21RV060 Aanvullende informatie Huisvestingsonderzoek De Klinker

Elke bezoeker heeft een persoonlijkheid, een naam, een behoefte en maakt op een specifieke manier gebruik van het gebouw. Dit gebruik geeft impliciet een mogelijke toekomst voor De Klinker weer en raakt aan de meerwaarde die gebruikers ten opzichte van elkaar zien. Het is geen directe weerslag van een synergiebehoefte, hoewel deze uit de besproken klantreizen kan worden afgeleid mits op zijn consequenties doorberedeneerd.

Gebouw De Klinker Zeist Huisvestingsonderzoek Bijlage II 20 april 2017

1/6

Persoon 1 Wie? Jeffrey, 15 jaar, neemt deel aan muzieklessen in de Klinker van de toekomst. Vertrek: Snel het huiswerk aan de kant want te laat voor zijn les. Springt op de fiets en haalt haastig een vriend op. Op zijn rug een forse gitaar. Aankomst: Stalt zijn fiets aan een rek direct voor de deur en haast zich het gebouw binnen. Het gebouw is open en laagdrempelig. Geen belemmeringen op zijn doelgerichte tocht naar binnen. Binnen: Jeffrey wordt ontvangen op het cultuurplein in het gebouw. Hij haast zich de trap op en heeft niet meer dan een snel oog voor de meisjes op het binnenplein. Eenmaal boven komt hij tot rust in de ‘cave’. Het honk van de jonge muzikanten is een echte community plaats. Even chillen voor de les begint. Activiteit: Jeffrey en zijn bandleden gaan helemaal los in hun goed geïsoleerde studio. Het is hun ‘heilige’ ruimte. Ze hoeven niet gezien te worden, maar joh…als er door een matglazen raam te zien is hoe de band van de toekomst heen en weer stuitert dan is dat prima. Actie mag gezien worden, rode hoofden niet. Weggaan: de studio is veranderd in een stinkend hok. Wow! Wat een sessie. De band van de toekomst komt uitgelaten naar buiten. Hangt nog even na en is dan klaar om gezien te worden door de bakvissen beneden. Ze hebben enorme dorst dus een drankje kan er wel in, maar niet per se aan de bar want er zit cola in de tas.

Het cultuurplein is een mooie uitlaadplek, wie weet wordt er alsnog een glaasje gedronken als er wat geld te besteden valt. Buiten het gebouw is het fiets pakken en weer weg, of toch nog even een nummertje voor de meiden op het muurtje? Persoon 2 Wie? Kathelijn, 40 jaar met haar drie kids van 3,5 en 7 jaar oud. Woont in het centrum maar kwam vroeger niet in de bibliotheek waar nota bene haar broer Thomas werkt. Vertrek: Komt lopend of met de (bak)fiets naar het centrum om inkopen te doen en land daarna nog even aan in de Klinker. Dat is immers de huiskamer van de stad geworden. Ze heeft de hele middag en de boodschappentassen sleept ze gewoon mee naar binnen. In Zeist heeft ze geen kluisje nodig, de mensen letten wel op haar spullen als ze even weg loopt. Aankomst: Bakfiets parkeren en de kinderen rennen alvast vooruit het gebouw binnen. Binnenkomst: Er zijn geen deuren dus daar nodigt het gebouw ook toe uit. Kathelijn land in de huiskamer van het gebouw. Pakt een boek en terwijl de kleintjes hun gang gaan heeft ze even tijd om uit te blazen. Activiteit: Het kind van 7 gaat naar muziekles, die van 5 heeft een workshop bouwen en het kindje van 3 wordt voorgelezen in de speel-doe-hoek van het gebouw. En Kathelijn, die blijft heerlijk zitten met een tijdschrift totdat haar vriendin met haar drie kids aankomt.

De sfeer, het activiteitenprogramma voor de kinderen en de goede koffie maakt dat de beide dames meer dan twee uur relaxt zijn in de Klinker. Weggaan: Op weg naar huis nog even de laatste winkels. Persoon 3 Wie? Marjolein, 55 jaar, cursist en aspirant beeldhouwer. Marjolein ís vintage en aspirant Rodin. Van Marjolein zijn er nog 600 en ze komen vooral ook om elkaar te zien en te spreken naar de Klinker. Maar niet als de kwaliteit van docenten en faciliteiten niet op orde is. Want Marjolein is zeer maatschappelijk betrokken, cultureel geïnteresseerd, maar ook kritisch. Vertrek: Ze reist licht. Geen zware beeldhouwspullen, maar wel passende kleding. Ze komt van de rand van Zeist met de auto. De labrador gaat mee maar kan best in de achterbak blijven. Marjolein is niet blij met hoge parkeertarieven, want ze komt vaak en ze blijft lang. Aankomen: Buiten het gebouw begint de ontmoeting al. Samen met zo’n vijftien andere cursisten – vrijwel allemaal dames en één man – praten ze bij voor het gebouw. Het is er open en comfortabel, gastvrij. Binnenkomst: Marjolein wordt écht ontvangen. Koffie is belangrijk. Het is gastvrij en warm. De ruimte

Gebouw De Klinker Zeist Huisvestingsonderzoek Bijlage II 20 april 2017

2/6

heeft grandeur! Ambiance! De nieuwe Rodin komt niet zomaar. Marjolein wordt ook creatief geprikkeld. Ze is zeer breed geïnteresseerd dus ook de voorstelling van volgende week, die meet-and-greet met die topschrijver en die cursus mindfulness zijn op zijn minst even op het netvlies. Activiteit: Het atelier is licht, sfeervol maar ook een echte werkplaats. Er heerst een industrieel ruimtegevoel. Marjolein voelt zich creatief en wil aan de slag! Met de groep werkt ze anderhalf tot twee uur. De docent is heel belangrijk, hij of zij moet optimaal kunnen functioneren want de kwaliteit van de ruimte komt zeker niet voor de kwaliteit van de inhoud. Vertrek: Na schoonmaken en wassen wordt er uitgebreid nagepraat op het cultuurplein. Het was hard werken dus de ‘lounge’ is populair onder de cursisten. Hier kan op niveau worden gereflecteerd op de opgedane kennis. En op de volgende kans om samen te komen, theater of toch die lezing? Wie nog meer? We missen de bewoner met niet-westerse achtergrond, de religieuzen, de antroposofen, de nieuwe rijken en de wat minder kansrijke bewoners van de stad. Het is belangrijk dat wordt samengewerkt aan het betrekken van deze doelgroepen. Te veel mensen zijn laaggeletterd of digibeet. We moeten werken aan een duurzame, inclusieve en lerende samenleving. Dat is een taak voor culturele instellingen.

Dus deze laatste doelgroep moeten we links of rechtsom – hoe lastig ook – met nieuwe programmering en omgevingen trekken naar de culturele hotspot van Zeist. Ruimtelijke kwaliteit Gebruikswaarde, belevingswaarde, toekomstwaarde Algemeen. Er is behoefte aan uitgesproken ruimten. Sfeer, kwaliteit, creativiteit en ontmoeten zijn belangrijke woorden. Functionaliteit en gebruikswaarde zijn voorwaardelijk, belevingswaarde essentieel voor de meerwaarde van het gebouw. Nieuwe of experimentele functies ontbreken nog. Uit het gesprek blijkt wel dat juist om de nieuwe doelgroepen te trekken en de bestaande meerwaarde te bieden wel behoefte is aan experimentele en nieuwe ruimten. Labs, cultuurplein & open podium, lounge, klassieke bibliotheek. Vooral gezamenlijke programmering om de genoemde persona’s te kunnen bedienen en ook de missende doelgroepen te trekken. Uit het gesprek blijkt dat er beperkt mogelijkheden zijn tot synergie en dubbelgebruik. De dansvloer biedt potentie mits slim en praktisch ingepast. De collectie is plooibaar want mag/moet meer dan ooit in context gepresenteerd worden, compact en doeltreffend. De (back)office kan mogelijk deels buiten het gebouw. Er worden andere competenties gevraagd om de culturele hotspot tot bloei te brengen, dat biedt kansen om personeel ook juist in het publieke domein te laten werken.

Gebouw De Klinker Zeist Huisvestingsonderzoek Bijlage II 20 april 2017

3/6

Culturele hotspot? Om te kunnen spreken van een culturele hotspot is nog wat nodig. Het huidige gebouw faciliteert het huidige gebruik slecht, laat staan dat het condities biedt voor een dergelijke ambitie. Om dit woord wat verder in te kleuren oefenen we met associaties. Vele woorden worden genoemd. In de tweede ronde worden de doelgroepen hieraan gespiegeld en doemen drie groepen begrippen op. Waaraan ook weer nieuwe partners verbonden kunnen worden zoals Popcentrum de Poppel, Meander, ondernemers etc. A. Kloppend hart Ontmoetingsplek, platform, samenleving, inclusief, interactief, honk, (tegen) eenzaamheid, cultuurplein, open podium, licht, open, zonnig etc. Vanzelfsprekende behoefte van de meer ontmoeting-gerichte bibliotheekruimten, maar ook zeker behoefte van de persona’s die genoemd zijn door het Kunstenhuis. B. Bildung! Het gebouw draait om talent, kennis, mogelijkheden, leren, educatie, inspiratie, individuele groei, levenskunst, digitaal en fysiek, opvoeding, werkplaats Deze ruimtes associëren zich met individuele ontplooiing en community van mensen die zich hierin herkennen. Doelgroepen Kunstenhuis met sterke basis in enorme aantallen cursiste, maar ook belangrijk voor ontwikkeling van bibliotheken van de toekomst. Collectie in context plaatsten etc.

Gebouw De Klinker Zeist Huisvestingsonderzoek Bijlage II 20 april 2017

4/6

C. Heterotopia? Tussenruimten, non-ruimte, witruimte, maar tegelijk het cement in de muur. Zoals de tuin op het dak, lounge, chill-out, cave, koffiehoeken, brede gangen etc. Beetje onduidelijke categorie, maar uit het gesprek blijkt behoefte aan plekken waar de cross-over tussen nieuwe en bestaande doelgroepen op een informele manier kan plaatsvinden.

De conclusie: Er is potentie om tot een gezamenlijke visie te komen op ruimtelijke kwaliteit én programmering. Vanuit deze visie, steunend op de gedeelde behoefte richting nieuwe en bestaande doelgroepen, kan de urgentie om tot ruimtelijke synergie te komen ontstaan. Er is wel degelijk potentie om die synergie te

Gebouw De Klinker Zeist Huisvestingsonderzoek Bijlage II 20 april 2017

5/6

laten ontstaan, maar dan moet er een sterke behoefte zijn om vol te gaan voor de nieuwe kwaliteit en de oude daartoe dienstbaar te verhouden. Ofwel, een theater kan belangrijk zijn voor ‘bildung’ (‘je moet op het podium hebben gestaan’, zie uitspraak Alexander Pechtold), maar is daar nou dan zo’n groot theater voor nodig? Tegelijk is de gebruikswaarde van ateliers, studio’s en leslokalen specifiek. Kortom, er is potentie om in gezamenlijkheid tot meerwaarde te komen en deze ook concreet te maken. Dat kan leiden tot een inspirerende visie. Dat is echter niet hetzelfde als een programma van eisen waarin de mogelijke synergie is verkend. Werksessie 3: De derde werksessie op 23 maart 2017 was vooral gericht op de ruimtebehoefte, de mogelijkheden van en in het gebouw en het vastleggen van de concrete uitgangspunten van de beide organisaties met betrekking tot dit onderwerp. Hieruit kwam naar voren dat de beschikbare ruimte onvoldoende is om alle functies een plek te geven. De mogelijkheden van het “dak op” (deel-verdieping opbouwen), de “stad in” (uitbreiding aan de gevel en situering van kantoorfunctie op andere locaties) of de “grond in” (theater ondergronds) zijn de orde geweest. De vraag kwam op tafel hoe je het tekort aan ruimte kunt gebruiken als ambitie om het doel wél te realiseren. Wat is nu precies het tekort, hoe los je dat op en wat is het alternatief.

Duidelijk werd ook dat het Kunstenhuis een verdere opsplitsing niet als een optie ziet en men de uitdrukkelijk wens heeft om in de toekomst alle functies op één locatie samen te voegen. Werksessie 4: In de vierde werksessie op 4 april is in samenwerking met de architect een sessie gehouden waarin, op basis van plattegronden en de ruimtebehoefte per functie, concreet is gekeken naar de beschikbare ruimte en de onderverdeling daarvan voor de gewenste functies. Deze sessie is uitgewerkt in een vlekkenplan dat in het rapport nader wordt toegelicht.

Gebouw De Klinker Zeist Huisvestingsonderzoek Bijlage II 20 april 2017

6/6

BIJLAGE III

UITSNEDE BESTEMMINGSPLAN

figuur III.1 plangrenzen (rood = bouwvlak; terra = bestemming)

figuur III.2 bouwhoogte (rood = 12 m; terra = 8 m)

Gebouw De Klinker Zeist Huisvestingsonderzoek 10 mei 2017