23RV031 Kadernota 2024

GEMEENTE ZEIST

Kadernota 2024

Inhoudsopgave 1. Leeswijzer ............................................................................................................................................ 2 2. Inleiding ............................................................................................................................................... 3 3. Financieel Beeld .................................................................................................................................. 4 3.1 Meerjarenperspectief ......................................................................................................................... 4 3.1.1 Beschikbare middelen ................................................................................................................ 4 3.1.2 Bestuursrapportage I 2023 ......................................................................................................... 4 3.1.3. Actualisatie IAC/Heroverwegingen ........................................................................................... 4 3.2 Financiële doorkijk Begroting 2024 ................................................................................................... 5 3.2.1 Ontwikkelingen Gemeentefonds ................................................................................................

5 3.2.2 Scenario’s................................................................................................................................... 6 3.2.3 Sociaal in balans ........................................................................................................................ 7 3.2.3 Gemeenschappelijke regelingen ................................................................................................ 9 3.2.4 Inventarisatie Kadernota 2024 ................................................................................................... 9 3.2.4.1 ‘Wettelijke ontwikkelingen’ .................................................................................................. 9 3.2.4.2 ‘Overige ontwikkelingen’ ................................................................................................... 11 3.2.4.3 ‘Wensen nieuw beleid’ ...................................................................................................... 20 3.3 Inventarisatie RIOZ .......................................................................................................................... 24 3.4 Uitgangspunten Begroting 2024 ...................................................................................................... 25 A.

Prijsindex ...................................................................................................................................... 25 B. Loonindex ..................................................................................................................................... 26 C. Overhead ...................................................................................................................................... 26 D. Rekenrente ................................................................................................................................... 26 E. Tariefontwikkeling ......................................................................................................................... 27 F. Rioolrecht ...................................................................................................................................... 27 G. Afvalstoffenheffing ........................................................................................................................ 27 H. Markttarieven ................................................................................................................................ 27 3.5 Cashflow .......................................................................................................................................... 28

1 Kadernota 2024

1. Leeswijzer De opbouw van dit document is als volgt:

Kadernota 2024 1. Leeswijzer

2. Inleiding

3. Financieel beeld 2024-2027

3.1 Meerjarenperspectief

3.2 Doorkijk begroting 2024

3.3 Inventarisatie RIOZ

3.4 Uitgangspunten Begroting 2024

3.5 Cashflow

Na deze inleiding en leeswijzer krijgt u in hoofdstuk 3 inzicht in het financiële beeld voor de jaren 2024 tot en met 2027. Dit meerjarenperspectief gebouwd uit diverse onderdelen, waarmee de beschikbare middelen, een berekening van ons financiële vertrekpunt van deze Kadernota, het begin is. Dit wordt gevolgd door structurele effecten van de 1e bestuursrapportage 2023 en een actualisatie van de heroverwegingen (Begroting 2021) en IAC-voorstellen (Kadernota 2022 & Begroting 2022). Additioneel dit jaar geven we in deze kadernota informerend, in onderdeel 3.2, een doorkijk naar de Begroting 2024 waarin onder andere aandacht wordt besteed aan de ontwikkelingen in het gemeentefonds, effecten van gemeenschappelijke regelingen en worden scenario’s richting de begroting 2024 beschreven. Daarnaast worden de resultaten van een inventarisatie op de onderdelen “Wettelijke ontwikkeling”, “Overige ontwikkelingen” en “Wensen nieuw beleid” gedeeld. Door het onzekere meerjarenperspectief is ook dit onderdeel informerend en zal de besluitvorming bij de Begroting 2024 plaatsvinden. Wel wordt doormiddel van deze presentatie de gemeenteraad uitgenodigd inventariserend het gesprek over deze meldingen te voeren. Tot slot wordt in onderdeel 3.3 een overzicht gepresenteerd van thema’s die (mogelijk) in de toekomst aanspraak op het RIOZ willen maken.

Het financiële beeld van de toekomst is deels afhankelijk van diverse uitgangspunten, onder andere van de prijs- en loonindex en de tarieven. Met deze uitgangspunten gaan wij rekenen in de begroting 2024 en daarom moeten deze door de raad vastgesteld worden. In paragraaf 3.4 worden deze uitgangspunten behandeld. Tot slot wordt in onderdeel 3.5 aandacht besteed aan de cashflow. De cashflow is een belangrijk onderdeel als het gaat om de financiële gezondheid. Wanneer de cashflow negatief wordt, zal de gemeente vreemd vermogen aan moeten trekken, wat tot een toename van de rentekosten leidt. In hoofdstuk informeren wij u over de stand van het financieringssaldo en over het verwachte toekomstige beeld.

2 Kadernota 2024

2. Inleiding Voor u ligt de Kadernota 2024 van de Gemeente Zeist. Het is een kadernota met verschillende gezichten als gevolg van diverse ontwikkelingen. Het meerjarenperspectief wat in deze Kadernota wordt gepresenteerd geeft voor ieder jaar een negatief saldo. Een saldo die is ontstaan uit tegenvallende inkomsten uit het gemeentefonds en tegelijkertijd stijgende kosten bij o.a. het sociaal domein, tegenvallende parkeerinkomsten en de cao-effecten voor de personeelslasten. Al deze onderdelen worden in de 1e Bestuursrapportage 2023 geduid, maar hun structurele effect wordt in deze Kadernota goed zichtbaar. Echter, is het meerjarenperspectief zoals deze nu wordt gepresenteerd is niet het gehele verhaal. Net als vorig jaar hebben we binnen het gemeentefonds, onze grootste inkomstenpost als gemeente zijnde, veel te maken met schommelingen als gevolg van het landelijke beleid. Ook zien wij door de stijging van specifieke uitkeringen (SPUK’s) vooral veel incidentele inkomsten in plaats van een stabiel en structureel plaatje. De voortekenen van de komende meicirculaire 2023 zijn daarbij dan weer voorzichtig positief. In deze kadernota wordt dan ook een vooruitblik, verder dan het gepresenteerde meerjarenperspectief, gepresenteerd. Hierin gaan wij verder in op de ontwikkelingen binnen het gemeentefonds maar schetsen we in aanloop naar de Begroting 2024 ook diverse scenario’s.

De mate van de omvang van de meicirculaire 2023 speelt hier een belangrijke rol in, maar dat zal niet het enige onderdeel mogen en kunnen zijn. Als gemeente willen wij niet alleen maar afwachtend kijken naar wat het Rijk ons voorschrijft, maar willen we zelf ook regie houden op de verschillende thema’s. Dit past ook bij de beweging die wij als Gemeente Zeist, aan de hand van het coalitieakkoord “Samen bouwen aan een mooi en duurzaam Zeist” willen maken. Centraal hierin staan de kernwaarde “Menselijkheid en Openheid, Stabiliteit en Realisme en Denken en Doen”. Dit uit zich in diverse bewegingen als “van repressief naar preventief”, “van afzonderlijk naar samen”, “van binnen naar buiten”, “van generiek naar specifiek” en “van collectief naar individueel naar collectief”. Voorbeeld hiervan het programma “Sociaal in Balans’ wat als doel heeft om de ingezette beweging van transformatie verder vorm te geven en continu van brandstof te voorzien. Verder in deze Kadernota wordt dan ook uitgebreid aandacht besteed aan dit programma. Ook hebben we in deze kadernota oog van eventuele andere noodzakelijke maatregelen. Om niet alleen blind te staren op de negatieve cijfers uit het meerjarenperspectief wordt ook in deze Kadenota een overzicht gepresenteerd van de “Wettelijke ontwikkeling”, “Overige ontwikkelingen” en “Wensen nieuw beleid”.

Thema’s die op onderdelen nog verder uitgewerkt moeten worden richting de Begroting 2024, maar goed weergeven waar wij als gemeente voor staan en hoe wij bij willen dragen aan het goede leven in Zeist.

3 Kadernota 2024

3. Financieel Beeld 3.1 Meerjarenperspectief Onderstaande tabel geeft inzicht in het financiële beeld van de aankomende 4 jaar. Dit perspectief stelt ons in staat om alle ontwikkelingen te verzamelen en de financiële impact hiervan scherp te krijgen. We zijn hier zo volledig mogelijk geweest om een goed beeld te geven. In deze Kadernota is er geen nieuw beleid wat ter besluitvorming wordt voorgelegd. Onderdeel (Bedragen x € 1.000) 2024 2025 2026 2027 3.1.1 Beschikbare middelen € -139 € -1.038 € 1.596 € -4.602 3.1.2 Bestuursrapportage I 2023 € -7.991 € -7.007 € -7.029 € -7.029 3.1.3 Actualisatie Heroverwegingen/IAC € -450 € -450 € -450 € -500 Saldo Kadernota 2024 € -8.579 € -8.495 € -5.882 € -12.130 In de komende paragrafen behandelen we alle onderdelen van het meerjarenperspectief zoals hierboven weergegeven.

3.1.1 Beschikbare middelen De beschikbare middelen laten mede door de negatieve decembercirculaire, waarover de raad via de raadsinformatiebrief RIB 23.011 is geïnformeerd, een veelal negatief beeld zien. Ook de structurele effecten uit de 2e bestuursrapportage 2022 dragen bij aan dit beeld. Tevens is in dit vooruitzicht het doorgeschoven ‘ravijnjaar’ binnen het gemeentefonds in 2027 goed zichtbaar. Voor 2026 heeft het Rijk incidenteel een oplossing geboden welke zichtbaar is in de regel ‘Septembercirculaire 2022’. Onderdeel (Bedragen x € 1.000) Begrotingssaldo primitief Begrotingsmutaties 2023 Saldo begroting na besluitvorming Structurele effecten 2e Berap 2022 Septembercirculaire 2022 Decembercirculaire 2022 Overige besluiten OZB Tarieven 2023 Beschikbare middelen

2024 € 13.994 € -12.369 € 1.625 € -1.103 € 1.818 € -2.551 € -4 € 77 € -139

2025 € 16.514 € -14.983 € 1.531 € -1.103 € 1.075 € -2.605 € -12 € 77 € -1.038

2026 € 6.332 € -4.865 € 1.467 € -1.103 € 3.812 € -2.645 € -12 € 77 € 1.596

2027 € 6.901 € -7.585 € -684 € -1.102 € -217 € -2.663 € -12 € 77 € -4.602

3.1.2 Bestuursrapportage I 2023 In de aangeboden Bestuursrapportage zitten effecten die impact hebben op de jaren 2024 tot en met 2027. Deze zijn in onderstaande tabel weergegeven. Alle aanmeldingen in de 1e bestuursrapportage 2023 zijn getoetst aan de 3 O’s van de gemeentefinanciën (Onvoorzien/Onoplosbaar, Onuitstelbaar en Onontkoombaar). Onderdeel (Bedragen x € 1.000) Structurele meldingen Berap I 2023 Incidentele meldingen Berap I 2023 Bestuursrapportage I 2023

2024 € -7.013 € -978 € -7.991

2025 € -7.007 € € -7.007

2026 € -7.029 € € -7.029

2027 € -7.029 € € -7.029

3.1.3. Actualisatie IAC/Heroverwegingen Als onderdeel van de 1e bestuursrapportage 2023 zijn alle lopende IAC-voorstellen en Heroverwegingen voorzien van een actualisatie. Hieruit is bij enkele items een financiële aanmelding opgenomen welke in de 1e bestuursrapportage 2023 zijn verwerkt. Het totaal van deze effecten is structureel € 450.000 tot € 500.000 (nadelig).

4 Kadernota 2024

3.2 Financiële doorkijk Begroting 2024 Het negatieve beeld uit de het hierboven gepresenteerde meerjarenperspectief geeft noodzaak om in de financiële doorkijk richting de begroting 2024 enkele scenario’s te presenteren. Voornaamste variabele is het gemeentefonds welke de afgelopen jaren een erg wisselend beeld heeft gegeven. Waar de meicirculaire in 2022 heel positief was en deze lijn doorgezet werd in de septembercirculaire 2022, was de decembercirculaire 2022 juist weer negatief. De voortekenen voor de meicirculaire 2023 zijn daarentegen juist weer positief. Dit leidt tot de volgende scenario’s 1) Effecten meicirculaire 2023 zijn dermate positief dat het meerjarenperspectief gerepareerd zal worden 2) Effecten meicirculaire 2023 zijn niet toereikend, waarbij richting de begroting 2024 (financiële) maatregelen nodig zullen zijn om tot een sluitend meerjarenperspectief te komen. Onderstaand worden eerst de ontwikkelingen binnen het gemeentefonds ten aanzien van de meicirculaire 2023 besproken waarna ook bovenstaande scenario’s verder geduid worden. Vervolgens wordt stilgestaan bij de autonome ontwikkelingen van de Gemeenschappelijke regelingen van de Gemeente Zeist. Tot slot wordt, onafhankelijk van bovenstaande scenario’s, een volledige inventarisatie van wettelijke ontwikkelingen, overige ontwikkelingen (knelpunten) en wensen nieuw beleid gepresenteerd.

Deze inventarisatie is informerend van aard, waar bij de Begroting 2024 pas een besluit over zal worden genomen. Wel wordt bij bespreking van de Kadernota 2024 de raad voorgesteld de voorstellen integraal te wegen.

3.2.1 Ontwikkelingen Gemeentefonds Omdat we in 2022 te maken hadden met een nieuw kabinet en een coalitieakkoord, is er naar de gemeenten een zgn. “maartbrief” gezonden door de Minister van BZK. Deze brief gaf informatie over de belangrijkste financiële effecten van het coalitieakkoord voor de gemeenten. Dit jaar is een dergelijke brief er niet en is er daarom ook geen doorrekening. Zoals ieder jaar is er wel een Voorjaarsnota opgesteld door de Minister van Financiën. De Voorjaarsnota bevat de (bijgestelde) begrotingsplannen van het kabinet. De plannen uit de Voorjaarsnota worden, indien vastgesteld, opgenomen in de meicirculaire. De belangrijkste punten uit de Voorjaarsnota voor gemeenten zijn: • Vanaf 2027 komt er structureel € 1 mld. Extra geld bij. Dit is feitelijk een voortzetting van de € 1 mld. die voor 2026 al was toegezegd. De terugval van 2025 naar 2026 blijft dus in stand. • De terugval in inkomsten van 2025 naar 2026 wordt voor een groot deel veroorzaakt door de opschalingskorting. Deze is tijdelijk bevroren, maar wordt vanaf 2026 weer volledig doorberekend en is dus nog altijd niet van de baan. De gemeente Zeist heeft de opschalingskorting al eerder opgenomen in haar begroting en die veroorzaakt ook in Zeist een groot verschil tussen de begrotingsjaren 2025 en 2026.

• In de Najaarsnota 2022 heeft het kabinet aangekondigd een extra prijsbijstelling over 2022 uit te keren in verband met de uitzonderlijke prijsstijgingen voor 2022. In de Voorjaarsnota is echter aangekondigd dat gemeenten een extra tranche prijsbijstelling 2022 vanaf 2023 van slechts € 127 mln. structureel ontvangen. Dit is minder dan de aankondiging van € 300 mln. voor de loonen prijsbijstelling uit de Najaarsnota 2022. • Voor de Wmo wordt vanaf 2025 een inkomensafhankelijke eigen bijdrage ingevoerd. Hier tegenover zal een uitname uit het gemeentefonds staan. • Er komt vanaf 2027 een nieuwe financieringssystematiek voor gemeenten. Het kabinet had al eerder afscheid genomen van de “samen de trap op en samen de trap af” systematiek. De groei van het gemeente- en provinciefonds wordt gekoppeld aan het binnenlands bruto product (bbp). De exacte invulling hiervan moet nog worden uitgewerkt.

5 Kadernota 2024

Het Rijk en de VNG hebben op 18 april dit jaar laten weten dat een financieel principeakkoord bereikt is voor de Hervormingsagenda Jeugd. Eén van de financiële afspraken in het principeakkoord is dat de huidige besparingsreeks van € 374 mln. voor 2023, € 463 voor 2024, € 563 voor 2025 voor 2023 tot en met 2025 bevroren is op het niveau van € 374 mln. Voor 2026 staat de besparing, zoals voorzien, op € 961 mln. en loopt op tot iets meer dan € 1 mld. Voor 2027. Deze besparingen staan tegenover de eerder berekende compensatie van € 1,8 mld. op de Jeugdhulp. Het bovenstaande en overige ontwikkelingen worden opgenomen in de meicirculaire. Na het doorrekenen en het analyseren van de circulaire zal pas blijken wat het financiële effect is voor de gemeente Zeist. De vooruitblik vanaf 2026 blijft met bovenstaande echter wel ‘mager’. De VNG maakte onlangs dan ook bekend: “Dit alles kan niet zonder consequenties voor onze inwoners. We willen hierover op korte termijn in overleg met het kabinet”.

3.2.2 Scenario’s De uitkomsten van de meicirculaire bepalen (voornamelijk) in welke van de twee scenario’s wij uitkomen in aanloop naar de Begroting 2024. Wanneer de uitkomsten voldoende zijn zouden onderstaande items uit de inventarisatie van wettelijke ontwikkelingen, overige ontwikkelingen (knelpunten) en wensen nieuw beleid nadrukkelijker behandeld kunnen worden richting de besluitvorming van de Begroting 2024. Wanneer dit niet het geval is moeten in de komende maanden (financiële) maatregelen worden opgesteld voor besluitvorming bij de Begroting 2024. De afgelopen jaren hebben de heroverwegingen (Begroting 2021) en de IAC voorstellen (Kadernota 2022) eerdere financiële tekorten voor zo’n 9 miljoen euro opgelost. Hiervoor heeft destijds het model rechts hiervan als basis gediend en is destijds de 3e fase niet noodzakelijk gebleken. In de nota stabiliteitscriteria 2021-2024 (RIB 20.170) zijn spelregels opgenomen hoe tot een sluitende meerjarenbegroting te komen. Hierin worden een aantal stappen beschreven die in onderstaande volgorde genomen moeten worden: 1) We nemen, waar mogelijk, financieel technische maatregelen. 2) Door verdere innovatie gaan we na of efficiency mogelijk is (hier staat veelal eerst een incidentele investering tegenover) 3) We gaan beleid heroverwegen. 4) We schrappen formatie als: a. er taken geschrapt worden, b. efficiency wordt doorgevoerd, c.

werkzaamheden worden ondergebracht in samenwerkingsverbanden, d. taken worden uitbesteed. 5) De laatste stap om tot een sluitend meerjarenperspectief te komen is lastenverzwaring. Mochten de uitkomsten van de meicirculaire niet afdoende zijn, zullen we conform de bovenstaande spelregels met een dekkingsvoorstel bij de Begroting 2024 komen. Belangrijk is onafhankelijk van de uitkomsten van de meicirculaire 2023 de Zeister behoedzaamheid voor de gemeentefinanciën centraal te laten staan.

6 Kadernota 2024

3.2.3 Sociaal in balans Eind 2021 is een eerste grote aanzet gegeven voor het programma Sociaal In Balans (SIB). Dit programma had en heeft tot doel om de ingezette beweging van transformatie verder vorm te geven en continu van brandstof te voorzien. Sociaal in Balans staat voor: • balans tussen begrote inkomsten en uitgaven en de werkelijke inkomsten en uitgaven; • balans tussen wat kan een inwoner zelf doen en waar moet de gemeente bijspringen; • balans wat kan niet zonder indicatie en wat kan het voorliggend veld of de gemeente zelf. Binnen het programma SIB vallen op dit moment de volgende projecten: 1. Normaliseren (project doorontwikkeling CJG/ST) Wij willen mensen helpen bij het bevorderen van hun vermogen om goed om te kunnen gaan met de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven. En om daar zelf ook regie op te kunnen voeren. Wij willen niet dat allerlei zaken die gewoon bij het leven horen tot problemen worden gemaakt. En als er toch zorg of ondersteuning nodig is, moet deze zo licht en dichtbij als mogelijk zijn en zoveel mogelijk aansluiten bij het normale leven. Bij het normale leven hoort ook dat er allerlei verschillende mensen zijn, met verschillende mogelijkheden, met verschillende voorkeuren, kortom menselijke diversiteit. Het leven is inclusief en wij zijn dat ook. 2.

Voorkomen (project sociale basis en preventie) Wij willen de sociale basis van de Zeister samenleving versterken. De sociale omgeving van onze inwoners heeft daarin een belangrijke rol. Wij willen dat deze optimaal kan helpen om zwaardere hulp en zorg te voorkomen. We onderscheiden daarin: a) Collectieve en algemene voorzieningen en ondersteuning waar je zonder indicatie gebruik van kan maken (consultatiebureau / Jgz, bibliotheken, evenals partijen als de huisarts, CJG’s en andere eerstelijns hulp). Wij noemen dit de institutionele sociale basis. b) Netwerken van inwoners in de lokale samenleving. Deze kunnen zowel formeel (verenigingen, clubs, levensbeschouwelijke organisaties), als informeel georganiseerd zijn. Wij noemen dit de gemeenschappelijke sociale basis. c) De inwoner en diens sociale netwerk. Wij noemen dit de persoonlijke sociale basis. 3. Innoveren/Samenwerken (project data gedreven werken) Wij richten onze organisatie zo in dat wij in staat zijn goed en nauwkeurig sturing te geven zonder dat we daarmee de administratieve last verhogen. We zijn ons bewust van het feit dat we publieke middelen uitgeven en willen dit ook goed kunnen verantwoorden zowel in euro’s als de effecten die we met de uitgaven willen bereiken. Wij zoeken daarin innovatieve oplossingen in onze eigen organisatie en daarbuiten.

De projecten die we hebben ingezet hebben vooral tot doel om een beweging op gang te helpen om te kijken of professionele hulp wel nodig is en zo ja of deze professionele hulp door de gemeente gefinancierd moet worden. Daarnaast is de inzet om gelijk passende hulp in te zetten zo kort als mogelijk maar zo lang als nodig. Op deze manier werken we gelijktijdig aan het minder inzetten van de (duurdere) zorg. Hoewel het programma nog volop loopt zien we de eerste resultaten (uit het cliëntervaringsonderzoek blijkt dat we goed doorwijzen naar de nulde lijn (preventieve zorg), daarnaast stellen we aan voorkant concretere doelen waardoor we bij de evaluatie beter kunnen vaststellen of de zorgdoelen gerealiseerd zijn). Het financieel effect is in deze fase nog gering maar de verwachting is dat dit zal toenemen. De laatste jaren was het ieder jaar noodzakelijk de budgetten voor de Wmo en Jeugd tussentijds, bij een bestuursrapportage, aan te passen aan de toegenomen hulpvraag vanuit de samenleving. Tot voor kort was het moeilijk een goede inschatten te maken van het aantal mensen dat de komende jaren naar alle waarschijnlijkheid een beroep doet op de WMO. Met behulp van het VNG is er een landelijk voorspelmodel ontwikkeld (oorspronkelijk ontwikkeld door de gemeente Den Haag) waardoor we 5 jaar vooruit kijken.

Het ontwikkelde voorspelmodel maakt het mogelijk om voor een aantal gegroepeerde maatwerkvoorzieningen de ontwikkeling te bekijken in aantallen Wmo-gebruikers. Het Wmo voorspelmodel biedt de mogelijkheid een onderscheid te maken tussen de onderdelen huishoudelijke ondersteuning, begeleiding en ‘hulpmiddelen en diensten’. Voor Zeist zou dit onderstaande gevolgen hebben. NB: een minbedrag betekent een aanvullende kostenpost.

7 Kadernota 2024

(Bedragen x € 1.000) Huishoudelijke ondersteuning Begeleiding Hulpmiddelen en diensten Totaal

2024 -256 -257 -42 -555

2025 -513 -514 -63 -1.089

2026 -769 -771 -84 -1.624

2027 -1.026 -1.028 -104 -2.158

We zien dus dat de huidige budgetten onvoldoende zijn voor de toekomstige vraag. We begroten deze bedragen nu nog niet omdat dit onze begrotingssystematiek doorkruist. We begroten namelijk op basis van ‘constante prijzen’. Dat houdt in dat alleen voor het eerstkomende begrotingsjaar de uitgaven en inkomsten worden aangepast voor prijs- en volumeontwikkeling. Vervolgens ramen we de volgende jaren op hetzelfde prijsniveau. Het gemeentefonds compenseert gemeenten (gedeeltelijk) voor volume en prijsstijgingen. Echter vindt dit niet op hetzelfde moment plaats dan het verkregen inzicht via het voorspelmodel waardoor de stijging van de kosten (en dus extra benodigd budget) en de inkomsten van rijk niet gelijk vallen. Dit betekent dat dit bij een verwachte kostenstijging een grotere druk legt op ons begrotingssaldo om tot een sluitende begroting te komen. De informatie uit het voorspelmodel is bijzonder waardevol. Daarom voegen we deze informatie toe aan de factsheet “Jeugd en WMO” die we twee keer per jaar opstellen en aan de raad voorleggen via de P&C producten. We zien dat de druk op het sociaal domein verder toeneemt. Zonder extra middelen van het rijk wordt de balans tussen inkomsten en uitgaven verder verstoord. Daarom gaan we het programma SIB uitbreiden met een vierde project, namelijk “Gericht kiezen”.

Binnen dit project pakken we de volgende zaken op: • We starten een onderzoek naar beïnvloedbare en niet beïnvloedbare zorg binnen de Jeugdwet en WMO. Hierin kijken we naar alle zorgproducten. We brengen in kaart welk zorgaanbod in de gemeente Zeist nodig is en welk zorgaanbod wenselijk is en leggen deze keuzes voor. Het inzicht dat ontstaat geeft bijsturingsmogelijkheden omdat keuzes gemaakt kunnen worden welke zorg we wel en niet blijven vergoeden. De resultaten van dit onderzoek verwachten we in Q4 2023/Q1 2024. • Intensiveren groepsgerichte aanpak. Daar waar het mogelijk is zullen we overgaan tot het verminderen van individuele zorgtrajecten en het intensiveren van de groepsgerichte aanpak. Een voorbeeld waarbij dit mogelijk kan worden ingezet is dyslexiebegeleiding op scholen. • We doen onderzoek naar het gebruik van vervoersvoorzieningen. Concreet betekent dit dat er op casusniveau nagegaan zal worden of er andere mogelijkheden zijn binnen het systeem om het vervoer te organiseren. Dit vraagt op de korte termijn inzet van consulenten van het CJG en brengt een (tijdelijke) taakverzwaring met zich mee waar extra middelen voor beschikbaar gesteld (moeten) worden. • We operationaliseren de vastgestelde leidende principes binnen het CJG en ST en maken hiermee (nog) concreter wat de precieze taakopvatting dient te zijn van de consulenten van het CJG en ST.

In de 1e Bestuursrapportage 2023 is een incidenteel bedrag opgenomen van € 85.000 om bovenstaande acties in uitvoering te nemen. Verder gaan we de controle op rechtmatige besteding van zorggelden verder versterken. We gaan de komende jaren inzetten op de volgende elementen. • Doorlichten pgb gebruik. We starten een onderzoek naar het rechtmatig gebruik van de pgb gelden. • We intensiveren de controle op zorglevering bij de zorg in natura door het kwaliteitsteam. • We evalueren de fraude casus uit 2022. Doel hiervan is het lerende effect te vergroten en de werkprocessen hierop aan te passen. • Eind 2023 maken we een start met een beleids- en uitvoeringsplan om de controle op rechtmatig gebruik te intensiveren. Hierin willen we regionaal optrekken. Het plan zullen we in Q2 2024 aan de raad aanbieden. Om dit mogelijk te maken hebben we de formatie tijdelijk uitgebreid. Deze kosten worden gedekt uit teruggevorderde zorggelden.

8 Kadernota 2024

3.2.3 Gemeenschappelijke regelingen In deze kadernota leggen we financieel-technische uitgangspunten vast. Voor de meeste Gemeenschappelijke Regelingen geldt dat de begroting 2024 nog niet definitief is vastgesteld en dat de zienswijze procedure nog loopt. De financiële effecten in begrotingen kunnen afwijken van de indexering die wij in deze kadernota vastleggen. Bij het opstellen van onze begroting worden deze afwijkingen opgenomen en we zullen deze onderdelen expliciet in kaart brengen.

3.2.4 Inventarisatie Kadernota 2024 In deze Kadernota wordt informerend de inventarisatie van wettelijke ontwikkelingen, overige ontwikkelingen en wensen nieuw beleid gedeeld. In onderstaande tabel worden de totalen van deze inventarisatie gedeeld waarna de individuele items per categorie in de volgende paragrafen verder worden toegelicht. De onderste twee regels geven het fictieve meerjarige beeld aan wanneer al deze voorstellen gehonoreerd zouden worden. Onderdeel (Bedragen x € 1.000) Wettelijke ontwikkelingen Overige ontwikkelingen Wensen nieuw beleid Totaal

€ € € €

Saldo Kadernota 2024 Bijgewerkt saldo (na meldingen)

2024 -395 -620 726 -289

2025 -395 -1.261 818 -838

2026 € -395 € -1.100 € 1.034 € -461

€ € € €

€ -8.579

€ -8.495

€ -5.882

€ -12.130

€ -8.868

€ -9.333

€ -6.343

€ -12.429

€ € € €

2027 -395 -938 1.034 -299

3.2.4.1 ‘Wettelijke ontwikkelingen’ Alle in deze paragraaf opgenomen meldingen hebben een wettelijke ontwikkeling als oorsprong. Dit kan bijvoorbeeld een melding zijn die als gevolg van landelijk beleid meer middelen en inzet vraagt, maar zou ook, als gevolg van nieuwe wetgeving, een totaal nieuw onderdeel binnen onze dienstverlening kunnen zijn. Belangrijk is dat er een bepaalde mate van keuze in de uitvoering zit om in deze rapportage gemeld te worden. Wettelijke ontwikkelingen die geen vorm van keuze hebben worden in de bestuursrapportage als gevolg van de 3 O’s van de gemeentefinanciën (Onvoorzien/Onoplosbaar, Onuitstelbaar en Onontkoombaar) gepresenteerd. Onderstaand worden de aanmeldingen weergegeven waarna deze individueel verder worden toegelicht. Onderdeel (Bedragen x € 1.000) 1. Basis op orde - GGDrU 2. Doorontwikkeling SFI/VIS Totaal 'Wettelijke ontwikkeling'

€ €

2024 -395 PM -395

€ €

2025 -395 PM -395

€ €

2026 -395 PM -395

€ €

2027 -395 PM -395

9 Kadernota 2024

1. Basis op orde - GGDrU Inhoudelijke toelichting: De GGDrU neemt in haar begroting vanaf 2024 extra investeringen op het gebied van jeugdgezondheidszorg, informatievoorziening/ICT en HR/arbeidsmarkt op. Deze investeringen zijn nodig om te kunnen voldoen aan de wettelijke eisen en om de basis op orde te krijgen en te houden. Uit de GGD benchmark 2021 blijkt dat het gemiddelde van de inwonerbijdragen van GGD'en op €29,92 ligt, voor GGDrU is dat €24,15. Een verschil van zes euro per inwoner en daarmee 25% lager dan gemiddeld. De GGDrU geeft aan dat er extra investeringen nodig zijn om aan de wettelijke eisen te voldoen. Om de organisatie toekomstbestendig te houden zijn extra investeringen, en dus een verhoging van de inwoner- en kind bijdragen, noodzakelijk. Maatschappelijk effect: Investeringen in de GGDrU zijn nodig om de zorg en ondersteuning vanuit de GGD op orde te brengen en inwoners kwalitatief goede zorg te kunnen bieden op het gebied van volksgezondheid, bijvoorbeeld op het gebied van het signaleren van mentale problemen bij kinderen en ziekteverzuimbegeleiding bij leerlingen op het voortgezet onderwijs. Financiële toelichting: Het gaat in deze fase nog om een concept begroting. De gemeenten uit de regio Utrecht hebben nog de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen op de conceptbegroting van de GGDrU.

Het Algemeen Bestuur van de GGDrU zal de (aangepaste) begroting nog voor het zomerreces vaststellen, waarna de cijfers definitief zijn. Bovenstaande bedragen zijn berekend met de aanname dat in de begroting van Zeist de budgetten zullen worden geïndexeerd met 7,7%. Dat is het percentage wat wordt voorgesteld, conform het Zeister "dakpannensysteem" in deze kadernota Risico’s bij niet honoreren: Bij instemming van het algemeen bestuur van de GGDrU met de begroting 2024 (dit vindt voor het zomerreces 2023 plaats), hebben wij als Zeist geen keuze meer om niet akkoord te gaan. Het betreft hier namelijk een gemeenschappelijke regeling. (Bedragen x € 1.000) Totaal

2024 -395

2025 -395

2026 -395

2027 -395

2. Doorontwikkeling SFI/VIS Inhoudelijke toelichting: Bij de begroting 2023 is aangekondigd dat de nota reserves en voorzieningen herzien moet worden en dat tegelijkertijd ook een nota waarderen en afschrijven materiële vaste activa opgesteld zal worden. Bij het opstellen van beide documenten wordt onder andere gekeken naar de uitwerking van de huidige wetgeving op ons Strategisch Financieel Instrumentarium (SFI). Uit een eerste analyse blijkt dat enkele reserves, als gevolg van wijziging in de wetgeving, een andere structuur dienen te krijgen. Om eventuele financiële effecten op te kunnen vangen is vervolgens bij de Begroting 2023 een eenmalig bedrag van €2,5 mln. beschikbaar gesteld om dit op te kunnen vangen. Inmiddels worden de betrokken reserves doorgerekend en is de planning om bij de Begroting 2024 met de resultaten te komen. Maatschappelijk effect: Dit betreffen financieel technische aanpassingen die geen invloed hebben op de samenleving. Financiële toelichting: De doorrekening vindt momenteel plaats. Het is op dit moment niet bekend of het incidentele budget van € 2,5 mln. voldoende is. Risico’s bij niet honoreren: Mochten er als gevolg van de herijking aanvullende (structurele) budgetten nodig zijn en deze worden niet gehonoreerd, dan betekent dat dat onze reserves niet meer sluitend zijn conform de huidige wetgeving. (Bedragen x € 1.000) Totaal

2024 PM

2025 PM

2026 PM

2027 PM

10 Kadernota 2024

3.2.4.2 ‘Overige ontwikkelingen’ Alle in deze paragraaf opgenomen meldingen hebben een andere dan wettelijke oorsprong. Het kunnen autonome ontwikkelingen in aantallen betreffen, maar bijvoorbeeld ook stelselwijzigingen in het uitvoeren van gemeentelijke taken. Ook kan deze categorie meldingen die eerder als ‘knelpunten’ werden gepresenteerd betreffen. Belangrijk is dat er een bepaalde mate van keuze in de uitvoering zit om in deze rapportage gemeld te worden. Ontwikkelingen die geen vorm van keuze hebben worden in de bestuursrapportage als gevolg van de 3 O’s van de gemeentefinanciën (Onvoorzien/Onoplosbaar, Onuitstelbaar en Onontkoombaar) gepresenteerd. Onderstaand worden de aanmeldingen weergegeven waarna deze individueel verder worden toegelicht. Onderdeel (Bedragen x € 1.000) 3. Uitvoering onderzoeksrichtingen propositie 4. Verdere uitwerking gebiedsvisie Vollenhove 5. Regionale samenwerking Sociaal Domein 6. Stijgende kosten leerlingenvervoer 7. Taak van de Zorgambassadeur 8. Stijgende kosten WMO vervoer 9. Voortzetting transformatiefonds 10. Strategische kaders participatiewet 11. Onderzoeksgeld zorg & veiligheid 12. Onderhoud speelplaatsen 13. Nieuw parkeerbeleid 14. Uitvoering gasloos 2024 (eigen vastgoed) 15. Instandhoudingsplan Buitensport 16. Sportaccommodaties Binnensport 17. Rechtspositie buitengewoon raadsleden Totaal 'Overige ontwikkelingen'

€

€ € € €

€

€ €

2024 -500 PM PM PM -10 PM -13 PM PM -7 PM PM -90 -620

2025 -500 PM PM PM € -10 PM € -650 € 122 € -13 PM PM € -120 PM PM € -90 € -1.261

€

2026 -500 PM PM PM € -10 PM € -650 € 283 € -13 PM PM € -120 PM PM € -90 € -1.100

€

€

€ € € €

€

€ €

2027 -500 PM PM PM -10 PM -650 444 -13 PM PM -119 PM PM -90 -938

3. Uitvoering onderzoeksrichtingen propositie Inhoudelijke toelichting: Bij de begroting 2023 is voor één jaar budget beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de drie onderzoeksrichtingen die geen onderdeel uitmaken van het UVP, te weten: Kromme Rijngebied natuurrobuust en duurzaam; Transformatie Wegh der Weegen; en Nieuwe betekenisgeving voor de Stichtse Lustwarande. Gevraagd is om een uitvoeringsprogramma voor de 3 onderzoeksrichtingen op te stellen, als input voor de begroting 2024 en verder. Dit is nu in ontwikkeling en wordt kort voor of direct na het zomerreces aan het college aangeboden, waarna de raad geïnformeerd wordt. Met het werk aan de onderzoeksrichtingen is gestart. Hiermee sluiten we aan op de dynamiek in de regionale samenwerking rondom deze onderzoeksrichtingen. Maatschappelijk effect: De (ruimtelijke) dynamiek in deze gebieden is groot. Ze zijn cultuurhistorisch en qua groenwaarden van groot belang voor de identiteit van Zeist. De samenleving hecht grote waarde aan deze gebieden. Deze combinatie maakt een integrale regie noodzakelijk, zodat deze gebieden ook voor de toekomst hun waarde kunnen behouden en ontwikkelen. Financiële toelichting: De kosten zitten in capaciteit voor regievoering wat betreft de samenwerking met de regio en het organiseren van de verbinding met de Zeister samenleving en stakeholders.

Daarnaast is op veel aspecten intern vakinhoudelijk advies noodzakelijk. Bovendien zal er in de regionale samenwerking aan ons om een gemeentelijke bijdrage in de proces- en projectkosten worden gevraagd. Daarnaast zal er uitvoerings- en onderzoeksbudget nodig zijn. Deze kosten zijn voor 2023 exact in beeld. Dit is als basis gebruikt voor de raming voor de komende jaren. De kosten die ontstaan vanuit de regionale samenwerking zullen qua hoogte pas later dit jaar duidelijk worden.

11 Kadernota 2024

Risico’s bij niet honoreren: Achteruitgang van de ruimtelijke kwaliteit, die zich niet laat herstellen, verlies van vertrouwen van de regiopartners, verlies van vertrouwen vanuit de samenleving. Onvoldoende tegenkracht ten aanzien van autonome (ruimtelijke en regionale) ontwikkelingen. Op jaarbasis budget beschikbaar stellen (zoals voor 2023 is gebeurd) leidt tot gebrek aan continuïteit in een samenwerkingsproces waar in de regio langjarig aan wordt gebouwd (en wat gezien de aard van de opgave ook nodig is). (Bedragen x € 1.000) Totaal

2024 -500

2025 -500

2026 -500

2027 -500

4. Verdere uitwerking gebiedsvisie Vollenhove Inhoudelijke toelichting: We stellen in 2023 een gebiedsvisie op voor de buurt Vollenhove. Dit doen we samen met bewoners, professionals in de buurt en vastgoedeigenaren binnen de wijk, waarbij het door de raad vastgestelde Parkplan de basis is. De planning is dat de gebiedsvisie in 2023 ter besluitvorming aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. De kosten voor het opstellen van de gebiedsvisie worden gedekt uit de budgetten voor het programma Vollenhove Vooruit (middelen Regio deal). Voor de uitwerking van de gebiedsvisie moet naar nieuwe financiële middelen gezocht worden. Een deel kan uit bestaande budgetten, zoals het aanpassen van het openbaar gebied vanuit reguliere onderhoudsbudgetten. Dit geldt echter niet voor de herontwikkeling van de locatie bij de Weggeefwinkel en de extra ambities met betrekking tot parkeren, inrichting park, etc. Bij het raadsvoorstel gebiedsvisie Vollenhove (eind 2023) wordt ook een ontwikkelstrategie en financieringsvoorstel gevoegd. Vooruitlopend op de kosten voor de gebiedsontwikkeling, gaat het om een voorbereidingskrediet voor de planvorming en kosten voor sloop van het bestaande leegstaande schoolgebouw (nadat de weggeefwinkel een andere plek heeft gevonden). Kosten voor de (mogelijke) verhuizing en tijdelijke huisvesting van de Weggeefwinkel komen ten laste van samenleving.

Dit voorstel wordt nog nader uitgewerkt en komt, verder uitgewerkt, terug bij de begroting 2024). Maatschappelijk effect: Goede voortgang van de noodzakelijke verbetering van Vollenhove als onderdeel van de lopende buurtaanpak Vollenhove Vooruit. Blijvend versterken van de buurt. Uitwerking van de gebiedsvisie naar gebiedsontwikkeling. Financiële toelichting: Het is op dit moment nog niet mogelijk om bedragen te benoemen. Hieraan wordt nog verder gewerkt. Dit wordt in de komende maanden verder uitgewerkt. Risico’s bij niet honoreren: De voortgang van de buurtaanpak Vollenhove Vooruit en uitvoering van het ambitieprogramma ""Op weg naar de ambities 2035"" (raadsbesluit januari 2020) komt in gevaar. Vollenhove heeft een verdere verbetering van met name de woonomgeving en inrichting van de buurt nodig. Bewoners zijn ook heel inhoudelijke betrokken en kunnen het vertrouwen verliezen. Gebiedsontwikkeling kan niet verder worden opgestart en uitgevoerd. Verder verval van het pand waar nu de Weggeefwinkel is gevestigd is onwenselijk. De noodzakelijke (slechte staat van het pand) al dan niet (tijdelijke) verhuizing komt in gevaar. (Bedragen x € 1.000) Totaal

2024 PM

2025 PM

2026 PM

2027 PM

12 Kadernota 2024

5. Regionale samenwerking Sociaal Domein Inhoudelijke toelichting: Binnen het sociaal domein werkt de gemeente samen met de gemeenten Bunnik, De Bilt, Wijk bij Duurstede en Utrechtse Heuvelrug. Vanuit deze samenwerking wordt gezamenlijk ingekocht en het contractbeheer en -management uitgevoerd voor zorgvormen vanuit de Jeugdwet en Wet maatschappelijke ondersteuning. Ook op andere inhoudelijke opgaven binnen het sociaal domein werkt de gemeente steeds intensiever samen. De kosten van deze samenwerking gaan toenemen. Door nieuwe landelijke ontwikkelingen en taken voor gemeenten, noodzakelijke versteviging van de regionale basisuitvoering en door krapte op de arbeidsmarkt. Maatschappelijk effect: Door de regionale samenwerking te versterken en te professionaliseren, kan beter ingespeeld worden op landelijke ontwikkelingen die vragen om een aanpak op regio-niveau. Financiële toelichting: De omvang van de kostenstijging is medio 2023 bekend en zal in de begroting worden uitgewerkt. Mogelijk kan dit in de toekomst ook besparingen opleveren, maar dit is vooralsnog niet aan de orde. Risico’s bij niet honoreren: (Bedragen x € 1.000) Totaal

2024 PM

2025 PM

2026 PM

2027 PM

6. Stijgende kosten leerlingenvervoer Inhoudelijke toelichting: Door volumegroei en gestegen prijzen is het voor leerlingenvervoer beschikbare budget inmiddels niet meer toereikend. Initiatieven om de kostentoename te beperken zijn in voorbereiding, maar het zal niet genoeg zijn om tot een afname van de kosten te komen, waardoor een verhoging van het budget leerlingenvervoer nodig is. Maatschappelijk effect: Alle leerlingen die voldoen aan de criteria uit de Verordening Bekostiging Leerlingenvervoer 2022 zijn in staat om naar school te reizen ongeacht de afstand van school naar huis en hun (fysieke) beperking. Financiële toelichting: Bij ongewijzigd beleid bedraagt het structurele tekort € 325.000 per jaar. Dit bedrag bestaat uit indexaties en volumegroei. Voor de jaren 2023 en 2024 is er overeenkomstig een melding gedaan in de eerste bestuursrapportage 2023. Mocht vanaf 2025 het beleid worden aangepast en de uitkomst van de lopende aanbesteding laat dit ook toe, dan kan het benodigd budget nog wijzigen. Risico’s bij niet honoreren: Doelgroepenvervoer is een open einde regeling. Als er recht bestaat, dient er vergoed te worden. Niet honoreren van de aanmelding zal budgetoverschrijding tot gevolg hebben. (Bedragen x € 1.000) Totaal

2024 PM

2025 PM

2026 PM

2027 PM

13 Kadernota 2024

7. Taak van zorgambassadeur Inhoudelijke toelichting: Op basis van het toenmalige coalitieakkoord Samen Kansen Pakken is vóór de decentralisaties de actie geformuleerd "dat er onderzoek komt naar de wenselijkheid en haalbaarheid van een contactpersoon (zoals een ombudsman) voor de decentralisaties." Op basis van dit onderzoek, heeft het toenmalige college besloten om ter voldoening aan de behoeften en aanbevelingen een tijdelijke functie "Ambassadeur nieuwe zorgtaken" binnen onze organisatie in te stellen (RIB 15uit00345). Deze taak is eerder binnen de gemeente Zeist uitgevoerd op basis van incidentele middelen. Dit betreft een functie van 20-24 uur per week (o.a. RIB 16uit00106 over verlenging van de functie na éérste jaar). De taak van zorgambassadeur is om mee te denken en te bemiddelen in zaken waar inwoners vastlopen en signalen uit de samenleving op te vangen over de dienstverlening binnen het Sociaal Domein in het algemeen. Daarnaast zou de zorgambassadeur eventueel ook kunnen fungeren als onafhankelijk vertrouwenspersoon zoals dit is opgenomen in de verordening. Hiermee is de taak van zorgambassadeur aanvullend op de functie van klachtenfunctionaris. Door deze functie structureel te maken borgen we een goede stroomlijning van zaken die goed lopen, nog voordat er een klacht wordt ingediend.

Maatschappelijk effect: De inwoner van Zeist heeft de mogelijkheid om de zorgambassadeur in te schakelen wanneer zaken vastgelopen zijn, waardoor er sneller een doorbraak in een casus/vastgelopen zaak kan ontstaan. Financiële toelichting: De kosten van 4 uur per week, schaal 10, bedragen € 9.780 o.b.v. de oude CAO (2022) Risico’s bij niet honoreren: Wanneer de aanmelding niet gehonoreerd wordt, is er geen onafhankelijke functionaris die signaleert, analyseert en toeziet. (Bedragen x € 1.000) Totaal

2024 -10

2025 -10

2026 -10

2027 -10

8. Stijgende kosten WMO vervoer Inhoudelijke toelichting: Een aantal jaar geleden besloot de Provincie om hun bijdrage voor het Wmo deel van de Regiotaxi stapsgewijs af te bouwen. Sindsdien zien we ook dat de kosten zijn toegenomen. Beide ontwikkelingen leidden jaarlijks tot een melding tekort in de bestuursrapportages. We verwachten dat de vraag naar Regiotaxi tenminste tot 2030 zal blijven toenemen. Initiatieven die bijdragen aan het beperken van kostentoename zijn in voorbereiding, maar het zal niet genoeg zijn om tot afname van kosten te komen, waardoor een structurele verhoging van het budget Regiotaxi nodig is. Maatschappelijk effect: Iedereen die voldoet aan de criteria uit de Verordening Sociaal Domein Zeist 2020 is met gebruikmaking van een vervoersvoorziening in staat zich te verplaatsen. Financiële toelichting: Bij ongewijzigd beleid bedraagt het tekort € 579.000 in 2025 oplopend naar € 616.000 in 2028. Deze bedragen zijn gebaseerd op ongewijzigd beleid en op de huidige verordening. Het tekort is ontstaan als gevolg van de afgebouwde subsidie van de provincie, indexatie en volume groei. Het tekort in de jaren 2023 en 2024 is gemeld in de eerste bestuursrapportage van 2023, er vanuit gaande dat er voor die jaren geen wijziging meer kan worden doorgevoerd.

Voor de jaren vanaf 2025 kan het beleid en de verordening worden aangepast en indien de uitkomst van de lopende aanbesteding het toelaat, kan er dan een besparing worden gerealiseerd op de uitgaven. Risico’s bij niet honoreren: Doelgroepenvervoer is een open einde regeling. Niet honoreren van deze aanmelding heeft budgetoverschrijding tot gevolg. (Bedragen x € 1.000) Totaal

2024 PM

2025 PM

2026 PM

2027 PM

14 Kadernota 2024

9. Voortzetting transformatiefonds Inhoudelijke toelichting: Bij het vaststellen van de meerjarenbegroting 2022 heeft de Raad (RV21052, voorstel 2i) een incidenteel transformatiebudget voor het sociaal domein beschikbaar gesteld; € 1.500.000 voor 2022 en € 750.000 voor 2023. Doordat er ook incidentele middelen waren van het Rijk, die in 2022 aan het transformatiebudget zijn toegevoegd, werd het mogelijk de beschikbaar gestelde middelen uit het raadsvoorstel één jaar door te schuiven. Dat betekent dat er in 2024 nog € 750.000 beschikbaar is. De eerste jaren na de decentralisaties van 2015 stonden vooral in het teken van grip krijgen op de nieuwe taken en het goed inrichten van het vangnet. Middels het programma Sociaal in Balans krijgen we grip op onze financiën en kunnen we ook meer data gestuurd gaan werken. Daarnaast transformeren we de toegang van het Sociaal Domein (Centrum voor Jeugd en Gezin en Sociaal Team) die optimaal moet aansluiten en normaliseren we richting een sterke sociale basis. Daarvoor hanteren we de door u vastgestelde leidende principes en het beleidskader sociale basis, met als doel dat Zeistenaren veerkrachtig zijn en meestal met plezier leven. Ze worden ondersteund en gestimuleerd als de veerkracht even afneemt door de eigen omgeving of sociale basis.

Waar nodig leveren we passende zorg en ondersteuning die aansluit op de belevingswereld van de betreffende inwoner. Om te komen tot bovengenoemde transformatie is het van belang dat wij een sterke wendbare Toegang hebben en voldoende capaciteit bij de beleidsafdeling. In 2022 is de afdeling Samen Leven uitgebreid met onder andere een beleidsmedewerker Jeugd om de grote thema’s verder uit te werken. Daarnaast is ter ondersteuning van de consulenten een team Kwaliteit gestart die de ingezette transformatie door kan vertalen in werkprocessen en kan bijdragen aan het uniform werken, zodat elke inwoner van Zeist dezelfde goede kwaliteit van dienstverlening ontvangt. Deze medewerkers zijn aangenomen op de door de Raad beschikbaar gestelde transformatiemiddelen. Aangezien de transformatie een cyclisch proces is, is het van belang om dit structureel in te bedden binnen de organisatie. Zeer recent is het lang verwachte akkoord over de hervormingsagenda jeugd tot stand gekomen. Hierin zijn afspraken vastgelegd over verbeteringen en besparingen in de jeugdzorg. Die afspraken zijn gemaakt tussen Rijk, gemeenten, jeugdzorgaanbieders en professionals. Een groot aantal afspraken uit de agenda sluit goed aan op ons project Sociaal in balans, maar vragen inzet van onze organisatie.

Ons project Sociaal in balans en de hervormingsagenda jeugd zullen een onverminderde inzet vragen en drukken op het transformatiebudget. De ontwikkelingen in de jeugdhulp gaan snel. Niet alleen binnen de jeugdhulp zelf, maar zeker ook daarbuiten. Transformatie is daardoor nooit klaar. Het is noodzakelijk om te blijven inzetten op preventie, borging van de kwaliteit van de hulp en het laten aansluiten van de zorg op de hulpvraag uit de samenleving. Al met al meerdere argumenten om door te gaan op de weg die we met elkaar zijn ingeslagen en niet te stoppen na 2024. Stoppen zal onherroepelijk leiden tot stijging van de kosten en mindere kwaliteit van zorg. Daarom wordt aan de Raad voorgesteld het transformatiebudget na 2024 structureel te continueren. Maatschappelijk effect: Het transformatieproces is gericht op de doorontwikkeling van het realiseren van de beoogde inhoudelijke effecten van de stelselwijziging van 2015: ander gedrag van professionals en burgers, andere cultuur bij instellingen en professionals, andere werkwijzen en vooral ook het anders met elkaar omgaan tussen burgers/cliënten, professionals, instellingen en gemeenten.

Financiële toelichting: Onderstaand bedrag is gebaseerd op de loonkosten van medewerkers in het specialistenteam, kwaliteitsmedewerkers en beleidsondersteuners Risico’s bij niet honoreren: Stijging van de kosten en een mindere kwaliteit van zorg (Bedragen x € 1.000) Totaal

2024 0

2025 -650

2026 -650

2027 -650

15 Kadernota 2024

10. Strategische kaders participatiewet Inhoudelijke toelichting: Met deelnemende gemeenten in de GR RDWI zijn nieuwe afspraken gemaakt over de inbreng van de re-integratiemiddelen. Deze afspraken doen meer recht aan de onderlinge verhoudingen en hebben voor Zeist een positief financieel effect. Met deze nieuwe afspraken wordt de taakstelling van € 200.000 op het budget vanaf 2024 gerealiseerd. Er is binnen de regio een overgangsregeling afgesproken waardoor het overschot oploopt tot en met 2027. Het uiteindelijke voordeel bedraagt € 644.000 waarvan de taakstelling al meerjarig was opgevoerd. Maatschappelijk effect: Geen, het betreft hier herverdeling van budgetten en bevat momenteel geen wijzigingen in beleid maar voortzetting van de huidige koers. Financiële toelichting: Er is al een taakstelling ingeboekt op het budget voor de re-integratiemiddelen van € 200.000. Met de nieuwe afspraken loopt het voordeel op tot € 444.000. Risico’s bij niet honoreren: Mogelijk verwerkt de RDWI bij begroting 2024 nog een negatief effect op deze melding in verband met de nieuwe CAO ontwikkelingen. Dit effect is nog niet bekend en zal in de begroting voor Zeist 2024 worden verwerkt. (Bedragen x € 1.000) Totaal

2024 0

2025 122

2026 283

2027 444

11. Onderzoeksgeld zorg & veiligheid Inhoudelijke toelichting: Leefbaarheid en veiligheid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Toch lijkt het er op dat sommige onderwerpen snel doorschieten naar het veiligheidsdomein, terwijl de oplossing meer aan de voorkant ligt. Dat kan gaan om tijdig ingrijpen, faciliteren of ombuigen. Denk bijvoorbeeld aan zorg & veiligheid en jongeren & veiligheid. Niet pas in het veiligheidsdomein problemen oplossen maar juist leefbaarheidsvraagstukken tijdig signaleren en aanpakken. Door het uitvoeren van onderzoeken (waar zitten knelpunten en hoe kan dat effectief worden aangepakt) wordt voorkomen dat leefbaarheidsvraagstukken doorschuiven naar het veiligheidsdomein. Het maakt het mogelijk tijdig in te grijpen. Maatschappelijk effect: Door onderzoek kan veel gerichter een probleem worden aangepakt. Door op die manier uit het veiligheidsdomein te blijven, zijn minder harde maatregelen nodig. Financiële toelichting: Voor het uitvoeren van onderzoeken en analyses hebben is € 12.500,- per jaar nodig. Het gaat hierbij om het opzetten en uitvoeren van het onderzoek en het doen van aanbevelingen. Risico’s bij niet honoreren: Bij het niet honoreren zouden deze onderzoeken uit het reguliere veiligheidsbudget betaald moeten worden. Een groot deel van dat budget is echter al gelabeld, waardoor hier (te) weinig vrije ruimte zit.

Dit leidt ertoe dat of deze budgetten overschreden zullen worden, of dat de onderzoeken niet kunnen plaatsvinden. (Bedragen x € 1.000) Totaal

2024 -13

2025 -13

2026 -13

2027 -13

16 Kadernota 2024

12. Onderhoud speelplaatsen Inhoudelijke toelichting: De huidige onderhoudsbudgetten voor de speelplaatsen binnen de gemeente Zeist lijken structureel niet toereikend. De redenen hiervan zijn het intensieve gebruik van de toestellen en hierdoor hogere onderhoudskosten en de hogere aanbestedingskosten. Indicatie is dat het jaarlijks structureel hoger wordt. Dit jaar wordt het speelruimteplan opgesteld en de hogere onderhoudskosten nemen we hierin mee. Maatschappelijk effect: Onveilige speelplaatsen indien er geen onderhoud plaatsvindt. Financiële toelichting: Risico’s bij niet honoreren: (Bedragen x € 1.000) Totaal

2024 PM

2025 PM

2026 PM

2027 PM

13. Nieuw parkeerbeleid Inhoudelijke toelichting: De afgelopen 10 jaar liggen de inkomsten op het thema parkeren structureel lager dan waar we in onze begroting rekening mee houden. We rapporteren hier jaarlijks over in de bestuursrapportage en/of jaarrekening. Ook in 2023 verwachten we minder inkomsten, per saldo een bedrag van ongeveer € 450.000. Dat bedrag ligt in lijn met het nadeel uit 2022. In de jaren 2020 en 2021 lagen de parkeerinkomsten nog flink lager, maar dit had te maken met de maatregelen vanwege het Covid virus (o.a. tijdelijke lockdowns). Dit jaar schrijven we een nieuwe parkeerbeleidsnota en deze sturen we na de zomer naar de gemeenteraad. Met het nieuwe parkeerbeleid willen we een bijdrage leveren aan de door de gemeenteraad vastgestelde ambities en speerpunten uit het Mobiliteitsplan. Een belangrijk onderdeel is het beter benutten van de parkeercapaciteit in ons centrum. We willen met tariefdifferentiatie parkeerders naar de ideale plek sturen. Bij de nieuwe parkeerbeleidsnota hoort ook een realistische parkeerexploitatie inclusief reële budgetten voor parkeerinkomsten. Maatschappelijk effect: Nieuw beleid parkeren wordt nog aangeboden ter besluitvorming met bijbehorend maatschappelijk effect. Financiële toelichting: Risico’s bij niet honoreren: (Bedragen x € 1.000) Totaal

2024 PM

2025 PM

2026 PM

2027 PM

17 Kadernota 2024

14. Uitvoering gasloos 2024 (eigen vastgoed) Inhoudelijke toelichting: De gemeenteraad van Zeist heeft de ambitie gesteld de organisatie in 2030 energieneutraal en aardgas vrij te hebben. Dit geldt ook voor ons eigen maatschappelijk vastgoed. Tijdens de actualisatie van ons duurzame meerjarenonderhoudsplan in 2021 is aangegeven dat een aanvullende investering nodig is om de ambitie te halen op gebied van gasloos 2030. De aanpak voor het gasloos maken (of hybride en gasloos-ready als dit met huidige techniek het maximale haalbare is) van onze eigen gebouwen wordt gefaseerd aangepakt en betreft maatwerk op gebied van technisch ontwikkelingen en marktontwikkelingen. In onze gefaseerde aanpak is in 2024 voorzien om investeringen te doen in de volgende gebouwen: Onderkomen Walkartpark, Dorpsstraat 13, Dijnselburgerlaan 5, (brandweerkazerne), Slot Zeist, MFA de Koppeling. Over de totale fasering en aanpak uitvoering gasloos 2030 wordt de Raad nader geïnformeerd, investeringskredieten in opvolgende jaren worden per jaar inzichtelijk gemaakt en ter besluitvorming voorgelegd. Maatschappelijk effect: We zetten een vervolgstap in onze gefaseerde aanpak voor het gasloos maken van Zeist. We geven als Gemeente Zeist op gebied van verduurzaming het goede voorbeeld, waarbij we ook de technische mogelijkheden ontdekken voor volgende fasen in de verduurzaming.

Daarbij zal het gasverbruik afnemen na realisatie. Financiële toelichting: De bedragen bestaan hoofdzakelijk uit kapitaallasten die ontstaan bij het doen van de investeringen. De investeringskredieten voor uitvoeringsjaar 2024 bestaan uit: Dorpsstraat 13 € 80.000,Dijnselburgerlaan 5, brandweerkazerne € 696.000,Slot Zeist € 680.000,MFA de Koppeling € 223.000,Een bedrag van € 7.000 voor Onderkomen Walkartpark wordt in 2024 in één keer ten laste van de exploitatie gebracht, omdat dit bedrag lager is dan de activeringsgrens. Risico’s bij niet honoreren: Bij het niet honoreren van deze aanmelding zal er stagnatie in de verduurzaming en het (zo goed als technisch mogelijk) gasloos maken van ons eigen gemeentelijk vastgoed ontstaan en worden ambities met als einddoel 2030 onhaalbaar. (Bedragen x € 1.000) Totaal

2024 -7

2025 -120

2026 -120

2027 -119

18 Kadernota 2024

15. Instandhoudingsplan Buitensport Inhoudelijke toelichting: Nadat het Masterplan Buitensport in de komende jaren wordt afgerond blijven toekomstbestendige sportparken in Zeist achter. De sportparken willen we natuurlijk langdurig en goed in stand houden wat er toe leidt dat er in de toekomst vervangingsinvesteringen plaats moeten vinden. Hier kan bijvoorbeeld aan nieuwe toplagen voor kunstgrasvelden worden gedacht, maar ook het vervangen van installaties in kleedkamers nadat de afschrijvingstermijn is verstreken. Momenteel wordt doorgerekend wat de kosten van deze vervangingsinvesteringen in de toekomst zullen zijn en wat de hieruit voortvloeiende kapitaallasten zullen zijn. Maatschappelijk effect: Kwalitatief goede en toekomstbestendige sportparken in de Gemeente Zeist. Financiële toelichting: Bij de begroting 2024 volgt een voorstel voor dit plan. Mogelijk wordt voorgesteld om een deel van de benodigde middelen, incidenteel, uit het RIOZ te dekken. Hiermee worden de structurele lasten gedrukt. Risico’s bij niet honoreren: Er komen dan onvoldoende middelen beschikbaar voor de benodigde vervangingsinvesteringen. (Bedragen x € 1.000) Totaal

2024 PM

2025 PM

2026 PM

2027 PM

16. Sportaccommodaties Binnensport Inhoudelijke toelichting: We geven de komende jaren verder uitwerking aan een routekaart voor de binnensportaccommodaties. Om tot toekomstbestendigheid te komen gaan we na uitvoering van fase 1 ("basis op orde") verder uitvoering geven aan de ontwikkelagenda, meer concreet de fases 2 en 3. Met enkele doelgerichte investeringen kan worden voldaan aan de toekomstige behoefte en wensen vanuit de binnensport. Maatschappelijk effect: Doormiddel van deze werkzaamheden brengen we het areaal aan binnensportaccommodaties van de Gemeente Zeist op een toekomstbestendig niveau. Financiële toelichting: Op dit moment is de financiële doorrekening van de routekaart nog niet beschikbaar. We zullen de raad over dit onderwerp blijven informeren. Belangrijk uitgangspunt is dit onderwerp zo goed mogelijk te koppelen aan de acties rondom het onderwijshuisvesting om hierin geen kansen te laten liggen. Risico’s bij niet honoreren: De locaties voldoen op termijn niet meer aan de wensen en eisen. (Bedragen x € 1.000) Totaal

2024 PM

2025 PM

2026 PM

2027 PM

19 Kadernota 2024

17. Verbetering van de rechtspositie van buitengewone raadsleden Inhoudelijke toelichting: De raad heeft de burgemeester verzocht een voorstel uit te laten werken om de beloning / rechtspositie van buitengewoon raadsleden meer in verhouding te brengen tot de geleverde inspanning. Zij ontvangen nu een vrijwilligersvergoeding. Verhoging is alleen mogelijk in de vorm van een belaste vergoeding. Maatschappelijk effect: Het verschil in beloning van raadsleden en buitengewone raadsleden wordt kleiner. Financiële toelichting: Presentievergoeding a €112,21 bruto (belast) per commissievergadering * 40 vergaderingen maal 20 leden = 89.768 Risico’s bij niet honoreren: n.v.t. (Bedragen x € 1.000) Totaal

2024 90

2025 90

2026 90

2027 90

3.2.4.3 ‘Wensen nieuw beleid’ Alle in deze opgenomen rapportage betreffen voorstellen voor nieuw beleid aanvullend op alle werkzaamheden die reeds in de begroting zijn verwerkt. Deze voorstellen hebben niet eerder op de politieke agenda gestaan. Bij het voorstel is er rekening mee gehouden dat ieder voorstel ook ambtelijke capaciteit nodig zal hebben om uitgevoerd te worden. Onderstaand worden de aanmeldingen weergegeven waarna deze individueel verder worden toegelicht. Onderdeel (Bedragen x € 1.000) 18. Verkenning Dorpshuis Den Dolder 19. Gebeidssamenwerking A tot Z 20. Project Voor L-kaar Vollenhove 21. Begroten uitkering BCF plafond Totaal 'Wensen nieuw beleid'