03-23RV014 Bijlage 3 Zienswijzenota Actualisatie Routekaart energie

Natuurlijk de raad heeft ervoor gekozen dat met name wat betreft de opwek van wind naar het Kamp van Zeist wordt gekeken, maar zoals bekend maakt dit gebied deel uit van het NNN en is de Stichting Milieuzorg Zeist hiervoor dus geen voorstander. 2.5 Actielijn Het Goede voorbeeld We delen de mening dat een integrale aanpak op deze Geen aanpassing Het is natuurlijk altijd goed als de gemeente zelf het thema's van belang is. Boeren en het buitengebied goede voorbeeld geeft! zien wij als belangrijke partners in de opgave. De 2.6 Actielijn landbouw en ook landelijk gebied integrale opgave zien wij als onderdeel van en Ook hier liggen dus nog belangrijke opgaven (en agenderen wij o.a. in de uitvoering van de propositie kansen), waaronder m.b.t. het klimaat, maar ook de van Zeist. biodiversiteit, etc.. Het zou dus goed zijn als dat ook echt integraal wordt opgepakt (zie in deze dus o.a. bijdrage van Cathalijne Huson bij behandeling raadsvoorstel: ‘Duurzame Opwek in Zeist’). 2.7 Organisatie en monitoring Het gezamenlijk met alle partijen in de samenleving Geen aanpassing Goed dat aan de organisatie, de communicatie en ook werken aan de klimaatopgave is één van de ambities de monitoring bijzondere aandacht wordt gegeven. Want van dit college. In 2024 zullen we dit vormgeven door

14 48

Werkgroep Groene Driehoek

uiteindelijk zullen we het wel allemaal samen moeten het samen met de samenleving opstellen van een doen. In die zin zou het wellicht toch mooi zijn, dat klimaatplan. Hierbij zullen we uitgaan van de integrale teneinde aan de energietransitie een verdere impuls te opgave, breder dan alleen de energietransitie. kunnen geven, als er in Zeist alsnog tot een gezamenlijk Wij hopen dat inwoners via de reguliere kanalen met alle betrokken partijen ‘Lokaal klimaatakkoord’ zou voldoende antwoord kunnen krijgen op hun vragen: kunnen worden gesloten, uiteraard voor zover dat er het klantcontactcentrum, via het wijkmanagement natuurlijk inmiddels nog niet is. en/of via het energiecentrum Mijn Groene Huis. Eén Verder is dus, zoals ook hiervoor in algemene zin al van de acties zoals ook genoemd in de routekaart is aangegeven, een meer centrale regie wenselijk, dat het werken met diverse communicatiestijlen, zodat uiteraard in samenwerking met alle betrokken verschillende groepen inwoners bereikt kunnen partijen/stake-holders. In die zin vroeg de Stichting worden. Ook vertalen we de routekaart naar een Milieuzorg Zeist e.o. zich nog af of het oprichten van een energiekrant die Huis aan Huis zal worden bezorgd. ‘Help-desk’ nog in die zin van toegevoegde waarde kan Mocht uit het proces rondom het klimaatplan andere zijn.

Natuurlijk er is Mijn groene Huis en Mijn Groene wensen rondom communicatie en bereikbaarheid naar Bedrijf, hetgeen fantastisch is, maar er zijn in deze tijd voren komen, dan houden we daar rekening mee. veel burgers/organisaties die stappen willen zetten en die die organisaties wellicht nog niet weten te vinden, dus kan het goed zijn als er een centrale helpdesk komt om ze op pad te helpen. 3. Conclusie Mooi dat de: ‘Actualisatie Routekaart Nieuwe Energie 2022’ er nu ligt, dat mede op basis inbreng vanuit de ‘Meedenksessies’. Wel zouden behouden opgaven/kansen o.i. nog meer SMART kunnen worden uitgewerkt, zodat later ook op basis monitoring er een duidelijkere toetsing kan plaatsvinden. Dan is de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. dus er voorstander van, dat daar waar dat ook echt mogelijk is, meteen voor een meer integrale aanpak te kiezen, dus bijvoorbeeld bij de buurtgerichte aanpak in het kader van de Warmtetransitie, toch ook meteen de andere opgaven mee te nemen, zoals die m.b.t. de klimaatadaptie. Juist zo’n integrale aanpak, met ook een duidelijk perspectief, zoals ‘Zeist Aarde-/Natuurinclusief’, zou mensen ook enthousiast kunnen maken. Dat bijvoorbeeld op basis van een nader uitgewerkt ‘Integraal Programma’, dat bijvoorbeeld in kader ‘Omgevingsvisie’, dat uiteraard zonder de urgentie van de klimaatproblematiek uit het oog te verliezen.

Werkgroep De Groene Driehoek heeft met We herkennen de door u beschreven ontwikkelingen Geen aanpassing belangstelling de concept-Routekaart Nieuwe energie sinds 2019 en de extra taken en regie die gemeenten voor Zeist gelezen. Inwoners van de gemeente is hebben gekregen in de duurzaamheidsopgave. gevraagd hun inspraak-reactie op het document te

geven. Dit doen wij natuurlijk graag, vanuit onze inzet Wij zien de routekaart dan ook als één bouwsteen in als werkgroep om bij te dragen aan Nieuwe energie voor de brede duurzaamheidsopgave. De routekaart richt Zeist: opwek en gebruik van duurzame energie in zich op de energietransitie op het grondgebied van harmonie met de natuur, cultuurhistorie en recreatie. Zeist en richt zich op energie en warmte betaalbaar en Onze inbreng is thematisch en puntsgewijs geordend. toegankelijk houden voor onze inwoners. Dit vraagt Thema 1 Het grotere plaatje zoals u aangeeft ook regionale en landelijke 1.1 De Routekaart Naar een energieneutraal Zeist samenwerking. De actielijnen richten zich op dat wat (2019) is een beleidsdocument dat gebaseerd is op de wij zelf kunnen doen op het eigen grondgebied. Brede Milieuvisie (BMV) en het uitvoeringsplan BMV uit respectievelijk 2016 en 2017. Via het Energieplan 2019 is de Routekaart tot stand gekomen. De vraag die wij u voorleggen is of met deze actualisatie van de routekaart (en de actualisatie van het uitvoeringsplan) kan worden volstaan. Anders gezegd: wij pleiten ervoor de doelen van de Brede Milieu Visie uit 2015/ 2016 te herzien (en daarmee ook de uitvoeringsagenda en de routekaart).

Uitgangspunten die naar onze mening opnieuw tegen het licht moeten worden gehouden en verdiept, kunnen vervolgens leiden tot een heel andere focus op gemeentelijk niveau en dus op een andere uitwerking in een Routekaart en actieplannen. Ontwikkelingen sinds 2016 Hoewel de vier pijlers in de BMV uit 2016 wat ons betreft recht overeind staan, zijn context en achtergrond wezenlijk anders geworden. Wij doelen op de vele vastgestelde akkoorden, nota’s en rechterlijke uitspraken die sinds de vaststelling van de BMV aan de orde zijn geweest. Deze hebben betekenis voor het ingezette beleid van de Gemeente. Verschillende uitgangspunten van de BMV moeten naar onze mening opnieuw tegen het licht worden gehouden en verdiept. *Met name het uitgangspunt dat Zeist in 2050 (was eerst 2030) net zoveel duurzame energie opwekt als aan energie verbruikt, snijdt geen hout. Opwek en verbruik zijn nationale en vooral Europese vraagstukken. Het getuigt van grenzeloos optimisme, maar niet van realisme dat per gemeente te doen. *In de Routekaart zet u vooral in op bestaande technieken (zoals zonnepanelen en megaturbines). Hoe sympathiek ook: deze doelen zijn niet realistisch en achterhaald. Dit zijn doelen die inmiddels op een hoger schaalniveau (nationaal, Europees en zelfs mondiaal) zijn opgepakt. Om dat met 2 voorbeelden te illustreren: - kernenergie is

49

idem

50

idem

aangemerkt als een duurzame energiebron; de regering kiest ervoor 2 nieuwe centrales te bouwen; - de regering heeft de regie gepakt bij het ruimtelijk beleid, energie en klimaat, natuur, stikstof en landbouwbeleid. Dat vraagt om een nieuwe focus op gemeentelijk niveau. Bovendien gaat het niet (zo hebben wij eerder betoogd) om energieneutraal, maar om terugdringen van CO2, stikstof, methaan en ammoniak. Zie daarvoor de regeringsdoelstellingen. Energieneutraliteit binnen een gemeente is niet te realiseren. Betekent dit, dat de Gemeente geen rol heeft in de energietransitie? Toch wel, vinden wij. Naar onze mening dient de Gemeente de klimaatbelangen het best door zich (liefst in breder verband) te richten op doelen die des gemeentes zijn, de corebusiness dus. Isolatie van de ca. 28.000 woningen en 3000 bedrijven, gezond water en gezonde bodem, en duurzame opwek die niet ten koste gaat van andere belangrijke waarden. Groene gebieden nabij de leefomgeving, om hittestress - én het onnodig verbruik van elektriciteit voor koeling - te voorkomen. Ook pleiten wij voor het sturen op ruimtelijke ordenings-beleid en het inzetten van sturend instrumentarium (Omgevingsverordening, APV etc). Er is veel te bereiken.

Thema 2 Specifiekere opmerkingen bij de Routekaart Verschillende opties komen terug in de Routekaart en Geen aanpassing Nieuwe energie voor Zeist zijn besproken in de meedenksessies. 2.1 Motie Op 12 oktober 2021 heeft de raad unaniem de Belangrijk element van deze alternatieven was de motie Uitvoerbare alternatieven aangenomen. Deze inkoop van buiten de gemeente opgewekte duurzame luidde: ‘Met het oog op ons kwetsbare groen en voor elektriciteit. Deze optie valt niet binnen de een groene toekomst de alternatieve scenario's, doelstellingen van de Routekaart. waaronder die van de Groene Driehoek alsook andere Het benutten van innovatie, kleine windmolentjes op nog niet genoemde alternatieven, mee te nemen in de dak, grotere opbrengst zonnepanelen op daken etc. is actualisatie van de routekaart’. Bijgevoegd was een door meegewogen in de duiding van de opgave in werkgroep De Groene Driehoek opgesteld rapport met hoofdstuk 2. kennelijk door de Raad uitvoerbaar geachte alternatieve mogelijkheden voor grootschalige duurzame opwek in Zeist. Vraag: Hoe en waar zijn de uitvoerbare alternatieven voor duurzame opwek meegenomen bij de actualisatie van de routekaart? 2.2 Weergave raadsbesluit. Op diverse plaatsen in de Het raadsbesluit van de afronding van de verkenning p.

15 Naar aanleiding van de Routekaart wordt grootschalige windenergie nog gezien A12/spoorzone is: Op basis van de uitkomsten van de verkenning naar duurzame als kansrijke bron. Het raadsbesluit van 22-2-2022 in gebiedsverkenning te besluiten de verkenning af te opwek in het gebied tussen deze wordt echter niet juist weergegeven. ronden en gezien de onzekerheden over normering en de A12 en het spoor, wordt

51

idem

2.2.1 op pagina 15 staat onder het kopje ‘Kansrijke haalbaarheid geen verder gevolg te geven aan de niet eerder dan in 2025 bronnen tot 2030’: ‘Naar aanleiding van de verkenning verkenning. Niet eerder dan bij RES 3.0 de kansen opnieuw de mogelijkheden in naar duurzame opwek in het gebied tussen de A12 en voor grootschalige windenergie in de A12/spoorzone dit gebied heroverwogen. het spoor, is besloten om in 2025 opnieuw naar de te heroverwegen. mogelijkheden in dit gebied te kijken, met de dan Inhoudelijk zijn de formuleringen van het raadsbesluit RES 3.0 is aangepast naar geldende wet- en regelgeving.’ Echter, het raadsbesluit en de routekaart met elkaar in lijn, Het genoemde 2025 en/of RES 2.0 op 22-2-2022 over de afronding van de jaartal is het bedoelde jaartal zoals ook in het gebiedsverkenning in de A12 spoorzone luidt: ‘1. (…) raadsbesluit. geen verder gevolg te geven aan de verkenning. En 2. RES 3.0 was gepland in 2025. Inmiddels is de Niet eerder dan bij RES 3.0 de kansen voor terminologie en planning rondom de RES aangepast. grootschalige windenergie in de A12/spoorzone te Landelijk is afgesproken dat RES 2.0 een heroverwegen.’ voortgangsverslag wordt (2023) en een volgende RES 2.2.2. op pagina 40 staat onder het kopje ‘Wat is de (RES 2.0) waar de raad ook over zal besluiten, wordt volgende stap?’: ‘Uit de verkenning van de nu voorzien in 2025.

mogelijkheden voor zonnepanelen en windmolens in het Ambtshalve is de tekst hierop aanepast: we hanteren gebied langs de A12 blijkt dat grootschalige de bedoelde 2025 en de tekst RES 3.0 is aangepast windturbines van 5 Mwe met een ashoogte van 150 naar RES 2.0. Dit is geen inhoudelijke wijziging, maar meter moeilijk inpasbaar zijn. Besloten is om bij de RES een terminologie. 3.0 (2025) opnieuw naar de haalbaarheid van windenergie in dit gebied te kijken, met de dan geldende wet- en regelgeving.’ Echter, het raadsbesluit op 22-22022 luidt: ‘2. Niet eerder dan bij RES 3.0 de kansen voor grootschalige windenergie in de A12/spoorzone te heroverwegen.’ 2.2.3 op pagina 40 staat onder het subkopje ‘• Het raadsbesluit van 2 februari 2022, genaamd Geen aanpassing Verdieping zoekgebieden voor windmolens: A28, Kamp “Afronden gebiedsverkenning A12/spoorzone”, betrof van Zeist en A12/spoorzone’: ‘In overleg met besluitvorming over de verkenning in het gebied. Het Rijkswaterstaat worden binnen het OER-programma heeft geen betrekking op Kamp van Zeist. (Opwek Energie op Rijksvastgoed) de mogelijkheden in kaart gebracht. Voor Zeist wordt daarbij met name gedacht aan zonnepanelen op de halve overkapping van de A28, zonnepanelen op het talud van de A28 en wellicht windmolens in de omgeving van de A28.

Bij de RES 3.0 (2025) onderzoeken we, binnen de dan geldende regelgeving, de haalbaarheid van duurzame opwek in de A12/spoorzone. In 2023 agenderen we eventuele toekomstige duurzame energieopwek op het terrein van Kamp van Zeist (Hart van de Heuvelrug).’ Dit is geen voornemen in opdracht van de gemeenteraad: deze heeft immers op 22 febr 2022 besloten: ‘1. Op basis van de uitkomsten van de gebiedsverkenning te besluiten de verkenning af te ronden en gezien de onzekerheden over normering en haalbaarheid geen

52

idem

53

idem

54

idem

verder gevolg te geven aan de verkenning. 2. Niet eerder dan bij RES 3.0 de kansen voor grootschalige windenergie in de A12/spoorzone te heroverwegen.’ 2.2.4 Op pagina 55 wordt onder status Actielijn De inhoudelijke strekking van beide formuleringen zijn Zie voorgestelde duurzame opwek gesteld: ‘Als onderdeel van de gelijk en in lijn met het raadsbesluit. aanpassingen hierboven. besluitvorming over RES 1.0 zijn er verschillende zoekgebieden voor zon en wind in Zeist vastgelegd. Voor één zoekgebied, het gebied tussen de A12 en het spoor, is een verkenning uitgevoerd. Uit de verkenning volgt dat er op dit moment geen ruimte voor wind wordt gezien. Bij de RES 3.0 (2025) wordt opnieuw bezien of er onder de dan geldende wet- en regelgeving mogelijkheden zijn.’ 5 Ook hier is de tekst dus anders dan het raadsbesluit van 22-2-22 om: ‘Niet eerder dan bij RES 3.0 de kansen voor grootschalige windenergie in de A12/spoorzone te heroverwegen.’ Een tekstuele aanpassing van de Routekaart op bovengenoemde vier punten lijkt ons op zijn plaats. 2.3. Concrete urgente aandachtspunten voor Wij werken samen met de buurgemeenten aan Geen aanpassing gemeentelijk beleid (selectie) In de afgelopen jaren heeft uitvoering van de RES.

Afstemming en samenwerking werkgroep De Groene Driehoek verschillende specifieke met ons direct omliggende gemeenten is daar mogelijkheden aangedragen voor duurzame opwek onderdeel van. Initiatieven voor het benutten van waarvoor de gemeente Zeist zich zou kunnen ruimte langs de A12 voor eventuele zonnelinten inspannen. juichen wij toe. 2.3.1 Een daarvan die tot onze verbazing niet wordt Het genoemde project wordt opgepakt in het kader opgepakt en zeker een plek in de Routekaart verdient is van het programma Opwekking duurzame Energie op het zogenaamde zonnelint langs de A12. Waarom doet Rijksgronden (OER). Langs de A12 liggen op het de gemeente Zeist niet mee met het initiatief waar grondgebied van Zeist geen Rijksgronden die buurgemeenten als o.a. Utrechtse Heuvelrug wél beschikbaar zijn voor zonne-energie. serieus mee bezig zijn? Dit is in onze optiek een minstens zo kansrijke mogelijkheid als opwek langs de A28 en verdient dan ook een plaats in de Routekaart. Enkele andere suggesties voor concrete mogelijkheden die in de Routekaart kunnen worden opgenomen: 2.3.2 Het document onderschat het belang en de De mogelijkheden voor groengas zijn besproken met Geen aanpassing mogelijkheden voor het inzetten van groen gas. Ten enkele stakeholders.

Belangrijk voor de inzet van onrechte wordt het standpunt ingenomen dat dit groengas voor onroerend goed is dat er voldoende weliswaar belangrijke energiedragers zijn voor andere biologische bronnen voor vergisting beschikbaar zijn sectoren, maar minder voor verwarmen van onroerend om opgewerkt te worden naar aardgaskwaliteit. Dit is goed. kostbaar en de bronnen in de gemeente Zeist zijn beperkt. We houden de ontwikkelingen in de gaten voor de langere termijn en richten ons nu vooral op energiebesparing.

55

idem

2.3.3 Met betrekking tot het gebruik van waterstof kan Op de lange termijn zien wij voor waterstof een Geen aanpassing men nu al zeggen dat door wereldwijde toekomstige belangrijke rol in de energievoorziening, met name in overproductie (op piektijden) van duurzame energie na de industrie en de transportsector. het jaar 2030, en de transporteerbaarheid van waterstof, Voor de tijdsspanne tot 2030 zal de lokale productie waterstof wél een belangrijke positie gaat innemen in de van duurzame energie in Zeist beperkt zijn. We zijn energievoorziening. De Routekaart sorteert hier dus nog ver van lokale overschotten van duurzame onvoldoende op voor en richt zich voornamelijk op elektriciteit en dus de productie van waterstof in Zeist. mogelijke bezwaren tegen waterstof. Belangrijke Op dit moment zijn ons geen stakeholders rond stakeholders rondom dit onderwerp ontbreken in het waterstof in de gemeente Zeist bekend. Wel zijn we document. aangehaakt op het regionaal overleg over dit thema. Ook deze ontwikkeling zien wij als onderdeel van de innovatieagenda.

56

idem

2.3.4 Inzet en gebruik van de totale beschikbare biomassa van Zeist kan regionaal worden aangepakt zodat deze efficiënt kan worden omgezet in bruikbare energie die ten goede komt aan de warmte en gasbehoefte van Zeist. Dit vraagt om een goed plan. Met de huidige strategie wordt onvoldoende energie uit de totaal in Zeist beschikbare biomassa gehaald.

57

idem

2.3.5 Als men een warmtenet gaat aanleggen dan is een In de Routekaart zijn we niet ingegaan op alle Geen opmerking laag temperatuur warmtenet het meest gunstig en zou technische details van mogelijke warmteprojecten. Dat dan eigenlijk in de plannen prioriteit moeten krijgen. Dit lage temperatuurnetten voordelen hebben voor het vinden we onvoldoende terug in het document. rendement van een warmtenet en de warmteproductie is duidelijk. Dat er ook nadelen aan zitten, zoals hogere kosten om de verwarmingssystemen in de woning aan te passen maakt het een optie die niet altijd optimaal is. Ook kan het bij de ontwikkeling voordelig zijn om te starten met hogere temperaturen, woningen verder te isoleren en de temperatuur te verlagen zodat weer nieuwe huizen kunnen worden aangesloten.

Biomassa als hulpbrandstof (voor piekmomenten) bij Geen aanpassing grote warmtenetten is genoemd in de Routekaart. Voor Biomassa zien wij niet direct ruimte op het grondgebied van Zeist. Voor biovergisting is er mogelijk ruimte voor kleine initiatieven. Wel stemmen we regionaal af over het optimaal benutten van beschikbare biomassa.

58

idem

59

idem

60

idem

2.3.6 Het is een gemiste kans dat Zeist geen Het is vrijwel onmogelijk om één optie aan te wijzen Geen aanpassing strategische partners heeft gezocht waarmee ze met die de gehele warmtevoorziening kan dekken. een bepaalde technologie een voortrekkersrol wil gaan Samen met wijkinitiatieven op lokaal niveau werken vervullen, bijvoorbeeld in de transitie van warmte. Een we aan oplossingen die kunnen rekenen op draagvlak. voortrekkersrol nemen, ambities tonen en nieuwe Ook dit is een innovatieve aanpak waarin ook technologie omarmen kan zeer stimulerend werken. Het innovatieve technologie wordt toegepast. De document dat nu voorligt is alles benoemen en ervaringen die we op kleine schaal opdoen met openhouden waardoor de kans groot is dat het later een bijvoorbeeld kleine innovatieve warmtenetten, inefficiënt ratjetoe kan gaat worden. We adviseren diervriendelijk isoleren, een integrale aanpak (asbest) voorbeelden van gemeenten op te zoeken die wel een en opslag van warmte leveren waardevolle lessen en voortrekkersrol nemen. inspirerende voorbeelden op voor andere wijken en buurten. We hebben daarbij oog voor zowel technische innovaties als sociale innovaties. Voor een succesvolle energietransitie zijn beiden nodig en met beiden zijn we voortvarend aan de slag, samen met inwoners.

2.3.7 Huishoudens die energiezuinig zijn worden in het Op dit moment is het verlagen van de energiekosten Geen aanpassing document onvoldoende beloond voor hun inzet en en het toekomstbestendig maken van de woning de prestaties. Dit instrument kan de gemeente veel beter belangrijkste beloning. In de praktijk zien we dat een inzetten en kan een stimulerende werking hebben. aantal inwoners die voorop lopen in energiebesparing dit ook graag met buren en andere inwoners van Zeist willen delen. Het is een interessante suggestie die verder kan worden uitgewerkt. 2.3.8 Het stimuleren van bedrijven om meer te isoleren Zoals ook in de Routekaart wordt toegelicht heeft de Geen aanpassing en te komen tot eigen duurzame opwek van energie, gemeente een rol bij het toezicht op de landelijke dient landelijk te gebeuren. De gemeente kan niettemin wettelijke verplichtingen voor duurzaamheid voor wél bij aanvraag concessies / vergunningen, bedrijven (via de ODRU) én de gemeente kan door voorwaarden stellen die dit doel ondersteunen. netwerken, aanjagen, stimuleren lokale bedrijven ondersteunen en helpen in het verder verduurzamen. Wij doen dit o.a. door het subsidiëren van de dienstverlening van Mijn Groene Bedrijf.

2.3.9 De Routekaart zou aandacht moeten besteden De Routekaart “Nieuwe Energie voor Zeist” richt zich Geen aanpassing aan maatregelen om 'hittestress’ in de toekomst te op het terugdringen van fossiele brandstoffen, de voorkomen. Het is belangrijk dat in Zeist meer ruimte belangrijkste oorzaak van klimaatverandering. 'groen' wordt ingericht, met bomen, groene daken, Inderdaad is koeling een belangrijk thema in de buurtgroen. Dit voorkomt 'hittestress' van de bebouwde energietransitie die direct samenhangt met omgeving, met als exces daardoor energieverbruik voor klimaatadaptatie. Dit wordt ook benoemd op pagina koeling op warme dagen, dat met voldoende groen te 23, in de lijn zoals u in uw zienswijze aangeeft. De vermijden zou zijn geweest. De energie die je niet aanpak van klimaatadaptatie in Zeist is beschreven in verbruikt hoef je ook niet op te wekken! het document ‘Klimaatbestendig Zeist’.

61

idem

2.3.10 Het is belangrijk om in de Routekaart op te In de omgevingsvisie en de onderliggende Geen aanpassing nemen dat de gemeente i.s.m. relevante partners ruimte omgevingsplannen zal inderdaad rekening moeten en locaties creëren - dan wel ruimtelijk bestemmen- voor worden gehouden met ruimte voor energieopwekking energieopslag in batterijsystemen zodat het en de infrastructuur voor de energietransitie, zowel elektriciteitsnet gebalanceerd kan worden belast (piek opslag als bijvoorbeeld lokale warmtenetten. shaving, batterystations). Ook voor lokale energieopwek Op pagina 44 is dit benoemd, o.a. gelinkt aan de uit waterstof zijn in de nabije toekomst locaties nodig. invoering van de omgevingswet. Op korte termijn is voorbereiden van een ruimtelijk plan hiervoor door de gemeente aan de orde.

62

idem

2.4 Participatie 2.4.2. In een verbatim verslag van alle vier Geen aanpassing 2.4.1 Over participatie staat onder het kopje meedenksessies was duidelijk geworden dat in de ‘Procesparticipatie’ in de Routekaart dat voor de actielijn verschillende sessies verschillende , soms duurzame bronnen participatie is georganiseerd in de tegenstrijdige meningen zijn geuit. In het verslag vorm van meedenksessies (zie paragraaf 6.1 pag 46). hebben we geprobeerd de ambtelijke eindconclusie Behalve als bijlage is niet terug te zien hoe de van deze sessies weer te geven. participatie heeft geleid tot inbreng in de Routekaart. Wellicht dat dit betekent dat niet alle individuele Participatie bij het (actualisatie-) proces behoeft wat meningen voldoende tot hun recht komen. Mede werkgroep De Groene Driehoek betreft nog verbetering daarom is de Routekaart ter inzage gelegd zodat in de toekomst. iedereen in staat is om die opmerkingen bij de 2.4.2 Bijlage D heeft de titel VERSLAG Routekaart te plaatsen. MEEDENKSESSIES. Leden van werkgroep De Groene Driehoek zijn bij 3 van de 4 ‘Meedenksessies duurzame We waarderen uw aanbod om mee te blijven denken. opwek’ in het najaar van 2022 aanwezig geweest. Er is De onderwerpen waar u over mee wil denken zijn één verslag (impressie) gemaakt van vier bijeenkomst geen onderwerp bij de actualisatie van de en in concept aan de deelnemers rondgestuurd.

Door uitvoeringsagenda van de Brede milieuvisie. Wel ons gemaakte opmerkingen zijn niet of nauwelijks komen deze aan bod bij het samen met de verwerkt. Hierdoor bevat bijlage D feitelijke samenleving op te stellen klimaatplan. Hiervoor wordt onjuistheden. Deze zijn specifiek als reactie op het een participatieplan opgesteld, als de aanpak aan de conceptverslag doorgegeven maar niet verwijderd. Zie raad wordt voorgelegd. o.a. op het gebied van biomassa. Bijlage D is misschien een illustratie van wat er bij de bijeenkomsten al brainstormend werd ingebracht, maar kan niet gelezen worden als een door de deelnemers onderschreven verslag. Omdat er geen onderscheid gemaakt wordt tussen meningen en (realistische) ideeën voor mogelijkheden voor duurzame opwek kan hierop geen beleid worden gebaseerd. Afsluitend willen wij aangeven dat werkgroep De Groene Driehoek graag bereid is verder mee te denken (te participeren) in het proces actualisatie Brede Milieuvisie. Wij bevelen daarbij aan om de herziening van de Brede Milieuvisie vroegtijdig vorm te geven in een Participatieplan.

15 63

64

werkgroep Kromme-Rijncorridor

idem

Geacht college, De Routekaart Nieuwe Energie richt zich op de Geen aanpassing De geboden mogelijkheid een zienswijze uit te brengen energietransitie, als één onderdeel van de integrale over de actualisatie van de Routekaart, benutten wij om opgave in duurzaamheid. opnieuw aandacht te vragen voor het westelijk Koolstofvastlegging zien wij als onderdeel van de buitengebied van Zeist. innovatieagenda én als een thema in het samen met 1. Naast energiebesparing en duurzame opwek, ook de samenleving op te stellen klimaatplan. koolstofvastlegging In de samenvatting van de concept Routekaart staat dat de primaire reden voor de energietransitie is het tegengaan van klimaatontwrichting door de uitstoot van CO2 te verminderen. Dat wilt u vooral bereiken door middel van energiebesparing en de opwek van duurzame energie. Uiteraard ondersteunen wij die doelen. Tegelijkertijd wijzen wij u erop dat de Regeringsdoelen (die weer afgeleid zijn van internationale doelen) breder zijn. In het Nationale Klimaatakkoord uit juni 2019 gaat het om het terugdringen van CO2 uitstoot en andere broeikasgassen waaronder stikstof, methaan en ammoniak. Stoffen die ook neerslaan op de bodem en het water. De regering zet daarom o.a. fors in op koolstof vastlegging.

Wij adviseren dan ook koolstofvaststelling toe te voegen aan de Routekaart (en de Brede Milieu Visie) en te onderzoeken welke bijdrage die precies kan leveren. Dat in relatie tot ons volgende punt. Westelijk buitengebied heeft integrale sleutelrol bij de Energieopwek is inderdaad één van de thema’s die Geen aanpassing oplossing van de problemen relevant zijn bij het verder ontwikkelen van het Zeister In het Zeister klimaat- en energiebeleid heeft het buitengebied. De thema’s die u noemt zien wij als buitengebied en met name de plaats van de landbouw relevante input voor het uitvoeringsprogramma van de tot nu toe geen rol gespeeld. Het enige dat In de Brede propositie waarin een ‘Krommerijngebied Robuust en Milieu Visie staat over landbouw (blz. 19) is: We werken duurzaam’ één van de onderzoeksrichtingen is. toe naar een goed georganiseerde lokale voedselketen. Daarin speelt ook stadslandbouw een zichtbare rol en hebben meer lokale producten een plek in lokale supermarkten en kantines; In de gemeentelijke vervolgstukken wordt het westelijk buitengebied alleen genoemd in relatie tot windturbines en zonneparken. De afgelopen jaren is de Regering tot het inzicht gekomen dat het landelijk gebied een belangrijke sleutel is voor velerlei doelstellingen. Citaat uit de Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied: Het landelijk gebied zal flink moeten veranderen.

We willen de kwaliteit van

65

idem

onze natuur verbeteren, ons watersysteem robuuster en gezonder maken en op weg naar een klimaatneutraal landelijk gebied. De natuur kan niet langer meer wachten en op meerdere vlakken zullen grote stappen moeten worden gezet, niet in de laatste plaats op het terrein van de overbelasting aan stikstofdepositie. Een forse inzet op natuurherstel en - behoud is ook nodig om zo ruimte te creëren voor duurzame economische en maatschappelijke ontwikkelingen. Daarnaast geldt dat Nederland zich op meerdere terreinen Europees en internationaal verplicht heeft aan diverse natuur-, wateren klimaatdoelstellingen. In het coalitieakkoord is het hoofddoel van het NPLG vastgelegd; het toekomstbestendig ontwikkelen van het landelijk gebied. Naast reeds beschikbare budgetten komt er een transitiefonds landelijk gebied en natuur met daarin 24,3 miljard euro om tot en met 2035 financieel bij te dragen aan de genoemde internationale verplichtingen. De middelen zijn specifiek bedoeld om invulling te geven aan de nationaal wettelijk verplichte doelstellingen op het gebied van stikstof, klimaat en water. 3. Landschapsvisie Kromme Rijncorridor De integrale benadering die u in uw bijdrage beschrijft Geen aanpassing In onze landschapsvisie Kromme Rijncorridor hebben raakt aan meerdere gemeentelijke doelstellingen. De wij een aanzet gegeven voor die integrale aanpak.

In Routekaart richt zich op het organiseren van samenwerking met de verschillende overheden, de duurzame toegang tot warmte en elektriciteit voor grondeigenaren en de samenleving zijn er vele onze inwoners. De samenhangende integrale opgave mogelijkheden om de doelen te bereiken. Dan kan o.a. is onderwerp van het samen met de samenleving op te door in te zetten op groene/ blauwe dooradering, stellen klimaatplan. We hopen het gesprek in dat verhoging van het waterpeil (en herstel van sloten), verband te kunnen vervolgen. vermindering veestapel, andere bedrijfsvoering (niet meer scheuren, bloemrijke weides ipv raaigras), de aanleg van (voedsel) bossen etc. etc. Deze maatregelen dienen naast de energietransitie, ook andere minstens zo belangrijke doelen: herstel van natuur en biodiversiteit, klimaatadaptatie, circulariteit en recreatie. Maar ook een maatregel als het afsluiten van de boerenwegen in het buitengebied voor doorgaand verkeer, helpt daarbij (duurzame mobiliteit). De transitie van het buitengebied is daarnaast een harde voorwaarde om ruimtelijke plannen, waaronder grootschalige woningbouw mogelijk te maken. Kort gezegd: Groen Groeit Mee. Wij hopen duidelijk gemaakt te hebben dat ons voorstel om CO2-vastlegging

16 66

NN

17 67

NN

onderdeel uit te laten maken van de Routekaart (omdat het een bijdrage kan leveren aan de energietransitie) heel goed aansluit bij het recente kabinetsbeleid inzake stikstofreductie en “water en bodem sturend”. Detailkritiek leidt af van het toekomstbeeld; maar een De roep om helderheid over warmteoplossingen per Geen aanpassing duidelijk plan van aanpak (wat gaat er tot 2030 in elke buurt en een heldere planning herkennen wij. Dit was buurt gebeuren en wat niet) lijkt mij niet overbodig. ook een veelgehoorde opmerking in de Ik heb geen echte detailkritiek op de tekst: ik zie dat er meedenksessies over de actualisatie. veel en goed werk in de routekaart is gaan zitten, maar Het klopt dat de routekaart hier geen antwoord op het is heel algemene schets zonder echt concreet te biedt. Wel zien we het als actiepunt voor 2023 om de worden. Met deze routekaart kan ik mijn buurtgenoten planning per wijk, waar dit kan, concreter te maken. niet echt vertellen wat er tot 2030 voor mijn buurt op Ook vertalen we de routekaart naar een Huis aan Huis stapel staat. Zelfs niet of er buurtbijeenkomsten vanuit te verspreiden energiekrant, waarin we aandacht de gemeente gehouden gaan worden en op welke zullen hebben voor uw oproep. (korte) termijn. Mijn Groene Huis is een belangrijk informatiepunt voor In de Pedagogenbuurt (Laag Vollenhove) heeft zich in inwoners.

2018 een aantal buurtgenoten verenigd in de werkgroep Pedagogenbuurt Duurzaam (www.pedagogenbuurtduurzaam.nl, bekostigd uit eigen middelen) om de buurt te informeren over energietransitie/ duurzaamheid. De aanvankelijke belangstelling (4 buurtbijeenkomsten) voor de problematiek is weggeëbd door gebrek aan concrete informatie. Met deze nieuwe routekaart is dat probleem niet opgelost. Ondanks de energieproblematiek van dit moment zie ik geen gezamenlijke buurtgebonden actie, ondersteund door de gemeente. En een voorwaarde voor het realiseren (voor 2030) van de gewenste doelstelling is participatie van de Zeisterse bewoners zeer vereist en is laagdrempeligheid voor de energietransitie een bittere noodzaak. Hoe verenigt het maximaliseren van het aantal panelen Voor monumenten geldt dat het benutten van daken p. 40: Voor monumenten is op daken zich met beperkingen van zonnepanelen op voor zonne-energie alleen kan met respect voor de de inpassing altijd monumenten? erfgoed waarden. Dit is maatwerk en kan inderdaad maatwerk. beteken dat er beperkingen gelden. Zoals beschreven op pagina 28 willen wij door middel van het project ‘duurzame monumenten’ samen met stakeholders komen tot kaderstelling en een goede weging van de verschillende waarden.

Ambtshalve zijn de volgende wijzigingen doorgevoerd: nr

Toelichting

Wijziging

De tabellen op pagina 11, 13 en 14 en tabel C zijn aangepast omdat er in deze tabellen niet consequent was omgegaan met de definities van energie- en energiebesparing en de autonome groei. De getallen zijn aangepast, de strekking van het verhaal is daarmee niet veranderd. Inmiddels is duidelijk dat het Nationaal Isolatieprogramma ook geldt voor huizen met energielabel D

Tabel op pagina 11, 13, 14 en bijlage c

Diverse plekken in de tekst D toegevoegd Het is nog niet duidelijk of en waar het landelijk onderzoek naar de geschiktheid van de bodem voor aardwarmte zal landen. Pagina 28; Landelijke aardwarmte onderzoek De laatste informatie is dat de RWZI voorlopig in Zeist zal blijven. Zowel aan de Remia fabriek als aan de RWZI als warmtebronnen Pagina 16 en 52: de verwijzingen kleven nog vele onzekerheden. De verwijzing naar de RWZI kan hier weg gelaten worden. naar de toekomst van de RWZI zijn uit de tekst gehaald. De participatie rondom het gemeentelijk mobiliteitsbeleid is doorlopend. Dit is in de tekst verduidelijkt. Pg 46 toegevoegd: Het overleg met inwoners en bewonersverenigingen blijft hierover doorgaan. In de actielijn Groene Bedrijven zijn maatschappelijke organisaties explicieter benoemd. Pagina 4, 5 en 36