03-23RV014 Bijlage 3 Zienswijzenota Actualisatie Routekaart energie

ZIENSWIJZENNOTA ACTUALISATIE ROUTEKAART

In 2022 is de routekaart geactualiseerd. De aangepaste routekaart heeft ter inzage gelegen van 30 november 2022 tot en met 27 januari 2023. In totaal hebben we 17 reacties ontvangen. De vragen in de zienswijzen hebben we hieronder van een reactie voorzien. Ook hebben we aangegeven of de zienswijze tot aanpassing van de routekaart heeft geleid. Tot slot hebben we aangegeven welke ambtshalve wijzigingen nog zijn doorgevoerd in de tekst.

Nr. Vraag Vragensteller nr. 1 1 Bart Hartman

2

2

3

3

Vraag / Reactie

Antwoord

Aanpassen ja/nee

Mijn complimenten met deze routekaart. In de media Het klopt dat energieopslag van groot belang is voor wordt gesuggereerd dat energieneutraal Zeist in 2050 het slagen van de energietransitie. Door verschillen haalbaar moet zijn. Ik vind de onderbouwing van die tussen vraag en aanbod (zomer/ winter, dag/ nacht), is Geen aanpassing hypothese in deze routekaart zwak (grafiekjes zijn het cruciaal dat er voldoende opslagcapaciteit wordt willekeurig doorgetrokken; zo lijkt het heel wat), maar de gerealiseerd. Opslag van Energie komt dan ook op ambitie is er. diverse plekken terug in de Routekaart en zal de Ik heb een vraag over de tabellen op pagina 12 en 13. In komende jaren steeds meer aandacht vragen. In de 2050 zou, volgens de tabel op pagina 13, 525 GWh routekaart staat het onderwerp o.a. genoemd in opgewekt worden door zonnepanelen (zie onderschrift hoofdstuk 5.4. tabel). Dat is dan ongeveer 80% van het totale verwachtte energieverbruik (639 GWh, tabel op pagina 12) Als dit het streven is, dan zal er ook grootschalig ingezet moeten worden op energieopslag. Immers, zonnepanelen leveren vooral op een zonnige zomermiddag en niet op een koude winteravond. Over energieopslag lees ik niets, behalve de algemene alinea op pagina 16.

Hoe zit dit? Menno van Ik mis in de mobiliteit het terugdringen van het gebruik Het verduurzamen van mobiliteit is een belangrijk Manen van de auto/busjes in het "buitengebied" Bosch en Duin onderdeel van het mobiliteitsplan. Specifiek voor Geen aanpassing en dan met name de snelheden >= 60 km die daar Bosch en Duin: We gaan alle kruispunten in Bosch en gehanteerd worden. Een vermindering van de snelheid Duin zodanig inrichten dat er op de kruising maximaal zal het gebruik dan wel niet direct verduurzamen maar 40 km/u gereden kan worden. Zie ook Mobiliteitsplan, wel het gebruik van fossiele brandstoffen verminderen. pagina 11. Maarten van den Geweldig plan. Laten we beginnen onnodige CO2 Bij een aanvraag voor evenementen dient de bergh uitstoot en stikstof buiten de gemeentegrenzen te gemeente deze te toetsen aan het beleid op dit Geen aanpassing houden. Dat kan vandaag al: door de milieubelastende gebied. Hierin zijn geen eisen rondom duurzaamheid Truckers Parade geen doorgang te laten vinden. Dat in opgenomen. Een nieuw evenementenbeleid is in scheelt niet alleen luchtvervuiling, maar ook voorbereiding en het college is voornemens daar eisen verkeersinfarct op de Slotlaan, een hoop onnodig kabaal rondom duurzaamheid in op te nemen.

4

4

Mark Noorman

5

idem

6

idem

7

idem

8

idem

in het centrum van Zeist vlak voor Kerst. De winkels zijn dan ook normaal bereikbaar! Het getuigt van moed als het gemeentebestuur bij nader beschouwing tot het inzicht komt dat zo'n konvooi van tientallen vrachtwagens gedurende 4 uur door het centrum van Zeist in tijden van energiecrisis echt niet kan. Kom op Zeist, samen duurzaam! Pagina 4: er wordt gesproken over 'klimaatontwrichting', De CO2-uitstoot die wordt veroorzaakt door het Geen aanpassing dat is een veel te overdreven term om veranderingen te gebruik van energie is de belangrijkste oorzaak van duiden en geeft een vals beeld van angst en urgentie. klimaatverandering. CO2-vermindering door minder Verzoek om dit te schrappen. De eenzijdige focus op fossiele energie te gebruiken is dus effectief én met de CO2 vermindering is overigens ook een van de meest huidige energieprijzen economisch aantrekkelijk. ineffectieve maatregelen. Het wordt steeds duidelijker dat het klimaat verandert en sommige veranderingen ontwrichten wel degelijk samenlevingen wereldwijd. Algemeen: vanwaar de obsessie voor aardgasvrij, ook Het draagvlak in Zeist is niet apart gepeild. Het streven Geen aanpassing als dat ten koste gaat van enorme investeringen en om in 2050 geen aardgas te gebruiken is sinds 2018 andere onevenredig grote nadelen? Aardgas is een van landelijk beleid en een opdracht aan gemeenten.

de schoonste en meest efficiënte Het gebruik van aardgas draagt bij aan verwarmingsmethoden, ik denk dat vele bewoners met klimaatverandering én het gebruik van aardgas zorgt mij liever wat langer gas blijven gebruiken dan voor problemen elders. Bijvoorbeeld in Groningen. In geconfronteerd worden met enorme zonnevelden of 2022 is bovendien duidelijk geworden dat we te windmolens, die ook hun eigen vervuiling en impact op afhankelijk zijn van aardgas uit bronnen buiten de natuur kennen. Is het draagvlak voor 'aardgasvrij' Nederland. onder de inwoners gepeild? Hoe gaat het 'volle' elektriciteitsnetwerk passen in de De landelijke en regionale netwerkbedrijven zijn Geen aanpassing plannen voor nieuwbouw in Zeist? Hoe gaat de primair verantwoordelijk voor het elektriciteitsnetwerk. Gemeente zorgen dat die door kan gaan, en samen met De gemeente werkt met deze netbeheerders samen deze verduurzamingsplannen niet voor overbelasting om netproblemen op te lossen en te helpen van het netwerk zorgt? voorkomen. Pagina 23 en 25: het streven was om in 2030 de totale Op bladzijde 11 vindt u de getallen tot 2020. Die geven Geen aanpassing energieconsumptie met 33% te verlagen, in de grafiek het totaalbeeld, dus aardgas, elektriciteit en wordt alleen de gasconsumptie weergegeven. Ik mis motorbrandstoffen.

een grafiek over ontwikkeling van het stroomverbruik en Daarbij is ook aangegeven dat de cijfers, bijvoorbeeld of die wel op schema ligt voor 33% afname. vanwege Corona, lastig te interpreteren zijn. Daarnaast veranderen de elektriciteitscijfers door het elektrificeren van de samenleving (elektrisch rijden, warmtepompen, etc.). Besparingsmaatregelen die wij stimuleren is bijvoorbeeld isolatie van gebouwen. Algemeen: waar komt het rigide standpunt vandaan dat De routekaart richt zich op de energietransitie op het Geen aanpassing alle energie in de Gemeente zelf zou moeten worden grondgebied van Zeist: dat is waar wij als lokale opgewekt? De overheid heeft al plannen aangekondigd politiek en inwoners en ondernemers invloed op voor nieuwe kerncentrales in Zeeland, waarom kan Zeist hebben.

5

9

idem

10

idem

11

Jelle Schottelndreier

daar ook niet deels van consumeren? Ik vind het een De ambitie om energieneutraal te zijn op eigen beperkte visie dat dit zou moeten, we produceren toch grondgebied is gelegen in de wens ook niet alle staal, melk, groenten of brood die we nodig verantwoordelijkheid te nemen voor de energietransitie hebben binnen onze gemeentegrenzen? en dat wat redelijkerwijs mogelijk is, ook daadwerkelijk te doen. Vanzelfsprekend werken we samen in regionaal verband en houden we rekening met landelijke beleidslijnen. Algemeen: houdt het plan rekening met de Ja, daar houden wij rekening mee. Door de overstap Geen aanpassing maatschappelijke trend dat er steeds minder normale naar duurzaam vervoer zal het elektriciteitsgebruik fietsen worden verkocht, en steeds meer e-bikes, ook toenemen. voor kinderen? Dit zorgt ook voor een extra consumptie In 2021 was de helft van alle nieuwe fietsen inderdaad en belasting van het elektriciteitsnetwerk. 'De fiets' is een e-bike. Wij zijn ons ervan bewust dat elektrische dus niet een volledig energieneutraal vervoersmiddel. fietsen geen CO2 neutraal vervoersmiddel is. Gegevens van Milieucentraal geven aan: “Als je voor de elektrische fiets kiest, dan stoot je per kilometer ruim 60 keer minder CO2 uit dan een benzineauto.

En ook ruim 25 keer minder dan een elektrische auto.” bron: https://www.milieucentraal.nl/duurzaamvervoer/elektrische-fiets/ Algemeen: ik vind het plan veel te dwingend richting De energietransitie is een langjarige opgave. Niet alles Geen aanpassing burgers en het gaat uit van een aantal overtuigingen die hoeft meteen. We hebben nog ruim 25 jaar om ik niet deel, zie hierboven. Mijns inziens leidt het plan in iedereen mee te nemen. Dat betekent wel dat we nu al deze vorm voor zeer grote risico's voor burgers, onder moeten beginnen maar ook dat er ruimte is om op andere financieel gezien (Gemeente schat verkeerd in natuurlijke momenten keuzes en investeringen te en heeft veel meer belastinggeld nodig), qua maken zoals bij verhuizing, groot onderhoud etc. verwarmingszekerheid (dure en/of onzekere warmtelevering zorgt dat niet iedereen zijn huis meer De door inspreker genoemde risico's zijn reëel, maar kan verwarmen) en risico's voor het elektriciteitsnet zoals ook in de Routekaart wordt uitgelegd proberen (overbelasting met outages tot gevolg, verder we deze te minimaliseren. En ook aan niets doen toenemende prijzen, uitgaan van te gunstige scenario's kleven grote risico’s. We erkennen de onzekerheid die die in de praktijk tegenvallen). Kortom als burger maak met de transitie gepaard gaat.

De keuze om hier ik me zeer grote zorgen over dit plan wanneer het in fasegewijs aan te werken met tussentijdse deze vorm verder wordt uitgevoerd. Het lijkt vooral voortgangsrapportage en bijsturing is hier een ideologisch gestuurd en mist veel realistische/praktische uitdrukking van. aspecten. Geweldig dat jullie serieus werk maken van het zorgen Ja, het verminderen en verledden van Geen aanpassing voor de komende generaties! straatverlichting is onderdeel van de actielijn Het Graag stel ik nog wat details voor, waarvan ik niet weet Goede Voorbeeld. Het klopt dat naast of ze al overwogen zijn. energiebesparing hiermee ook winst ontstaat voor de Energiebesparing: biodiversiteit (minder lichtvervuiling). Straatverlichting verminderen en vooral de lichtbundel focussen op de straat.

12

idem

13

idem

Nu stralen veel straatlantaarns ook horizontaal en zelfs omhoog. Dat is slecht voor de biodiversiteit en de nachtrust, en het is verspilling. Mobiliteit: Geen aanpassing - een beter fietspad naar Utrecht. Langs de Het betreft hier grondgebied van gemeente de Bilt. Utrechtseweg fietsen is geen pretje met voorbijrazend Samen met gemeente de Bilt (eigenaar), de Provincie motorverkeer. Bij de Uithof-fietsroute moet de omweg en het Utrecht Science Park (USP) onderzoeken we via de Schorteldoeksesteeg afgesneden worden. hoe we de route veiliger en beter bereikbaar kunnen - verbied brommers voor mensen die ze niet nodig maken bijvoorbeeld door de route via de Bischopsweg hebben, zoals gezonde jongeren. Dat werkt bovendien te verbreden en verlichten. Na evaluatie bepalen we of goed voor de verkeersveiligheid, de geluidsrust, en er nog meer verbeteringen nodig zijn. Uitgangspunt bij preventief tegen overgewicht. keuzes op dit vlak is dat een nieuwe aanpak vanuit - Bestelbusjes voor pakjes hoeven niet elke dag langs te onder andere ecologisch en komen, en zeker niet 4x/d. Doe een hoge heffing voor duurzaamheidsperspectief meer oplevert dan de oude enkele pakjes, zodat combineren gestimuleerd wordt, of situatie. geef elke vervoerder een eigen dag per week. Verbieden van brommers is geen bevoegdheid van de gemeente.

Opleggen van heffingen op pakketbezorging is geen bevoegdheid van de gemeente. Wel onderzoeken we de mogelijkheden voor een logistieke hub (verzamelpunt voor pakketbezorging buiten het centrum), eventueel in regionale samenwerking. Voetafdruk verminderen: De gemeente stimuleert aanbieders van deelmobiliteit Geen aanpassing - deelauto's overal beschikbaar binnen honderd meter die hun producten in de gemeente willen aanbieden. - afspraken met supermarkten om vegan producten te Maatschappelijk Verantwoord inkopen is speerpunt in stimuleren ten koste van vlees en zuivel actielijn Het Goede Voorbeeld (paragraaf 5.5). - stop met winkels en winkelen te stimuleren. Het is niet De suggesties rondom winkelpanden en zo dat het kloppend hart van Zeist alleen gevoed kan consuminderen raken aan de integrale opgave van worden door te consumeren. duurzaamheid. We nemen deze mee naar de nog op - maak lege winkels tot vrijplaatsen waar bewoners te stellen actieagenda Circulaire samenleving. gratis cursussen kunnen geven of activiteiten kunnen organiseren. Aandacht en affectie zijn niet-vervuilende vervullers die consumptieverslaving kunnen doorbreken. Uit eigen ervaring weet ik dat je dan makkelijk 3 uur zonder koffie kunt.

Maak als regel dat elke activiteit waarbij de gemeente betaalt of verantwoordelijkheid draagt, niet wordt gecaterd met zuivel waar bloed aan kleeft van het Amazonewoud en haar inheemse bewoners. Dus alleen biologische zuivel, beter nog biologisch-dynamisch, die stoten nog minder CO2, stikstof en fosfaat uit.

Idem voedsel waar lecithine of sojaolie in is verwerkt dat is bijna alles. Elke bonbon op het gemeentehuis moet daar vrij van zijn.

6

14

7

15

16

Maak consuminderen een sprankelende cultuur, met inspirerende voorbeelden, challenges, en informatie over de wereldwijde verwevenheid van elk ontbijtje. René Ik ben woonachtig op de Voorheuvel. In eerdere Voor het Carré is inderdaad nog niet duidelijk wat de Geen aanpassing Sterkenburg documenten heb ik gelezen dat er nog geen oplossing beste warmteoplossing is. Deze buurt staat ok nog niet was voor het Carré gebied. Dat mis ik nog steeds. Ik op de planning op korte termijn. Wel ondersteunen we ben dan ook erg benieuwd hoe nu over een oplossing in via mijn groene huis VVE's bij de verduurzaming van dit gebied gedacht wordt. Ik kom zeker naar de inloop woningen en complexen. U kunt hier informatie over avond. aanvragen via www.mijngroenehuis.nu Daarnaast zou ik graag zonnepanelen op ons gebouw aanbrengen, maar de verzekeraar van het vastgoedbedrijf en het vastgoedbedrijf, houden dit tegen! Dat beperkt meteen de mogelijkheden om iets op het dak te realiseren en dat is bijzonder spijtig. Maar misschien kan ik dit ook op de inloop avond bespreken. Namens VVE Voorheuvel 25-27 M. van Lieshout De Routekaart is in begrijpelijk Nederlands geschreven, De gemeente stimuleert de isolatie van woningen en Geen aanpassing en tegelijk nog steeds moeilijk te begrijpen.

Er is nog ondersteunt bewonersinitiatieven die hier samen mee veel onzeker, zowel qua mogelijkheden van duurzame aan de slag willen. We herkennen dat de punten die u energie als de gevolgen daarvan. hier opnoemt het vaak complex maken om samen aan Mijns inziens zou nóg meer aandacht aan besparen de slag te gaan of gestandaardiseerde oplossingen gegeven kunnen worden, m.n. d.m.v. isolatie en hulp toe te passen. Via Mijn Groene Huis lopen collectieve hierbij, vooral bij rijtjeshuizen van woningeigenaren. Een inkooptrajecten. Ook gaan wij in Zeist aan de slag met aantal zaken (bv dakisolatie, nieuwe dakpannen met het Nationaal Isolatie Programma, dat extra reflecterend materiaal, etc.) is niet individueel te doen. stimuleringsmaatregelen faciliteert, specifiek gericht op Hier zou ik zelf graag iets aan doen. Echter in woningeigenaren in een woning met D, E, F of Grijtjeshuizen zijn er veel verschillen, bv. doordat nieuwe energielabel. bewoners al maatregelen genomen hebben en oude Bewoners die graag met hun buren aan de slag willen bewoners niet. Hierdoor kan een rijtje niet gezamenlijk kunnen contact opnemen met Mijn Groene Huis en/of het dak isoleren en van nieuwe pannen voorzien, omdat de projectleider Warme Wijken bij de gemeente. sommige nieuwe bewoners dat al van binnenuit hebben gedaan.

De gemeente zou zowel in soort situaties kunnen ondersteunen, zowel als bij huizen waar helemaal nog niet geïsoleerd is. idem Een ander punt is de fietsvriendelijkheid. Uw melding zal worden beoordeeld en beantwoord Geen aanpassing Ik snap dat die niet op korte termijn in de hele gemeente door het team Verkeer. aangepakt kan worden. Wel verbaas ik me over de fiets-

8

17

9

18

19

onvriendelijkheid bij renovatieprojecten. Zoals recent Het is inderdaad niet fietsvriendelijk aangelegd. We Sanatoriumlaan-Oude Arnhemseweg: als fietser moet je gaan hierover in overleg met de projectleider. ter hoogte van de Schermerslaan een haakse bocht nemen om op het fietspad te komen, en binnen de 1,5 m wederom een haakse bocht om langs de Oude Arnhemseweg te kunnen fietsen. Dit is ondoenlijk! Menno de Vries In de grafiek op pagina 30 staat er aangegeven dat ze In de prognose voor 2030 wordt ervan uitgegaan dat 8 Geen aanpassing uitgaan van 12-13.000 elektrische auto's in 2030, met elektrische auto's samen 1 laadpaal delen. circa 1200-1300 laadpunten. Dat is voor elke 10 Naast de gewone laadpalen in de straat zullen er ook elektrische auto's slechts één laadpaal. De lijn van snelladers komen in de gemeente Zeist. De eerste auto's (groen) groeit zelfs harder dan die van de komt binnenkort in Vollenhove. De tweede wordt naar laadpalen (blauw), dus zal in 2050 zelfs een nog grotere verwachting in 2024 geplaatst. ratio zijn. Mijn indruk is dat dit veel te weinig laadpalen In 2022 is er een pilot gehouden met de zijn voor alle (gewenste) elektrische auto's. Navraag bij kabelgoottegel.

Op 30 locaties zijn kabelgoottegels de inloop avond op 11 januari leerde dat ervan aangebracht zodat bewoners zonder eigen uitgegaan wordt dat de rest van de benodigde palen parkeerplaats hun auto voor hun huis kunnen opladen door particulieren zelf worden geplaatst. Echter, dit lijkt met stroom van hun eigen zonnepanelen. Binnenkort mij uitsluitend een 'villawijk oplossing', waar mensen hun zijn de kabelgoottegels bij de gemeente aan te vragen eigen oprit hebben. Kijk bijvoorbeeld naar Couwenhoven (tegen betaling) door alle bewoners zonder eigen of de Pedagogenbuurt: het is niet wenselijk, en parkeerplaats. momenteel ook niet toegestaan, dat iedereen zelf een In Vollenhove is begin 2023 een onderzoek gestart kabel over straat naar zijn auto neerlegt. In wijken zoals naar de realisatie van laadpunten op de Vollenhove is dit zelfs nog moeilijker. Mijn feedback is parkeerdekken. dat er mijns inziens veel meer laadpalen nodig gaan zijn. Michiel Damen De routekaart is goed bedoeld maar loopt wat betreft het Eventuele verdichting zien wij niet als onderdeel van Geen aanpassing jaar 2050 achter de feiten aan. Het gaat hierbij namelijk de routekaart, maar is wel één van de niet alleen om het verminderen van de CO2 uitstoot omgevingsfactoren die invloed kunnen hebben op de (zeker belangrijk!) maar ook om bij de planning in te transitie.

spelen op de aankomende zeespiegelstijging in het westen van Nederland. De randstedelingen willen droge voeten houden en komen dus o.a. naar Zeist en andere hogere gebieden in Nederland. Dit zal een verdichting van de bebouwde omgeving noodzakelijk maken. Hoe speelt de routekaart hierop in? idem En dan nog een advies. Houd bij de miljoenen De bouwkundige staat en houdbaarheid van Geen aanpassing investeringen in bijvoorbeeld een warmtenet en het gebouwen nemen we mee in de overweging bij het inpakken van flatgebouwen e.d. ook rekening met de eventueel investeren in een warmtenet. Woningen in bouwkundige houdbaarheid van de gebouwen zelf, die particulier eigendom maken de overweging extra vaak uit de 60er jaren stammen. Wellicht is in enkele complex. Voor particuliere eigenaren en zeker in een gevallen afbraak en CO2 neutrale nieuwbouw op de rijtje is dit een ingrijpende en eigen beslissing, net als lange duur goedkoper. Dat was tenminste een belangrijk de verduurzaming van hun huis.

10 20

11 21

thema op de laatste VvE vergadering van het Voor sociale huurwoningen wordt dit zeker appartementencomplex waar ik woon. meegewogen. Ruud Sanders P 14: De mogelijkheid om maximaal twee windmolens Geen aanpassing van ca 150 meter te plaatsen op Kamp van Zeist vind ik Kamp van Zeist is aangewezen als zoekgebied voor onverantwoord en ben ik ook op tegen. Het is algemeen mogelijke duurzame opwek. Of het daadwerkelijk bekend en wetenschappelijk onderzocht dat de afstand mogelijk is om daar windmolens te plaatsen zal uit van windmolens minimaal 10x de hoogte van de onderzoek moeten blijken. We zullen daarbij uitgaan windmolen moet zijn tot enige bebouwing zodat er geen van de nieuwe landelijke richtlijnen waaraan nu overlast van ondervonden zou worden. De locatie van gewerkt wordt en die naar verwachting vanaf 2024 Kamp van Zeist is daardoor ongeschikt. Binnen een gaan gelden. Mocht blijken dat windmolens op deze cirkel van 1500 meter valt namelijk bijna in zijn geheel locatie mogelijk zijn, volgt nog de politieke afweging of de kern van Soesterberg en een gedeelte van de Zeister dit ook wenselijk is waarin ook de door u genoemde woonwijk, "Sterrenberg". Daarbovenop komt dat er in de bezwaren worden meegewogen. kern van Soesterberg 3 basisscholen liggen, die allemaal binnen een straal van 1500 meter van de beoogde windmolenlocatie liggen.

Dat zal er op neerkomen dat alle kinderen die daar naar school gaan, continue een laagfrequentie zoemend geluid zullen horen op de achtergrond. Dit leidt tot sterke concentratieproblemen voor de kinderen en andere gezondheidsproblemen. En juist die concentratie moeten kinderen kunnen krijgen op een basisschool, immers ze leggen hier de basis om de rest van hun leven van te kunnen profiteren. Hier worden ze gevormd en moeten ze zichzelf kunnen ontwikkelen zodat ze de kansen kunnen krijgen op het voortgezet voor de rest van hun leven. Maar als die windmolens op die locatie komen, zullen er grote groepen kinderen zijn die niet hun potentie kunnen benutten, omdat ze continu gestoord zullen worden door het laagfrequente geluid dat windmolens met zich mee brengen. Om deze redenen, lijkt mij de voorgenomen locatie ongeschikt voor windenergie. Team en bestuur In de eerste plaats steunen wij het feit dat u de We gaan uit van 50% besparen en 50% opwek. De Geen aanpassing Stichting Energie Routekaart zeer regelmatig actualiseert. We zien uiteindelijke realisatie van die doelstellingen zullen Zeist immers in brede zin hoe groot de opgaven zijn en worden beïnvloed door innovatie, techniek en hoeveel verwachte maar vooral ook onverwachte al dan maatschappelijke ontwikkelingen.

niet beïnvloedbare factoren een rol (zullen gaan) spelen Voor deze actualisatie hebben we de doelstellingen bij de processen richting een energieneutraal en niet aangepast. Aangezien het een langjarige opgave (aard?)gasloos Zeist. Regelmatig stilstaan bij de betreft zal steeds opnieuw per fase moeten worden voortgang, leren en bijsturen zijn daarom noodzakelijk. gekeken naar haalbaarheid en wenselijkheid. Een eerste algemene opmerking betreft de immense opgaven, waaraan de Routekaart richting moet geven.

22

idem

Maakt de Routekaart die opgaven en de bijbehorende urgentie voldoende duidelijk? Worden de verschillende actielijnen vervolgens wel voldoende toegerust om Zeist in 2050 geheel (aard?)gasloos te kunnen laten worden zoals is beoogd? Vanuit ònze praktijk menen wij dat uit de Routekaart wel meer urgentie mag spreken! Hieronder komen wij daar op terug. Onze reactie gaat vooral in op de actielijnen “Warme wijken” en “Groene bedrijven”. De actielijn “Duurzame bronnen” toont de beperkte mogelijkheden binnen de gemeente Zeist om grootschalig duurzame bronnen te gaan benutten. Wij zijn benieuwd naar de gevolgen als de groei van de duurzame bronnen achterblijft bij de (gewenste) prognoses. Is dan verdere besparing noodzakelijk? Heeft dit gevolgen voor de inwoners? Hoewel ook wij in onze uitvoering dagelijks de Ook wij zien samenwerking als cruciale factor in de Geen aanpassing schrijnende effecten van energiearmoede ervaren energietransitie en helderheid over rollen en taken als evenals de noodzaak deze nù te bestrijden, noodzakelijke randvoorwaarden. Hier zullen we samen beschouwen wij de Routekaart vooral als de “beweging” vorm aan moeten geven, en voortdurend over in richting een verder liggend doel van een energieneutraal overleg blijven. en uiteindelijk gasloos Zeist. De daarin genoemde actielijnen zijn voor ons richtinggevend.

Wij lezen met instemming over de gegroeide samenwerking en interactie tussen de gemeente en onze organisatie bij verschillende thema’s in de Routekaart. Daaruit spreekt vertrouwen, waarvoor wij erkentelijk zijn. Wij voelen daarom een grote verantwoordelijkheid om ook in de nabije toekomst vanuit de kaderstelling van de gemeente onze rol te spelen. Daarbij ervaren wij 2 aspecten, die ook in de Routekaart worden genoemd, als zeer relevant. -Onze organisatie ontwikkelt zich -zeker voor wat de professionele inzet betreft- steeds meer als uitvoerder van gemeentelijk beleid. Maar dat is geen éénrichtingsverkeer. Ervaringen en lessen uit de uitvoeringspraktijk zullen wij blijven inbrengen om gezamenlijk op koers te blijven. Wij zien hier een eigen verantwoordelijkheid voor onze organisatie. Daarom hebben wij onder meer het initiatief genomen om onze resultaten beter te gaan monitoren in samenhang met de gemeentelijke doelstellingen.

23

idem

24

idem

25

idem

-Duidelijkheid voor bewoners. Steeds vaker wordt ons De roep om duidelijkheid herkennen wij, zoals we ook Pagina 24: Aanvulling bij de vraag gesteld of “gasloos” uiteindelijk het doel is. En aangeven in hoofdstuk 4. ambitie: In 2050 is iedereen dan is “ja” ons antwoord. Blijkbaar is die boodschap nog We zijn het eens dat de doelstelling van het aardgas af. onvoldoende doorgedrongen bij onze inwoners. (N.B. aardgasvrij sterker verwoord kan worden in hoofdstuk Toevoeging pagina 26: De Routekaart gaat in de ondertiteling over 5.1 en hebben het actiepunt ‘opstellen Heldere communicatie voor “energieneutraal” en niet over “gasloos”). Vanuit het buurtuitvoeringsplannen’ hierop aangepast. inwoners over doelstellingen urgente gevoel zijn wij van mening dat de boodschap Het concrete voorbeeld dat wordt genoemd zien wij als en tempo van de ontwikkeling richting “gasloos” door de gemeente duidelijker mag onderdeel van actiepunt 1: inzet op energiebesparing. richting aardgasvrij, helpt worden geformuleerd. Enerzijds duidelijkheid op het inwoners om in hun eigen gebied van gemeentelijke kaders en concrete situatie de juiste keuzes te doelstellingen, zoals bijvoorbeeld wanneer welke wijk kunnen maken. als geheel “aan de beurt is” met uitfaseren van aardgas Tekst op pagina 27 en vrijblijvendheid eindigt.

Welke alternatieven zijn dan aangepast: voorhanden? Inwoners zijn dan voorbereid en ònze Opstellen ondersteuning kan tijdig van vraaggericht overgaan naar buurtuitvoeringsplannen: meer aanbodgericht, zoals nu in Zeist-West. Anderzijds buurtprocesplan naar ook kaders vanuit wet- en regelgeving, die de huidige aardgasvrij vrijblijvendheid en daarmee gepaard gaande onzekerheden zal gaan inperken. Een voorbeeld is de verplichting om straks slechts nog hybride verwarmingssystemen aan te kunnen schaffen. Hoewel deze verplichting al geldt aan het eind van deze Routekaartperiode wordt hier nog niet op ingespeeld (b.v. met een campagne?). Duidelijkheid helpt ook ons in onze adviserende en ondersteunende rollen naar inwoners. -Integrale wijk-/buurtplannen vs. versnellen. Wij Vooralsnog zien wij in de praktijk vooral dat een Geen aanpassing ondersteunen aan de ene kant het aansluiten bij brede integrale aanpak tot versnelling en realisatie leidt. inwonersinitiatieven en de ontwikkeling van Vanzelfsprekend zal per ontwikkeling gekeken moeten buurt(proces)plannen. Er is ook een keerzijde. Brede en worden wat effectief is en of een integrale agenda tot integrale plannen (“meekoppelen en kansen benutten”) de beste aanpak leidt. kunnen de voortgang van de verduurzaming richting gasloos ernstig vertragen.

Als we willen versnellen, moeten we in een bepaalde fase van een integrale aanpak stil willen staan bij de vraag of er voldoende voortgang is en dan eventueel andere keuzes maken om de integrale planvorming los te laten. Versnellen betekent een programmatische aanpak met duidelijke prioriteiten. -Ontzorgen vs. financiële steun. Administratief Aandacht voor betaalbaarheid en haalbaarheid zien Geen aanpassing ontzorgen is fijn en zal helpen, maar in de dagelijkse wij als basis voorwaarde voor de energietransitie. praktijk bereiken ons ook vragen over concrete Landelijk beleid kan hier veel aan bijdragen. Onze financiële steun. En dan niet alleen met leningen, maar lokale mogelijkheden onderzoeken we o.a. in het

26

idem

27

28

idem

ook door daadwerkelijke subsidies. De kosten van de kader van de ontzorgingsaanpak en ook de lokale verduurzaming van oudere woningen blijken voor velen uitwerking van het Nationale Isolatie Programma een grote hinderpaal om in actie te komen. Wij hebben (gericht op woningen met een D, E,F of Ginmiddels voorbeelden gezien waarbij gemeenten vanuit energielabel) zal inderdaad kansen bieden voor het landelijke financieringen subsidiemogelijkheden hebben bieden van steun. ingericht voor eigenaren, breder dan het NIP. Wij denken dat dergelijke instrumenten de versnelling zullen ondersteunen en zijn benieuwd naar de aangekondigde pilot “integrale financiering” voor Zeist-West. -VvE’s. Hoewel VvE’s worden genoemd in de We delen de overtuiging dat ondersteuning van VVE's P. 24 toegevoegd: Routekaart, pleiten wij voor een extra accent voor deze een effectieve manier is om tot versnelde De gemeente Zeist kent ca. specifieke groep woningen, met hun specifieke energiebesparing/aardgasvrij te komen. We hebben 350 VVE’s die variëren problemen. Dit ter uitvoering van de in de Kamerbrief een zin toegevoegd aan de Routekaart over VVE’s. in armslag voor de van 23-12-2022 aangekondigde Versnellingsagenda. Het ondersteunen van VVE’s staat genoemd op verduurzamingsopgave. Ook pagina 26. varieert de staat van onderhoud van de panden van deze VVE's.

De actielijn “Groene bedrijven” geeft ons geen Geen aanpassing aanleiding tot aanscherpingen. Prioritering richting topverbruikers, voorbeeldwerking en ondersteuning van collectieven van bedrijven dragen bij aan een efficiënte inzet van menskracht en middelen. Ook bij bedrijven verschuift het perspectief van besparen naar voorbereiden op “gasloos”. Gezamenlijk hebben we inmiddels ervaren dat geslaagde ondersteuning van bedrijven gebaat is bij éénduidige communicatie vanuit gemeente, ODRU en MGB. Tot slot nog een opmerking over de genoemde Het onderzoek naar een maatschappelijke Geen aanpassing “maatschappelijke ontzorgingsstructuur”. In onze reactie ontzorgingsstructuur geven wij vorm samen met alle op het onderzoek naar de mogelijkheden van een partners. Gezamenlijk zullen we tot een bij Zeist maatschappelijke Esco hebben wij destijds aangegeven passende organisatievorm moeten komen. dat elke organisatie(vorm), die een bijdrage aan de versnelling gaat leveren, gelet op de immense opgaven verwelkomd wordt. Wij hebben daarbij wel aangetekend dat wij zo’n organisatie door het specifieke aanbod aanvullend zien op de al bestaande initiatieven. Ook hier is samenwerken aan een sluitend aanbod voor de inwoners van Zeist het toverwoord.

Tenslotte hebben wij in onze reactie ook absolute transparantie bepleit voor potentiële klanten of afnemers van zo’n (m)esco als het gaat om de juridische en financiële consequenties, zeker in deze onzekere tijden.

12 29

30

31

32

BelangenGeacht college en geachte raadsleden, Restwarmte van de Remia fabriek wordt inderdaad p. 5: Den Dolder verwijderd. vereniging Den Hierbij dienen wij als Belangenvereniging Den Dolder geregeld genoemd in de routekaart. Het is één van de p. 23: Remia en RWZI Dolder onze zienswijze in met betrekking tot de geactualiseerde beperkte beschikbare restwarmtebronnen op het verwijderd. ‘Routekaart Nieuwe Energie voor Zeist’ van november grondgebied van Zeist. De haalbaarheid van het . 2022. benutten van deze bron, is afhankelijk van vele Allereerst willen wij aangeven dat we blij zijn met de factoren. ambities die de gemeente Zeist heeft op het gebied van Naar aanleiding van uw zienswijze passen we de tekst duurzaamheid en schone energie. We steunen dan ook op enkele punten aan. het grootste deel van de doelen en de actielijnen. Voor wat betreft specifiek Den Dolder zien wij in de Routekaart dat er veel aandacht is voor een weinig kansrijke optie: de mogelijke onttrekking van restwarmte aan de Remia fabriek die midden in het dorp staat. In de geactualiseerde Routekaart staat dit maar liefst 10 keer genoemd onder verschillende hoofdstukken en thema’s, zoals Duurzame Bronnen, Warme Wijken, Kansrijke Bronnen, Verkenningen, etc. (pagina’s 5, 13, 14, 15, 16, 23, 28, 39, 52 en 56). Dit verbaast ons en wij vinden het niet passend bij de inhoud en de status van het onderwerp.

Hieronder de redenen: idem o Er is tot nu toe gekeken vanuit de techniek, dus of Bij het verdere onderzoek naar haalbaarheid van het restwarmte van Remia überhaupt mogelijk is, en dat is benutten van de restwarmte van de Remia fabriek zo. Navraag leert ons dat er vanuit de gemeente een wordt goed gekeken naar de kosten voor de gesprek is geweest met Remia en dat Remia aangaf er eindgebruiker, gemeente, Remia zelf en eventuele in principe open voor te staan, maar dat zij hier niet zelf andere belanghebbenden. in zal investeren. Dat betekent een nogal eenzijdig en vooral duur project voor de gemeente? idem o Op pag. 13, 14, 15 wordt gesteld dat duurzame opwek Er is inderdaad geen hoogbouw in Den Dolder. Er is P14: middels een warmtenet in Den Dolder vanuit Remia wel sprake van gestapelde bouw en daar kijken we in Met name voor hoogbouw mogelijk een rol kan spelen, en met name voor eerste instantie naar (zie p. 28). Op p. 14 staat gestapelde bouw hoogbouw (hoge bouwdichtheid) is dit interessant. inderdaad hoogbouw, dit passen we aan naar (bouwdichtheid) is dit Hoogbouw is echter ter plaatse niet aanwezig en zal ook gestapelde bouw. Het klopt dat er een bepaalde interessant. in de toekomst door weinigen worden geambieerd. woning dichtheid nodig om een warmte net rendabel te maken.

Er zijn ook andere factoren die meespelen, zoals afstand tot de bron, aanwezige infrastructuur en energie verbruik. Hoe dat zit voor Den Dolder moet nader onderzocht worden. idem Op pag. 52 wordt er bij ‘Voortgang actiepunten’ van de Op dit moment weten we inderdaad nog onvoldoende Geen aanpassing vorige Routekaart geconcludeerd ‘dat op de meeste over de haalbaarheid van het benutten van Remia als locaties een collectieve grootschalig technische warmtebron. oplossing (warmtenet) niet kansrijk is en dat inzetten op energiebesparing en kleine collectieve oplossing voor de

33

idem

34

idem

hand ligt’. Er is dus een kleinschalige verkenning geweest naar Remia en deze pakt onzeker uit. Op pag. 52 staat ook nog dat er wordt gekeken of het Warmte leveren aan het bedrijventerrein en woningen p. 52: Ook wordt gekeken of effectiever is om de restwarmte van Remia te benutten kan goed samengaan en een business case mogelijk het effectiever is om de voor het bedrijventerrein dat ernaast ligt, in plaats van maken. Of er genoeg ‘compacte massa’ is aan restwarmte te benutten voor voor een woonwijk. Hierover is nog geen contact afnemerskant moet nader onderzocht worden. De het bedrijventerrein dat geweest, maar ook dit wordt niet als kansrijk gezien tekst wordt hier op verduidelijkt. ernaast ligt, in plaats van - of omdat de realisatie hiervan ‘mede afhankelijk is van de als aanvulling op - de bereidheid van afnemers’ (allemaal verschillende kleine woonwijk. bedrijven, en wie gaat daarin investeren)? Concluderend: een warmtenet vanuit Remia kan, maar dan heb je aan de afnemerskant compacte massa nodig (hoogbouw) en die heb je niet in Den Dolder. De Belangenvereniging Den Dolder heeft in april van het De wens van inwoners om de Remia fabriek eventueel p. 28 toevoegen: vorige jaar, direct na de gemeenteraadsverkiezingen, te herplaatsen is ons bekend.

Bij het onderzoek naar de een brief gestuurd aan de nieuwe raad en het college De Remia-fabriek is in de transitievisie warmte als haalbaarheid van het over een lange-termijn-visie voor Den Dolder. Daarin mogelijk restwarmte bron geïdentificeerd. Bij het benutten van een stond ook een stukje over de toekomst van Remia in het onderzoek of dit inderdaad een voldoende restwarmtebron, moet dorp, we brengen de betreffende tekst graag nog even betrouwbare en betaalbare bron is, wordt ook rekening worden onder uw aandacht: meegewogen of de bron beschikbaar blijft en voor gehouden met het risico dat ‘De onderneming Remia baart ons zorgen. Op zich is redelijkerwijs hoelang. Warmtenetten worden voor deze bron komt te vervallen. het een fabriek die van oudsher verbonden is met het lange termijn ontworpen en in de businesscase wordt dorp. Desondanks nemen de klachten toe. Remia zorgt ook gekeken naar alternatieven voor als een voor veel verkeersbewegingen met grote vrachtwagens (rest)warmtebron in de loop der tijd niet meer in het dorp. Omwonenden hebben last van neerslag van beschikbaar is. We verduidelijken dit in de tekst. vettige stof, en via het riool is in sommige huizen te ruiken wat er die dag in de fabriek gemaakt wordt. Dit alles en ook de geluidsoverlast draait 24/7 door, en dat in de achtertuinen van vele inwoners. Dat is eigenlijk niet meer van deze tijd.

Hoe lang is er nog ruimte voor zo’n grote onderneming midden in het dorp? Zou een volgende stap niet kunnen zijn dat op de lange duur deze fabriek uit het centrum van het dorp verdwijnt en er op de vrijgekomen plek ruimte komt voor woningen, infra, voorzieningen, kortom mensen? Dat is niet iets voor één coalitieperiode, maar wel iets om als gemeente een visie over te ontwikkelen. Dit klemt temeer nu in het kader van de energietransitie is voorgesteld om woningen of bedrijven uit het dorp aan te sluiten op restwarmte afkomstig uit de Remia fabriek. Is dat wel verstandig voor een fabriek die begint te detoneren in een steeds dicht-bevolktere omgeving? Ons idee is dat je dat niet moet willen’.

35

36

37

13 38

idem

Tot slot merken we op dat een gesprek of consultatie Het gesprek met inwoners over de kansen in Den Geen aanpassing met inwoners (en ondernemers) hierover nog niet is Dolder Noord is inderdaad vertraagd. gevoerd. Er is nog niet eens globaal gepeild bij bewoners-, belangen-, of ondernemersverenigingen in de buurt. Begrijpelijk dat dit door de Corona pandemie is uitgesteld, maar als het zo prominent in de beoogde plannen en stukken van de gemeente opgenomen staat, dan verwacht je als inwoner en buurt meer betrokkenheid en zeker eerder op de hoogte te worden gesteld. idem Dit geldt evenzeer voor het onderwerp Duurzame Aangezien het bij de doorfietsroute niet gaat om een Geen aanpassing Mobiliteit in de nieuwe Routekaart: de genoemde nieuw aan te leggen route maar het duidelijk Doorfietsroute Amersfoort – Utrecht die dwars door het herkenbaar maken van de (meest logische) route voor centrum van Den Dolder loopt, is volledig zonder fietsers over bestaande wegen en paden is er geen samenspraak of participatie van inwoners tot stand sprake geweest van inspraak over hoe de route gaat gekomen. De route is bepaald door de provincie ism de verlopen. Wel zijn de schetsontwerpen met direct gemeente Zeist en niemand kon daar wat tegenin omwonenden per straat (Paltzerweg - Baarnseweg brengen. De burger wordt alleen geconsulteerd voor de Andreas Foxlaan) besproken.

kleur van de stenen of de grootte van de eigen uitrit. Dit kan echt niet meer anno 2023, zeker niet in een gemeente als Zeist die zegt de dialoog met burgers en democratie zo belangrijk te vinden! idem We willen u vragen om in de nieuwe Routekaart de Zie de voorgestelde aanpassingen in de tekst. Geen aanpassing passages over restwarmte van Remia in te korten en De Remia fabriek is één van de weinige meer vanuit feitelijkheid en realisme te beschrijven, en restwarmtebronnen in Zeist. Aan de haalbaarheid van niet zoals het nu op ons overkomt, vanuit een het benutten van deze bron kleven inderdaad nog veel wensdenken of als een vorm van ‘window-dressing’ in haken en ogen, zoals u in uw bijdrage benadrukt. het document is opgevoerd. Milieuzorg Zeist Geacht College, De integrale aanpak waarnaar verwezen wordt zien wij Geen aanpassing In 2019 is er een: ‘Routekaart Nieuwe Energie’ voor als belangrijke input voor het Klimaatplan dat in 2024 Zeist door de gemeenteraad vastgesteld1. Dat als samen met de samenleving zal worden opgesteld. Het nadere uitwerking van het: ‘Energieplan Zeist - Samen kijkt namelijk verder dan de energietransitie sec – met Slim Versnellen (Zeist, 2019)’.

Teneinde tot de relevante voorstellen en suggesties die de focus van actualisatie te kunnen komen heeft dan in 2022 eerst de energietransitie zoals gekozen in de routekaart nog een: ‘Meedenksessie’ plaatsgevonden, waarvan overstijgen. ook een verslag is gemaakt (zie ook de ‘Actualisatie De routekaart richt zich primair op de omschakeling Routekaart Nieuwe Energie 2022’, Bijlage: ‘Verslag naar duurzame energie en warmte op het grondgebied meedenksessie’). Thans is dan de: ‘Actualisatie van Zeist. Routekaart Nieuwe Energie 2022’ voor het indienen van inspraakreacties ter inzage gelegd. Eerst zal door de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. een algemene reactie worden gegeven, waarna nog op een aantal meer

specifieke punten zal worden ingegaan. Afgesloten zal worden met een conclusie. 1 Daar is toen bij de behandeling in de Commissie Ruimte een reactie op gegeven. 1. Algemeen Op zich natuurlijk goed dat de eerdere: ‘Routekaart Nieuwe Energie’ uit 2019 wordt geactualiseerd, zodat deze ook up to date kan worden gehouden. Daarbij heeft er ook (een soort) van evaluatie plaatsgevonden i.r.t. de gestelde doelen, althans is een beeld gegeven waar Zeist er op dit moment m.b.t. de door haar beoogde energietransitie, dus ‘energieneutraal in 2050 en dan zo veel eerder als mogelijk’, voor staat en dat in relatie tot de opgave. Wat betreft die opgaven heeft de gemeente Zeist dan voor een duidelijk routepad gekozen, namelijk een-derde van de totale opgave tot 2030, dus zowel m.b.t. de doelstelling tot besparen, als duurzaam opwekken, etc., Meer in het algemeen wil de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. hierbij opmerken dat de ‘urgentie’ om de klimaatproblematiek ook echt aan te pakken eigenlijk steeds urgenter duidelijk wordt, dat niet alleen gezien de voorspellingen zoals deze uit diverse rapporten van het IPCC naar voren komt, maar ook uit de gevolgen die inmiddels over de gehele wereld van de klimaatverandering zichtbaar worden, zoals het optreden van perioden met extreme neerslag, maar ook droogten, hittegolven, etc.

Naast de klimaatproblematiek is er ook nog de biodiversiteitscrisis, die in Nederland mede ook samenhangt met de stikstofcrisis. Feitelijk versterken beide crisissen elkaar. In die zin is er dan ook steeds meer de (op)roep om de diverse crisissen nu ook echt ‘integraal’ aan te pakken, aangezien je o.i. zo alleen tot echte oplossingen kunt komen. Zoals ook in de zienswijze van de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. op de: ‘Ontwerp-omgevingsvisie’ reeds naar voren gebracht is zij wat betreft die algehele en dus ook integrale aanpak, dat ook gezien de vele opgaven waar wij voorstaan, dan een groot voorstander van de zogenaamde ‘Donut-aanpak’, waarbij de mens in al zijn (economisch) handelen enerzijds binnen de grenzen blijft die de aarde daaraan stelt en anderzijds aan de

minimale behoeften tegemoet komt, zodat iedereen ook echt mee kan komen (zie in deze ook onderstaande fig.: ‘Donut-aanpak (Naar ‘Kate Raworth’, 2016)’. Fig. ‘Donuth aanpak’. Teneinde een leven in harmonie met de aarde/de natuur echt mogelijk te maken2, waarvan de aanpak van de klimaatproblematiek dan een integraal deel uitmaakt, zou o.i. dan ook een transitie op vele aspecten van de samenleving moeten plaatsvinden (vergelijk overigens ook de aanpak op basis van de: ‘Sustainable Development Goals (SDG’s)’ van de UN). 2 Zie wat betreft het leven in harmonie met de natuur dus ook de doelstelling van het: ‘Biodiversiteitsakkoord’ van de COP in Montreal in 2022. 3 Uiteraard dient dat akkoord nog t.a.v. bepaalde aspecten nader te worden uitgewerkt en zo nodig aangescherpt , zoals recent tijdens de conferentie in Egypte. Natuurlijk in de voorliggende: ‘Routekaart Nieuwe Energie 2022’ wordt ook aan andere aspecten dan alleen de energietransitie gerefereerd, waarbij dan tevens wordt verwezen naar andere pijlers uit de: ‘Brede Milieuvisie 2016 (BMV)’ en met name ook naar de actualisatie: ‘Uitwerkingsagenda Brede Milieuvisie’ in 2023, zoals die m.b.t. een circulaire economie, maar als we niet echt nu al een dergelijke koers inzetten, dus naar ‘Zeist Aarde-/Natuurinclusief’, dat ook met een duidelijke visie, vreest de Stichting Milieuzorg Zeist e.o.

dat we met zijn allen toch achter de feiten aan blijven lopen. In ieder geval is het dus zo, dat op de schaal van de wereld/aarde de UN dus inzet op ‘Sustainable Development Goals (SDG’s)’, dat dus mede ook op basis van het: ‘Klimaatakkoord (Parijs, 2015)’3 en het: ‘Biodiversiteitsakkoord (Montreal, 2022)’ voor het klimaat en de biodiversiteit. Daarnaast zou de gemeente zelf, zoals ook in de “Meedenksessies’ naar voren is gebracht, dus nog meer de regie t.a.v. energietransitie kunnen nemen, dat dan bij voorkeur door een (nog meer) integrale aanpak. Meer in het bijzonder is met name door de ‘Werkgroep Groene Driehoek’ destijds ook een bepaalde inbreng gegeven voor een echt integrale aanpak van de energie-

39

idem

40

idem

transitie, dus is het de vraag hoe een dergelijke aanpak wellicht ook nog tot een bijstelling van de voorliggende: ‘Routekaart Nieuwe Energie 2022’ kan leiden, inclusief ook een bepaalde priotering (zie dus ook de presentatie ‘Werkgroep Groene Driehoek’ ten tijde behandeling ‘Raadsvoorstel Duurzame Opwek in Zeist’, d.d. 17 september 2020)’. Verder dat op Europees niveau met de zogenaamde: Voor wat betreft de verhoging van de ‘Green deal’ ook echt een andere koers wordt ingezet klimaatdoelstellingen door Europa: op dit moment en men ook de doelstelling m.b.t. energietransitie heeft wordt vanuit het rijk een vertaling gemaakt naar de verhoogt van 49 % naar 55 % in 2030, dus dat het in die doelstellingen voor Nederland. Op welke manier dit zin de vraag is of Zeist dan haar doelstelling ook niet leidt tot hogere of aanvullende doelstellingen voor zou moeten verhogen. Dat ook aangezien eerder in de: gemeenten is nog niet duidelijk. ‘Brede Milieuvisie’ nog de doelstelling van klimaatneutraal in 2030 was opgenomen, maar die in het: ‘Energieplan Zeist - Samen Slim Versnellen’ dus alsnog is losgelaten en waarbij dan de doelstelling uit het nationale Klimaatakkoord wordt gevolgd. Wat betreft de doelstelling m.b.t.

de energietransitie staat deze dan natuurlijk niet geheel los van de: ‘RES 1.0 Regio Utrecht’, maar het staat ieder gemeente natuurlijk vrij van een hogere ambitie uit te gaan, ook al erkent de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. dat het nog een hele opgave zal zijn de diverse doelen uit het: ‘Energieplan Zeist - Samen Slim Versnellen’ en de daarvan afgeleide: ‘Routekaart(en)’, evenals die uit de: ‘RES’/het: ’RUP’ voor 2030 te halen. Dan vindt in de: ‘Actualisatie Routekaart Nieuwe Energie Het klopt dat veel actiepunten weinig SMART p. 18: toevoeging: Hoewel 2022’ net als die in 2019 een nadere uitwerking plaats in geformuleerd zijn. De actielijnen geven nu vooral veel onzeker is en zogenaamde ‘Actielijnen’, zoals die m.b.t. Warme inzicht in de richting waarop we ons ontwikkelen en de omstandigheden steeds wijken, Duurzame Mobiliteit, Groene bedrijven, prioriteiten die we daarbij stellen voor de komende tijd. aanpassingen vragen in de Duurzame Bronnen en het Goede voorbeeld. Per Het SMART uitwerken van deze doelen zien wij zeker route, is onderdeel van deze actielijn wordt dan eerst aangegeven waar de als aanvulling maar ook als onderdeel van de fase het vertalen van de betreffende actielijn overgaat, waarna de ambitie wordt volgende fase van de uitvoering van de routekaart. doelen naar concrete aangeven, evenals waar Zeist t.a.v.

de betreffende Het Wij hebben dit op twee punten in het document mijlpalen en ‘targets’, gebruik actielijn nu staat, dat mede op basis van in die zin verhelderd. makend van alle relevante aangegeven losse actiepunten en ook de beschikbare data die op landelijk- en monitoringsgegevens, waarna de focuspunten voor de wijkniveau beschikbaar zijn. komende jaren worden aangegeven. Op zich is dat p. 28: toevoeging bij natuurlijk mooi, maar wat de Stichting Milieuzorg Zeist buurtprocesplannen: we e.o. daarbij wel opvalt dat veel van de daarbij gegeven maken hierbij slim gebruik focuspunten, hoe mooi en passend vaak ook, niet tot van beschikbare data en nauwelijks concreet, dus SMART, zijn gemaakt. Dat monitoring.

terwijl dat ook om te zien of de doelen uiteindelijk ook kunnen worden gehaald wel noodzakelijk is, evenals wat dan de mogelijke bijdrage van de betreffende focuspunten daarbij dan zou kunnen zijn. Zo wordt uiteindelijk ook duidelijk wat bepaalde focuspunten kunnen bijdragen aan het totaal en wat dus ook een bepaalde prioriteit van het ene focuspunt boven het andere zou kunnen zijn, tenminste als er bijvoorbeeld vanwege beperkt geschikte financiën of anderszins gekozen zou moeten worden. Meer in het bijzonder heeft er door Ecorys recent nog een scenario-studie plaats gevonden om te bezien waar een versnelling mogelijk is en dat voor alle sectoren, zij het vooral door acties op landelijk niveau (zie in deze ook het rapport: ‘Beleidsomslagen voor het landelijke klimaatbeleid (Ecorys, 2022)’). Dan blijkt dat er voor alle sectoren vele kansen zijn om veel klimaatvriendelijker te worden, maar dan zullen deze kansen natuurlijk wel ook moeten worden opgepakt. Ook op provinciaal niveau staat men niet stil en is daar door ‘Draw down Europe’ ook een assessment gemaakt van de kansen binnen de provincie Utrecht (zie in deze ook het rapport: ‘Preliminary climate slolutions assessment (Drawdown Europe, 2021)’). Specifiek t.a.v. een duurzame mobilitieit is er dan nog het: ‘Regionale Mobiliteitsprogramma Midden Nederland 1.0 (RMP)’, dat als een belangrijke inspiratiebron kan worden gezien4.

Daarnaast is er op regionaal niveau ook nog een: ‘Regionale Klimaattafel Ruimte en Duurzame Mobiliteit’ die ook de gemeenten voedt met (creatieve) oplossingen van de klimaatproblematiek op d betreffende terreinen. Op lokaal niveau zijn er dan diverse initiatieven, zoals Mijn Groene Huis en Mijn Groene Bedrijf, evenals is o.a. inmiddels een energiecoöperatie opgericht. Evenals was tijdens de ‘’Meedenksessie’ veel positieve energie (en ook vele ideeën) aanwezig om er met zijn allen de schouders onder te zetten, maar teneinde er ook echt een duurzame vaart in houden, zou het o.i. dus wel goed zijn, zoals hiervoor al aangegeven, als in de: ‘Routekaart Nieuwe Energie 2022’ ook echt per actielijn duidelijke SMART doelen, inclusief ook duidelijke tussen-doelen, waren opgenomen, zodat door een goede monitoring niet alleen ook (steeds) duidelijk wordt

41

idem

42

idem

waar we op dat moment staan, maar dus ook waar nog extra energie/actie op nodig is (zie in deze dus ook de: ‘Actualisatie Routekaart Nieuwe Energie 2022’, Bijlage A: ‘Voortgang actiepunten Routekaart 2019-2022’ en ook voor algehele overzicht: ‘Bijlage C: ‘Vertaling Doelstelling Routekaart 2019)’). Wat betreft de actielijnen dan opvalt, dat i.r.t. o.a. die uit We delen de mening dat een integrale aanpak op deze Geen aanpassing het nationale Klimaatakkoord, dat de sectoren thema's van belang is. Dit is onderdeel van en ‘landbouw’ en ook het ‘landelijke gebied’ daarbij agenderen wij in de uitvoering van de propositie van ontbreken, terwijl ook daar natuurlijk grote Zeist waar ‘Kromme Rijngebied natuurrobuust en transitieopgaven liggen, die ook om een integrale duurzaam’ één van de onderzoeksrichtingen is. aanpak vragen. In ieder geval zou ook door een transitie van de landbouw/het platteland een bijdrage kunnen Landbouw en het landelijk gebied is op het worden geleverd aan het oplossen van grondgebied van Zeist beperkt. We zien boeren wel klimaatproblematiek, evenals biodiversiteitscrisis, dat als belangrijke partners en stakeholders in de opgave, o.a. door over te stappen op een ander voedselsysteem, bijvoorbeeld in de actielijn Duurzame opwek.

dat veel meer rekening houdt met de draagkracht van de aarde, dus die circulair en ook (veel meer) natuurinclusief is, waardoor meteen ook meer organische stof in de bodem wordt vastgehouden, dat o.a. door no-tillage-landbouw. Hierbij kan ook verwezen worden naar het: ‘Landelijke Programma Landelijk Gebied (NPLG)’ en ook het: ‘Utrechtse Programma Landelijk Gebied (UPLG)’ waarbij ook een integrale aanpak wordt voorgestaan. 2. Specifieke aspecten Geen aanpassing Voor zover relevant zal hier nog kort bij diverse actielijnen worden stilgestaan, althans voor zover daar aanleiding toe is. 2.1 Actielijn Warme Wijken Ook wij denken dat een integrale aanpak in de wijk Deze actielijn gaat dan met name om tot aardgasvrije belangrijk is en wellicht een voorwaarde voor succes. wijken/buurten te kunnen komen, dat niet alleen door In onze procesaanpak zullen we expliciet naar energiebesparing, maar door ook naar alternatieven koppelkansen en naar de integrale voor warmteopwek te kijken. Centraal bij de aanpak duurzaamheidsopgave kijken. In een eventuele staat dan dat deze wel inclusief is, zodat iedereen mee ontzorgingsaanpak kijken we ook naar natuurinclusief kan doen. renoveren, materiaal gebruik en omgevingsfactoren Vorig jaar is hiervoor dan de: ‘Transitie Visie Warmte die bijvoorbeeld leiden tot hitte stress of droogte.

(TVW)’ opgesteld, dat dan het kader vormt om de gebouwde omgeving aardgasvrij te maken. Daarbij staat dan buurtprocesplannen/buurtuitvoeringsplannen centraal, dat mede afhankelijk de mogelijkheden die er binnen een specifieke buurt/wijk zijn. In eerste instantie wil men dit dan voor drie wijken/buurten gaan doen.

43

idem

Juist ook m.b.t. die buurtaanpak liggen er o.i. kansen dat dan meteen ook echt integraal te doen, dus inclusief maatregelen om de buurt niet alleen aardgasvrij te maken, maar ook meteen energieneutraal en klimaatadaptief (zie in deze dus ook: ‘Klimaatbestendig Zeist – Route naar een klimaat bestendige gemeente (Zeist, 2021)’), inclusief de kansen die er in die zijn meteen ook een slag m.b.t. de biodiversiteit te maken (zie wat betreft kansen om tegelijkertijd met klimaattransitie meteen ook andere opgaven aan te pakken ook onderstaande Fig.: ‘Natuur-inclusieve ontwikkeling van schade beperken naar natuur versterken (uit: ‘Tussenrapportage Natuurverkenning 2050 –Referentie scenarios Natuur(PBL, 2020)’)5.) Fig.:‘Natuur-inclusieve ontwikkeling van schade beperken naar natuur-versterken (uit: ‘Tussenrapportage Natuurverkenning 2050 –Referentiescenarios Natuur(PBL, 2020)’. 2.2Actielijn Duurzame Mobiliteit Hierbij wordt dan met Op regionaal niveau (U10) is het Integraal Ruimtelijk Geen aanpassing name ook verwezen naar het vorig jaar door de raad perspectief vastgesteld, met een heldere visie op de vastgestelde: ‘Mobiliteitsplan’, waarbij aan duurzame mobiliteitsgroei die voortkomt uit de noodzaak om mobiliteit een bepaalde aandacht wordt gegeven.

nieuwbouwwoningen te gaan realiseren: de groei van Natuurlijk mooi als er bijzondere aandacht is voor de de mobiliteit moet opgevangen worden door het OV en kansen die het OV en die fiets in die zin biedt, maar met de fiets, en mag niet leiden tot een groei van de alleen faciliteren ben je er volgens de Stichting automobiliteit. Het IRP is door 16 gemeenten Milieuzorg Zeist e.o. niet, maar zul je ook hier op het (waaronder de gemeente Zeist) bestuurlijk niveau van de regio (zie dus met name het: ‘Regionale vastgesteld. Mobiliteit Programma’), de gehele gemeente en ook per Op Provinciaal niveau wordt gewerkt aan een wijk moeten kijken, dus laatste dus samen met de regionaal MobiliteitsPlan, met als concreet doel het wijkbewoners, wat de kansen zijn voor alternatieve inperken van de CO2-uitstoot met 49% in 2030. Net vormen van mobiliteit, zoals bijvoorbeeld o.a. door(het als het gemeentelijke Mobiliteitsplan zet het RMP in op actief stimuleren van) de keuze voor elektrische de Trias Mobilica: het verminderen, veranderen en deelauto’s, waardoor tegelijkertijd een vergroening van verschonen van de mobiliteit. In 2023 wordt gewerkt de ruimte mogelijk is, dat (o.a.) in kader klimaatadaptie.

aan een regionaal maatregelenpakket, met specifieke In ieder geval goed als beoogde transitie ook in de aandacht voor maatregelen op het gebied van fiets en nieuwe parkeernormen wordt meegenomen, want de distributie. Voor het Openbaar Vervoer werkt de ervaring is dat zeker bij nieuwbouw als je vanaf het Provincie aan een nieuwe vervoersconcessie, die in begin inzet. Zie voor diverse ideeën overigens ook het: 2025 moet ingaan. De U10 heeft - mede namens de ‘Handboek bouwen voor de toekomst (NMU, gemeente Zeist - onlangs een reactie op het 20220’,ookal gaat dat wel met name over nieuwbouw, Programma van Eisen voor deze OV-concessie maar de aangedragen ideeën zijn ook toepasbaar in gestuurd. bestaande wijken op duurzame vormen van mobiliteit,

44

idem

45

idem

dat dat dan zo ook echt door de bewoners tot andere en Op gemeentelijk niveau hebben we – naast deze dus duurzame(re) keuzen kan leiden. Actielijn – het ook door u genoemde Mobiliteitsplan en In ieder geval ook goed dat er aandacht is voor ‘smart de Mobiliteitsvisie, waarin veel aandacht voor mobility’ is, zij dat het wel ook de vraag is wat de duurzame vormen van mobiliteit, zoals fiets, effecten van de invoering van 5 G zijn, voor zover deze voetganger en deelmobiliteit. Daarnaast is er een daarvoor dan noodzakelijk is. Laadvisie vastgesteld, waarin aandacht voor de groei van de elektrische laadbehoefte. Ook in het coalitieprogramma 2022-2026 is aandacht voor duurzame mobiliteit bij nieuwbouwwijken. In 2023 wordt een nieuwe Parkeernota voorgelegd aan de gemeenteraad. Conform de wens van de gemeenteraad is het team Verkeer in gesprek met een aantal buurt- en belangengroepen over verkeersgerelateerde onderwerpen. Deze mogelijkheid staat uiteraard ook open voor andere buurt- of belangengroepen. Bij herinrichtingen heeft de gemeente ook aandacht voor zaken als groen, klimaatadaptatie, onderhoud en verkeersveiligheid. 2.3 Actielijn Groene bedrijven Geen aanpassing Hierbij zou het dan o.i.

niet alleen om een fossielvrije Circulaire bedrijfsvoering en productie zullen energieneutrale bedrijfsvoering moeten gaan, maar onderwerpen zijn in de nog op te stellen Actieagenda meteen ook om diensten en producten die ook echt ciculaire samenleving. duurzaam zijn, dus met een zo klein mogelijke milieuToezicht op wettelijke verplichtingen is genoemd als impact en in ieder geval dus ook echt recycle-baar en eerste actiepunt in paragraaf 5.3 met name ook te repareren. Ook hier is dus een meer Uw idee voor een revolving fund kunnen wij integrale aanpak wenselijk. onvoldoende duiden om hier een reactie te kunnen In ieder geval zou het dus al kunnen helpen als alle geven. bedrijven alle duurzaamheidsmaatregelen die zij binnen 5 jaar terug kunnen verdienen ook echt nemen. Zij zijn daartoe voor zover de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. heeft begrepen ook wettelijk verplicht, maar wordt daar zelden op gehandhaafd. Natuurlijk zou het het mooiste zijn als de bedrijven die maatregelen al vanuit zichzelf zouden nemen, maar anders kan dit wellicht nog door introductie ‘revolving funds’ worden gestimuleerd. 2.4 Actielijn Duurzame bronnen Geen aanpassing Hierbij wordt dan met name aandacht gegeven aan de De genoemde aandachtpunten zijn ook vastgelegd in opwek van duurzame energie. Met name ook wat betreft de Beleidsvisie Zonnevelden van de gemeente Zeist.

die opwek heeft Zeist nog een grote opgave (zie in deze Eventuele duurzame energieprojecten moeten daar o.a. ook de: ‘Gemeentelijke duurzaamheid Index (GDI) dus rekening mee houden. Zeist’). Natuurlijk is het goed dat er primair op besparing Voor Kamp van Zeist worden deze punten wordt ingezet, want inderdaad alles wat je bespaard meegenomen in de haalbaarheidsstudie.

46

idem

47

idem

behoeft niet duurzaam te worden opgewekt, evenals men op basis van de zonneladder prioriteit geeft aan ‘zon op dak’, dus oplossingen op de plek waar energie wordt verbruikt, maar zoals uit diverse analyses naar voren komt redt je het daarmede naar verwachting niet alleen. Voor zover er dus nog extra energie moet worden opgewekt in het landelijke gebied, zoals door zon en wind, is het in ieder geval van belang dat dat zeer zorgvuldig en ook natuur- en landschapsinclusief6 en uiteraard ook mensinclusief gebeurt7 en bij voorkeur waar mogelijk door dubbel ruimtegebruik, zoals bijvoorbeeld door een ‘zonnedak’ op A-28. 6 Zie wat betreft het natuur- en landschapsinclusief aanleggen van zonnevelden en windparken ook: ‘Toolbox natuurinclusieve energietransitie (Natuur- en milieufederaties, 2021)’. Daarnaast ook de: ‘Handreiking populatieversterking – Kwetsbare vleermuizen en vogels in de energietransitie (Natuur- en milieufederaties, 2022)’. 7 Dit speelt dan men name ook bij het opwekken van windenergie en de productie van geluid en slagschade die daarbij optreedt en hetgeen dan wat betreft geluid naar verwachting tot een bijstelling van het: ‘Activiteitenbesluit’ zal leiden, dat na een uitspraak van de Raad van State.