01-21RV041# Adviesrapport Inwoners Advies Commissie (Samen in Balans)

• Een voorrangsregeling voor senioren bij de toewijzing leidt tot meer vrijkomende eengezinswoningen •  Senioren wonen steeds vaker in koopwoning; aandeel koop blijft groeien •  Aantal oudere huishoudens groeit in zowel koop als huursector • Ouderen wonen steeds vaker in eengezinswoning, minder in appartement. Dit geldt ook voor ouderen met een belemmering • Verhuisgeneigdheid is toegenomen. Ook onder ouderen, maar minder dan andere groepen. Vanuit koopwoningen ziet men een toename sinds 2015, vanuit corporatiewoningen afname. • Maar verhuizen is een grote stap door gehechtheid aan de buurt, opzien tegen een verhuizing, eventueel hogere huur. •  Huurders willen bijna allemaal opnieuw huren •  Boven 75 jaar bestaat sterke voorkeur voor appartementen • Corporaties hebben belang bij stimuleren senioren door te stromen naar een kleinere woning vanwege het vrijkomen van de eengezinswoningen. Maar ook voor koopwoningen geldt maatschappelijk deze behoefte. • Het overgrote deel van de senioren wil niet verhuizen. Uit onderzoek blijkt dat van de huurders 65-74 jaar wil 28% (misschien) verhuizen, van 75+ wil 17% (misschien) Deze gegevens zijn van eigenaars van koopwoningen niet voorhanden, maar kunnen waarschijnlijk ook zo worden ingeschat.

• Er zijn in de afgelopen jaren op meerdere plaatsen in Nederland door corporaties instrumenten uitgeprobeerd om senioren te stimuleren te verhuizen naar een kleinere (huur)woning. Deze praktijkervaringen hebben de volgend inzichten opgeleverd: 1. Er is veel variatie in de manieren waarop senioren verleidt worden. Er is dus niet één manier die werkt. 2.  Uitproberen wat werkt; goed monitoren om effect te meten. 3.  Persoonlijke klantbenadering is belangrijk. 4.  Alleen aanbieden korting zonder de persoonlijke benadering werkt niet, maar korting is wel belangrijk. • Gebruikte instrumenten om doorstroming te stimuleren: 1.  Aanbieden huurkorting en doorstroomurgentie 2. Seniorenmakelaar, woonambassadeur; die geeft steun bij het zoeken naar een geschikte woningen 3. Woonswitch, een vorm van bemiddeling waarbij de opgebouwde woon- of inschrijfduur geen rol speelt, maar de achterblijvende woning en de woonwens het bepaalt 4. Empty-nest beleid; Senioren interesseren om van een eengezinswoning te verhuizen naar een kleinere woning 5. Communicatie gemeente in combinatie met stimuleringsmaatregelen zoals verhuissubsidie, doorstroompremie, kopers-subsidie

Adviesrapport van de IAC

85

Samenvatting en conclusie De woningmarkt zit op slot. Er is een groot tekort aan passende woningruimte, zowel in de huur- als koopsector. Het beleid van de overheid om ouderen langer thuis te laten wonen en zorg vaker te laten verlenen door mantelzorgers staat op gespannen voet, zeker gezien de demografische ontwikkelingen. Het aantal eenpersoonshuishouden zal toenemen in de komende jaren, vooral onder ouderen. Er is geen een oplossing voor de doorstroomproblematiek. Slechts door een scala aan maatregelen toe te passen kan een oplossing gevonden worden. Maar de potentiële winst is groot. Indien deze maatregelen niet worden genomen, zal als gevolg van de vergrijzing de woningproblematiek verder toenemen. Tachtigplussers die alleen in een grote woning blijven zitten, met eenzaamheid en toenemende zorgkosten als gevolg. Starters en jonge gezinnen komen door het ontbreken van passende woonruimte en doorstroming in de knel. Bouw van relatief dure eengezinswoningen is dan noodzakelijk om de woningnood op te lossen. De kosten voor de WMO zullen als gevolg van de noodzakelijke aanpassingen aan de eengezinswoningen oplopen. Hogere zorgkosten zullen het gevolg zijn.

Geraadpleegde literatuur Woonvisie 2021-2025 gemeente Zeist, rapport NIDI/CBS, 7 Juli 2020, Bevolking 2050 in beeld, Drukker, diverser en dubbelgrijs Deelrapport Verkenning Bevolking 2050, Staat van Utrecht, website, Economische foto gemeente Zeist, 10 februari 2017, Buck Consultants International, 55-plusser liefst zo lang mogelijk in eigen woning, webpublicatie CBS, Oud en zelfstandig in 2030, aangepast reisadvies: 30 juni 2020, rijksoverheid.nl/tzto, Doorstroming op de woningmarkt, oktober 2019, Provincie Utrecht, Doorstroming van ouderen: een win-win situatie? Ministerie BiZa, Wooncongres 2019, Senioren in beweging; handreiking voor de doorstroming van senioren. Platform31, 2014, Bijlage: Bevorderen doorstroming woningen en maatregelen tegen scheefwonen; woonwijzer.nl, Meerdere websites woningcorporaties met ervaringen in doorstromende maatregelen voor ouderen.

4.9 Grondexploitatie Uitwerking voorstel Dit voorstel gaat niet over besparingen in directe zin maar over wat willen we anders doen en heeft betrekking op extra inspanningen voor het weghalen van de woningnood/ aansluiten bij de behoefte van de inwoners van de gemeente. De behoefte is ruim 500 woningen. Het jaarrapport MSPO met als bijlage de Grondexploitatie geeft summier inzicht in de grondexploitatie. Hieronder een samenvatting van de gegevens uit het rapport met daarin opgenomen de potentiële mogelijkheden voor tegemoetkomen aan de woningbehoefte. De gemeente heeft een beperkte grondpositie. Deze blijkt niet uit dit overzicht. De totale grondpositie en de waardering daarvan zijn, om moverende redenen, ook niet zichtbaar. De markt voor bouw wordt vooral bepaald door wat investeringspartijen hierin willen doen. Het te koop komen van de Triodospanden is een voorbeeld van nieuwe kansen. In dit overzicht zijn ook niet alle bouwlocaties meegenomen. De bouw van het Loo in Austerlitz , nu in fase 4 en fase 3 nog niet afgerond ontbreken. De reden hiervan is niet duidelijk, terwijl er een fors aantal woningen worden gebouwd, met belangrijke doorstromingsaspecten in het dorp. Alleen van de grondexploitatie in enge zin is een meer gedetailleerd overzicht beschikbaar, omdat de Gemeente daar zelf belangrijke posities heeft. Dit geeft een verlies aan voor dit jaar van ruim € 700.00.

Ook dat geeft echter summiere extra informatie. Gesproken is met de planeconoom van de gemeente over de problemen met de grondexploitatie en de beperkte mogelijkheden. Status Projecten Grondexploitatie (eng)

aantal 6

scope

omvang m2

sociaal

goedkoop middel

duur

volledig

92.831 m2

125

7

98

44

15

6

10

0

Grond bedrijf

3

niet volledig

2.900 m2

Faciliterende rol , grond ontwikkellaars

20

niet volledig

400.000 m2

429

0

382

250

Overige

7

niet volledig

onbekend

636

285

236

175

1205

298

726

469

36

Adviesrapport van de IAC

86

Voorstel is dat de gemeente een meer actievere rol op zich neemt in het oplossen van de woonbehoefte, maar ook nastreeft een “commerciëlere” rol te spelen. (minimaal € 100.000). Gezien de financiële positie van de gemeente kan dit worden bereikt door lenen van geld op de kapitaalmarkt en daarmee de investeringen te doen die nodig zijn. Resultaat is meer inkomsten uit gemeentelijke belastingen en aan aangenomen rentemarge op de aangetrokken lening van 1%. (€ 100.000). Aantallen

2019

2025

2030

2035

2040

Bewoners

63970

65160

66370

67550

68490

Huishoudens

29090

29890

30570

31200

31600

Bewoners

1190

1210

1180

940

Huishoudens

800

680

630

400

Toename

Effecten op de samenleving Duidelijker inzicht in plannen opgenomen in de Grondexploitatie met mogelijk versnellen van oplossen woonbehoeftes.

Risico’s • •

Investeringsrisico bij zelf aanpakken van de bouw en investeren in grond. Beperkingen vanuit wetgeving voor gemeenten.

Verwachte besparing € 200.000

Bijlage 4.9 Grondexploitatie Doel: Voorstellen inbrengen door inwoners voor zaken die moeten, anders moeten doen of laten met mede als resultaat een mogelijke besparing op de begroting van € 672.000.= op een budget van € 19.2 miljoen voor Wonen en Duurzaamheid. Ergo, de gemeente laat de IAC voorstellen doen voor deze bezuiniging. Opbrengsten en kosten in * € 1.000

Opbrengst

Afvalstoffen heffing*

€

8.600,0

Kosten

Saldo

€

6.900,0

€

€

3.700,0

€ -3.700,0

5.600,0

€

3.500,0

€

2.100,0

Totaal

€ 14.200,0

€

14.100,0

€

100,0

Te realiseren besparing

€

Duurzaamheid en milieubeheer Riolering *

€

1.700,0

672,0

Vraagstelling met betrekking tot doel: De begroting bestaat uit heffingen aan de inwoners van Zeist, wat de lasten van hen dus vergroot. Besparingen leiden voor inwoners tot lagere lasten omdat deze worden doorgegeven aan de inwoners. De vraag is of we deze ook niet tot een doelstelling en als een resultaat van de IAC moeten toevoegen aan het doel? Dit is door de leiding van ICA op 27-1 -2021 bevestigd. Voorstel wordt uitgebracht aan de gemeenteraad, die uiteindelijk beslissing neemt.

Adviesrapport van de IAC

87

Ideeën Onderdeel

Mogelijke besparing

Effect op samenleving

Risico

Commerciëlere aanpak van grondexploitatie

Minimaal € 100.000 aan meer opbrengsten uit grondverkopen. Kosten dekkend maken van de grondexploitatie

Duidelijker inzicht in plannen opgenomen de Grondexploitatie met mogelijk versnellen van oplossen woonbehoeftes

Investeringsrisico bij zelf aanpakken van de bouw en investeren in grond.

Lenen op kapitaalmarkt

Te betalen rente t.o.v. te berekenen rente in de exploitatie – marge 1%

Duidelijker inzicht in plannen opgenomen de Grondexploitatie met mogelijk versnellen van oplossen woonbehoeftes

Investeringsrisico bij zelf aanpakken van de bouw en investeren in grond.

Het jaarrapport MSPO met als bijlage de Grondexploitatie geeft summier inzicht in de grondexploitatie. Hieronder een samenvatting van de gegevens uit het rapport. De gemeente heeft een beperkte grondpositie. Deze blijkt niet uit dit overzicht. De totale grondpositie en de waardering daarvan zijn, om moverende redenen, ook niet zichtbaar. De markt voor bouw wordt vooral bepaald door wat investeringspartijen hierin willen doen. Het te koop komen van de Triodospanden is een voorbeeld van nieuwe kansen. Gecomprimeerd overzicht grondexploitatie plannen (bron: bijlage jaarrekening) Status Projecten

aantal

scope

omvang m2

sociaal

goedkoop

middel

duur

Grondexploitatie (eng)

6

volledig

92.831 m2

125

7

98

44

Grond bedrijf

3

niet volledig

2.900 m2

15

6

10

0

Faciliterende rol , grond ontwikkellaars

20

niet volledig

400.000 m2

429

0

382

250

Overige

7

niet volledig

onbekend

636

285

236

175

1205

298

726

469

36

Grondexploitatie in enge zin (bron: bijlage jaarrekening) Projecten

1-1-2019

1-1-2020

Verschil

Austerlitz Centrum

€

-767.488

€

1.434.268

€

666.780

Cornelis Vlotlaan

€

24.420

€

26.841

€

2.421

Den Dolder Foxlaan*

€

489.589

€

d

€

-489.589

Geiserlaan

€ -1.415.792

€

1.459.386

€

-43.594

Gemeentewerf

€

-

€

1.979.536

€

1.979.536

Harmonielaan

€

-257.784

€

265.138

€

-7.354

Huis ter Heide-West**

€

-

€

-

€

-

Totaal

€ -1.927.055

€ -1.152.415

€

774.640

Adviesrapport van de IAC

Verliesvoorziening €

666.780

€

43.594

€

7.354

€

-717.728

88

Schets van WONEN en DUURZAAMHEID.

Woonvisie

Landschapsontwikkeling

Stadsontwikkeling

Ruimtelijke ordening

Planning lange termijn

Grond -exploitatie

Acties - Onderdelen van de Pitch Grondexploitatie Onderdeel/Omschrijving

Waarom

Wat

Hoe

Grondexploitatie: Verzamelen informatie

Inzicht krijgen in de elementen om tot de resultaten te komen

Waardes, aantallen, kosten en opbrengsten

Via informatiebronnen met gebruikmaken van de begeleiders van wonen

Grondexploitatie Bespreken van processen

Begrijpen hoe het huidige Aanvraag proces, proces van grondexploitatie Afstemmingsproces in elkaar zit Adviesproces Beoordelingsproces Beslissingsproces Planologisch aanpassingsproces Verwerkingsproces Doorgeefproces

Gesprekken met betrokkenen of informatie over processen.

Inzicht in woonbehoefte

Wat moet er mogelijk worden gebouwd om aan woonbehoefte te voldoen.

Via verschillende rapporten die ter beschikking staan

Adviesrapport van de IAC

Woonvoorraad, planning te bouwen woningen

89

Kwantitatieve informatie Overzicht aantal bewoners en Huishoudens Aantallen

2019

2025

2030

2035

2040

Bewoners

63970

65160

66370

67550

68490

Huishoudens

29090

29890

30570

31200

31600

Bewoners

1190

1210

1180

940

Huishoudens

800

680

630

400

Toename

Woningvoorraad

2019

2020

Inwoners

aantal 63.970

28555

29245

< 25 jaar

5%

Alleenstaand 25-64

21%

Verdeling in Zeist

2020

Koop

52%

15200

Stellen 25-64

13%

Huur overig

17%

4970

Gezin

30%

9065

Een ouder gezin

7%

Alleenstaand

15%

Stellen 65+

13%

Soc Huur

31%

Verdeling koopwoningen en prijsstijging 2016

Overzicht scheefwoners

2019

stijging%

appartement

€ 187.000

€

250.000

34%

Scheefwoners

Goedkoop Duur

rij hoek

€ 296.000

€

390.000

35%

Zeist

13,2%

17,9%

2 kapper

€ 476.000

€

600.000

26%

Nederland

12,1%

12,5%

Vrijstaand

€ 644.500

€ 1.000.000

55%

Soc Huur

31%

9065

Adviesrapport van de IAC

2018

90

Woning behoefte naar aard van vraag Wie

vorm

prijs

Starters Huur

appartementen

soc huursector

Starters Huur

app/ woning

vrije sector

Starters koop

appartement

200.000

Starters koop

ggb woning

< 300.000

Jonge gezinnen

ggb woning

< 300.000

Gezinnen

ggb woning

< 450.000

Ouderen 65< 80

ggb woning

< 450.000

Ouderen 65< 80

app

> 250.000

Ouderen > 80

huur

Verzorgingsapp

Woningbehoefte Zeist Aard van woning

Planning

Woning behoefte

hard

zacht

aard

tot 2025

Goedkope huur < € 720

386

370

Huur < 720

175

Middelhuur 720< 900

186

195

Huur > 720

410

Dure huur > 900

90

0

Totaal huur

662

565

Goedkope koop < € 200 m

22

4

Middel Koop € 200m -300m

225

121

Dure koop > € 300m

411

169

Sub tot koop

658

294

Onbekend

91

260

Totaal

1411

1119

1305

EGZ

738

138

85

MGZ

667

488

1220

Onbekend

6

493

Totaal huur

1411

1119

585 560

300m - 450m

785

> 450m

regionaal 720

Jaar

2020

2030

2040

Woning tekort

1300

2480

3480

Adviesrapport van de IAC

Goedk < 300 m

1305

91

4.10 Kringloopwinkel bouwmaterialen Uitwerking voorstel Een kringloopwinkel voor bouwmaterialen, waar bedrijven en particulieren bouwmaterialen kunnen afgeven en kopen die nog bruikbaar zijn. Drie opties hiervoor zijn: 1. Het uitbreiden van de bestaande kringloopwinkel naast de Gamma te Zeist met een bouwmaterialen afdeling (voorbeeld hiervan is de bouwkringloop in Amersfoort). 2. Het koppelen van een bouwmaterialenkringloop aan het afvalbrengstation/recyclingstation te Zeist. De uitsortering van herbruikbare bouwmaterialen recyclebare bouwmaterialen en afval kan direct ter plekke plaatsvinden. 3. Een nieuwe locatie voor een bouwmaterialen kringloopwinkel (in een nieuw pand of herbestemming van een bestaand pand), gefinancierd door een investeerder. (Gabrielle Dinkgreve heeft een investeerder gevonden en een stichting die zorg wil dragen voor het reilen en zeilen van de winkel). Deze opties zullen meer opleveren als ze hand in hand gaan met andere maatregelen rondom duurzaamheid, zoals meer bewustwording onder bewoners (communicatie), hogere afvalkostenheffing op grofvuil (en daardoor het stimuleren van recycling).

Effecten op de samenleving • Stimulering en bewustmaking van hergebruik. • Verduurzaming samenleving. Goed bruikbaar materiaal krijgt een tweede leven. Het milieu wordt hierdoor minder belast. Het helpt om de doelstelling van een circulaire economie te bereiken. • Vermindering van (particuliere) bouwafvalverwerking voor de Gemeente. Heffingen kunnen misschien omlaag, op termijn. • Het verschaft arbeidsplaatsen. • Het komt mensen met een wat kleinere portemonnee tegemoet.

Risico’s • Het moet aantrekkelijk zijn om voor afgifte bij de kringloop te kiezen, in plaats van het afvoeren van materialen als vuil. Hoe kan hierop aangestuurd worden? • Vraag en aanbod kan in het geval van bouwmaterialen een uitdaging worden. De bouwkringloop in Amersfoort leert ons o.a. dat er vaak behoefte is aan wat weinig beschikbaar is en een overvloed aan waar minder vraag naar is. • Het moet aantrekkelijk zijn bouwmateriaal via deze kringloop aan te schaffen. Hiervoor moeten de kosten voor de producten laag gehouden worden, want nieuw bouwmateriaal is vaak al goedkoop. Mogelijk zijn opbrengsten dus beperkt.

Verwachte besparing Het is in deze fase van het voorstel te complex om concrete bedragen van uitgaven en inkosten te formuleren, mede doordat deze afhankelijk zijn van de opzet van de uiteindelijke bouwkringloop (zie ‘uitwerking’). Bij een uitbreiding van een bestaande kringloop (optie 1) zullen de investeringskosten waarschijnlijk veel kleiner zijn, maar de opbrengsten wellicht ook, omdat de capaciteit van de kringloop minder groot is. Bij het uitbreiden van het afvalinzamelingsstation (optie 2) kan er flink bespaard worden op transport en verwerkingskosten, omdat de uitsortering ter plekke plaatsvindt. Ook zullen de opbrengsten wellicht groter zijn dan bij optie 1 doordat een bredere opzet van de kringloop mogelijk is. Bij de realisatie van een nieuwe bouwkringloopwinkel (optie 3) levert dat meer inkomsten op omdat er beter ingespeeld kan worden op vraag (en aanbod), waarbij wel rekening moet worden gehouden met mogelijke hogere investeringskosten dan bij de andere opties. Een voorname bron van besparing zal de afname van de verwerkingskosten van particulier afval zijn door hergebruik.

Adviesrapport van de IAC

92

4.11 Opnieuw invoeren van hondenbelasting Uitwerking voorstel Omdat het voorstel tot verduurzaming van de openbare verlichting geen direct financieel voordeel oplevert voor de gemeente, lijkt het ons als commissie wenselijk om het afschaffen van de hondenbelasting terug te draaien. Uit het raadsvoorstel hierover blijkt dat het afschaffen van de heffing een negatief saldo van meer dan 300.000 euro op heeft geleverd. De uitvoerende kosten zijn vele malen lager (factor 10) dan de opbrengsten; herinvoering van de hondenbelasting kan op deze wijze een basis vormen voor de investeringen in het moderniseren van de straatverlichting.

Effecten op de samenleving Niet uitgewerkt.

Risico’s Niet uitgewerkt.

Verwachte besparing € 300.000

4.12 Verduurzaming openbare verlichting Uitwerking voorstel Alle straatlantaarns die aan vervanging toe zijn dienen (zoals reeds gebeurt) te worden vervangen door LED-verlichting. Het is niet noodzakelijk om te kiezen voor de nieuwste LED-techniek, omdat deze bij plaatsing van de lampen alweer achterhaald kan zijn. In combinatie met een zogeheten 3A-dimregime kan het ‘verled-den’ een energiereductie opleveren van rond de 28%, met een maximale dimbaarheid tot 30%. Met dit dimregime is dynamisch dimmen mogelijk; de gewenste lichtsterkte voor elk moment van de dag. In het kader van het dynamisch dimmen is het wenselijk dat de gemeente in gesprek treedt met de netbeheerder om de mogelijkheden te bespreken rondom het ‘meeschakelen’ van de openbare verlichting op hun infrastructuur. Hiermee kan de meest nauwkeurige besturing van de verlichting worden gerealiseerd, waarbij bijvoorbeeld gedacht kan worden aan een dim- en verfelregime op basis van de verwachte verkeersdrukte. Gezien de ervaringen van een andere gemeente (Noordwijk) met de looptijd van het realiseren van een dergelijke meeschakeloptie (10-15 jaar) adviseren wij hier zo snel als mogelijk mee te beginnen. De gemeente kan daarnaast de mogelijkheden onderzoeken om luchtvochtigheids-, temperatuur- en fijnstofsensoren te plaatsen op de lantaarnpalen.

De luchtvochtigheid en de temperatuur kunnen zeer tijdig inzicht geven in wanneer er gestrooid moet worden, wat beschadiging aan het asfalt door overmatig strooizout kan voorkomen. De fijnstofsensoren kunnen het weggebruik inzichtelijk maken en eveneens bijdragen aan het op basis van schakelen op grond van de (verwachte) verkeersdrukte. Verder wordt geadviseerd om in kaart te brengen in welke wijken het op basis van de demografische leeftijdsgegevens aan te raden is om de lampen te verfellen. Met het oog op de verdere vergrijzing en daarbij gepaard gaande vermindering van lichtopname van de ogen wordt aangeraden in deze gebieden te verfellen. Zo blijft de openbare verlichting in Zeist veilig voor iedereen. Omdat het plan geen direct financieel voordeel oplevert voor de gemeente, lijkt het ons als commissie wenselijk om het afschaffen van de hondenbelasting terug te draaien. Uit het raadsvoorstel hierover blijkt dat het afschaffen van de heffing een negatief saldo van meer dan 300.000 euro op heeft geleverd. De uitvoerende kosten zijn vele malen lager (factor 10) dan de opbrengsten; herinvoering van de hondenbelasting kan op deze wijze een basis vormen voor de investeringen in het moderniseren van de straatverlichting. Adviesrapport van de IAC

93

Effecten op de samenleving Voor de maatschappij heeft het verduurzamen van de openbare verlichting diverse voordelen. LED-lampen zijn goed te dimmen en te verfellen, waardoor de verlichting locatiegericht kan worden verfeld of gedimd. Verfelling kan voornamelijk toegepast worden in woonwijken met een oudere populatie, op locaties waar de sociale veiligheid verbeterd kan worden door meer zicht op de omgeving of tijdens noodsituaties. Het zogeheten ‘verledden’ van de openbare verlichting is bovendien onvermijdelijk. Het proces is reeds in gang gezet, maar kan aangevuld worden met de bovenstaande adviezen. Wanneer de transitie naar openbare led-verlichting (hoewel reeds aangevangen) duidelijk gecommuniceerd wordt naar de inwoners (“de gemeente verduurzaamt voor u”) kan dit een stimulans zijn voor bewoners om zelf ook aan de slag te gaan met het verduurzamen van hun huis.

Risico’s Bij het dynamisch schakelen van openbare verlichting door middel van sensoren langs een weg is het van groot belang dat er geen ‘flitsen’ ontstaan; men heeft tijd nodig om aan feller licht te wennen. Er dient daarom rekening gehouden te worden met een verfelling/verzwakking van het licht over een afstand van 2-300 meter. Het niet aanbrengen van een schakelsysteem met minimaal dimprotocol 3A zal mogelijk leiden tot het niet behalen van duurzaamheidsidealen met betrekking tot de CO2-voetafdruk van de gemeente. Het niet tijdig in contact treden met de netbeheerder over het meeschakelen op de infrastructuur van de straatverlichting kan leiden tot onwenselijke en onnodige vertraging. Zoals aangegeven is het meeschakelen van belang om een maximale energiebesparing te kunnen realiseren. Wanneer men nu met de verkenning zou starten, is het wellicht mogelijk om tegen het punt dat het grootste gedeelte van de natriumlampen vervangen is de nieuwe led-lampen optimaal te benutten. Zeker gezien het momentum waarin Liander in diverse regio’s gemeenten betrekt, zou dit momentum optimaal benut moeten worden om de gesprekken met.

Verwachte besparing €0.n.b.: bij herinvoering hondenbelasting +-€300.000 (zie voorstel opnieuw invoeren hondenbelasting)

4.13 Wonen OZB_WOZ Uitwerking voorstel In dit onderdeel treffen we, hoewel het wel een primair onderdeel is van inkomsten voor de Gemeente, niet de OZB_WOZ aan. Deze zitten in het onderdeel Financiën en begroting Gemeente. De beide andere gemeentelijke belastingen waar de burger mee te maken heeft, de Afvalstoffenheffing en de Rioolbelasting zitten wel in deze groep. Ideeën: 1. Waarde stijging WOZ niet laten beïnvloedden door verlaging tarief OZB. 2. Alternatief / extra: Specifiek alleen “top van de woningen qua WOZ” herzien. Argumentatie aanpassing: • Landelijk is het beeld dat naarmate de WOZ waardes hoger zijn daalt het tarief. De OZB tarieven voor woningen in Zeist zijn aan de lage kant in verhouding tot het landelijk gemiddelde maar ook tot omliggende gemeenten met “dure woningen” en past in dat beeld. (zie ook artikel blz. 96). • De WOZ waardes in Zeist liggen in verhouding tot de verkoopwaardes van woningen op een aanzienlijk lager niveau. • Het stijgen van de WOZ waarde heeft een gunstige invloed op vermogen van de eigenaar. • Het verschil tussen potentiele verkoopwaarde en WOZ waarde wordt groter naarmate de waarde van de woning hoger wordt.

Adviesrapport van de IAC

94

• Bij het maken van keuzes is dit een oplossing die de hogere woningmarkt treft, waar verhoging van lasten beter gedragen kunnen worden. • De verhoging richt zich op woningen omdat de niet woningen al in verhouding meer gestegen zijn de afgelopen jaren. • Met de noodzaak de gemeente begroting sluitend te krijgen is de OZB/ WOZ een van de belangrijkste instrumenten om te gebruiken. Inzicht in gemeente begroting en heffingen Om gevoel te krijgen bij de financiële omvang zijn op basis van CBS gegevens onderstaande cijfers gevonden. Inwoners

63952

64909

65050

Begroting * € 1000

Heffingen per inwoner

Onderdeel

2019

2020

2021

2019

2020

2021

Totaal gemeentelijke heffingen

33191

34921

37859

519

538

582

Totaal OZB

11532

11937

12391

180

184

191

Onroerend zaak belasting woningen

6779

7044

7272

106

108

112

Onroerend zaak belasting niet - woningen

4753

4893

5119

74

75

79

Leges wonen en bouwen

4253

4401

4554

66

68

70

Heffing per inwoner is niet zo relevant in de discussie. Moet de heffing per woning zijn. Overzicht over periode van 2016 tot en met 2020

Tarieven in % Tarieven in % OZB woningen

2018

2019

2020

2021

Zeist

0,072

0,0726

0,0697

0,068

Soest

0,086

0,0805

De Bilt

0,1131

0,1104

0,1028

0,1022

Utr Heuvelrug

0,1113

0,11069

0,1135

0,1159

Tarieven woningen gemeenten van vergelijkbare omvang: Zeist 0,0688%, Katwijk 0.0884%, Nieuwegein 0,0893%, Lansingerland 0,0953%, Stichtse Vecht 0,0991%, Veenendaal 0,0992% en Westerkwartier 0,1480%.

Adviesrapport van de IAC

95

Effecten op de samenleving De hogere waarde van een woning leidt mogelijk ook tot hogere woonlasten. Door eventueel alleen de OZB waardes vanaf € 600.000 te checken en te verhogen voorkom je gevolgen voor lagere inkomensgroepen.

Risico’s Hoger aantal bezwaarschriften (invloed geldt voor 1 jaar) Weerstand vanuit gemeenschap in zijn algemeenheid

Verwachte besparing € 350.000

Bijlage 4.13 Wonen OZB_WOZ Nieuwe keuzes nodig waarvan de volgende redenen de oorzaak zijn: • De zorgkosten van de Gemeentes worden flink hoger. • Door de effecten van Corona is er ook extra geld nodig. • Minder bijdragen van het rijk. De gemeenteraad wil niet zomaar schrappen in de uitgaven. • Waar kunnen we op besparen • Waar willen we niet op besparen • Waar willen we meer geld aan besteden De gemeente heeft 6 stromingen benoemd, waaronder Wonen en Duurzaamheid. Voorstellen inbrengen door inwoners voor zaken die moeten , anders moeten doen of laten met mede als resultaat een mogelijke besparing op de begroting van € 672.000.= op een budget van € 19.2 miljoen voor onderdeel Wonen en Duurzaamheid.

Adviesrapport van de IAC

96

Opbrengsten en kosten in * € 1.000

Opbrengst

Afvalstoffen heffing*

€ 8.600,0

Kosten

Duurzaamheid en milieubeheer

Saldo

€

6.900,0

€ 1.700,0

€

3.700,0

€ -3.700,0

Riolering *

€ 5.600,0

€

3.500,0

€ 2.100,0

Totaal

€ 14.200,0

€

14.100,0

€

Te realiseren besparing

100,0

€ 672,0

In dit onderdeel treffen we, hoewel het wel een primair onderdeel is van inkomsten voor de Gemeente niet de OZB_WOZ aan. Deze zullen in het onderdeel Financiën en begroting Gemeente zitten. Ideeën Onderdeel

Mogelijke besparing / extra inkomsten

Effect op samenleving

Risico

Waarde stijging niet laten beïnvloedden door verlaging tarief. Specifiek alleen “top van de woningen herzien

5% € 350.000; Voorzichtige inschatting die pas in 2022 zal kunnen ingaan.

De hogere waarde van een woning leidt ook tot meer belasting. Door alleen de OZB waardes vanaf € 450.000 te checken voorkom je gevolgen voor lagere inkomensgroepen

Hoger aantal bezwaarschriften Weerstand vanuit gemeenteraad

Waarde bepaling vanuit verlenen vergunning beter doorsluizen naar OZB belasting

€ 40.000

Leidt tot hogere kosten Hoger aantal voor de inwoners, echter als bezwaarschriften indirecte kosten in een bouwproces. Betere aansluiting van OZB waarde bij Bouwwaarde.

Acties van de Pitch OZ_WOZ Onderdeel/Omschrijving

Waarom

Wat

OZB Verzamelen informatie

Opzet om te komen tot Vaststellen mogelijkheden verbeteren van de opbreng- van verbeteren en aanpassten sen van berekening

Hoe Inzicht krijgen in proces, beleidslijnen en grondslagen berekening

Argumentatie aanpassing: • Landelijk is het beeld dat naarmate de WOZ waardes hoger zijn daalt het tarief. De OZB tarieven voor woningen in Zeist zijn aan de lage kant in verhouding tot het landelijk gemiddelde maar ook tot omliggende gemeenten met “dure woningen” en past in dat beeld. (zie art. blz. 102) • De WOZ waardes in Zeist liggen in verhouding tot de verkoopwaardes van woningen op een aanzienlijk lager niveau. • De omloopsnelheid van woningen d.m.v. verkoop is laag. • Het verschil tussen potentiele verkoopwaarde en WOZ waarde wordt groter naarmate de waarde van de woning hoger wordt. • Bij het maken van keuzes is dit een oplossing die de hogere woningmarkt treft, waar verhoging van lasten beter gedragen kunnen worden. • De verhoging richt zich op woningen omdat de niet woningen al in verhouding meer gestegen zijn de afgelopen jaren. (zie art op blz. 103)

Adviesrapport van de IAC

97

Kwantitatieve informatie Inzicht in gemeente begroting en heffingen Om gevoel te krijgen bij de financiële omvang zijn op basis van CBS gegevens onderstaande cijfers gevonden. Inwoners

63952

64909

65050

Begroting * € 1000

Heffingen per inwoner

Onderdeel

2019

2020

2021

2019

2020

2021

Totaal gemeentelijke heffingen

33191

34921

37859

519

538

582

Totaal OZB

11532

11937

12391

180

184

191

Onroerend zaak belasting woningen

6779

7044

7272

106

108

112

Onroerend zaak belasting niet - woningen

4753

4893

5119

74

75

79

Leges wonen en bouwen

4253

4401

4554

66

68

70

Heffing per inwoner is niet zo relevant in de discussie. Moet de heffing per woning zijn. OZB waarde 2020 gem. Zeist gemiddeld €439.900 (? Zal nieuwe cijfer zijn) - Ned € 278.300 Overzicht over periode van 2016 tot en met 2020

Vergelijking met omringende gemeenten Zeist

Heuvelrug

De Bilt

Soest

Woningen

29245

21821

19577

20693

Eensgezins

55,1

75,4%

64,7%

65,3%

Meergezins

44,9

24,5%

35,3%

34,7%

Koop

52%

65%

61%

64%

Corp.huur

30%

24%

28%

22%

Overige huur

18%

12%

12%

14%

WOZ

373

370

421

335

Gem Prijs koop

635

620

874

575

OZB won

7044

12.163

8373

5662

OZB niet won

4893

9335

3676

3614

OZB per woning

241

557

428

274

Adviesrapport van de IAC

98

Tarieven in % Tarieven in % OZB woningen

2018

2019

2020

2021

Zeist

0,072

0,0726

0,0697

0,068

Soest

0,086

0,0805

De Bilt

0,1131

0,1104

0,1028

0,1022

Utr Heuvelrug

0,1113

0,11069

0,1135

0,1159

Ontwikkeling in Zeist van OZB tarieven incl niet woningen Ontwikkeling OZB tarieven

OZB Tarieven Gecorrigeerd

Jaar

Tarief

Waarde

Jaar

Eigenaar

Gebruiker

Eigenaar niet woning

1998

0,190

80

1998

0,1757

0,1648

0,2046

2000

0,125

80

2020

0,1102

0,2171

0,2898

2004

0,140

140

2008

0,205

240

OZB Tarief per € 1000

Zeist

Ned

2012

0,200

240

Woning

0,0697

0,1135

2016

0,175

210

Niet Woning Eigenaar

0,1893

0,2897

2020

0,110

280

Gebruiker

0,1558

0,2128

Inzicht in ontwikkeling woningprijzen 2016

2019

stijging%

appartement

€ 187.000

€ 250.000

34%

rij hoek

€ 296.000

€ 390.000

35%

2 kapper

€ 476.000

€ 600.000

26%

Vrijstaand

€ 644.500

€ 1.000.000

55%

Adviesrapport van de IAC

99

Verdeling woningen naar aard en waarde Type woning

Zeist

Ned

Waarde WOZ

Zeist

Ned

8%

11,40%

< € 170 m

8,6%

19,2%

Boven/ Ben verd

4,90%

2,80%

€ 170m < € 215 m

5,7%

20,7%

Eenz gez

53,00%

33,40%

€ 215m < € 300m

24,3%

29,1%

Twee onder eenkap

21,20%

22%

€ > 300m

59,9%

29,6%

Vrijstaand

11,70%

22,50%

Onbekend

2,4%

1,4%

Recreatie

0,40%

5,10%

Box

1,00%

2,80%

Onbenutte OZB

Zeist

NL

100%

100%

Capaciteit

7,40%

1,80%

Flats

Opmerking: Tussenvoegen van 2 klassen zou de verdeling en de invloed op de maatregel helderder maken • 450< 800 • Boven 800

Verdeling van woningen naar bouwjaar

Opmerking: Zeist heeft in verhouding ouder woningen , die echter geconcentreerd zijn in de duurdere woning markt. Markt indeling en - marktvraag Wie

vorm

prijs

Starters Huur

appartementen

soc huursector

Starters Huur

app/ woning

vrije sector

Starters koop

appartement

200.000

Starters koop

ggb woning

< 300.000

Jonge gezinnen

ggb woning

< 300.000

Gezinnen

ggb woning

< 450.000

Ouderen 65< 80

ggb woning

< 450.000

Ouderen 65< 80

app

> 250.000

Ouderen > 80

huur

verzorgingsapp

Adviesrapport van de IAC

100