03.00-23RV038 Bijlage 3 Toelichting Sortie 16 Zeist
Tekst van het document
TOELICHTING VAN HET ONTWERP BESTEMMINGSPLAN
SORTIE 16 ZEIST GEMEENTE ZEIST
Opdrachtnummer
: 99.461
IDnr.
: NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02
Datum
: 6 oktober 2022
Versie
: 11
Auteurs
: mRO b.v.
Vastgesteld d.d.
:
mRO b.v. • Leeuwenveldseweg 16 H • 1382 LX • Weesp • 033 461 43 42 • info@mro.nl • www.mro.nl
INHOUD VAN DE TOELICHTING 1
INLEIDING ...................................................................................... 3 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5
2
Ter inzage legging van het ontwerp bestemmingsplan .................... 3 Aanleiding en doel ..................................................................... 3 Ligging en begrenzing plangebied ................................................ 4 Functie van het bestemmingsplan ................................................ 6 Opzet van de toelichting ............................................................. 6 BESTAANDE SITUATIE .................................................................... 8
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 3
Inleiding ................................................................................... 8 Historie..................................................................................... 8 Functionele en ruimtelijke structuur ............................................ 10 Ecologie ................................................................................... 12 Verkeerstructuur ....................................................................... 14 De geldende beheersverordening ................................................ 14 BELEIDSKADER ............................................................................. 16
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 4
Inleiding .................................................................................. 16 Rijksbeleid ............................................................................... 16 Provinciaal beleid ...................................................................... 19 Regionaal beleid ....................................................................... 22 Gemeentelijk beleid .................................................................. 23 NIEUW SITUATIE .......................................................................... 32
4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 5
Inleiding .................................................................................. 32 Het woningbouwprogramma ....................................................... 32 Ruimtelijke Structuur ................................................................ 34 Ecologie ................................................................................... 42 Groenstructuur ......................................................................... 44 Verkeer en parkeren ................................................................. 46 Vertaling naar het bestemmingsplan ........................................... 48 MILIEU- EN OMGEVINGSASPECTEN .............................................. 50
5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 5.8 5.9 5.10 5.11 5.12 5.13 6
Inleiding .................................................................................. 50 Bedrijven en milieuzonering ....................................................... 51 Geluid ..................................................................................... 58 Luchtkwaliteit ........................................................................... 73 Ecologie ................................................................................... 77 Bodem..................................................................................... 90 Externe veiligheid ..................................................................... 92 Water ...................................................................................... 97 Archeologie ............................................................................ 101 Cultuurhistorie ........................................................................ 104 Duurzaamheid ........................................................................ 106 Conventionele Explosieven ....................................................... 109 Toetsing aan m.e.r.-wetgeving ................................................. 110 JURIDISCHE ASPECTEN .............................................................. 112
6.1 6.2
Algemeen .............................................................................. 112 Opbouw regels en verbeelding .................................................. 113
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
1
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
7
ECONOMISCHE UITVOERBAARHEID ............................................ 118
8
MAATSCHAPPELIJKE UITVOERBAARHEID ................................... 119 8.1 8.2 8.3
Voorbereidingsfase.................................................................. 119 Ontwerpfase........................................................................... 119 Vaststellingsfase ..................................................................... 120
BIJLAGEN BIJ TOELICHTING .................................................................. 121 Bijlage 1 RO- en milieu-onderzoeken bestemmingsplan Sortie 16 .................. 1 Bijlage 2 Natuurwaardenonderzoek Terrein Dorrestein / Sortie 16 ................. 2 Bijlage 3 Stikstofdepositie onderzoek ......................................................... 3 Bijlage 4 Boominventarisatie Sortie 16....................................................... 4 Bijlage 5 Actualisatie- / Verkennend bodemonderzoek pfas .......................... 5 Bijlage 6 Archeologische quickscan Sortie 16 .............................................. 6 Bijlage 7 Onderzoek niet gesprongen explosieven (NGE) .............................. 7 Bijlage 8 Aanmeldnotitie vormvrije m.e.r-beoordeling Sortie 16 Zeist ............ 8 Bijlage 9 Activiteitenplan Sortie 16 - Soesterberg ........................................ 9 Bijlage 10 Mobiliteitstoets Sortie 16 - Soesterberg ....................................... 10 Bijlage 11 Nota van Inspraak .................................................................... 11
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
2
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
1 1.1
INLEIDING TER INZAGE LEGGING VAN HET ONTWERP BESTEMMINGSPLAN
Het ontwerp bestemmingsplan Sortie 16 heeft vanaf 17 februari 2022 gedurende 6 weken ter inzage gelegen. Per abuis is daarbij geen besluit hogere (geluid)waarden ter inzage gelegd. Dat is wel gebruikelijk omdat het besluit hogere waarden nodig is om de woningen te kunnen bouwen die het bestemmingsplan mogelijk maakt. Het is daarom gebruikelijk om het ontwerp besluit hogere waarden samen met het ontwerp bestemmingsplan ter inzage te leggen. Voor de onderhavige procedure is daarom besloten om het ontwerp bestemmingsplan Sortie 16 nogmaals (voor een tweede inzageperiode) ter inzage te leggen, deze keer samen met het ontwerp besluit hogere waarden. Gedurende deze tweede periode van de ter inzage legging kan een ieder tegen het ontwerp bestemmingsplan en/of het ontwerp besluit hogere waarden, een zienswijze naar voren brengen. De inhoud van het ontwerp bestemmingsplan zoals dat opnieuw ter inzage is gelegd, is niet gewijzigd ten opzichte van het ontwerp zoals dat vanaf 17 februari 2022 ter inzage heeft gelegen1. De zienswijzen tegen het ontwerp bestemmingsplan die tijdens de eerste inzageperiode naar voren zijn gebracht hoeven niet opnieuw naar voren te worden ingebracht. Deze zienswijzen zullen samen met eventuele nieuwe zienswijzen (uit de tweede inzageperiode), in behandeling worden genomen. 1.2
AANLEIDING EN DOEL
Aanleiding voor dit bestemmingsplan is de beoogde woningbouwontwikkeling voor Sortie 16, aan de Amersfoortseweg/Provincialeweg N237 en grenzend aan de kern Soesterberg. Op Sortie 16 zijn ongeveer 150-200 woningen voorzien met verschillende woningtypen. De ontwikkeling van Sortie 16 maakt deel uit van het programma Hart van de Heuvelrug. De Utrechtse Heuvelrug is Nederlands op één na grootste aaneengesloten natuurgebied. Het dreigde verregaand te versnipperen door bebouwing en wegen. De provincie Utrecht, gemeenten Zeist en Soest en het Utrechts Landschap roepen sinds 2004 die versnippering een halt toe met het gebiedsprogramma Hart van de Heuvelrug. Door de aanleg van ecoducten en de realisatie van natuur is een aaneengesloten natuurgebied ontstaan van ruim 700 hectare. Door bebouwing en natuur te herschikken is er ruimte ontstaan voor wonen, werken, recreatie en zorg. Binnen dit programma worden ruim 25 projecten uitgevoerd die variëren van nieuwe natuur tot woningbouw, van ecoducten tot duurzame bedrijventerreinen. Doel is de ruimtelijke kwaliteit en de belevingswaarde van de Heuvelrug te versterken. Een groot deel van deze projecten is inmiddels gerealiseerd.
1
Behalve dat de inleiding onder 1.1 over de hernieuwde terinzagelegging van het ontwerp is toegevoegd, en dat het plan een nieuwe datum, versienummer en identificatienummer heeft gekregen. Dat laatste is nodig om hetzelfde plan opnieuw op www.ruimtelijkeplannen.nl te kunnen publiceren.
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
3
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
Een deel van de woningbouwontwikkelingen vinden in en rondom Soesterberg plaats. Bij de ontwikkeling van Sortie 16 zal nadrukkelijk worden aangesloten bij de andere woningbouwplannen in de directe omgeving.
Figuur 1 – Woningbouwontwikkelingen omgeving Soesterberg
Daarbij is van belang dat het beleid van de gemeente Soest er op is gericht om het bedrijventerrein Soesterberg Noord, grenzend aan Sortie 16, geleidelijk te transformeren naar een woon- en werklocatie. In de nabije toekomst zal de milieubelasting van het bedrijventerrein Soesterberg Noord daardoor verminderen. Om alle ontwikkelingen in samenhang te kunnen beoordelen heeft de Provincie Utrecht eerst een gebiedsvisie opgesteld samen met de Gemeente Zeist en de Gemeente Soest. Deze ‘Gebiedsvisie Sortie 16, Hart van de Heuvelrug’ is op 19 januari 2021 door de Gemeenteraad van Zeist vastgesteld. De gebiedsvisie vormt het uitgangspunt voor dit bestemmingsplan. De beoogde ontwikkeling past namelijk niet in het bestaande gebruik voor bos volgens de geldende beheersverordening ‘Amersfoortseweg e.o.’. Het doel van dit bestemmingsplan ‘Sortie 16’ is om de beoogde woningbouw ontwikkeling mogelijk te maken. 1.3
LIGGING EN BEGRENZING PLANGEBIED
Het plangebied ligt in de gemeente Zeist grenzend aan de kern Soesterberg en heeft een omvang van circa 7 hectare. Het gaat om de kadastrale percelen 3359 en 3360.
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
4
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
Aan de noordzijde wordt het plangebied begrensd door de Vliegbasis Soesterberg en aan de zuidzijde door de Amersfoortseweg/Provincialeweg N237. Ten westen wordt het gebied begrensd door het woonwagencentrum Beukbergen en ten oosten door de nieuwe ontsluitingsweg en het bedrijventerrein Soesterberg-Noord. In bijgaande figuren 1 en 2 zijn de ligging en begrenzing van het plangebied weergegeven.
Figuur 2 – Globale ligging plangebied (Bron: GoogleMaps)
Figuur 3 – begrenzing plangebied (Bron: Gebiedsvisie Sortie 16, Hart van de Heuvelrug)
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
5
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
1.4
FUNCTIE VAN HET BESTEMMINGSPLAN
Het bestemmingsplan 'Sortie 16' regelt de bestemmingen en het gebruik van de gronden in het plangebied. Het bestemmingsplan bestaat uit een verbeelding (kaart), regels en een toelichting. De verbeelding en de daarop aangewezen bestemmingen en regels vormen tezamen het juridische plan. De plantoelichting heeft geen rechtskracht. De regels omvatten de omschrijvingen van de in het plan vervatte bestemmingen, waarbij per bestemming het doel of de doeleinden worden aangegeven. In de toelichting worden de achtergronden en beweegredenen aangegeven die hebben geleid tot de bestemmingen.
Figuur 4 – Verbeelding bestemmingplan
Een bestemmingsplan wordt met de daarbij behorende toelichting langs elektronische weg vastgelegd. Het bestemmingsplan wordt in die vorm vastgesteld. Een volledige papieren versie van het bestemmingsplan wordt gelijktijdig vastgesteld. Indien de inhoud van het langs elektronische weg vastgelegde bestemmingsplan na vaststelling en die van de papieren versie daarvan tot een verschillende uitleg aanleiding geeft, is de eerstbedoelde inhoud beslissend. 1.5
OPZET VAN DE TOELICHTING
De toelichting is verder als volgt opgebouwd.
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
6
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
In hoofdstuk 2 wordt de huidige situatie van het plangebied beschreven. Het van toepassing zijnde beleid op zowel rijks-, provinciaal-, en gemeentelijk niveau wordt in hoofdstuk 3 verwoord. Vervolgens wordt in hoofdstuk 4 een beschrijving van het plan opgenomen, waarna in hoofdstuk 5 wordt ingegaan op een aantal relevante milieu- en omgevingsaspecten, ook wel de randvoorwaarden van het plan genoemd. In hoofdstuk 6 ‘Juridische aspecten’ wordt een toelichting op de verbeelding en de planregels gegeven, waarna in hoofdstuk 7 de economische uitvoerbaarheid van het plan volgt. Tot slot wordt in hoofdstuk 8 de maatschappelijke uitvoerbaarheid van het plan beschreven (de resultaten van de inspraak en het wettelijke vooroverleg over het plan).
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
7
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
2 2.1
BESTAANDE SITUATIE INLEIDING
In deze paragraaf is een beschrijving van de bestaande situatie van het plangebied en de omgeving opgenomen. Alvorens wordt ingezoomd op het plangebied is het van belang de bestaande structuur van het omliggende gebied te beschrijven. In het navolgende wordt daarom eerst kort ingegaan op de locatie in groter verband. Vervolgens wordt ingezoomd op de planlocatie zelf. 2.2
HISTORIE Zeist
Zeist ligt op een interessante locatie in Nederland, te weten op de overgang van de Utrechtse Heuvelrug naar het Rivierenlandschap van de Kromme Rijn. Het is een overgang van hoog naar laag, respectievelijk droog en nat. Van oorsprong is de rand van de Utrechtse Heuvelrug een erg aantrekkelijk vestigingsgebied. Dit is onder andere zichtbaar aan de vele buitenplaatsen die vanaf de 19e eeuw binnen de gemeente ontwikkeld werden. Zeist ontwikkelde zich mede hierdoor tot 'Parel van de Stichtse Lustwarande'. De aanwezigheid van Slot Zeist (vanaf de 17e eeuw) heeft hierbij ook een belangrijke rol gespeeld. De structuur Wegh der Weegen en sorties In 1652/1653 werd de Wegh der Weegen aangelegd, de huidige Amersfoortseweg. Deze kaarsrechte weg van 11 kilometer loopt vanaf de Galgenberg in Amersfoort tot de Buitenplaats Vollenhoven. De weg is ontworpen door de Amersfoorter Jacob van Campen. Deze beroemde architect en kunstenaar (ook bekend van het paleis op de Dam) wilde met één grote ingreep het toen nog woeste heidelandschap herscheppen in een brede rechte laan met aan weerszijden fraaie buitenplaatsen voor de stedelijke elite.
Figuur 5 – Historische verbeelding Sortie (Bron: Gebiedsvisie Sortie 16, Hart van de Heuvelrug)
Om de weg te financieren werden aan weerszijden van de 60 meter brede weg kavels van 100 bij 50 roeden (376 bij 188 meter) uitgegeven. De afgifte van deze kavels was gratis, maar de eigenaar werd wel belast met de aanleg en het onderhoud van zijn deel van de weg. Ieder vak is gescheiden door een zogenaamde sortie, het Franse woord voor uitgang. De sorties werden van wallen met beplanting voorzien, om verzanding tegen te gaan, en diende als toegang naar de erachter
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
8
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
gelegen gemene heidevelden voor de schaapherders met hun kudden en de plaggenstekers. In het midden van elk vak loopt een zichtlijn naar de overtuin aan de andere zijde van de weg. In totaal was er plek voor 24 landgoederen. Op het Soester gedeelte aan de Amersfoortsestraat ontstonden vier buitenplaatsen: Sterrenberg, Moerbessenberg, Bloemheuvel en de Oude Tempel. Aan de Zeister kant werden vijf buitenplaatsen gerealiseerd: Dijnselburg, tapstede Huys ter Heijde, Zandbergen, Heybergen en Beukbergen. Richting Amersfoort bleven de kavels leeg. De huizen liggen op relatief grote afstand van de weg. In geval van Zandbergen, Beukbergen, Sterrenberg en De Oude Tempel zijn aan weerszijden van de weg tevens vakken gelegen die in samenhang met de buitenplaats zijn ontwikkeld, waardoor een ritme ontstond met vakken bestaand uit landerijen en bossen en vakken met daarop de buitenplaats. Belangrijke kenmerken zijn de vakkenstructuur met de situering van de bebouwing, de sorties en de halfsorties. De sorties De vakkenstructuur vormt de ruggengraat van het gebied langs de Wegh der Weegen. De vakken zijn omkaderd door bossen en lanen, en hebben daardoor de groene (bos)sfeer behouden. Daardoor is er geen stedelijk karakter ontstaan. Beplanting is divers (niet alleen eik, ook den) en afgestemd op de landschappelijke situatie met ecologische betekenis.
Figuur 6 – Verdeling van vakken en sorties (Bron: Gebiedsvisie Sortie 16, Hart van de Heuvelrug)
De sorties scheiden de vakken van elkaar en dit vormt een orthogonaal lijnenspel langs de Wegh der Weegen. De sorties vormen de onbebouwde zichtlijnen naar het achterland en niet naar bebouwing. Ze zijn herkenbaar als ritmische opening in de gesloten boswand van de weg. Voor het contrast kennen de eerste meters van de sortie geen laanbeplanting. De sorties zijn voorzien van doorgaande paden en laanbeplanting. In sommige sorties zijn de historische beplante grenswallen nog zichtbaar. De sorties zijn gericht op langzaam (dwars) verkeer en niet op de ontsluiting van de vakken. De halfsorties vormen de centrale ontsluiting van de vakken. Het is vaak de oprijlaan van de buitenplaats en de ontsluiting van de vakken op de Wegh der Weegen. Waar de sorties een vast stramien en vormgeving hadden, waren de
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
9
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
oprijlanen vrijer in hun uitstraling. Vaak werden zij voorzien van laanbeplanting en formele poorten met hekwerken. Sortie 16 De 17e eeuwse gebiedsontwikkeling langs de Wegh der Weegen, die een kortere verbinding van Amersfoort richting het westen vormde, is ontstaan in een samenwerkingsverband tussen de gemeenten en de Staten van Utrecht. Investeerders konden langs de weg gelegen buitenplaatsen ontwikkelen in het maatsysteem van de sorties en halfsorties. Zo zijn er langs de Amersfoortseweg verschillende buitenplaatsen ontstaan, maar ook zorginstellingen en scholengemeenschappen. Soesterberg ligt als één van de dorpen langs de weg. Sortie 16 behoorde oorspronkelijk tot de buitenplaats Sterrenberg, maar is vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw gebruikt als zandwinning voor de aanleg van de A12.
Figuur 7 – Uitsnede sortie 16 (Bron: Gebiedsvisie Sortie 16, Hart van de Heuvelrug)
2.3
FUNCTIONELE EN RUIMTELIJKE STRUCTUUR
Het gebied Sortie 16 is circa zeven hectare groot en ligt ten noorden van de Amersfoortseweg en ten zuiden van ontwikkelgebied Vliegbasis Soesterberg. Aan de westzijde wordt de locatie begrensd door woonwagencentrum Beukbergen en ten oosten door de nieuwe Westelijke Ontsluitingsweg van de toekomstige woonwijk Vliegbasis Soesterberg. Het woonwagencentrum ligt samen met de locatie Sortie 16 in een kom die ontstaan is door de zandafgraving (tussen 1960 en 1989) ten behoeve van de ophoging van de A12. Het plangebied ligt daardoor deels in een diepe ontgronding met aanzienlijke hoogteverschillen van circa acht meter ten opzichte van de Provincialeweg N237 en het bedrijventerrein Soesterberg Noord. In de loop van de tijd heeft het verwaarloosde productiebos de zandafgraving in bezit genomen en er is, ondanks het jonge bomenbestand, met name in het open middengebied een ecologisch waardevol gebied ontstaan. Zie daarover meer in paragraaf 5.5 van deze toelichting. Het aangrenzende woonwagencentrum Beukbergen is onlangs geherstructureerd. Ook Beukbergen ligt verdiept in de zandafgraving zodat er tussen Beukbergen en het grootste deel van Sortie 16 geen hoogteverschil is. De grens tussen Beukbergen en Sortie 16 wordt gevormd door een greppel met aan de Beukbergen-
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
10
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
zijde een strook met gras en aan de Sortie 16-zijde dichte hoog opgaande beplanting van onder meer hoge den en eik. Ten oosten van het plangebied ligt het bedrijventerrein Soesterberg-Noord. Het beleid van de gemeente Soest is er op gericht om het bedrijventerrein geleidelijk te transformeren naar een gemengd woon-/werkgebied. In de nabije toekomst zal de milieubelasting van het bedrijventerrein Soesterberg Noord daardoor verminderen. Zie daarover meer in paragraaf 5.2 van deze toelichting. De bosranden en de schrale zandgronden bepalen het karakter van het gebied. De bestaande structuur van het gebied wordt gekenmerkt door de afgraving (circa acht meter diep) en bosvlakken met daartussen een open ruimte waar een aantal goede bomen staan en een hoge ecologische waarde aanwezig is. Deze ruimte wordt het natuurlijk hart genoemd. Door de afgravingen zijn er veel hoogte verschillen.
Figuur 8 – Huidige situatie natuurlijk hart (Bron: Gebiedsvisie Sortie 16, Hart van de Heuvelrug)
Het huidige bos is in het verleden aangeplant als productiebos maar heeft die functie verloren. Daarmee werd ook het onderhoud gestaakt waardoor het bos nu van matige kwaliteit is. Het gebied heeft een belangrijke functie als ecologische verbinding tussen het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug en het nieuwe Park Vliegbasis Soesterberg.
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
11
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
Figuur 9 – Ecologische verbindingen in relatie tot het plangebied
2.4
ECOLOGIE
De ecologische waarden van het gebied zijn in beeld gebracht met een nulmeting door Van den Bijtel ecologisch onderzoek (Zeist, februari 2020) en een boominventarisatie door het bureau Pius Floris (februari 2020). De Utrechtse Heuvelrug is ontstaan op een stuwwal uit de voorlaatste ijstijd met schrale zandgrond, stuifzand, bos en heide. Het is een droog gebied met een heel eigen flora en fauna. Ook ter plaatse van de zandafgraving is het droog en schraal. Deze schraalheid leidt tot een hoge biodiversiteit. Ter plaatse van de poelen zijn gradiënten aanwezig die voor bijzondere dier- en plantensoorten kansen bieden, zoals het pijpriet en de levendbarende hagedis. Er is onder anderen een dassenburcht aanwezig, een vleermuizenroute, goede omstandigheden voor levendbarende hagedissen en hazelwormen.
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
12
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
Figuur 10 – Voorkomende flora en fauna in het plangebied (Bron: Gebiedsvisie Sortie 16, Hart van de Heuvelrug)
De lagergelegen bosdelen in het plangebied zijn echter van matige kwaliteit. Het bos is ooit aangeplant voor houtproductie nadat het terrein gebruikt is als zandafgraving. Echter door een gebrek aan onderhoud, is het bos van matige tot slechte kwaliteit. Dunnen is geen optie om het achterstallige onderhoud weg te werken. Daarnaast heeft het bos door de grote monocultuur van vliegdennen zeer beperkte ecologische waarden. Ook de onder begroeiing bestaat voornamelijk uit (invasieve) exoten welke zeer weinig ecologische waarden bieden. Wanneer het Sortie 16-terrein in de huidige staat behouden blijft, zal de kwaliteit van de beplanting verder afnemen. Door de zeer kleine plantafstand van de bomen is de concurrentiestrijd onderling erg groot. De bomen kunnen geen goede kronen vormen en steeds meer bomen zullen de concurrentiestrijd verliezen en afsterven. Een aantal bomen is echter wel goed van kwaliteit. Deze bomen staan aan de randen waar meer licht en wind voor betere groeimogelijkheden hebben gezorgd. Ook de bomen op het hoger gelegen deel aan de Amersfoortseweg zijn ouder en van betere kwaliteit. Momenteel bevinden zich 4000 Figuur 11 – Bestaande bomen, met in geel bomen op het terrein, waarvan circa 815 aangegeven de behoudenswaardige bomen (Bron: Gebiedsvisie Sortie 16, Hart van de bomen dood, gebroken of scheef gewaaid Heuvelrug) zijn.
Figuur 11 geeft weer welke bomen van voldoende kwaliteit zijn om te behouden.
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
13
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
2.5
VERKEERSTRUCTUUR
De Amersfoortseweg / Provincialeweg N237 loopt ten zuiden van het plangebied en verbindt onder andere Utrecht, Soesterberg en Amersfoort. De Amersfoortseweg is een doorgaande weg met 4 rijbanen, voorzien van gescheiden fietspaden aan weerszijden. De westelijke ontsluitingsweg ten behoeve van de woningen op de Vliegbasis is onlangs aangelegd, maar nog niet in gebruik. Deze weg zal straks worden ingericht als een 30 km/u weg en vormt straks ook de ontsluiting voor Sortie 16. In het plangebied zelf zijn geen formele wegen of paden aanwezig. 2.6
DE GELDENDE BEHEERSVERORDENING
Het plangebied maakt deel uit van de beheersverordening ‘Amersfoortseweg e.o’, vastgesteld op 12 december 2017 dat het bestemmingsplan ‘Amersfoortseweg e.o’ heeft vervangen. Verder is het ‘Paraplubestemmingsplan Parkeernormen Zeist’ in het plangebied van toepassing (vastgesteld op 11 september 2018). In dit Paraplubestemmingsplan is een gemeente-dekkende regeling voor parkeren en laden en lossen vastgelegd. In figuur 12 is een uitsnede opgenomen van de plankaart waarnaar de beheersverordening verwijst voor het bestaande gebruik.
Figuur 12 - Uitsnede plankaart bij de beheersverordening ‘Amersfoortseweg e.o’ met rood omlijnd het plangebied (bron: ruimtelijkeplannen.nl)
Het bestaande gebruik van het overgrote deel van de gronden is ‘Bos’ met behoud en herstel van landschappelijke- en ecologische waarden en met extensief recreatief medegebruik. Alleen in het zuidoostelijke gedeelte van het plangebied is een bestaande woning met tuin aanwezig. Het bestaande gebruik mag hier worden voortgezet volgens de
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
14
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
bestemmingen ‘Wonen’ en ‘Tuin’ van het oude bestemmingsplan ‘Amersfoortseweg e.o.’. In het bos mogen volgens de regels van het oude bestemmingsplan ‘Amersfoortseweg e.o’ enkel bouwwerken, geen gebouwen zijnde, ten dienste van de bestemming worden gebouwd, met een bouwhoogte van maximaal 3 meter. De gronden mogen daarnaast worden gebruikt voor ‘natuurwaarden (nw)’ ten behoeve van de ontwikkeling van een ecologische verbindingszone. In het zuidwestelijke gedeelte van het plangebied zijn de gronden aangeduid voor een calamiteitenontsluiting van het woonwagencentrum Beukbergen. Hier staat ook een mast voor telecommunicatievoorzieningen die op de plankaart is aangeduid als gsm-mast met een hoogte van maximaal 25 meter. Tot slot is de 50 dB(A) geluidszone van het industrieterrein Vliegbasis Soesterberg met de sluiting van de vliegbasis komen te vervallen.
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
15
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
3 3.1
BELEIDSKADER INLEIDING
Op rijks-, provinciaal en gemeentelijk niveau is veel beleid geformuleerd dat voor het opstellen van nieuwe bestemmingsplannen van belang is. De meest relevante beleidsaspecten die betrekking hebben op het plangebied worden in dit hoofdstuk uiteengezet. Onderscheid is aangebracht in rijksbeleid (paragraaf 3.2), provinciaal beleid (paragraaf 3.3), regionaal beleid (paragraaf 3.4), en gemeentelijk beleid (paragraaf 3.5). 3.2
RIJKSBELEID Nationale omgevingsvisie
De kaders van het rijksbeleid op het gebied van de fysieke leefomgeving zijn opgenomen in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). De NOVI is op 11 september 2020 vastgesteld en is vanaf 12 februari 2021 bindend voor het Rijk als geldende visie onder Wet ruimtelijke ordening. De NOVI vervangt daarmee de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR, 2012). Met de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) geeft het Rijk een langetermijnvisie op de toekomst en de ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. Nederland staat immers voor een aantal urgente opgaven, die zowel lokaal, nationaal als wereldwijd spelen. Het zijn grote en complexe opgaven op het gebied van klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie, bereikbaarheid en woningbouw. Deze opgaven zullen Nederland flink veranderen. De toenemende druk op de fysieke leefomgeving vraagt daarbij om een actiever Rijksoverheid. De NOVI stelt een integrale aanpak voor: integraal, samen met andere overheden en maatschappelijke organisatie, en met meer regie vanuit het Rijk. Regie vanuit het Rijk betekent echter niet het centraliseren van taken en verantwoordelijkheden; wel het geven van richting op grote opgaven en regie op goed samenspel, zowel publiek als publiek/privaat.
In de NOVI zijn de genoemde opgaven samengevat in vier prioriteiten: ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; een duurzaam en economisch groeipotentieel; sterke en gezonde steden en regio's; toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Om dit te bereiken worden 21 nationale belangen benoemt in de NOVI waarop de nationale overheid zich richt. Deze hebben onder andere betrekking op het zorgdragen voor een woningvoorraad die aansluit op de woonbehoeften, het waarborgen en realiseren van een veilig, robuust en duurzaam mobiliteitssysteem, het beperken van klimaatverandering, het waarborgen van de hoofdinfrastructuur voor transport van stoffen via (buis)leidingen, het behouden en versterken van cultureel erfgoed en landschappelijke en natuurlijke kwaliteiten van (inter)nationaal belang en het verbeteren en beschermen van natuur en biodiversiteit. Deze 21 nationale belangen hebben ook een relatie met het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro), zie ook paragraaf 3.2.2.
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
16
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
Doorwerking naar het plan In relatie tot de beoogde nieuwe woningbouw in het gebied Sortie 16 is vooral het nationale belang 'Zorg dragen voor een woningvoorraad die aansluit op de woonbehoeften' van belang. Het uitgangspunt van het onderhavige plan is het ontwikkelingen van duurzame en betaalbare woningen voor elke doelgroep, wat tot uitdrukking komt in de realisatie van verschillende woningtypen. Naast de realisatie van 25% sociale huur is er veel ruimte gecreëerd voor de versterking van het middensegment. Hiermee sluit het voorliggende plan goed aan op dit nationale belang. Daarnaast staat het geen nationaal belang in de weg en kan er met uit een nationaal perspectief, positief gekeken worden naar het voorliggende bestemmingsplan. Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) Ten behoeve van de bescherming en de verwezenlijking van de nationale belangen, worden in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) algemene regels voorgeschreven die bindend zijn voor de lagere overheden als provincie en gemeente. Hoewel in het Barro de kaderstellende uitspraken uit de voorheen geldende SVIR werden bevestigd, blijven deze ook onder de NOVI gelden.
Het gaat hierbij onder meer om de volgende onderwerpen: • Rijksvaarwegen; • Hoofdwegen en hoofdspoorwegen; • Elektriciteitsvoorziening; • Buisleidingen van nationaal belang voor vervoer van gevaarlijke stoffen; • Natuurnetwerk Nederland (voorheen Ecologische hoofdstructuur); • Primaire waterkeringen buiten het kustfundament, en • IJsselmeergebied (uitbreidingsruimte). Doorwerking naar het plan Het onderhavige plan is niet in strijdt met de Barro en voldoet aan de algemene regels die bindend zijn voor de lagere overheden als provincie en gemeente. Besluit ruimtelijke ordening In het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) zijn regels opgenomen die eisen stellen aan de inhoud van een toelichting op een bestemmingsplan. Een toelichting dient een verantwoording van de in het plan gemaakte keuzen te bevatten, net als een waterparagraaf, de uitkomsten van het vooroverleg, resultaten van eventueel verrichte onderzoeken, inzichten over de uitvoerbaarheid van het plan, etc. Deze toelichting voldoet daaraan. Verder dient een bestemmingsplan dat voorziet in nieuwe stedelijke ontwikkelingen een verantwoording te bevatten aan de hand van de zogenoemde 'Ladder voor duurzame verstedelijking' (hierna: de Ladder), die is vastgelegd in artikel 3.1.6, lid 2 van het Bro.
Dit afwegingskader verplicht overheden tot het maken van een zorgvuldige ruimtelijke afweging bij het mogelijk maken van nieuwe stedelijke ontwikkelingen in een bestemmingsplan. Het doel is om te komen tot zorgvuldig ruimtegebruik. De Ladder ziet erop toe dat de toelichting van een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, een beschrijving bevat van de behoefte aan de voorgenomen stedelijke ontwikkeling. Indien blijkt dat de stedelijke ontwikkeling niet binnen het bestaand stedelijk gebied kan worden
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
17
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
voorzien, bevat de toelichting vervolgens een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. Alvorens te toetsen aan de Ladder dient te worden vastgesteld of sprake is van een stedelijke ontwikkeling. Dit begrip is in artikel 1.1.1 Bro gedefinieerd als een "ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen". Doorwerking naar het plan In het voorliggende woningbouwplan wordt uitgegaan van de bouw van maximaal 200 nieuwe woningen in het gebied Sortie 16. Daarmee is sprake van een 'ladderplichtige stedelijke ontwikkeling' als bedoeld in artikel 1.1.1 Bro. In dit kader wordt het volgende overwogen. De relevante woningmarkt (woonregio) voor de gemeente Zeist is de subregio Utrecht. De regionale behoefte is nader onderbouwd in de Omgevingsvisie provincie Utrecht (ontwerp) en de Interim Omgevingsverordening provincie Utrecht (ontwerp). Hieruit blijkt dat de druk op de woningmarkt in de regio Utrecht hoog is en voorlopig ook hoog blijft. Uit de Omgevingsvisie provincie Utrecht blijkt dat door het toenemend aantal huishoudens tot 2050 147.000 tot 177.000 extra woningen nodig zijn om aan de volledige behoefte te voldoen. Met andere woorden, er is sprake van een actuele (regionale) behoefte.
Met het voorliggende plan wordt hieraan invulling gegeven. Verder kan het plangebied aangemerkt worden als 'bestaand stedelijk gebied' in de zin van artikel 1.1.1, eerste lid, onder h van het Bro. Het gebied wordt in de Omgevingsvisie Provincie Utrecht (ontwerp) immers gekenmerkt als een stedelijk gebied. In dit kader wordt ook verwezen naar de uitspraak van de ABRvS op 20 mei 2015 (zaaknummer 201403208/1/R4) waarin specifiek werd geoordeeld dat onbebouwde gronden, kunnen worden aangemerkt als bestaand stedelijk gebied. Op grond van bovenstaande motivering en beschrijving wordt geconcludeerd dat het plan binnen de uitgangspunten van de ladder voor duurzame verstedelijking past. Waterbeleid Een ander belangrijk onderwerp in het rijksbeleid is duurzaam waterbeheer. De Europese Kaderrichtlijn Water, die sinds 2000 van kracht is, speelt hierbij een belangrijke rol. De richtlijn moet er immers voor zorgen dat de kwaliteit van het oppervlakte- en grondwater in Europa in 2015 op orde is. Dit betekent dat de rijksoverheid streeft naar een watersysteem dat zoveel mogelijk de natuurlijke situatie (zonder ingrepen van de mens) benadert. Het streven is onder andere gericht op het behouden en vergroten van de ruimte voor water, waar mogelijk vasthouden van water en verbetering van de waterkwaliteit. De waterbeheerders spelen hierbij een belangrijke rol.
In de ruimtelijke plannen, waaronder het bestemmingsplan, moet een Waterparagraaf worden opgenomen. In paragraaf 5.8 van deze plantoelichting wordt hier nader op ingegaan.
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
18
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
Overige wettelijke kaders Bij het opstellen van ruimtelijke plannen is diverse (milieu)wetgeving van toepassing, waaronder de Wet luchtkwaliteit, Wet geluidhinder, Erfgoedwet, Wet natuurbescherming, etc. Ook op deze aspecten zal in hoofdstuk 5 nader worden ingegaan. 3.3
PROVINCIAAL BELEID Omgevingsvisie provincie Utrecht
Op 10 maart 2021 hebben Provinciale Staten de nieuwe Omgevingsvisie Provincie Utrecht vastgesteld. De Omgevingsvisie is vanaf 1 april 2021 in werking getreden. In de Omgevingsvisie beschrijft de provincie het ruimtelijk beleid voor de periode tot 2050. Daarbij worden zeven beleidsthema’s beschreven: • Stad en land gezond; • Klimaatbestendig en waterrobuust; • Duurzame energie; • Vitale steden en dorpen; • Duurzaam, gezond en veilig bereikbaar; • Levend landschap, erfgoed en cultuur; • Toekomstbestendige natuur en landbouw. Bij nieuwe ontwikkelingen is het zaak om zorgvuldig om te gaan met de ruimte. De provincie hanteert bij de locatiekeuze voor nieuwe verstedelijking de volgende basisprincipes: • zo veel mogelijk binnenstedelijk/binnendorps (binnen het stedelijk gebied) nabij knooppunten; • daarnaast in overig stedelijk gebied; • eventuele nieuwe (grootschalige) uitleg koppelen aan hoogwaardig openbaar vervoer en aan (bestaande of nieuwe) knooppunten van de belangrijkste infrastructurele corridors. In aanvulling hierop wil de provincie onder voorwaarden ruimte bieden aan kernen voor kleinschalige uitbreiding van het stedelijk gebied om de lokale vitaliteit of ruimtelijke kwaliteit te vergroten (lokaal maatwerk). Gezien de grote ruimtevraag die op de provincie afkomt, is het zaak om zorgvuldig om te gaan met de ruimte.
Een groot gedeelte van de mensen woont graag in een stedelijke of dorpse omgeving. De menging en aanwezigheid van functies zoals wonen, werken en voorzieningen draagt bij aan deze aantrekkelijkheid. Binnen het stedelijk gebied van steden en dorpen is nog veel ruimte aanwezig die kan worden benut voor verdichting, herontwikkeling of intensivering. In de afgelopen jaren zijn er weliswaar al veel binnenstedelijke locaties ontwikkeld, maar er zijn nog steeds binnenstedelijke mogelijkheden en er komen continu nieuwe mogelijkheden bij. Door structurele economische veranderingen verliezen veel gebouwen en locaties hun oorspronkelijke functie en komen daarmee voor herontwikkeling in beeld. Deze drie aspecten maken dat de provincie blijft inzetten op binnenstedelijke ontwikkeling. Dit geldt zonder meer voor het plangebied in voorliggend bestemmingsplan, omdat de locatie binnen ‘Stedelijk gebied’ ligt.
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
19
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
Figuur 13 – Ligging plangebied in stedelijk gebied (Bron: Ruimtelijke plannen)
Interim Omgevingsverordening provincie Utrecht Gelijktijdig met de hiervoor genoemde Omgevingsvisie is de Interim Omgevingsverordening provincie Utrecht vastgesteld. Ook de Interim Omgevingsverordening is vanaf 1 april 2021 in werking getreden. Het doel van de verordening is om een aantal provinciale belangen uit de Omgevingsverordening provincie Utrecht te laten doorwerken naar het gemeentelijk niveau. In de omgevingsverordening worden daarom regels gesteld ten aanzien van deze belangen. Deze belangen zijn onderverdeeld in verschillende beleidsthema's (artikelen) die voor de gehele provincie gelden, thema's voor het landelijk gebied en thema's voor het stedelijk gebied. Voor het onderhavige plan raken de thema’s ‘Wonen’, ‘Water’, ‘Natuur’, ‘Cultuur’ en ‘Landschap’ aan provinciale belangen. Wonen Vooral het thema ‘Wonen’ als onderdeel van ‘Stedelijke functies in stedelijk gebied’ heeft betrekking op het plangebied in voorliggend bestemmingsplan. Hiervoor is vooral Artikel 9.15 (Instructieregel verstedelijking) van belang. Hierin worden de basisprincipes voor verstedelijking gevolgd, te weten: 1. zo veel mogelijk binnenstedelijk/binnendorps (binnen het stedelijk gebied) nabij knooppunten; 2. daarnaast in overig stedelijk gebied; 3.
eventuele nieuwe (grootschalige) uitleg koppelen aan hoogwaardig openbaar vervoer en aan (bestaande of nieuwe) knooppunten van de belangrijkste infrastructurele corridors).
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
20
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
Aangezien de planlocatie is aangewezen als ‘stedelijk gebied’ wordt aan de belangrijkste voorwaarde hiervoor voldaan. Bovendien wordt voldaan aan het vastgestelde provinciale programma Wonen en werken, dat uitgaat van afspraken waarbij tenminste 50% van de te bouwen woningen in het sociale en middensegment worden gebouwd. Hier wordt verder over uitgeweid in hoofdstukken 3.5.2 en 4.2. Tot slot wordt er in het plan rekening gehouden met gemaakte afspraken over energieneutrale, circulaire, klimaatadaptieve woningbouw, evenredige groenontwikkeling en efficiënt ruimtegebruik. Water Het plangebied ligt in het grondwaterbeschermingsgebied Beerschoten. Het gaat hierbij om een 100-jaarsaandachtgebied. Het grondwaterbeschermingsgebied is een gebied rondom de grondwaterwinning Beerschoten. Deze grondwaterwinning is de bron van de drinkwatervoorziening voor o.a. de gemeente Zeist. In het grondwaterbeschermingsgebied beschermt een ondergrondse laag de onderliggende waterwinning. Om te voorkomen dat activiteiten (zoals het toepassen van bodemenergiesystemen) plaatsvinden die verontreiniging of lokale opwarming van het grondwater tot gevolg hebben, stelt de provincie Utrecht in haar Interim Omgevingsverordening Provincie Utrecht regels ter bescherming van de grondwaterkwaliteit voor de drinkwatervoorziening.
Het betreft onder andere een verbod op boor-, grand- en funderingswerkzaamheden dieper dan 30 meter onder het maaiveld en het toepassen van bodemenergiesystemen. Onder voorwaarden zijn vrijstellingen op dit verbod mogelijk. Daarnaast geldt voor iedereen in het grondwaterbeschermingsgebied de bijzondere zorgplicht (art. 3.12 Interim Omgevingsvisie Provincie Utrecht). Dit houdt in dat verontreiniging van het grondwater moet warden voorkomen of, voor zover het niet kan worden voorkomen, zoveel mogelijk moet warden beperkt of ongedaan gemaakt. Het verdient aanbeveling dat ontwikkelingen worden afgestemd met het waterwinbedrijf.
Figuur 14 - Schermafdruk Provinciale Omgevingsverordening met grondwaterbeschermingsgebied.
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
21
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
Natuur Het plangebied ligt niet in een Natura 2000-gebied, het Natuurnetwerk Nederland, de Groene contour of een militair oefenterrein. Wel geldt voor de hele provincie dat het beleid gericht is op tenminste het in stand houden van het bestaande oppervlak aan bos, het behoud van belangrijke bosverbindingen en verbetering van de natuurkwaliteit van de bossen. Dit betreft zowel de aaneengesloten bossen – zoals op de Utrechtse Heuvelrug – als de grotere en kleinere landschapselementen die uit bosschages bestaan. Cultuurhistorie In de omgevingsverordening is te zien dat het plangebied in een zone ligt die is aangeduid als ‘Historische buitenplaatszone’. Ook ligt het plangebied in de zone ‘Militair erfgoed’. Het uitgangspunt in deze zones is behoud door ontwikkeling. Er is ruimte voor ontwikkelingen, inclusief verstedelijking, gericht op het creëren van economische kostendragers als deze bijdragen aan het herstel van de cultuurhistorische waarde van de buitenplaatszone of het militaire erfgoed. Denk aan kleinschalige stedelijke functies en/of bebouwing. De uitvoering hiervan kan op de buitenplaats plaatsvinden, of in de buurt van de buitenplaats als dit tot een betere oplossing leidt. Verder ligt het plangebied in een ‘Archeologisch waardevolle zone’. Landschap Het plangebied behoort tot het ‘Landschap Utrechtse Heuvelrug.
Voor het landschap Utrechtse Heuvelrug is het streven de volgende kernkwaliteiten te behouden: 1. robuuste eenheid; 2. reliëfbeleving; 3. extreme historische gelaagdheid. Bij ontwikkelingen in het landschap van de Utrechtse Heuvelrug wordt aandacht gevraagd voor het in stand houden van het reliëf en voor het in stand houden van het samenhangend boscomplex. Vanwege het reliëf en de overige kwaliteiten van de Heuvelrug zijn grootschalige ontgrondingen ongewenst. Kleinschalige ontgrondingen voor natuurontwikkeling of recreatieve ontwikkeling zijn wel mogelijk, mits geen onevenredige afbreuk wordt gedaan aan de kwaliteiten. Doorwerking naar het plan Voor de beoogde woningbouwontwikkeling zijn geen ontgrondingen nodig. Het plan ligt al in een afgraving. De karakteristieke steilrand is in de planvorming geïntegreerd. Het plan is natuurinclusief ontworpen. De voorgenomen ontwikkelingen passen binnen het provinciale beleid. In de hoofdstukken 4 en 5 zal daar nader op worden ingegaan. 3.4
REGIONAAL BELEID Waterkoers 2016-2021
Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) heeft haar ambities en lange termijn visie vastgelegd in het waterbeheerplan ‘Waterkoers 2016-2021’. De Waterkoers is een koersdocument om te sturen op hoofdlijnen met als overkoepelende doel Samen werken aan een veilige, gezonde en prettige leefomgeving.
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
22
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
In de Waterkoers wordt op een niet-planmatige manier over het waterschapswerk gesproken. Waterschapswerk is hierbij breder dan enkel beheer van water. Water is een belangrijke pijler van een veilige, gezonde en prettige leefomgeving. Vanuit die achtergrond werkt het HDSR samen met de ruimtelijke ordening aan bescherming tegen overstromingen, een gezond grond- en oppervlaktewatersysteem en het zuiveren van afvalwater. Voor ruimtelijke ontwikkelingen geldt het principe van ruimtelijke adaptatie (Deltabeslissing, www.ruimtelijkeadaptatie.nl): • De bebouwde omgeving is in 2050 nog steeds aantrekkelijk om te leven; • Uiterlijk in 2020 zijn ruimtelijke ingrepen klimaatbestendig opgebouwd en getoetst. Het minimale uitgangspunt voor planontwikkelingen is dat het plan hydrologisch neutraal moet worden ontwikkeld met als doel geen gevolgen voor de waterveiligheid, het grond- en oppervlaktewater en de waterkwaliteit en ecologie. Daarmee wordt geborgd dat de ontwikkeling van het gebied met betrekking tot wateraspecten duurzaam is. Ruimtelijke adaptatie Het klimaat verandert: Hogere temperaturen, een sneller stijgende zeespiegel, nattere winters, heftigere buien en kans op drogere zomers. Daar moeten we, ook volgens het KNMI, in de toekomst in Nederland rekening mee houden.
De verwachting van het KNMI is dat het klimaat in Nederland in 2050 ongeveer overeen zal komen met het huidige klimaat in Zuid-Frankrijk. Maar ook nu al is de klimaatverandering merkbaar. Extreme neerslag, droogte en hitte kunnen leiden tot maatschappelijke ontwrichting. Dit geeft aanleiding om aanpassing van de inrichting van de bebouwde omgeving aan het veranderende klimaat te agenderen en aan te werken. Dit beleid is vorig jaar vastgelegd in de Deltabeslissing voor Nederland. In de deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie heeft het Deltaprogramma voorstellen opgenomen om de ruimtelijke inrichting van Nederland klimaatbestendig en waterrobuust te maken. Klimaatverandering heeft effecten op grote schaal maar ook op de kleine schaal van een stad. Door de toenemende hoeveelheid verharding in steden wordt het steeds moeilijker om water makkelijk weg te krijgen. Door het grootschalig verharden van tuinen van particulieren neemt de kans op wateroverlast toe. Doorwerking naar het plan In paragraaf 5.8, de 'waterparagraaf', wordt nader ingegaan op de wateraspecten in het (plan)gebied. 3.5
GEMEENTELIJK BELEID Structuurvisie Zeist 2020
Op 1 maart 2011 heeft de gemeenteraad van Zeist de ‘Structuurvisie Zeist 2020’ vastgesteld. Deze structuurvisie bouwt voort op het eerder ontwikkelde Ontwikkelingsperspectief 2030. In dit perspectief werden vier kernwaarden
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
23
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
geformuleerd: natuur en landschap, cultuurhistorie, duurzaam en zorgzaam en de kwaliteit van vijf kernen met een eigen identiteit. Deze kernwaarden zijn nu vertaald naar tien hoofdkeuzes. Deze keuzes geven een beeld van het toekomstig wonen, werken, sporten, zorgen, uitgaan en recreëren. De keuzes dragen zorg voor een duurzaam en zorgzaam Zeist waar groen en cultuurhistorie een prominente rol spelen en waar kwaliteit altijd centraal staat. Hieronder staan de tien belangrijkste keuzes. 1. Groen versterken 2. Verleden zichtbaar maken 3. Ervaren en gebruiken 4. Kracht van buurten, wijken en kernen 5. Leefomgeving en milieu: zone A28, onderzoek overkapping 6. Beter bereikbaar 7. Bouwen en wonen: maatwerk en kwaliteit voorop 8. Centrum aantrekkelijk 9. Economisch gezond en duurzaam 10. Van visie naar uitvoering Deze 10 keuzes die zijn opgenomen geven een beeld van het toekomstig wonen, werken, sporten, zorgen, uitgaan en recreëren. De keuzes dragen zorg voor een duurzaam en zorgzaam Zeist waar groen en cultuurhistorie een prominente rol spelen en waar kwaliteit altijd centraal staat. Deze hoofdkeuzes zijn verwerkt in een structuurvisiekaart, zoals afgebeeld in de onderstaande figuur.
Figuur 15 – Uitsnede gemeentelijke structuurvisie (Bron: Structuurvisie Gemeente Zeist 2020)
Doorwerking naar het plan Volgens de structuurvisie is het plangebied bedoelt om te bebouwen. Een grote ecologische verbinding loopt ten westen van het plangebied. Hier wordt verbinding
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
24
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
mee gezocht in het plangebied. Ook wil de gemeente Zeist de doorstroming op de woningmarkt stimuleren zodat er woningen beschikbaar zijn, in het bijzonder voor starters op de woningmarkt, veelal jonge gezinnen en middeninkomensgroepen. Het mogelijk maken van woningen in diverse typologieën (zowel in het dure, middeldure alsook goedkopere segment) en daarmee woningen voor diverse doelgroepen, past binnen deze uitgangspunten. Woonvisie 2021 – 2025 Zeist De gemeenteraad heeft in januari 2021 de nieuwe woonvisie vastgesteld, een actualisatie van de woonvisie uit 2016. In deze woonvisie wordt verder gebouwd op de ambities uit 2016. Zo worden er verschillende uitspraken over verschillende onderdelen van wonen in Zeist, de ambities, de toekomstverwachtingen en de huidige situatie op de woningmarkt gedaan. Het gaat hierbij over de volgende thema’s: • • • • •
Doelgroepen Duurzaam wonen Nieuwbouw en differentiatie Corporaties Wonen, zorg en welzijn
De woonvisie geeft geen kant-en-klare oplossing voor alle uitdagingen, maar wel richting en duiding om een afweging te kunnen maken. Wonen wordt daarbij nadrukkelijk gezien als het geheel van stenen, sociale samenhang en omgeving. Het gaat hierbij om vitaliteit, eigenheid van wijken en diversiteit. Hiermee is een bandbreedte gecreëerd waarbinnen partijen in samenwerking kunnen komen met voorstellen om zowel bestaande situaties aan te passen, als om nieuwe plannen te realiseren. De gemeente streeft naar vitale wijken met een evenwichtige samenstelling van de bevolking. Hierbij hechten we belang aan wijken met een diversiteit aan bewoners als we kijken naar leeftijd, inkomen en huishoudenssituatie. Bij toevoegingen door nieuwbouw of transformatie is dit ons uitgangspunt. Nieuwbouw en transformatie moeten een goede aanvulling zijn op de huidige woningvoorraad en waar mogelijk inspelen op de woningbehoefte die er is in de wijk. Uit het woningmarktonderzoek blijkt dat er in Zeist grote behoefte is aan woningen voor middeninkomens. Het gaat om een brede groep die behoefte heeft aan huurwoningen tot circa €1.000 en koopwoningen tot €450.000, waarvan een deel tot €300.000. Niet alleen qua inkomens is het een brede groep, maar ook wat betreft woonbehoeften. Deze groep vraagt daarmee zowel om betaalbare appartementen, als om gezinswoningen.
Het vergroten van aanbod voor middeninkomens is benoemd als speerpunt in deze woonvisie. Daarbij is het niet alleen van belang dat er betaalbare woningen gebouwd worden, maar dat deze woningen ook op de langere termijn betaalbaar blijven. Voor heel Zeist is een gewenste woningdifferentiatie opgesteld. Als alle nieuwbouwprojecten hieraan zouden voldoen, zou er in principe voldoende gedifferentieerd gebouwd worden en hebben ook lage en middeninkomens een kans. Omdat projecten per aanvraag worden beoordeeld (bij een bestemmingswijziging), kan er enkel per project gestuurd worden op de differentiatie. Daarom zal elk project in principe moeten voldoen aan de gestelde
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
25
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
differentiatie binnen de aangegeven bandbreedtes in de differentiatietabel. Er kunnen zwaarwegende redenen zijn om af te wijken van de differentiatie. Het is de verantwoordelijkheid van de initiatiefnemer om de noodzaak hiervan aan te tonen. Afhankelijk van de grootte van het project, kan college of raad besluiten tot een mogelijke afwijking van de gestelde differentiatie. Bij projecten vanaf 40 woningen geldt de volledige differentiatietabel. Vanaf 40 woningen geldt de aanvullende voorwaarde dat minimaal 50% van de woningen gerealiseerd dient te worden in de categorieën ‘Sociale huur’ en ‘Middeldure koop (laag)/ middeldure huur.
Tabel 1 - Differentiatietabel (prijspeil 2021) Figuur 16 – Differentiatietabel (prijspeil 2021)
Doorwerking naar het plan In Sortie 16 is ingezet op het toevoegen van een substantieel aantal woningen in een mix van diverse categorieën, woningtypen en doelgroepen. In hoofdstuk 4.2 is een toetsing aan het regionale en gemeentelijke beleid opgenomen. Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Op 9 juli 2013 is het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoers Plan (GVVP 2014-2023) vastgesteld door de Gemeenteraad van Zeist. Het GVVP is een strategisch beleidskader op het gebied van mobiliteit, verkeer en vervoer voor een periode van 10 jaar. Gegeven het kaderstellende beleid en de gemeentelijke ambities op het gebied van duurzaamheid gaat het GVVP uit van de 3 m’en: mens, milieu en meerwaarde. De ambitie is om een duurzaam evenwicht te bereiken tussen deze drie m’en. Het liefst op zodanige wijze dat er win-win-winsituaties ontstaan. De visie laat zich vertalen naar drie aan verkeer en vervoer gerelateerde doelen: veiligheid, leefbaarheid en bereikbaarheid. Om op een later moment te kunnen beoordelen of deze doelen zijn behaald zijn ze van indicatoren voorzien. Dit is weergegeven in de onderstaande tabel.
Tabel 2 – Duurzame mobiliteitstabel (Bron: Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan)
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
26
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
Doorwerking naar het plan Voor onderhavig bestemmingsplan is relevant dat de Amersfoortseweg als onderdeel van het regionale netwerk aangemerkt is. Het gebied Sortie 16 zal worden ontsloten via de Amersfoortseweg. In hoofdstuk 4.6 zal hier verder over uitgeweid worden. Groenstructuurplan Het groenstructuurplan 'Groen (voor) Zeist' (mei 2011) schetst de hoofdlijnen van het beleid voor het openbaar groen binnen de bebouwde kom van de kernen van Zeist. Het is een kader voor beheer en onderhoud van het groen en het levert input vanuit het groen bij ruimtelijke of andere ontwikkelingen. Het is één van de toetsingskaders bij afwegingen tussen verschillende belangen. Daarbij zet de gemeente in op het veiligstellen, koesteren en versterken van het groene karakter van Zeist, dat bestaat uit een rijkdom van samenstellende, kenmerkende groene structuren. Daarbij worden 5 structuurkenmerken (S) en 5 thema’s (T) onderscheiden, elk met een eigen beleidsdoel, te weten: • S1; Landschappelijke structuur en Ecologische Hoofdstructuur Zeist (EHZ) Het herkenbaar houden van de verschillende landschapstypen, doorlopen tot in de directe woonomgeving van mensen, als drager van de EHZ, ook op privéterreinen.
• S2; Het groene cultuurhistorische raamwerk Het koesteren, zichtbaar houden en versterken van de groene samenhang binnen het cultuurhistorisch raamwerk als geheel, inclusief laanpatronen en lopen van oude waterwegen • S3; Het netwerk van lanen en wegen Inzetten op het netwerk van lanen (en wegen) als dragers van de groenstructuur en als beeldkenmerk van Zeist. • S4; Parken en plantsoenen Parken en plantsoenen moeten qua geschiedenis, beeld en gebruikswaarde de aandacht krijgen die ze verdienen. • S5; De collage van kenmerkende groene karakters van de buurten van Zeist Deze collage moet worden gekoesterd, zichtbaar worden gehouden en versterkt, waarbij de vervlechting met de stedenbouwkundige karakteristieken en de rest van de groenstructuur kenmerkend is (en blijft). • T1; Bomen Inzetten op bomen als belangrijkste beeldkenmerk van de Zeister groenstructuur. • T2; Recreatief medegebruik Optimaal ruimte bieden voor recreatief medegebruik van het groen in de woonomgeving, in een grote verscheidenheid aan gebruiksmogelijkheden. • T3; Natuurwaarden Bij voldoende ruimte, natuurontwikkeling en –beleving bevorderen in de woonomgeving van mensen, waarbij acceptatie van de verschijningsvorm een belangrijke rol speelt.
• T4; Tuinen De tuinen van de inwoners van Zeist als thema in beeld brengen en ervoor zorgen dat met ter beschikking staande middelen het belang ervan voor de Zeister groenstructuur wordt uitgedragen.
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
27
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
•
T5; Buurt- en wijkinitiatieven Buurt- en wijkinitiatieven toetsen aan bovenstaande beleidsuitgangspunten.
Figuur 17 – Groenstructuur in en om het plangebied (in rood) aan de hand van de gemeentelijke groenstructuurkaart (bron: Groenstructuurplan ‘Groen (voor) Zeist’)
Doorwerking naar het plan Uit de gemeentelijke groenstructuurkaart blijkt dat het plangebied deel uitmaakt van het groene cultuurhistorische raamwerk en het cultuurhistorisch lanen patroon (S2). Het betreft in dit geval het gebied van Amersfoortseweg. In dit kader wordt ook verwezen naar onder andere paragraaf 2.2.2 van deze plantoelichting. Een van de doelen in dit gebied is het koesteren, zichtbaar houden en versterken van de groene samenhang binnen het cultuurhistorisch raamwerk als geheel, inclusief laanpatronen en lopen van oude waterwegen. Met het feit dat er geen monumentale gebouwen gesloopt worden en dat de groenstructuren van de sortie en half sortie in stand worden gehouden, wordt aansluiting gezocht bij de waarden van het gebied. Parkeerbeleidsnota Het parkeerbeleid in de gemeente Zeist is verwoord in de ‘Parkeerbeleidsnota Zeist’ (mei 2004). In deze nota zijn verschillende (functionele) gebieden onderscheiden waarop verschillende parkeermodellen zijn toegepast. Voor het plangebied zijn de volgende functionele gebieden van belang: woonwijken/ buurten, wijkwinkelcentra, bedrijventerreinen en stationsgebieden.
Gemeente Zeist Bestemmingsplan Sortie 16 Zeist mRO b.v. / TOE / 99.461 – v11 / 6 oktober 2022
28
NL.IMRO.0355.BPSortie16-OW02 ontwerp
Voor de woonwijken/buurten is het leefbaarheidsmodel van toepassing. De belangrijkste uitgangspunten in dit model zijn: • voorkomen en waar nodig verminderen van parkeeroverlast; • verhoging van de kwaliteit van de woon- en leefomgeving; • vermindering van verkeershinder en verkeersonveiligheid; • verbetering kwaliteit parkeervoorzieningen gebouwd en op straat; • voorkomen ‘overloop’-parkeren. Het handhaven en creëren van een aantrekkelijk en verkeersveilig leef- en verblijfsklimaat staat in de woonwijken centraal. De bereikbaarheid voor bewoners en hun bezoekers heeft hierbij prioriteit. Daarbij wordt opgemerkt dat ook in woongebieden direct rond kantoren/bedrijven, prioriteit wordt gegeven aan de bewoners. In de parkeerbeleidsnota worden per functie parkeernormen gehanteerd die gebaseerd zijn op parkeerkencijfers van het CROW. De parkeernormen gelden voor nieuwbouw-, uit- en inbreidingsprojecten, alsmede functieveranderingen. De parkeernormen gelden niet voor bestaande situaties. Het aantal parkeerplaatsen per woning is bovendien afhankelijk van het type woonmilieu (centrum, schil en rest), het soort woning en de prijs (zie bijgaande tabel). centrum