01-21RV041# Adviesrapport Inwoners Advies Commissie (Samen in Balans)

Adviesrapport van de Inwoners Advies Commissie In het kader van ‘Samen in Balans’

Aangeboden aan het college en de gemeenteraad van Zeist 30 maart 2021 (finale vormgeving)

Inhoudsopgave 1. Inleiding

4

2. Voorstellen in het kort

6

3. Voorstellen per themagroep Inleiding

22 22

Bestuur en Financiën 1.1 Optimale dienstverlening door digitalisering 1.2 Inkrimping ambtelijke organisatie door digitalisering 1.3 Wonen WOZ_OZB 1.4 Dekking structurele tekort van de rijksbijdrage 1.5 Reductie van de personele lasten 1.6 Sociaal Domein 1.7 De burger en zijn eigenaarschap 1.8 Effectieve en slagvaardige burgerparticipatie 1.9 Sport en ontmoeten 1.10 Organisatie integraal werken 1.11 Centrum en ontmoeten 1.12 Zelfbeheer stimuleren met Zeister Knopen

23 23 24 25 26 27 28 29 30 31 33 35 39

Activiteit en Gezondheid 2.1 Mentale weerbaarheid 2.2 Biodiversiteit door de buurt! 2.3 App om vraag en aanbod te matchen 2.4 Combineren culturele faciliteiten in het centrum 2.5 Mobiliteit centrum en Slotlaan 2.6 Sport betrokkenheid 2.7 Sport stimulans

41 41 41 44 44 45 46 47

Zorg en Ondersteuning 3.1 Tiny Houses 3.2 Bekendheid van CJG-wijkteams vergroten 3.3 Zeist On Air! 3.4 Grip op cijfers 3.5 Monitoring gebruik voorzieningen 3.6 Heldere en transparante toegang tot de juiste ondersteuning 3.7 Preventie Jeugdzorg 3.8 Van wijk naar buurt – Concept Austerlitz Zorgt

48 48 57 58 59 64 66 69 71

Wonen en Duurzaamheid 4.1 Afkoppelen 4.2 GFT afval 4.3 Belasten ophalen grof vuil 4.4 Afschaffen extra zomerinzameling GFT 4.5 Afschaffen zomeravondopenstelling recyclingstation 4.6 Composteren 4.7 Minder bladblazen en minder maaien van gras en bermen

73 73 74 75 75 76 76 77

Adviesrapport van de IAC

2

4.8 Sleutel tot succesvolle doorstroming bij ouderen 4.9 Grondexploitatie 4.10 Kringloopwinkel bouwmaterialen 4.11 Opnieuw invoeren van hondenbelasting 4.12 Verduurzaming openbare verlichting 4.13 Wonen OZB_WOZ 4.14 Tiny Houses en hoogbouw 4.15 Transformatie project 1 – leegstand Slotlaan – Steynlaan 4.16 Transformatie project 2 – Levensloopbestendig wonen 4.17 Transformatie project 3 – Kantoorvilla’s Utrechtseweg 4.18 Omgevingsvergunning

81 86 92 93 93 94 103 107 109 110 113

Veiligheid en Mobiliteit 5.1 Dierenwelzijn 5.2 Besparing Drank en Horecawet (DHW) 5.3 Herinvoering hondenbelasting 5.4 Inzet Boa’s 5.5 Energiebesparing brandweerkazerne 5.6 Privatisering in veiligheid 5.7 Privatisering openbaar groen 5.8 Fietsstraat, auto te gast 5.9 Wegafsluitingen door paaltjes 5.10 Onkruidbestrijding samen met bewoners 5.11 Zeist en haar auto’s – parkeren centrum 5.12 Own your Future 5.13 Wijkgericht werken

116 116 117 117 118 119 123 124 125 126 126 133 135 136

Meedoen en Onderwijs 6.1 Preventie 6.2 Communicatie en Loket 6.3 Verhoging WOZ-OZB 6.4 Het ‘Iedereen geeft’ principe

139 139 145 155 157

4. Opmerkingen

Adviesrapport van de IAC

159

3

1. Inleiding Eind november 2020 viel een brief van de gemeente op 6500 willekeurige deurmatten in Austerlitz, Bosch en Duin, Den Dolder, Huis ter Heide en Zeist. ‘Uw kans op invloed’, stond op de envelop. De brief had tot gevolg dat bijna 1000 inwoners zich bij de gemeente meldden. Zij boden zich aan om de gemeenteraad te adviseren over hoe ze de gemeentelijke inkomsten en uitgaven weer in balans kan brengen. De aanleiding waren besluiten in de gemeenteraad van september en oktober 2020. De gemeenteraad zag dat er nieuwe keuzes nodig zijn, omdat de zorgkosten voor de gemeente flink hoger worden. Ook is er extra geld nodig door de effecten van corona. Tegelijkertijd krijgt de gemeente minder geld van het Rijk. Als we niets doen komt de gemeente we de komende jaren miljoenen euro’s te kort. Daarom moet de gemeenteraad keuzes maken en de raad maakt daarbij graag gebruik van het advies van de inwoners van Zeist. Daarom vroeg de gemeenteraad het college van B&W de vorming van een Inwoners Advies Commissie voor te bereiden. En dat leidde tot de verzending van de 6500 brieven. Uit de bijna 1000 aanmeldingen is door loting een Inwoners Advies Commissie gevormd van 150 inwoners. Een gevarieerde groep: mannen en vrouwen, van alle leeftijden, uit alle wijken en kernen en met diverse opleidingsachtergronden. Sinds januari van dit jaar verdiepten zij zich in de vragen die voorliggen.

Wat zijn hun dromen voor Zeist? Waar mag niet op worden bespaard? Wat kan er misschien met minder budget toe? Hoe kan de gemeente besparen door anders te werken? De afgelopen drie maanden hebben de leden van de Inwoners Advies Commissie zich verdiept in het werk dat de gemeente voor de samenleving doet. Voor velen was dat een relatief onbekende wereld. Met veel enthousiasme, betrokkenheid en inzet hebben de inwoners hard gewerkt om de gemeenteraad en het college van B&W een pakket aan voorstellen mee te geven. Verdeeld in zes themagroepen zijn ze aan de slag gegaan. De thema’s zijn: (1) Bestuur en Financiën (2) Activiteit en Gezondheid (3) Zorg en Ondersteuning (4) Wonen en Duurzaamheid (5) Veiligheid en Mobiliteit (6) Meedoen en Onderwijs Daarbij werden ze ondersteund door medewerkers van de gemeente, die de Inwoners Advies Commissie hebben voorzien van de benodigde informatie over het gemeentelijk werk. Het resultaat ligt voor u. Eenenzestig voorstellen van de Inwoners Advies Commissie voor de gemeenteraad en het college van B&W, gebundeld in dit adviesrapport. Er zijn voorstellen waar concrete bedragen zijn genoemd, als eerste inschattingen. Bij andere moet die financiële uitwerking nog plaatsvinden. Er zijn ook voorstellen die een uitdagende, vernieuwende denkrichting bieden. Deze nodigen uit tot nader onderzoek en/of nadere uitwerking.

Er was onvoldoende tijd om door te rekenen wat die voorstellen financieel betekenen: die doorrekeningen volgen nog. Hoofdstuk 2 bevat van elk voorstel een korte samenvatting, zodat de lezer snel een beeld krijgt van de oogst. In hoofdstuk 3 staan de voorstellen in zijn geheel, inclusief eventuele bijlagen. Hoofdstuk 4 bevat opmerkingen die enkele IAC-leden hebben gemaakt bij een aantal van de voorstellen.

Adviesrapport van de IAC

4

De Inwoners Advies Commissie vertrouwt erop hiermee stevige en doordachte antwoorden te hebben gegeven op de adviesvraag die de gemeenteraad aan de commissie heeft voorgelegd. Met dit adviesrapport kan de gemeenteraad haar voordeel doen. In het belang van een gezond huishoudboekje én in het belang van een goed leven in alle kernen van de gemeente Zeist. De Inwoners Advies Commissie wenst de gemeenteraad en het college van B&W veel wijsheid bij de beoordeling van deze voorstellen, en bij de besluitvorming rond de kadernota en de begroting 2022.

Adviesrapport van de IAC

5

2. Voorstellen in het kort De Inwoners Advies Commissie is in zes themagroepen aan de slag gegaan: (1) Bestuur en Financiën, (2) Activiteit en Gezondheid, (3) Zorg en Ondersteuning, (4) Wonen en Duurzaamheid, (5) Veiligheid en Mobiliteit en (6) Meedoen en Onderwijs. Met gemiddeld 10 voorstellen per themagroep heeft de commissie een enorme productie geleverd. Om de lezer snel een beeld te kunnen geven van de voorstellen, hebben de IAC-leden van elk voorstel een samenvatting gemaakt. Deze samenvattingen staan in dit hoofdstuk. De nummering en titels komen overeen met de volledige voorstellen in het complete eindrapport.

1.1 Optimale dienstverlening door digitalisering De burger van de gemeente Zeist heeft dagelijks contact met de gemeente Zeist; aanvragen van een paspoort of rijbewijs, indicatiestelling voor een WMO-voorziening, het doorgeven van een geboorte van een kind, aanvragen van subsidies, wijzigen van een adres, et cetera. Vaak leidt het voorgaande tot een administratief proces om iets in gang te zetten. Dit voorstel beschrijft hoe het klantcontact en het daaropvolgende administratieve proces geoptimaliseerd kan worden door middels van digitalisering. Er gaat een win-win situatie ontstaan voor de burger en gemeente door de dienstverlening 24/7 aan te bieden en daar waar de burger het wenst kan die naar het loket gaan. Het grote verschil met huidige voorstellen die de gemeente heeft gedaan is dat het niet gericht is op het verschralen van de dienstverlening, maar juist het kwalitatief beter neerzetten van de dienstverlening. Door een meer gedigitaliseerde manier (kanaalverschuiving door het makkelijker te maken) van het aanbod van gemeentelijke diensten en producten blijven alleen de meer complexe gevallen over of daar waar de burger graag persoonlijk contact heeft.

Uiteindelijk zal dit kunnen resulteren in een samensmelting van de front- en backoffice, waardoor een hoogwaardig adviescentrum ontstaat waar burgers direct wordt geholpen en er ruimte is voor signalerende functie vanuit de gemeente.

1.2 Inkrimping ambtelijke organisatie door digitalisering Door verdere digitalisering en efficiëntere bedrijfsvoering zijn veel processen anno 2021 aan verandering onderhevig. Hiermee ook de werkzaamheden/functies die veranderen of (deels) geautomatiseerd kunnen worden. In deze veranderlijke omgeving is het in kader van de benodigde bezuinigingen niet meer dan logisch dat een van de grootste posten (arbeid) daadwerkelijk goed wordt onderzocht. Een zoektocht naar het samenvoegen van functies, overcapaciteit of eventueel outsourcing. Uit gesprekken gevoerd met afdelingshoofden komt naar voren dat er zeker bepaalde functies bestaan die anders ingedeeld kunnen worden of die overcapaciteit bevatten. De taakstelling van 500k in fase 1 van Samen in balans ligt er al maar is erg laag ingeschoten. Deze 500k moet met de effecten van digitalisering & hogere efficiëntie toch zeker tot een aanzienlijk hogere besparing kunnen leiden. Kortom: Verhoog de taakstelling die er ligt naar min. 1 miljoen, ga met afdelingshoofden in gesprek en d.m.v. interne beoordelingen beslissen waar snijden mogelijk is.

Adviesrapport van de IAC

6

Algemene inleiding voor de voorstellen 1.3, 1.4 en 1.6 Dit is een gecombineerde samenvatting. 1) de kosten in het Sociaal Domein (I.6) lopen structureel sterk op, speciaal bij enkele door het Rijk overgedragen taken (Jeugdzorg en WMO); 2) het Rijk is nalatig door deze stijging ontoereikend te compenseren (I.4); 3) het zou onterecht zijn de inwoners voor de dekking daarvan te laten opdraaien door de OZB – die dient ter dekking van de algemene voorzieningen in de gemeente – te verhogen (I.3).

1.3 Wonen WOZ_OZB Vanwege het vergrote woningareaal is het totaal der woningwaarden met 7% gestegen, terwijl de opbrengst van de OZB daar duidelijk onder blijft vanwege het feit dat de Raad het heffingspercentage 2021 met ruim 4% naar beneden heeft bijgesteld. De subgroep stelt met nadruk dat de opbrengst van de OZB (woningen en niet-woningen) bedoeld is om het niveau te handhaven van de voorzieningen ten goede van de Zeister burgers en bedrijven. De subgroep acht het noodzakelijk dat College en Raad (huidig en in de samenstelling na de komende Raadsverkiezingen) een onderzoek laten uitvoeren naar de relatie tussen het gewenste peil van de taken en voorzieningen die vanuit de OZB bekostigd worden enerzijds en de opbrengst van de OZB anderzijds, om vervolgens tot een meerjarenbeleid ten deze te komen.

1.4 Dekking van het structurele tekort van de Rijksbijdrage De structurele tekorten, voornamelijk vanwege de kosten van het Sociaal Domein, worden gemaskeerd door benutting van de algemene reserve in de begrotingen 2021 en 2022, terwijl de subgroep de geprognotiseerde positieve saldi voor de begrotingsjaren 2023 en 2024 niet realiseerbaar acht. De subgroep doet de volgende aanbevelingen: 1. Opdracht te geven tot het maken van een opstelling van de uitgaven, meer in het bijzonder in het Sociaal Domein, van de meerkosten die in de jaren 2018-2020 ten laste van de gemeente zijn gekomen ten opzichte van de bijdrage(n) van Rijkswege, alsook hetzelfde te doen voor het boekjaar 2021. 2. Het Rijk verantwoordelijk te stellen voor het dekken van het tekort dat in de jaren 2018-2021 is ontstaan in de uitkeringen van het Gemeentefonds en, indien vóór de behandeling van de gemeentebegroting 2022 geen gunstige uitkomst is verkregen, in de gemeentebegroting 2022 een post ‘te verwachte bijzondere verhoging van de Rijksbijdrage’ op te nemen ter grootte van de onder 1 genoemde opstellingen. 3. In de meerjarenbegrotingen 2023 e.v. jaren zowel realistische bedragen op te nemen voor de uitgaven vanwege door het Rijk aan de gemeente overgedragen taken als het bedrag dat voor die taken niet gedekt wordt door relevante toewijzingen van Rijkswege. 4.

Op het onderwerp ‘dekking van de structurele tekorten van Rijkswege’ (naast het onder 2 en 3 genoemde en voor zover zinvol) de krachten te bundelen met de andere gemeenten via VNG, G4, G40, M50 en P12 bij het ‘aansprakelijk’ stellen van het Rijk voor het dekken van de tekorten in de uitkeringen van het Gemeentefonds, meer in het bijzonder in het Sociaal Domein.

1.5 Reductie van de personele lasten De subgroep acht – zonder tekort te doen aan de dienstverlening aan Raad, College en burgerij – een reductie op de personeelsformatie mogelijk door verdere digitalisering, verkorting van de overleglijnen en versterking van de doelmatigheid. Het advies van de subgroep is om de leiding van het gemeentelijk apparaat opdracht te geven om • tijdens de periode van de meerjarenbegroting de formatie, zowel voor het personeel in de diensten als voor de overhead en de ondersteuning van de organisatie, met in totaal vier procent (= ca. 14 fte) in te korten, • een formatieplan op te stellen om deze korting te realiseren, en • indien nodig een strak vacaturebeleid in te stellen. Volgens onze berekening betekent dit een structurele besparing à 4% van € 1,1 miljoen. Adviesrapport van de IAC

7

1.6 Sociaal Domein In het Sociaal Domein gaat het om de grootste uitgavensector van de gemeente. Het Domein kent een ingewikkelde problematiek die bestuurlijke prioriteit verdient. De subgroep doet de volgende aanbevelingen: 1. Stel met prioriteit een plan van aanpak ten aanzien van het Sociaal Domein vast. 2. Laat het functioneren van het Sociaal Domein (intern, in RSD-verband en in relatie tot de zorgaanbieders) door een buitenstaander doorlichten, mogelijk in samenwerking met andere vergelijkbare gemeenten, bijv. in M50-verband. 3. Benoem het Sociaal Domein, de ‘grootste tak van dienst’ van de gemeente, voor de komende twee jaar tot prioriteit van het College met daarbinnen een wethouder in een coördinerende rol. 4. Benoem een ervaren directeur Sociaal Domein. 5. Laat - vooropgesteld dat zorg gegeven moet worden wanneer die nodig is – bij de uitvoering kritisch gekeken worden zowel naar de binnengekomen aanvragen als naar de indicatiestellingen van derden. 6. Verkort de tijdsduur tussen de vraag van de burger en de bekendmaking van de beslissing. 7. Wij kunnen ons indenken dat de Raad besluit tot het vragen van een periodieke voortgangsrapportage met betrekking tot het Sociale Domein.

1.7 De burger en zijn eigenaarschap Burgers worden “mede-eigenaar” van de gemeente Zeist. Met andere woorden, laat burgers initiatieven nemen en realiseren. Van adviseur naar realisator/ eigenaar. Uiteraard in een co-creatie met de ambtenaren van gemeente. Echter zal de gemeente in deze proeftuin een meer faciliterende rol hebben dan een initiatief nemende rol. Voorbeelden hiervan zijn: • Groenvoorziening door de burgers zelf laten verzorgen. • Burger(s) de rol geven van “buurtburgermeester” in de wijk. • Winkeliers ruimte geven tot realiseren van ideeën waardoor het winkelgebied aantrekkelijker wordt. • Taakstelling duurzaamheid voorleggen aan de burgers van de gemeente, wat kunnen zij mee DOEN? Door te vragen aan de burger om meer eigenaarschap te nemen en door te doen i.p.v. adviseren ontstaat er een verbinding tussen de gemeente en zijn burgers (verbindingsofficier). Om deze eerste stap te zetten lijkt een burger-budget wenselijk. Dit voorstel heeft overeenkomsten met de volgende voorstellen uit andere themagroepen: • Themagroep Activiteit en Gezondheid: Voorstel 2.2 Biodiversiteit door de buurt. • Themagroep Veiligheid en Mobiliteit: Voorstel 5.10 Onkruidbestrijding samen met bewoners.

1.8 Effectieve en slagvaardige burgerparticipatie Uit gesprekken met gemeenteambtenaren is gebleken dat burgerparticipatie binnen projecten soms zo ingewikkeld wordt dat participanten het overzicht kwijtraken. Het complexe burgerparticipatieproces wordt te veel en te vaak over een te lang tijdsbestek getrokken, waardoor betrokken partijen de draad kwijtraken, afhaken of, wanneer ze op een later moment aanhaken, bepaalde eerdere besluiten niet ondersteunen. Resultaat hiervan is dat door alle betrokken partijen en te behartigen belangen het oorspronkelijke doel vertroebelt. Hierdoor verliest de burger interesse en enthousiasme en verliest de gemeente draagvlak voor haar beslissingen. Het burgerparticipatieproces werkt in dat geval averechts. We willen naar een vorm van burgerparticipatie toe die slagvaardiger en effectiever is door kortere, concrete, duidelijk ingekaderde participatietrajecten waarin de gemeente duidelijk de leiding neemt en overzichtelijk communiceert naar de participerende burgers, mede door middel van de digitale mogelijkheden.

Adviesrapport van de IAC

8

1.9 Sport en ontmoeten Veel sportvoorzieningen van de gemeente Zeist zijn 40 jaar of ouder. Ook voldoen de binnensport locaties niet aan goede maten voor veel sporten en hierdoor is meervoudig gebruik lastig. Bij de sportverenigingen is vooral behoefte aan grotere sportruimtes/hallen, onder andere voor binnen hockey, korfbal en tennis. Het blijven beheren van oude locaties lijkt goedkoop, maar pakt uiteindelijk veel duurder uit. Structurele verbeteringen zijn hard nodig om in een paar jaar niet tegenover hoge kosten te staan doordat gebreken aan voorzieningen, tekorten en ontevredenheid verder oplopen. Wij stellen de gemeenteraad voor om een toekomstgericht sportplan te maken. Met meer concentratie naar moderne sportparken waar we elkaar sportief kan ontmoeten, met veel aanbod voor jeugd en zo dat op de snel veranderende behoefte van hen wordt ingespeeld. Betrek de jeugd hier maximaal in… liefst de jeugd die nu jeugdzorg nodig heeft. Het investeren in sportparken kan de gemeente deels bekostigen uit de exploitatie en het afstoten van enkele kleine gymlokalen. Goede sportfaciliteiten leveren daarnaast een grote bijdrage in het verbeteren van de geestelijke en lichamelijke gezondheid. De kosten voor (jeugd)zorg worden hiermee terug gedrongen.

1.10 Organisatie integraal werken Het voorstel betreft een gerichter samenwerken van de tactische en operationele diensten waarbij de strategische gebiedsvisie het leidend kader is. Dit biedt een mogelijkheid voor een structurele besparing op onderhoud en instandhouding van de vastgoedportefeuille plus een veel hoger rendement van de nog uit te voeren vastgoedprojecten. Dit sluit aan op een bedrijfseconomische handelswijze die bij veel maatschappelijke instellingen tegenwoordig succesvol toegepast wordt. Dus investeringen in die projecten die ook op de lange termijn de Zeister samenleving dienen. Tevens leidt een sterke koppeling tussen de afdelingen Ruimtelijke Ontwikkeling en Vastgoed tot een beter maatschappelijk resultaat. Doorgaan op de huidige werkwijze levert een verdere aftakeling van het stadscentrum en (sport)voorzieningen op, waardoor maatschappelijke belangen zoals ontmoeten, ontspannen en sporten onder druk blijven staan.

1.11 Centrum en ontmoeten Er komt steeds meer leegstand van winkels en gebouwen in het centrum en steeds meer bewoners trekken naar grotere steden (zoals Utrecht of Amersfoort) om te winkelen, in plaats van naar Zeist. Er mist een lange termijnplan hoe het centrum duurzaam te verbeteren naar een gezellig, samenhangend, aantrekkelijk hart van de gemeente om te winkelen, elkaar te ontmoeten en voor culturele activiteiten. Cultuur faciliteiten, zoals de muziekschool en het Kunstenhuis, liggen nu ver van elkaar af en het zou mooi zijn om dit aan elkaar te koppelen in een gebouw. Dit kan op de lange termijn kosten- en ruimtebesparend zijn. Het voorstel betreft een advies met concrete ideeën: Creëer een visie voor het gehele centrum van Zeist (aanpak t/m 2035) met een samenhangend, onderscheidend en autoluwer centrum, met specialistische winkels en werk/studiefaciliteiten, en zorg voor een opener Slotlaan.

1.12 Zelfbeheer stimuleren met Zeister Knopen Het voorstel was in eerste instantie een idee om onder meer het groenbeheer los te koppelen als taak van de gemeente en meer aan inwoners over te laten en vrijwilligers te belonen in de vorm van Zeister Knopen. Hierdoor zou de gemeente besparen op loonkosten van de medewerkers die het groenbeheer uitvoeren en het meer een gezamenlijke verantwoordelijkheid zijn van inwoners. Daarmee zou de Zeister Knoop ook mogelijk aan populariteit winnen, wat goed is voor de sociale cohesie en verbondenheid binnen de gemeente. De Zeister Knoop kan goed zijn voor de lokale economie, omdat zij lokale aankopen stimuleert. Adviesrapport van de IAC

9

Navraag naar de achtergrond van de medewerkers die het groenbeheer op zich nemen, heeft de subgroep doen beseffen dat dit idee niet sociaal en vooral ook niet Zeist-waardig is. Bovendien zou het juist kunnen leiden tot een verhoging van andere kosten (denk aan maatschappelijke en sociale zekerheidsrechtelijke aspecten). Het voorstel is gewijzigd in: ‘Ja’ voor het stimuleren van de Knopen, ‘nee’ voor het ontslag van kwetsbare medewerkers. Het voorstel is nu om de Zeister Knoop te promoten en hiermee: • Activiteiten te belonen met knopen die de sociale cohesie vergroten en de verbondenheid met Zeist verbeteren. • Bij te dragen aan de toename van lokale uitgaven.

2.1 Mentale weerbaarheid Doel: verhogen mentale weerbaarheid jongeren. Zo geven we ze preventief enkele handvaten. Hoe: • Vergroten informatie over mogelijkheden ondersteuning van mentale weerbaarheid bij met name jongeren Dwarsverbanden met voorstel 3.2 (bereikbaarheid van CJG wijkteams vergroten) en voorstel 3.6 (heldere en transparante toegang tot juiste ondersteuning) • Uitbreiding trainingen op middelbare scholen Dwarsverbanden met voorstel 3.7 (preventie jeugdzorg)

2.2 Biodiversiteit door de buurt Doel: vergroten biodiversiteit binnen de gemeente Zeist. Tevens dient het ter bevordering van de sociale cohesie in de wijk, de gezondheid van wijkbewoners en klimaatadaptie. Neveneffect: het groene imago van Zeist kan nationaal worden vergroot. Hoe: • Aanstellen (vrijwillige) wijk groen managers die initiatieven uit de wijk coördineren en stimuleren • Pilot voor één jaar, daarna evaluatie. Vooraf opstellen meetbare eindresultaten • Vooraf inventarisatie bestaande lopende projecten binnen de gemeente Besparing: Enerzijds door minder onderhoudskosten voor de gemeente, aan de andere kant doordat burgers zelf fondsen en externe subsidies zullen (leren) aanschrijven om hun projecten mee te financieren.

2.3 App om vraag en aanbod vrijwilligerswerk te matchen Doel: ontwikkelen app waardoor vraag en aanbod vrijwilligers bij elkaar komen. Terreinen app: jeugdzorg, onderhoud groenvoorzieningen, opruimen zwerfvuil, ouderen vervoer en koken voor ouderen. De app zou je eventueel ook nog breder kunnen trekken voor meerdere doeleinden in Zeist. Hoe: • Ontwikkelen app in aansluiting op reeds bestaande initiatieven (van bv Meander Omnium) • Beheer app voor actualisering vraag en aanbod • Inzet Zeister knoop/ Zeister circulaire munt als bescheiden stimulatie van vrijwilligerswerk

2.4 Combineren Culturele activiteiten in het centrum Doel: Een nieuw cultureel centrum (gebouw) in het hart van Zeist waar verschillende culturele faciliteiten en activiteiten samenkomen ter bevordering van de gezelligheid en levendigheid in het centrum. Hoe: • Combineren cultureel aanbod De Peppel, Kunstenhuis, Idea en gesubsidieerd programma Figi in één pand (bv door verbouwing de Klinker). Tevens kunnen hier werk/studie plekken worden aangeboden incl. vrijetijdsbesteding voor de jeugd.

Adviesrapport van de IAC

10

• Betere aansluiting op culturele behoeften inwoners Zeist • Efficiëntere samenwerking tussen partijen en efficiëntere huisvesting • Genereren inkomsten door verhuur werkplekken, hogere bijdragen inwoners, sponsoring en samengestelde abonnementen (zie benchmark met vergelijkbare gemeente) Verwachte besparing & opbrengsten: 500-1000 kEur (per jaar excl. Investering, niet doorgerekend door afd. financiën).

2.5 Mobiliteit Centrum en Slotlaan Doel: autoluwe of autoloze Slotlaan met meer ruimte voor winkelend en recreërend publiek. Dit ter bevordering van de sfeer en de gezelligheid van het centrum. Hoe: • Openstellen Weeshuislaan naar Antonlaan voor autoverkeer • Verbetering wegwijsborden in gebied Slotlaan. • Stoplichten aan begin en einde Slotlaan • Ringweg creëren rond Slotlaan en omliggende wijken ter ontlasting van Slotlaan als doorgaande weg.

2.6 Sport betrokkenheid Doel: Meer inzet vrijwilligers bij onderhoud accommodaties sportclubs en bezuinigen op subsidie Sportief Zeist. Hoe: • Vrijwilligers, leden en/of stagiaires gaan onderhoud plegen aan gebouwen sportclubs. Dit eventueel in een stappenplan • Meer vrijwilligers /stagiaires studenten inzetten bij Sportief Zeist waardoor op de subsidie aan Sportief Zeist kan worden gekort.

2.7 Sport stimulans Doel: verhogen deelname aan sport onder Zeister bevolking en efficiënte inzet financiële middelen. Hoe: • Sportpas creëren voor inwoners Zeist waar door verschillende sportclubs aan kan worden deelgenomen (bv fitness, yoga, atletiek) • Uitbetaling jeugdsportfonds in termijnen en niet in een keer: hierdoor wordt er niet onterecht geld uitgekeerd voor jeugdsport als kinderen voortijdig met sporten zijn gestopt.

3.1 Tiny Houses Dit behelst gecombineerde woonvormen met tussen de bewoners onderling gemaakte vaste afspraken voor het verlenen van vrijwilligerswerk. Dit ter kostenbesparing binnen het Sociaal Domein (WMO en Jeugdhulp) en tevens als een oplossing voor woningzoekenden in alle (volwassen) leeftijdscategorieën. Een intergenerationele samenlevingsvorm, waarbij vanaf de start specifieke afspraken worden gemaakt, kan leiden tot sociale cohesie met op diverse niveaus een win-win situatie. Het gaat hier om gecombineerde woonvormen inclusief Tiny Houses en/of HAT eenheden op één terrein. Te realiseren via bij-plaatsing, bijbouwen en ombouwen van en op (deels al bestaande) locaties. De kostenbesparing vloeit voort uit een constructie van -bij de start van het project gemaakte- afspraken. Te weten: 1. bewoners van de verschillende woonvormen bieden elkaar naar vermogen externe mantelzorg/ hulp als vrijwilliger; 2. specifieke voorzieningen kunnen worden gedeeld; 3. door de mogelijkheid tot doorstroming kunnen duurdere woningaanpassingen voor ouderen worden voorkomen. Adviesrapport van de IAC

11

Van de sociale cohesie gaat ook een preventieve werking uit, die ook weer kan leiden tot een kostenbesparing op meerdere vlakken binnen het Sociaal Domein.

3.2 Bekendheid van CJG-wijkteams vergroten Door in te zetten op de bekendheid van wijkteams gaan wij ervoor zorgen dat de vraag naar specialistische zorg afneemt. Wijkteams hebben een preventieve werking en wij gaan deze werking vergroten met ons plan. Om ervoor te zorgen dat de benodigde investering klein blijft maken we hiervoor gebruik van bestaande mediakanalen en kunnen in de uitvoering stagiaires en vrijwilligers worden ingezet. Wij zetten gericht in op doelgroepen die het meest hebben aan preventieve hulp om zo kosten te besparen op specialistische hulp later. Jeugd en hun ouders krijgen via scholen voorlichting over de wijkteams en kunnen op verschillende momenten ook de mogelijkheid krijgen om in gesprek te gaan met wijkteams. Om ouderen te bereiken maken wij gebruik van het kaartjes systeem in supermarketen. Doordat wij kinderen, jeugd en ouders in een vroeg stadium in contact brengen met de wijkteams werken wij aan een sterkere samenleving gericht op preventieve zorg en ondersteuning waarbij de druk op dure specialistische zorg afneemt.

3.3 Zeist on Air! Jongeren zitten al bijna een jaar thuis vanwege corona en hebben minder contact met anderen dan ooit tevoren. Wij gaan ervoor zorgen dat jongeren een jumpstart kunnen maken na de corona crisis en het normale leven zo snel mogelijk weer kunnen oppakken. Dit namelijk door een festival te laten organiseren door scholen in samenwerking met het bedrijfsleven en de jongeren zelf. Dit festival is erop gericht om jongeren van alle wijken en scholen in Zeist met elkaar in contact te brengen om zo de kloof tussen subgroepen te verkleinen. Maar dat is niet alles, het bedrijfsleven gaat een grote rol spelen in de sponsoring van dit festival. Deze bedrijven komen op het festival in contact met jongeren om ervoor te zorgen dat jongeren en bedrijven elkaar beter kunnen vinden voor werk en stage mogelijkheden. De opbrengst van het festival is ongeveer €250.000. Dit bedrag wordt in de gemeente Zeist besteed aan een project gekozen door de jongerenraad.

3.4 Grip op cijfers Het lijkt dat er niet altijd duidelijkheid is over de gemaakte (hoge) kosten en de te verwachten kosten. Doel van dit voorstel is om meer inzichtelijkheid te creëren om vervolgens bij te sturen, d.m.v. preventie of andere tools. Mogelijke tools die we zien: • Gesprekken met verwijzers om verwijzingen in de Jeugdzorg te beperken; • Er kan een jaarbudget met aanbieders afgesproken worden; • Omdat huishoudelijke hulp via PGB’s vele malen goedkoper is dan via de zorginstellingen zou het PGB-proces eenvoudiger kunnen worden gemaakt (zowel aan de kant van de gemeente als van de ontvanger) waardoor dit meer kan worden ingezet. De team-consulenten kunnen hiervoor worden opgeleid, of er komt bv een apart PGB-team. Dit bespaart alleen al binnen de Wmo voor Huishoudelijke Hulp naar schatting 50%.

3.5 Monitoring gebruik voorzieningen Voor toewijzing en gebruik zien wij winst in een strakkere monitoring van het gebruik van toegewezen voorzieningen (hulpmiddelen én begeleiding) in zowel Wmo als Jeugdhulp. Zo zou er gekeken moeten worden naar: • Wordt de voorziening daadwerkelijk gebruikt? • Is de geboden voorziening inderdaad wat diegene nodig heeft? Adviesrapport van de IAC

12

• Is iemands zorgvraag ondertussen veranderd? Hiervoor is een monitoringsplan nodig met evaluatiemomenten. De evaluatie wordt gedaan door een niet betrokken collega. Dit kan aankoop van nieuwe voorzieningen verminderen, hergebruik verbeteren en snel(ler) de juiste voorziening bij de juiste persoon brengen. Dit voorkomt escalaties en dus verlaging van de zorgkosten. Voor fysieke hulpmiddelen kan dit leiden tot een besparing van 5-10% (op jaarlijkse uitgaven van €550.000). Voor de begeleiding met een geschatte kostenplaats van €26,75 miljoen in 2021, zou 1% vermindering al een besparing van ruim €250.000 opleveren.

3.6 Heldere en transparante toegang tot de juiste ondersteuning Zeist heeft een groot en divers aantal zorgvoorzieningen. Desalniettemin leidt dit niet zonder meer tot het krijgen van de juiste hulp. In een aantal situaties leidt het tot een lang traject dat veel (onnodige) zorgkosten met zich meebrengt. Doel van dit voorstel is de snelle en correcte toegang tot Wmo, Jeugdhulp én voorliggende voorzieningen voor hulpvragers beter te bewerkstelligen. Via één helder, goed toegankelijk loket wordt bepaald óf hulp en zo ja welk zorgpad van toepassing is. Pas als informele zorg niet mogelijk is, wordt naar het Sociaal Team of CJG-team verwezen. Het juiste te volgen zorgpad per zorgvraag wordt hiertoe herzien: (liefst informele) voorzieningen worden aangeboden vanuit het principe van ‘reablement’. Resultaat: Onder andere meer verwijzingen naar voorliggend veld (1/10) = 10% minder zorgkosten en minder escalaties(indirecte opbrengst).

3.7 Preventie Jeugdzorg Ons voorstel heeft betrekking op scholieren en studenten. Wij willen dat er activiteiten georganiseerd worden op middelbare scholen voor een vroege signalering van problemen onder jongeren en voor het leren van belangrijke vaardigheden. Meer (maatschappelijke) stages zorgen ervoor dat er sociale cohesie ontstaat tussen jongeren en ondernemers. Ook krijgen de jongeren dan meer voorbeeldfiguren in hun leven en helpt dit hun bij de studiekeuze. Activiteiten tijdens tussenuren (sport, kunst, drama) zorgen voor gezonde en ontspannen tijdsbesteding. Studenten worden ingezet om de activiteiten te organiseren tijdens stages en in de vorm van bijbanen. Ook moet er meer ruimte vrijgemaakt worden om voorlichting te geven als het gaat om roken, alcohol, drugs en gezonde voeding. Dit resulteert in een kostenbesparing voor de gemeente, namelijk door vroege signalering onder jongeren waardoor er minder jeugdzorg nodig is.

3.8 Van wijk naar buurt, concept Austerlitz Zorgt Samen voor Zeist is gaan voor Zeist! Is gaan voor de hele gemeenschap. Voor alle lagen in de plaatselijke bevolking. Van en voor klein en groot, voor het zichtbare en het onzichtbare. Ongeacht afkomst en geslacht. Ruím bedeeld gaat voor mínder bedeeld. Laat stérk Zeist zich sterk maken voor degene die even níet sterk zijn. En hen zichtbaar maken en terug zetten in hun kracht We kunnen daarvoor gluren bij de buren. Wat gaat daar goed, ook iets wat in Zeist moet? Geef tijd aan een idee, heb geduld, je kan er voor de toekomst meer mee.

Adviesrapport van de IAC

13

Algemene samenvatting voorstellen themagroep 4 De woningmarkt zit op slot, landelijk en lokaal. Er is een groot tekort aan passende woningruimte, zowel in de huur- als koopsector. De gemeente zet in haar beleid in op de middenklasse, echter de behoefte aan passende woonruimte vanuit jongeren en ouderen is eveneens nijpend. Het aantal een- en persoonshuishouden zal toenemen in de komende jaren, vooral onder ouderen. Het beleid van de overheid om ouderen langer thuis te laten wonen en zorg vaker te laten verlenen door mantelzorgers staat op gespannen voet, zeker gezien de demografische ontwikkelingen. Er is nauwelijks aandacht voor een oplossing voor de doorstroomproblematiek. Deze aanpakken, met als resultaat het voorkomen van eenzaamheid en het beter beheersen van de kosten van de WMO, kan de transformatie van woningen, naast kantoren, versterken, daar in begrepen de gelegenheid geven aan alternatieve woonvormen als Tiny Houses. Hulp zal nodig zijn bij de financiering door gemeente, wat mogelijk moet zijn gezien haar solvabiliteit en de goedkoopte in de kapitaalmarkt.

4.1 Afkoppelen Zoveel mogelijk afkoppelen van hemelwater van het rioolstelsel. Dit is gunstig voor ons bodemwatersysteem en gaat droogte tegen. Hemelwater is doorgaans schoon en het is onnodig kostbaar om het af te voeren naar de rioolwaterzuivering. Door de klimaatverandering zal er in de toekomst meer regenval zijn en ligt er overbelasting van het bestaande afvoerstelsel op de loer. Er is daardoor meer risico dat bij de waterzuivering overstorten plaatsvinden, wat grote schade kan aanrichten aan het waterleven. Afkoppelen kan dit voorkomen en zal er daarnaast voor zorgen dat er geen grote uitgaven gedaan hoeven te worden aan het vergroten van de capaciteit van het bestaande rioolstelstel, wat een zeer kostbare maatregel is. Dit zorgt voor grote financiële besparingen op de lange termijn en grote voordelen voor de natuur op zowel korte als lange termijn.

4.2 GFT afval 4.3 Belasten ophalen grof vuil Willen jullie ook €330.000 euro besparen? Dat kan door de volgende oplossing: Het optimaliseren van het ophaalschema gft. Door het stoppen met het wekelijks ophalen in de zomer en voortaan 1x per 4 weken in de winter, kan er €100.000,- worden bespaard. Namelijk €11.000,- per rit. Volgens cijfers van het RMN worden er vaak lege of halflege bakken geledigd. Voor de enkele huishoudens die hierdoor te weinig capaciteit in de container overhouden, is er kosteloos een extra bak beschikbaar. Het belasten van het ophalen grofvuil. Door voortaan €20,- te vragen voor het ophalen van het grofvuil en het aanmoedigen op burgerparticipatie kan er €230.000,- worden bespaard. Dit is uitgerekend met ondersteuning van de rekenkamer. Het verwerken van grofvuil wat opgehaald wordt door de perswagen kost meer dan het gescheiden inleveren bij het afval sorteer station. Het bedrag van €20,- is bijna kostendekkend. Hiermee besparen wij niet alleen €230.000,maar belasten we als Zeist het milieu ook minder. Mijn vraag is dan ook tenslotte? Willen jullie in totaal €330.000,- gaan besparen en gaan jullie voor een groen milieu? Verwerkingskosten / opbrengsten (in € / ton) Restafval

- 137

Grofvuil

- 248

GFT

- 85

Glas

+ 24

Papier

+ 45

PMD

+ 245

Adviesrapport van de IAC

14

4.4  Afschaffen extra zomerinzameling GFT 4.5 Afschaffen zomeravondopenstelling recyclestation Twee maatregelen die waarschijnlijk weinig negatieve invloed zullen hebben op de inwoners van Zeist kunnen een besparing opleveren van 82.000 euro per jaar. De eerste maatregel is om de extra rondes GFT ophalen in de zomer af te schaffen. De extra rondes GFT leverden geen extra GFT-afval op en zijn dus een servicemaatregel zonder noodzaak. Dit afschaffen zou een besparing van 70.000 euro per jaar betekenen. Daarnaast kan er 12.000 euro per jaar bespaard worden door de zomeravondopenstelling van het recyclingstation af te schaffen. Uit het jaar dat deze service er was bleek dat er zeer beperkt gebruik werd gemaakt van de zomeravondopenstelling.

4.6 Composteren Op dit moment worden jaarlijks zakken met compost uitgedeeld aan burgers van Zeist. Hier profiteren 3000 burgers van. Hoewel het idee was om burgers over te halen om afval te scheiden en iets terug te doen voor de burgers, profiteert maar een klein deel van Zeist hiervan. Het voorstel is om hier mee te stoppen en het composteerbedrijf te verzoeken het Zeister compost aan te bieden aan de Zeister tuincentra. Workshops composteren moeten door blijven gaan, wegens de milieu educatie voor de burgers. Dit zou een besparing betekenen van ongeveer 13.300 euro per jaar.

4.7 Minder bladblazen en minder maaien van gras en bermen Twee vliegen in een klap slaan. Hoe mooi is dat! Al is dat wel in strijd met ons streven naar meer biodiversiteit en een beter leefmilieu voor mensen en dieren in onze groene gemeente. Die vliegen en veel ander gedierte willen we meer ruimte geven door voor te stellen blad te blazen waar het moet en te laten liggen waar het kan en gras en de bermen minder te maaien. Door het bladblazen tot het minimaal noodzakelijke te beperken verminderen we de uitstoot van CO2 , de geluidsoverlast en helpen het leven onder het blad. Door minder en later in het jaar te maaien kunnen zaden nog verspreid worden en is er kans voor dieren en insecten (en mensen) om gebruik te maken van de bermplanten. Tevens helpen we de begroting van de gemeente met ca. € 150.000 per jaar. Misschien slaan we met deze slag wel meerdere vliegen in een klap.

Woonbehoeftes Dit is een samenvatting voor de voorstellen 4.8 Sleutel tot succesvolle doorstroming van ouderen, 4.9 Grondexploitatie, 4.15, 4.16 en 4.17 Transformatie projecten 1, 2 en 3 Wat zou het toch mooi zijn als wij in Zeist konden zeggen: onze jongeren kunnen zelfstandig wonen, onze ouderen hebben voldoende mogelijkheden om hun eengezinswoningen te verlaten en in mooie appartementen te gaan wonen. En zo brengen we de doorstroom op gang. Gemeente Zeist maakt van de woonvisie een concreet doel, zorgt voor meer invloed op grondposities, stelt voorwaarden om meer sociale huurwoningen en meer middenhuur woningen te bouwen. Met gemengde woonvormen van jongeren, alleenstaanden en ouderen voorkomen we eenzaamheid en beheersen ze van WMO-kosten. Daarnaast stimuleert de gemeente de transformatie van bedrijfspanden en de ontwikkeling van Tiny Houses, door wijzigingen in de bestemmings- en omgevingsplannen.

4.10 Kringloopwinkel bouwmaterialen Zowel bedrijven als particulieren kunnen hier nog bruikbare materialen inleveren en kopen. Opties hiervoor zijn: 1. Uitbreiden van de bestaande kringloopwinkel naast de Gamma te Zeist met een afdeling bouwmaterialen.

Adviesrapport van de IAC

15

2. Het koppelen van een kringloop bouwmaterialen aan het afvalbrengstation/recyclingstation Zeist. Hierdoor blijft transport beperkt. 3. Een nieuwe locatie voor een kringloop bouwmaterialen, nieuw pand of herbestemming van bestaand pand. Mogelijke effecten op de maatschappij zijn: 1. Het tegengaan van verspilling van grondstoffen en energie in de samenleving en de daarmee gepaard gaande vervuiling van het leefmilieu en bewustwording daarvan. 2. Het activeren, stimuleren en opzetten van projecten gericht op de behoefte bevrediging van werklozen en tevens gericht zijn op een eventuele terugkeer op de reguliere arbeidsmarkt. Mogelijke uitdagingen zijn: •  Afgifte bij kringloop van nog bruikbare spullen (in plaats van storten als oud vuil) aantrekkelijk maken. • Stimulering voorzichtig slopen zodat meer hergebruik kan plaatsvinden.

4.11 Opnieuw invoeren van hondenbelasting 4.12 Verduurzaming openbare verlichting Alle straatlantaarns die aan vervanging toe zijn dienen (zoals reeds gebeurt) te worden vervangen door LED-verlichting. Het is niet noodzakelijk om te kiezen voor de nieuwste LED-techniek, omdat deze bij plaatsing van de lampen alweer achterhaald kan zijn. In combinatie met een zogeheten 3A-dimregime kan het ‘verled-den’ een energiereductie opleveren van rond de 28%, met een maximale dimbaarheid tot 30%. Met dit dimregime is dynamisch dimmen mogelijk; de gewenste lichtsterkte voor elk moment van de dag. Omdat het plan geen direct financieel voordeel oplevert voor de gemeente, lijkt het ons als commissie wenselijk om het afschaffen van de hondenbelasting terug te draaien. Uit het raadsvoorstel hierover blijkt dat het afschaffen van de heffing een negatief saldo van meer dan 300.000 euro op heeft geleverd. De uitvoerende kosten zijn vele malen lager (factor 10) dan de opbrengsten; herinvoering van de hondenbelasting kan op deze wijze een basis vormen voor de investeringen in het moderniseren van de straatverlichting.

4.13 Wonen OZB/WOZ Het in balans gaan brengen van de gemeentebegroting zal, gezien de onzekerheid die bestaat over de overheidsplannen en de invloed daarvan op de gemeentebegroting, primair moeten komen uit het gezamenlijk optrekken tegen deze overheid door de gemeenten om de mogelijk grote gaten die gaan ontstaan te dichten. Met het huidige beeld van de begroting, waar vanuit de jeugdzorg de druk ligt, hebben de gemeentes slechts beperkte inkomstenbronnen waarmee zij gaten kunnen dichten. De OZB/ WOZ is daar een van de belangrijkste van. Duidelijk is dat hier de mogelijkheden er ook zijn in Zeist gezien het in verhouding lage tarief ten opzichte van vergelijkbare en omliggende gemeenten. De WOZ waarde invloed heeft op andere belastingen. Daarom is dit voorstel gebaseerd op een tariefsverhoging, echter met secundair als reële optie, het selectief checken van de WOZ op grond van de onderzoeken die er liggen.

4.14 Tiny Houses en hoogbouw Ons voorstel behelst gecombineerde woonvormen met tussen de bewoners onderling gemaakte vaste afspraken voor het verlenen van vrijwilligerswerk Dit ter kostenbesparing binnen het Sociaal Domein (WMO en Jeugdhulp) en tevens als een oplossing voor woningzoekenden in alle (volwassen) leeftijdscategorieën. Een intergenerationele samenlevingsvorm, waarbij vanaf de start specifieke afspraken worden gemaakt, kan leiden tot sociale cohesie met op diverse niveaus een win-win situatie. Het gaat hier om gecombineerde woonvormen inclusief Tiny Houses en/of HAT eenheden op één terrein. Te realiseren via bij-plaatsing, bijbouwen en ombouwen van en op (deels al bestaande) locaties. Adviesrapport van de IAC

16

De kostenbesparing vloeit voort uit een constructie van -bij de start van het project gemaakte- afspraken. Te weten: 1e . bewoners van de verschillende woonvormen bieden elkaar naar vermogen externe mantelzorg/ hulp als vrijwilliger. 2e . specifieke voorzieningen kunnen worden gedeeld en 3e door de mogelijkheid tot doorstroming kunnen duurdere woningaanpassingen voor ouderen worden voorkomen. Van de sociale cohesie gaat ook een preventieve werking uit, die ook weer kan leiden tot een kostenbesparing op meerdere vlakken binnen het Sociaal Domein.

4.18 Omgevingsvergunning Voor het realiseren van een bouw is het verkrijgen van de omgevingsvergunning in het gehele proces een van de belangrijkste mijlpalen. Gebaseerd op bestemmingsplan liggen de contouren om de aanvraag in te dienen vast. De verwachting mag zijn, bij de uitspraak uit het VTH dat tot de taken ook “ het opbouwen, behouden en verbeteren van klantenrelaties” behoort en dat bij een goed verloop van het aanvraagproces, dit zal bijdragen aan het gevoel van het mogelijk goede leven in Zeist. De ervaring leert helaas anders door strakke contouren in het bestemmingsplan, het onzekere en onvoorspelbare van het advies van de welstand, maar vooral de slechte communicatie met het bouwbureau, dat dit anders uitpakt. Toetsing van het aanvraagproces blijkt door gebrekkige informatie, in tegenstrijd met de informatie die het VTH verondersteld, niet mogelijk. Het onderzoeken van het proces en het uitwerken van voorstellen tot een betere informatievoorziening en mogelijk kan leiden tot besparingen is het doel van dit voorstel.

5.1 Dierenwelzijn Voor het dierenwelzijnsbeleid zijn twee uitgangspunten: 1. Continueren de inzet van maatregelen aan het begin van de keten bij bouwen, wonen, openbare ruimte en infrastructuur. 2. De focus van het dierenwelzijnsbeleid van de gemeente ligt op datgene waar de gemeente controle of invloed op heeft (gevonden hulpbehoevende dieren). Gemeenten hebben de wettelijke taak om gevonden hulpbehoevende dieren op te vangen. (zie tevens invoering hondenbelasting) De wettelijke bijdragen van gemeenten zijn lang niet toereikend om de exploitatie van het dierenasiel en de kinderboerderij (prestatiesubsidie) te kunnen bekostigen en noodzakelijke reserveringen te doen voor bouwkundige en andere - kostbare - voorzieningen. Door invoering hondenbelasting kunnen extra posten worden gedekt.

5.2 Besparing Drank- en Horecawet (DHW) Gevoed vanuit de noodzaak om fors te bezuinigen moet er een bestuurlijke visie zijn. Uitgaan van de eigen kracht van inwoners en niet meer alles als gemeente zelf willen uitvoeren. Meer verantwoordelijkheid toekennen aan de horecaondernemers als het gaat om de uitvoering van de Drank- en Horecawet. Het opstellen van een drank- en horecaverordening met daarin de richtlijnen voor de commerciële en para commerciële inrichtingen. De wet geeft de gemeente een aantal instrumenten in handen die de verkoop van alcohol nog meer vastleggen in regels voor horeca en detailhandel. In deze context mede een beroep doen op het zelfregulerend vermogen van bijv. horecaondernemers en detailhandel en de eigen verantwoordelijkheid van jongeren en ouders. Alcoholpreventie onder jongeren geniet prioriteit. Meer de nadruk leggen op preventie en minder op handhaving.

5.3 Herinvoering Hondenbelasting Met hondenbelastinggeld wordt het beheer en onderhoud van de openbare ruimte bekostigd, daar waar het hondenpoep betreft. De gemeente ruimt er de hondenpoep van op en onderhoutd de uitlaatplekken. Nu betaalt iedere inwoner hier aan mee en uitgangspunt moet zijn dat de vervuiler betaalt. Er is een opruimplicht voor hondenbezitters, maar hoeveel procent houdt zich hier aan? De hondenbelasting moet

Adviesrapport van de IAC

17

administratief en uitvoerend kostendekkend zijn en met inbegrip van de wettelijke bijdragen van gemeenten kan een besparing van € 317.000,00 behaald worden.

5.4 Inzet Boa’s Verzwaring taken Boa’s. Er zijn 6 domeinen waarin een boa kan werken: Openbare Ruimte, Milieu, Onderwijs, Openbaar vervoer, Werk: Inkomen en Zorg en Generieke Opsporing. Officieel hebben boa’s alle bevoegdheden van het domein, maar de werkgever bepaalt welke de boa daadwerkelijk gaat gebruiken. Handhavers van de gemeente Utrecht mogen boetes uitdelen aan fietsers die zich niet aan de verkeersregels houden. Ze controleren op rijden door rood licht, bellen en appen tijdens het fietsen en op de verlichting. De inzet van de boa’s hiervoor is een proef en duurt een halfjaar. De proef is er gekomen na een aangenomen motie in de Tweede Kamer. Het doel is te kijken of boa’s meer bevoegdheden kunnen krijgen. De gemeente Utrecht werkt hierbij samen met het ministerie van Justitie en Veiligheid, de politie en het Openbaar Ministerie. Slaag deze proef dan word deze landelijk ingezet.

5.5 Energiebesparing Brandweerkazerne Kosten besparing van gemeente op langere termijn en duurzaamheid gebouw. In 2023 moeten alle kantoren minimaal een energielabel C moeten hebben en in 2030 zelfs een energielabel A. De E- en W-installatie beoordelen waarbij de ervaring van de gebruiker en energiebesparing als uitgangspunten moeten worden genomen. Toekomstbestendig pand met een maximaal balans tussen gebruikersgemak en duurzaamheid. Besparing op korte termijn door conventionele verlichting te vervangen door Ledverlichting (50% energie kosten). Tevens opvangen regenwater als bluswater. Op de exploitatielasten kan een besparing opleveren van € 125.000,00. Inclusief plaatsen van zonnepanelen kan een totale besparing oplopen tot 70% van de totale kosten. De aanleg bij cruciale locaties van een geboorde brandweerbron/brandput is een duurzame oplossing om te voorzien in voldoende bluswatercapaciteit. Er wordt daarbij gebruik gemaakt van helder (grond-) bronwater.

5.6 Privatisering in veiligheid Bron: Universiteit van Amsterdam (onderzoek uit 2019) Dit onderzocht Rivke Jaffe (Hoogleraar Stadsgeografie) en haar team. Overheden en burgers schakelen steeds vaker private veiligheidsorganisaties in ter bescherming van de stedelijke ruimte en bevolking. Steden nemen maatregelen in de naam van veiligheid, zoals meer beveiligers op straat, het plaatsen van hekken en muren en de inzet van (digitale) technologie. Private organisaties spelen een steeds grotere rol in dit veld. Het team van UvA concludeert dat de privatisering van veiligheid zo ruimte schept voor ongelijke behandeling van burgers, tussen zij die toegang tot bescherming hebben en zij die buitengesloten zijn van deze toegang of zelfs doelwit zijn. Een beveiligingsbedrijf gebruikt andere criteria voor het herkennen van potentieel gevaar dan politie. Politiek en burgers letten veel scherper op het optreden van politie dan van private organisaties.

5.7 Privatisering openbaar groen Openbaar groen komt onder voorwaarden voor uitgifte in aanmerking als het woonomgeving- of bedrijfsterreingroen betreft. De meest voorkomende uitgifte is verkoop. Bij koopwoningen en woningbouwvereniging of belegger moet het woonomgevingsgroen in principe worden gekocht. Alleen in uitzonderlijke gevallen kan worden overwogen om bij koopwoningen een huurovereenkomst aan te bieden. Er zijn situaties denkbaar waarbij uitgifte van woonomgevingsgroen kan leiden tot een aantasting van het woongenot en/of de privacy van één of meerdere buurtbewoners. De kwaliteit van het openbaar groen op bedrijventerreinen is van belang

Adviesrapport van de IAC

18

om het vestigingsklimaat van een bedrijfslocatie op een goed peil te houden en verpaupering te voorkomen. Grote delen van het openbaar groen op de bedrijventerreinen maken dan ook deel uit van de hoofdstructuur.

5.8 Fietsstraat, auto te gast 5.9 Wegafsluitingen door paaltjes Tijdens de eerste bijeenkomsten van de IAC is er door de leden onbelemmerd nagedacht over ideeën over Zeist, zonder dat het hierbij gelijk over kostenbesparingen moest gaan. Twee voorstellen die overeind zijn gebleven in de themagroep Veiligheid en Mobiliteit hebben betrekking op de fietsers in Zeist. Deze visiedocumenten, die uiteindelijk niet direct tot kostenbesparing leiden, zijn de “Fietsstraat? Auto te gast!” en de “Wegafsluiting door paaltjes”. Drukke straten, voorbij razende auto’s. Het schikbeeld van menig fietser. Ook in Zeist een welbekend fenomeen. Meer aandacht voor de fietser in stedelijke gebieden. Ons voorstel is om meer fietsstraten in Zeist toe te passen waar de auto te gast is. De Oude Arnhemseweg vanaf de voorheuvel naar de Schaerweijdelaan is ons voorbeeld waar dit zou kunnen worden uitgevoerd, zodat de fietser zich veiliger voelt om te fietsen en de auto meer rekening met de fietser moet houden. Dit wordt duidelijk gemaakt met minimaal een verkeersbord, maar zou ook duidelijk in het straatbeeld kunnen worden aangeven. Ook wegafsluitingen door middel van paaltjes, die op verschillende plekken in Zeist al worden toegepast, zouden wij graag vaker willen zien, bijvoorbeeld ter voorkoming van sluipverkeer door de wijk, parallel aan een hoofdroute.

5.10 Onkruidbestrijding samen met bewoners De gemeente besteedt jaarlijks bijna 3 ton aan het bestrijden van onkruid op de stoepen. Uit een klein onderzoek blijkt dat een meerderheid van de bewoners bereid is om zelf het onkruid te verwijderen op de stoep rond het eigen huis. Een deel doet dit nu al. Wij stellen daarom voor om in een pilot in een aantal straten te onderzoeken of bewoners daadwerkelijk bereid zijn onkruid te verwijderen op de stoep bij hun huis en te beoordelen hoeveel kosten dit bespaart, of het onkruid voldoende goed wordt verwijderd, hoe de ervaringen van de bewoners zijn en in hoeverre er vanuit de RMN aanvullend onkruid verwijderd moet worden (bijvoorbeeld eens per jaar). Ook kan daarbij gekeken worden in hoeverre een beloning voor de bewoners bijdraagt aan een beter resultaat. We raden aan om de pilot vanuit een wijk of vanuit een groep bewoners uit te dragen, dan komt het minder over alsof de gemeente ‘iets over de schutting gooit’. Natuurlijk is onkruidbestrijding door bewoners niet overal mogelijk. Stoepen in het centrum, bij kantoren, bij verzorgingshuizen en bij flatgebouwen zijn waarschijnlijk niet geschikt. Onze inschatting is dat 50% van de stoepen door bewoners zelf kan worden onderhouden en dat daarmee een besparing van € 50.000 haalbaar zal zijn.

5.11 Zeist en haar auto’s Het bedrag voor vergunning- en abonnementhouders vinden wij relatief laag vinden, ook de parkeerkosten voor bezoekers aan het centrum zou iets verhoogd kunnen worden. We hebben alle bedragen naar ons inzicht acceptabel verhoogd. We vinden het belangrijk dat er op de Slotlaan geparkeerd kan blijven, omdat niet iedereen met de fiets kan komen of in de parkeergarage kan staan vanwege bv fysieke beperkingen. Op de Slotlaan parkeren zal duurder worden dan in de parkeergarages, dit zou een trigger kunnen worden om in de garages te gaan staan. Mogelijke bijvangst is dat meer mensen met de fiets naar het centrum komen. Er is enig risico op mogelijk bezwaar van vergunning- en abonnementhouders, met als gevolg dat zij hun vergunning of abonnement opzeggen en in de witte gebieden de auto gaan parkeren, daar zal de parkeerdruk dan toenemen. Als bezoekers wegblijven of korter parkeren vanwege de hogere parkeerkosten zouden winkeliers de dupe kunnen worden. We komen na doorrekenen uit op extra inkomsten van € 263.417,25 per jaar.

Adviesrapport van de IAC

19

5.12 Own your future Wist burgemeester Koos Janssen op z’n dertiende al dat hij later de burgemeester van Zeist zou worden? En wisten de wethouders al op hun zestiende dat dit hun voorland zou zijn? Wij schreven een voorstel over preventie waarbij we onze aandacht hebben gericht op jongeren die te snel een richting moeten kiezen en vervolgens uitvallen met alle sociale gevolgen van dien. De gemeente heeft ons voorstel geïnterpreteerd als een visie document terwijl wij van mening zijn dat dit voorstel goed uitvoerbaar is en, weliswaar indirect, bijdraagt aan flinke besparingen op diverse kosten gelinkt aan het uitvallen van jongeren tijdens de middelbare school of vervolgopleiding en later in hun leven. Dit plan gaat over solidariteit in de gemeente Zeist, over samenwerken. Het is generatie overstijgend en kan helpen de kloof tussen jong en oud te verkleinen.

5.13 Wijkgericht werken Het beschikbare budget voor Wijkgericht Werken kan doelmatiger worden besteed. De gemeente Zeist is ingedeeld in 5 wijken, met zo zijn eigen complexiteit en problematieken. Diversificatie tussen en binnen wijken is nodig om financiële middelen efficiënt en effectief in te zetten. “Impact Gestuurde Inzet” is ons motto. Ons idee telt 4 onderdelen. 1. Datagericht werken is essentieel om inzicht te krijgen in de buurtbehoeften. Op basis van data krijgen we een heatmap met A, B, en C-gelabelde buurten. 2. Budget verdelen we aan de hand van de heatmap. Niet elke buurt is gelijk qua problematiek dus differentiëren in aanpak en budget. 3. Bijkomstig voordeel is dat bij het verhogen van de gemeentelijke gelden de woningcorporaties ook evenredig meer investeren, dus double impact. 4. Inzet van de wijkmanagers is ook op basis van de heatmap. Door het verschuiven van gelden én mensen is er minder beschikbaar voor de sterke buurten. Buurtparticipatie wordt aangemoedigd.

6.1 Preventie Nu is er van uit onze gemeente een anoniem preventie onderzoek naar 75+ en die nog zelfstandig thuis wonen als mede landelijk van 11 tot 18 jaar. Dit was veel gemakkelijker te doen met het instrument WAT TELT wat ontwikkeld is om in gesprek te gaan met de bewoner, om over wat goed en wat minder goed gaat. Er wordt gekeken naar alle leefgebieden. Met WAT TELT zou gelijk eventuele hulp ingeschakeld kunnen worden en in kaart gebracht worden wat voor hulp deze bewoner zelf zou kunnen geven aan andere bewoners. Noaberschap. Ook is met WAT TELT het schrijven van rapporten en het maken van anonieme overzichten zeer eenvoudig. Dit instrument kan voor alle levensevents ingezet worden. Maar ook voor hulp vragen bij het wijkteam en sociale dienst. Hierdoor zal het noaberrschap in de gemeente Zeist sterk vergroot worden.

6.2 Communicatie en Loket Wij willen de informatievoorziening vanuit de gemeente aan haar inwoners, met speciale aandacht voor risicogroepen, verbeteren. Dit doen we door alle versnipperde informatie, die er nu al is, te bundelen, duidelijker en begrijpelijker te maken en ook vraag en aanbod van de voorzieningen beter inzichtelijk te hebben. Gelet op de verschillende doelgroepen willen we inzetten op een website, een loket en informatie via de media. Hiermee kunnen inwoners te weten komen wat er in de gemeente allemaal wordt aangeboden, waardoor iedereen de kans krijgt mee te doen in de Zeister samenleving: de sociale cohesie verbetert. Door de betere informatievoorziening richting inwoners, komt er een effectiever preventiebeleid (wie kan waar helpen/ ondersteuning vinden bij beginnende problemen). Doordat doelgroepen beter worden bereikt, wordt er meer gebruik gemaakt van wat in de gemeente wordt aangeboden en geregeld. Hiermee wordt alles wat de gemeente doet dus effectiever: dit leidt tot besparing. Adviesrapport van de IAC

20

6.3 Verhoging WOZ_OZB Wij leven momenteel in een crisis en de crisis is van ons allen. Bezuinigen zijn ook niet leuk maar ook van ons alles. Dit lijk me de basis om de welvaart te delen om zo een balans ook in onze samenleving te bieden. De gemeente moet 10 miljoen bezuinigen en dat is zeker geen makkelijke opgaven. Met deze berekening zouden we in plaats van bezuinigen ook meer kunnen geven. Het is sowieso vreemd dat als wij in dorp wonen waar de top 10 welvarendste inwoners van ons land ook wonen; wel de laagste woonlasten op gebied van belastingen hebben. Momenteel staat Zeist ook op de lijst van top 10 laagste belastingen van Nederland op gebied van WOZ. Dat is dan ook vreemd; men hoeven niet meer dan de rest in Nederland te betalen maar gewoon hetzelfde als de rest van Nederland. Daarmee kom je op een inkomen stijging van ca. 6 miljoen euro. De grootste winst zal zijn in de huizen die lang niet meer getaxeerd zijn. Waardoor de WOZ waarde te ver buiten de verhouding van markt leggen. Uiteraard is dit een sensitief politieke besluit. Maar als we meer prestatie belonen en welvaart delen, kunnen wij Zeist makkelijker door deze crisis helpen.

6.4 Het ‘Iedereen geeft’ principe Zeist is een sociale gemeente! Dat is o.a. zichtbaar door de faciliteiten die de gemeente haar inwoners biedt en de sociale initiatieven die in de gemeente ontplooid zijn. We geloven dat we het draagvlak voor dit beleid kunnen vergroten door het inzetten van het sociaal kapitaal van de gemeente: de inwoners zelf! Er zijn genoeg inwoners die willen bijdragen, maar onvoldoende weten hoe. Het vraagt geen financieel maar vooral sociaal vermogen waardoor inwoners die participeren zich betrokken en daardoor energieker voelen. Denk aan een ommetje met een eenzame buurtbewoner of zorgdragen voor een openbaar stukje groen. Om dit te ontsluiten draagt de gemeente een gezamenlijke boodschap uit d.m.v. een campagne “Geef principe”. Coördineert de gemeente de samenwerking tussen sociale partners, burgerinitiatieven, sportverenigingen en ondernemers en verstrekt de gemeente elke inwoner een “Geef en krijg” - boekje waarin vraag en aanbod wordt gebundeld.