het Rijk zijn hierover in gesprek, tegelijk met het gesprek over een nieuwe financieringsmethodiek. Doordat we de afgelopen jaren de financiële huishouding op orde hebben gebracht lijkt het erop dat we, in tegenstelling tot andere gemeenten, er financieel beter voor staan. Toch is waakzaamheid geboden. Er zijn nog veel onzekerheden waardoor we nog niet kunnen spreken van een stevig financieel fundament. Taakstellingen in de begroting Taakstelling meerjarenbegroting 2021
2023
2024
2025
2026
Jeugd (begroting 2021)
€
€
450.000 € 450.000
€ 450.000
Organisatie (fase 1, begroting 2021 en IAC voorstellen kadernota 2022)
€ -153.369 €
-22.009 € 312.991
€ 212.991
Totaal
€
427.991 € 762.991
€ 662.991
450.000
296.631
€
De taakstelling voor Jeugd bedraagt € 450.000 structureel, gericht op de ambulante hulp. De haalbaarheid blijft echter tamelijk onzeker. Bij de eerste bestuursrapportage 2023 wordt uw raad over de voortgang geïnformeerd.
99 Jaarstukken 2022 – Gemeente Zeist PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden