0-21RV037 Bijlage 1 Vollenhove - Opmaat naar de gebiedsvisie
Tekst van het document
PARKPLAN VOLLENHOVE Opmaat naar de gebiedsvisie
p1
Opmaat naar de gebiedsvisie N CO
P CE
TM
21 0 2 EI
Inhoud
p3
Inhoud Voorwoord
5
Inleiding
7
1. Het DNA van Vollenhove
14
Intermezzo: Historische ontwikkeling
16
2. De urgentie is hoog
23
Intermezzo: Haal Vollenhove uit z’n isolement
30
3. Ambities
34
Dit document ‘Opmaat naar de gebiedsvisie’ is gemaakt door:
Vitale gemeenschap
36
Urhahn | stedenbouw en strategie
Diversiteit als kwaliteit
37
Open en groen
38
Eigentijds
39
In opdracht van: gemeente Zeist
4. Perspectief en bouwstenen: Parkplan Vollenhove
40
In samenwerking met partners in de wijk:
Park maken
44
Woongoed, Lisman en Lisman
Intermezzo: Het park als drager voor vernieuwing
46
Optimaal verbinden
58
Plekken maken
64
Wonen in het park
74
Tekst, afbeeldingen en vormgeving in dit document zijn samengesteld
Intermezzo: De tussenschaal
77
door Urhahn | stedenbouw & strategie, Amsterdam. Enkele referentiefoto’s
Vollenhove werkt
82
zijn gevonden op internet. Deze visie is niet voor commercieel gebruik.
Een nieuwe route die verbindt
86
Concept mei 2021
Mocht er toch bezwaar zijn tegen het gebruik van een foto, neem dan contact op met de auteurs.
5. Agenda voor het vervolg
90
Voorwoord
Voorwoord In november 2019 heb ik als wijkwethouder de aftrap mogen geven voor een fantastische uitdaging: de buurtaanpak Vollenhove Vooruit!. Ik had op dat moment niet kunnen dromen dat er anderhalf jaar later al zoveel werk is verzet en er al vele kansen en projecten zijn opgestart. Een nieuw ontmoetingscentrum, het team Voor L-kaar, een boa speciaal voor Vollenhove en een mooie (tijdelijke) huiskamer voor bewoners van de L-flat. Wat mij opvalt is de enorme energie, passie en liefde waarmee zóveel mensen samen aan deze buurtaanpak werken. We kijken nu, na anderhalf jaar, al met andere ogen naar Vollenhove. We hebben ambities voor 2035 vastgesteld, dat is onze stip op de horizon. Daar gaan we voor. Samen met en voor de inwoners en gebruikers van de buurt, brengen we Vollenhove verder vooruit. Dit document, ‘Parkplan Vollenhove, opmaat naar de gebiedsvisie’ is tot stand gekomen in samenwerking met heel veel betrokkenheid van bewoners, partners en adviseurs. Het is een opmaat naar meer samenspel en brede betrokkenheid. Wij gaan nog veel meer verbinding maken, zowel in ruimtelijke als in sociale zin van het woord. Het is een stap richting ons grote doel: Vollenhove als één van de parels van Zeist! Marcel Fluitman Wijkwethouder Zeist-Noord 06 mei 2021
p5
Inleiding
Parkplan Vollenhove
p6
Vollenhove is gebouwd in een
Opmaat naar de gebiedsvisie
p7
Inleiding
tijd van optimisme en geloof in vooruitgang. Ruim 50 jaar later
Met het ambitiedocument Vollenhove Vooruit heeft Zeist gekozen voor een duidelijke
zijn de woonwensen veranderd.
en waar bewoners zich met elkaar en de wijk verbonden voelen.
Met dezelfde energie waarmee de wijk is gerealiseerd, is het nu tijd om aan de slag te gaan met de transformatie ervan. Kansen Vollenhove Vooruit
koers voor Vollenhove de komende jaren. Een wijk met een vitale gemeenschap, waar diversiteit een kwaliteit is, open en groen en eigentijds. Een wijk waar het prettig wonen is
Vollenhove uit de schaduw
de sociale structuren, voorzieningen, onderwijs
Er staat van alles te gebeuren in Vollenhove: de
en werkgelegenheid. De overige kansen uit het
gemeente is aan de slag gegaan met diverse
ambitiedocument worden opgepakt in sociale
kansen uit het ambitiedocument, woningcorporatie
projecten. Hoe wordt Vollenhove een vitale, diverse,
Woongoed Zeist is gestart met de renovatie van
open en groene en eigentijdse wijk?
de L-flat en vastgoedeigenaren staan klaar om te investeren in de wijk. Tegelijkertijd laten portretten
Perspectief met bouwstenen
van bewoners van de L-flat in het NRC de urgentie
Dit product is de opmaat naar de uiteindelijke
van de transformatie zien. De opgave is groot en
gebiedsvisie. De ambities en kansen uit het
de inwoners van Vollenhove verdienen het om
ambitiedocument Vollenhove Vooruit worden
in een fijne wijk te wonen. De positieve energie
geconcretiseerd en er is een aansprekend
van de renovatie moet vastgehouden worden en
perspectief op Vollenhove geschetst. Dit
doorgezet naar de rest van de wijk. Nu is dan ook
tussenproduct bevat meerdere elementen. De
het moment om vooruit te kijken.
kern bestaat uit een wervend perspectief voor
1. Ruimte voor ontmoeting
Vollenhove opgebouwd uit vijf pijlers. Deze vijf
2. Vollenhovepark 2.0
Doel van deze ‘Opmaat naar de gebiedsvisie’
pijlers bevatten allerlei kansrijke bouwstenen.
3. Sociale aanpak bij groot onderhoud L- flat
De gemeente Zeist gaat een integrale gebiedsvisie
Dit geheel geeft richting aan de toekomst van
4. Nieuwe woningen toevoegen en nieuwe bewoners aantrekken
voor de lange termijn (2035) maken en doet dit
Vollenhove. De gemeente Zeist ziet dit als
5. Samen werken aan gezondheidswinst
in nauwe samenwerking met Woongoed Zeist
een kansrijk perspectief en wil hierover graag
6. Vollenhove als knooppunt ontsluiten
(eigenaar van diverse flats) en Lisman & Lisman
in gesprek met bewoners en allerlei andere
7. Pilots nieuwe mobiliteit
(eigenaar van onder andere het winkelcentrum,
betrokkenen. Daarnaast zijn een aantal illustratieve
8. Programma ‘Samen opgroeien’
kantoren, de winkelcentrumflat en parkeerdekken).
voorbeelduitwerkingen opgenomen. Deze dienen
9. Oplossingen op maat voor werk en waardevolle daginvulling
In deze gebiedsvisie ligt de nadruk op de fysieke
‘slechts’ ter inspiratie en hebben geen status.
10. Vollenhove 50 jaar
kansen uit het ambitiedocument, maar de
11. (Her-)inrichten veilige en verbeterde openbare ruimte
opgaven zijn vooral sociaal-maatschappelijk van
12. Energiegebruik op groen
aard. De gebiedsvisie kijkt naar de ruimtelijke
13. Creatieve broedplaats
interventies die hier op in kunnen spelen en naar
De gebiedsvisie bouwt voort op de kansen uit Vollenhove Vooruit
de ruimtelijke omgeving, maar altijd in relatie tot
Inleiding
Parkplan Vollenhove
p8
Inleiding
p9
Het perspecief in het kort In het perspectief Parkplan Vollenhove: 1. Wordt een echt parklandschap gemaakt - open en beleefbaar, klimaatadaptief en biodivers - waar de bestaande bebouwing goed op aangesloten wordt en waarin de auto ondergeschikt is aan de voetganger en fietser. Het parklandschap wordt geactiveerd met functies op het gebied van sport, spel, natuur en ontmoeten.
status: richtinggevende koers van gemeentebestuur om over in gesprek te gaan tijdens participatie
2. Is de verbinding met de omgeving optimaal
VITALE GEMEENSCHAP
4 AMBITIES 5 PIJLERS
PARK MAKEN
DIVERSITEIT ALS KWALITEIT
OPTIMAAL VERBINDEN
OPEN EN GROEN
PLEKKEN MAKEN
een goede oversteek naar het Sanatoriumbos en
BOUWSTENEN
worden de mogelijkheden voor een HOV-lijn met
3. Worden brandpunten voor de buurt
Regionale fietsroute
Commercieel centrum
Wonen bij het commercieel centrum
Commercieel centrum
Urban sports park
HOV met stops
Buurtcluster met zorgplint en werkplaats / ontmoetingsplek
Wonen bij het buurtcluster
Buurtcluster met werkplaats
De natuurzoom
Dreef met oversteek
Onderwijs & natuur
Wonen bij de Panweg
Klusplaats
Groene straten
Parkeren op maaiveld, parkeerdekken weg
Urban sports park
Renovatie L-flat
gemaakt, waar voorzieningen goed op elkaar worden afgestemd en elkaar aanvullen. Er wordt uitgegaan van een commercieel cluster, een
social track
buurtcluster en sportcluster en een cluster voor onderwijs. Voorzieningen op het gebied van sport, spel, natuur en ontmoeten in de buitenruimte
Laan van Vollenhove
zullen door de hele wijk te vinden zijn. 4. Vormt het parklandschap de basis voor nieuwe
Herontwikkeling Warande
Plinten & portieken L-flat & Geroflat
woningen, die worden ingezet voor het activeren van de openbare ruimte, het kansen bieden aan
Openen L-flat
doorstromers en nieuwe doelgroepen naar de wijk halen. Hierin wordt ruimte geboden aan verschillende doelgroepen, met de nadruk op een betaalbaar middensegment. Deze nieuwe woningen worden op duurzame wijze gebouwd.
Dient een nieuwe route door Vollenhove als drager en verbinder van plekken, activiteiten en mensen.
VOLLENHOVE WERKT
Vollenhove park
halte(s) bij Vollenhove onderzocht.
werkgelegenheid.
WONEN IN HET PARK
SOCIAL TRACK ALS DRAGER & VERBINDER
door het introduceren van een nieuwe route met
5. Wordt geïnvesteerd in kansen voor
EIGENTIJDSE WIJK
status: verbeelding om discussie te voeren
VOORBEELDUITWERKINGEN
3d beelden & sfeerimpressies
Inleiding
Parkplan Vollenhove
p 10
Fase 1 1
2
3
Vollenhove in beeld
groots denken
bouwstenen voor de visie
de opgave
perspectieven
bouwstenen
opmaat voor de gebiedsvisie
met het testpanel
Fase 2 4
5
delen met de buurt
definitieve visie
ontwikkelperspectief
brede participatie
document
concrete opgaven
gebiedsvisie
Opmaat naar de gebiedsvisie
Proces en rol testpanel
Leeswijzer
Het proces om te komen tot een gebiedsvisie is
Hoofdstuk 1 beschrijft het DNA van Vollenhove:
opgedeeld in twee fasen. Het document dat voor u
hoe is de wijk opgebouwd en wat zijn de
ligt is het resultaat van fase 1.
karakteristieken die Vollenhove bijzonder maken? Hoofdstuk 2 gaat in op de opgaven: een
Fase 1: Perspectief met bouwstenen, met testpanel
beschrijving van de sociaaleconomische context
Dit product is tot stand gekomen met medewerking
en de ruimtelijke opgaven die er zijn, waarom het
van een zgn. testpanel. Om al vroeg input van
belangrijk is om nu te investeren en om opgaven
de buurt en experts op te halen zijn in deze
aan elkaar te koppelen. Vervolgens worden de
fase diverse online sessies met dit testpanel
ambities van Vollenhove Vooruit in hoofdstuk 3
georganiseerd: een selecte groep bewoners en
geconcretiseerd. Hoofdstuk 4 vormt de kern en
professionals uit de wijk, zoals ondernemers,
schetst het Perspectief op Vollenhove aan de hand
vertegenwoordigers van de wijkraden en de groene
van de vijf pijlers met allerlei bouwstenen. Tevens
groepen. Met hen zijn in drie stappen opgaven,
zijn in dit hoofdstuk de voorbeelduitwerkingen
verschillende perspectieven en bouwstenen
opgenomen. In hoofdstuk 5 tenslotte is een
verkend. Kansrijke ideeën en bouwstenen zijn
doorkijk naar fase 2 gegeven.
samengevoegd in dit document. In deze fase zijn diverse afdelingen van de gemeente (vanuit het fysieke en sociale domein) aangehaakt en had Movisie een adviserende rol vanuit het sociale domein.
brede participatie met de buurt en stakeholders
p 11
Fase 2: Brede participatie, met testpanel en de buurt In fase twee zal de brede participatie worden gestart: de bouwstenen worden besproken en verrijkt met een brede groep vertegenwoordigers. In deze fase wordt eveneens de definitieve gebiedsvisie opgesteld inclusief een overzichtelijke ontwikkelstrategie.
Inleiding
Parkplan Vollenhove
p 12
Opmaat naar de gebiedsvisie
p 13
A28
Comeniuslaan
Geroflat
Pedagogenbuurt
Laan
Zamenhoflaan Jan Ligthartplein
Daltonlaan
Op Dreef
Torenflat Gunninglaan
ove
Laan van Vollenh Laan van Vollenhove
Montessorilaan
Fröbellaan
g we Pan
nKoh mplein stam
ove
llenh
Vo van
L-flat
De Dreef
Thorbeckeplantsoen
Montessoriflat
Winkelcentrumflat
Garageflat
Jordan Lyceum
de
Ou
Sanatoriumbos
g we se
m
he
n Ar Altrecht
Warande
Bilthoven
Projectgebied De gebiedsvisie richt zich op het gebied van de
Vollenhove
Soesterberg Vollenhove
Pedagogenbuurt tot en met de L-flat, zonder harde
Verzetswijk
grenzen te trekken. Waar het kan worden ook de
Componistenbuurt
mogelijkheden van de omliggende gebieden, zoals het Sanatoriumterrein en de Warande, betrokken.
Sanatoriumbos
USP
Zeist
Staatsliedenkwartier
Utrechtseweg
Hierbij zijn drie schaalniveaus van belang: de
A28
Utrecht
Utrechtse Heuvelrug
Patijnpark
wijk Vollenhove, Vollenhove in relatie tot de aangrenzende omgeving van Zeist, en de positie
Driebergen
van Vollenhove in de regio. De wijk Vollenhove: van de Pedagogenbuurt tot de L-flat
Vollenhove i.r.t. aangrenzende omgeving
Vollenhove i.r.t. de regio
Het DNA van Vollenhove
Parkplan Vollenhove
p 14
Opmaat naar de gebiedsvisie
p 15
Het DNA van Vollenhove Sociale huur
Dit hoofdstuk beschrijft hoe Vollenhove is opgebouwd en wat de parels zijn die Vollenhove
Vrije sector huur
bijzonder maken.
Koop Mix vrije sector huur en koop
Woningvoorraad
maatschappelijke voorzieningen. Aan het
In Vollenhove staan ruim 2.400 woningen, waarvan
Kohnstammplein wordt een tijdelijk schoolgebouw
zo’n 60% in de sociale huursector. Meer dan 90%
geplaatst voor de tijdelijke opvang van leerlingen
van alle woningen in de wijk zijn appartementen in
in verband met modernisering van diverse
grote flats. Een deel van de appartementen is sociale
schoolgebouwen in de omgeving van Vollenhove.
Mix vrije sector, sociaal en koop Woonvoorraad
huur, een deel is vrijehuursector en een deel koop.
tijdelijke school (toekomstig)
Appartementen in de Torenflat worden verkocht
Verkeerstructuur en OV
van huur naar koop. De Pedagogenbuurt bestaat uit
Vollenhove wordt begrensd door de A28 en De
eengezinskoopwoningen. Net buiten Vollenhove ligt
Dreef, een 50 km/u weg die onderdeel is van de
studentenhuisvestingscomplex de Warande.
hoofdwegenstructuur van Zeist. Het openbaar
Weggeefwinkel
zorgplint
vervoer gaat ook over de Dreef: hier liggen diverse Voorzieningen
bushaltes. In Vollenhove zelf is de Laan van
Vollenhove is een echte woonwijk, maar er is meer
Vollenhove de hoofdstraat voor auto-ontsluiting en
dan alleen wonen. Zo ligt er een winkelcentrum
adressen. Vanuit de Laan van Vollenhove zijn diverse
met 5.000 m2 winkels met daarboven 15.000
parkeerterreinen en -dekken bereikbaar.
m2 kantoren, een basisschool en zijn er diverse
basisschool Op Dreef
activiteitencentrum gymlokaal
BIGA
winkelcentrum & kantoren Jordan Lyceum
Commercieel Meander Omnium
Altrecht
Onderwijs Sport & recreatie Zorg / maatschappelijk Voorzieningen
Auto Fiets Bus Verkeersstructuur en OV
Intermezzo
Parkplan Vollenhove
p 16
Opmaat naar de gebiedsvisie
p 17
Intermezzo: Historische ontwikkeling
Groen en bosrijk
Geloof in vernieuwing en vooruitgang
Vollenhove is eind jaren 60 gebouwd in een bosrijke
Vollenhove is gebouwd als modernistische droom in
omgeving aan de voet van de Utrechtse Heuvelrug.
een periode van optimisme, geloof in vooruitgang
Het gebied met stuifduinen, heidevelden, vennen,
en een maakbare samenleving. Nu gaan we het
bos en vliegdennen was onderdeel van Landgoed
goed doen. Met 2.400 woningen voor zo’n 10.000
Vollenhove. In tijden van grote woningnood is de
inwoners zou de ontwikkeling Parkplan Vollenhove
wijk in slechts 10 jaar tijd ontwikkeld en gebouwd
de woningnood in Zeist in één keer slechten. Om
door bouwbedrijf Lisman en Lisman onder de
zoveel mogelijk groen te behouden werd zo hoog
noemer ‘Parkplan Vollenhove’. Bij de bouw van
mogelijk gebouwd. Er werd gebruik gemaakt van
meer voorzieningen op de planning. Bij oplevering
gerenoveerd en van eigenaar gewisseld en de
Vollenhove is dan ook zoveel mogelijk groen
tunnelbouw als nieuwe bouwmethode; op de
was de L-flat met 728 woningen een van de grootste
woningen worden, als deze vrijkomen, verkocht
gespaard; er zou een ware bosstad ontstaan.
bouwlocatie stond een eigen betonfabriek. Parkplan
appartementencomplexen van Europa. De huren
of opnieuw verhuurd. De Geroflat is in 2014
Vollenhove bestond uit moderne appartementen
waren vrij hoog, maar de wijk was een populaire plek
gerenoveerd. In 2012 is de buitenzijde van de L-flat
Isolatie: ligging los van Zeist
in flats, voorzien van gemakken als centrale
om te wonen.
opgeknapt en recentelijk is een grondige volledige
In de zestiger jaren werden niet alleen veel woningen
verwarming, stortkoker en een douchecabine. De
gebouwd, maar werd ook in een rap tempo een flink
woningen in de flats waren ruim (de meeste bijna 80
Al 40 jaar een doorgangshuis
ingrijpende operatie waarmee de woningen en het
wegennet over Nederland uitgerold. Zo werden
m2) en boden prachtig uitzicht. Hier vestigden zich
De energie en het geloof van de beginjaren
gebouw op basiskwaliteit worden gebracht en er ook
tegelijkertijd met de bouw van Vollenhove ook de
ambtenaren, agenten, verpleegkundigen en leraren
verdwenen echter al snel. In de jaren 70 werd er in
aandacht is voor het verbeteren van de leefbaarheid.
nieuwe snelweg A28 en wijkontsluitingsweg De
en konden vrijgezellen voor het eerst zelfstandig
Zeist steeds meer bijgebouwd. Het alternatief van
De Montessoriflat is in 2016 gerenoveerd (incl.
Dreef aangelegd. Dit maakte Zeist en Vollenhove
wonen in plaats van bij een hospita. Ook waren
een huis met eigen tuin kreeg de voorkeur en de
energiebesparende maateregelen).
goed bereikbaar per auto, maar sneed ook het
er eengezinswoningen in de Pedagogenbuurt,
hoogbouw in Vollenhove kreeg te maken met stevige
Landgoed Vollenhove in stukken. Ingeklemd tussen
gebouwd als het type doorzon, in trek bij docenten
doorstroming. Lege woningen werden opgevuld
de snelweg en de Dreef, ligt Vollenhove afgesneden
en onderzoekers van de universiteit van Utrecht en
door arbeidsmigranten en steeds meer mensen met
van het omringende landschap en van Zeist.
kwamen er enkele villa’s. Daarnaast kreeg de wijk een
een uitkering. Eind jaren 70 waren er al de eerste
winkelcentrum en basisscholen en stonden er nog
publieke signalen van ‘verval’. In de jaren 80 stonden
De L-flat was bij oplevering de grootste galerijflat van Europa. Het gebied rond de flat was destijds nog open en overzichtelijk. De woningen in de Pedagogenbuurt zijn van het type doorzon.
renovatie van start gegaan. Een grote investering en
De naam Parkplan stond in de jaren 70 op de verkoopbrochure van Lisman en Lisman
er in de hoogbouw appartementen leeg, ondanks lange wachttijden. Drugsverslaafden konden zo de flat binnenlopen en de wijk kreeg een slecht imago. Vollenhove werd toen voor het eerst een getto genoemd. De flats werden een doorgangshuis. Recente ontwikkelingen De afgelopen 10 jaar is er het nodige gedaan waardoor het prettiger wonen is in Vollenhove. Het gebied waar nu Vollenhove ligt was vroeger onderdeel van het uitgestrekte Landgoed Vollenhove
Met de aanleg van de snelweg en de Dreef is het landgoed in stukken gesneden: het Panbos, Vollenhove en het Sanatoriumbos. Het huidige Vollenhove Park is slechts een fractie van het oorspronkelijke landgoed.
Ook nu zijn er in de buurt veel activiteiten en ontwikkelingen gaande. De Torenflat is in 2008
Bij de aanleg van Vollenhove zijn waar mogelijk vliegdennen en stuifduinen bewaard Vollenhove is gebouwd met een destijds nieuwe techniek: tunnelbouw
Het DNA van Vollenhove
Parkplan Vollenhove
p 18
Opmaat naar de gebiedsvisie
p 19
Panbos
Vollenhove Park
34
28% Thorbeckeplantsoen
huishoudens met kinderen
jr
gem. leeftijd
> 60
18
nationaliteiten
uitkering
%
Sanatoriumbos Water Speelvoorzieningen Openbare ruimte en groen
41%
Openbare ruimte en groen De wijk heeft veel openbare ruimte, waaronder
de aanleg van de wijk zijn oude waterstructuren,
het Vollenhove Park (het gebied in de kom van
vliegdennen en een spannend reliëf aangevuld
de Torenflat, Geroflat en L-flat). Daarnaast zijn
met een modernistische waterpartij en de Laan van
er diverse groenstroken met dichte bebossing.
Vollenhove als centrale lijn door het gebied.
huishoudens met kinderen
> 60
23
gem. leeftijd
nationaliteiten
uitkering
42
> 60
9
nationaliteiten
uitkering
<
30
jr
%
Vollenhove grenst aan het Sanatoriumbos en het recentelijk opgeknapte Thorbeckeplantsoen. Bij
32%
huishoudens met kinderen
Vollenhove Park (foto: Studio Niessen)
Historische waterloop
jr
gem. leeftijd
%
Een mix van nationaliteiten, jong en oud De laatste dertig jaar is Vollenhove een echte multiculturele samenleving geworden met meer dan 60 nationaliteiten. Ook wat betreft leeftijd is de wijk divers. De wijk kent nog bewoners van het eerste uur die de ins en outs van Vollenhove kennen. Opvallend is het grote aantal jonge mensen en kinderen in de wijk als geheel en de Geroflat en L-flat in het bijzonder. Met een gemiddelde leeftijd van 34 is Vollenhove een zeer jonge wijk. Het aantal bewoners met een uitkering is relatief hoog ten opzichte van het gemiddelde in Zeist.
Bosstrook langs de geluidswal
Thorbeckeplantsoen
Het DNA van Vollenhove
Parkplan Vollenhove
p 20
Opmaat naar de gebiedsvisie
p 21
Vollenhove is als modernistische wijk ruim opgezet. Een zorgvuldig – vanaf de tekentafel – ontworpen compositie van hoog- en laagbouw, woningen en voorzieningen, met veel openbare ruimte. De schaal en maat, het spectaculaire groen en de diverse en solidaire bewoners maken Vollenhove bijzonder en interessant.
BIJZONDER AAN VOLLENHOVE
S-(X)L Bijzonder aan Vollenhove zijn de schaal en maat van de bebouwing. Een modernistische compositie met grote contrasten tussen (X)L-flats en rijtjeswoningen. Samen ontworpen als één set, met architectonische verbijzonderingen als het winkelcentrum en de bijbehorende waterpartij en fontein.
S - (X)L-flat
Spectaculair groen Ook de schaal en maat van het groen zijn bijzonder. Het spectaculaire uitzicht over de Heuvelrug, het Sanatoriumbos om de hoek en het vele groen in de wijk zelf maken Vollenhove een uitzonderlijk groene plek. De bosrijke omgeving in combinatie met de schaal van de flats is uniek in Zeist en doet bijna onNederlands aan. Spectaculair groen
Divers en solidair Met meer dan 60 nationaliteiten is Vollenhove echt een multiculturele samenleving. Wat ook opvalt is de mentaliteit van de bewoners. In Vollenhove hebben mensen iets voor elkaar over en word je geholpen met je boodschappentassen. Er zijn diverse initiatieven van betrokken ondernemers die goed lopen, zoals de welbekende Weggeefwinkel en de horecazaak Samen in Zeist, die kansen biedt aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
De Pedagogenbuurt, Montessoriflat en Winkelcentrumflat van boven (foto: Studio Niessen).
Divers en solidair. De verening van Tamils heeft een tempel in het activiteitencentrum en houdt jaarlijks een kleurrijke optocht.
Opgaven
Parkplan Vollenhove
p 22
Opmaat naar de gebiedsvisie
p 23
De urgentie is hoog In Vollenhove komen veel opgaven samen. In delen van de wijk staat de leefbaarheid onder druk en stapelen sociale opgaven zich op: de cumulatie van elkaar versterkende problemen. De verouderde ruimtelijke omgeving en geïsoleerde positie van Vollenhove dragen hier niet positief aan bij. Tegelijkertijd liggen er ook opgaven op het gebied van de energietransitie en kan Vollenhove een bijdrage leveren aan de woningbouwopgave in Zeist. Dit hoofdstuk beschrijft de uitdagingen waar Vollenhove voor staat, waarom het belangrijk is om in Vollenhove te investeren en hoe, door opgaven slim te koppelen, echt het verschil kan worden gemaakt. De kwaliteit van de ruimte doet er toe, het neemt niet alle oorzaken weg maar kan wel zorgen dat bewoners weer in beweging komen, trots zijn op de buurt, elkaar kunnen ontmoeten, zich veilig voelen en er werk vinden. Eenzijdige woningvoorraad
de stap naar een eengezinskoopwoning binnen de
De woningvoorraad in Vollenhove, met
wijk is vaak te groot. Het economische draagvlak in
overwegend appartementen in hoogbouw, is
de wijk gaat daarmee achteruit. De opgave is om
erg eenzijdig. De appartementen in de flats zijn
mensen langer in de wijk vast te houden en nieuwe
relatief groot (de meeste bijna 80m2), maar de
draagkrachtigere bewoners aan de wijk te binden:
huurprijzen zijn laag. Op een groep jongeren na,
betaalbaar bouwen voor de door- en instroming
die doorstromen vanuit hun studentenkamer
in de wijk. Dit zal de scheve woningvoorraad in de
naar een zelfstandige woning in de flat, is de wijk
wijk niet rechttrekken, maar brengt wel nieuwe
met name aantrekkelijk voor instromers met een
energie, kan leiden tot meer binding en nieuwe
zwakke sociaaleconomische positie. Mensen met
perspectieven binnen de wijk.
een midden- of hoger inkomen verlaten de wijk;
€€
€€€ 10% koop Woningvoorraad
€
30% middeldure huur / koop 60% sociaal
Opgaven
Parkplan Vollenhove
p 24
Sociale opgaven stapelen zich op; de ruimte doet
Waardevolle daginvulling en werkgelegenheid
er toe
In Vollenhove wonen gemiddeld veel mensen met
Uit de analyse Gezonde Buurtaanpak van de
een kleine beurs, zij hebben moeite om rond te
gemeente Zeist (2018) blijkt dat er bovengemiddeld
komen. Persoonlijke belemmeringen – zoals een
veel mensen in Vollenhove eenzaam zijn,
slechte gezondheid, geen Nederlands spreken of
moeite hebben met rondkomen en/of diverse
geen opvang voor de kinderen hebben – zitten het
gezondheidsklachten hebben. Ook hebben
doen van (vrijwilligers-)werk vaak in de weg. Door
bewoners in delen van de wijk een onveilig gevoel.
arbeidsongeschiktheid of werkloosheid kunnen
De leefbarometer geeft aan dat de leefbaarheid in
bewoners zich onzeker voelen. De wijk zelf kent
delen van de wijk onder druk is komen te staan. Met
werkgelegenheid, maar deze is beperkt tot het
de fysieke aanpak van de wijk, wordt bijgedragen
winkelcentrum en de bovengelegen kantoren.
aan de sociale opgaven in de wijk. De sociale agenda
Meer ruimte voor werk, wijkeconomie, opleiding en
vormt de belangrijkste legitimatie om aan de slag
zinvolle dagbesteding dragen bij aan de ontwikkeling
te gaan met de ruimtelijke kwaliteit van de wijk.
en het welzijn van de bewoners.
Opmaat naar de gebiedsvisie
De Weggeefwinkel in Vollenhove is een zeer geliefde plek onder bewoners. Dit illustreert zowel de solidairiteit in de wijk als de sociaal-economische uitdagingen. (Foto: Studio Niessen)
Maar dit kan nimmer het volledige antwoord zijn. De opgaven vragen om een integrale benadering waarin
Gezondheid en ruimte
sociale, economische en ruimtelijke interventies
In Vollenhove staat de ervaren gezondheid van
elkaar versterken. Parallel daaraan worden derhalve
bewoners onder druk. 40% Van de bewoners
allerlei sociale en economische initiatieven
voldoet niet aan de norm van voldoende gezond
ontwikkeld, denk hierbij aan het project Voor L-Kaar,
bewegen en veel bewoners hebben te kampen met
extra sportactiviteiten in de wijk, de soepkar en de
mentale of fysieke gezondheidsklachten. Diverse
realisatie van ontmoetingsplekken.
bewoners hebben een erg klein sociaal netwerk of psychische problemen. Multiproblematiek komt veel voor en deze stapeling van problemen geeft
SCHULDENPROBLEMATIEK
1/3 van de bewoners van de Vollenhove heeft enige tot grote moeite met rondkomen e
EENZAAMHEID
1/4 van de bewoners van de Vollenhove heeft zelden tot nooit contacten in de buurt e
stress. Mensen met een laag inkomen en lage opleiding hebben een kortere levensverwachting en een verminderde kwaliteit van leven. De opgave brengen, eenzaamheid te doorbreken en een zinvolle dagbesteding (meer werkgelegenheid) te bieden. In het fysieke domein is de opgave het creëren van
GEZONDHEIDSPROBLEMATIEK
aantrekkelijke, uitnodigende buitenruimten waar
> 1/4e van de bewoners van de L-flat kampt met obesitas
men elkaar ontmoet, en men in beweging komt
CRIMINALITEIT & ONDERMIJNING
bewoners van de Torenflat, Geroflat en L-flat voelen zich niet altijd veilig Sociale opgaven stapelen zich op
Veel kinderen mijden het gazon achter de L-flat uit vrees voor neerzeilend afval. (Foto: Het AD)
is bewoners letterlijk en figuurlijk in beweging te
(wandelen, fietsen, sport en spel). Ondanks het vele groen in de wijk, nodigt de wijk niet uit tot recreëren of bewegen. Zowel in de bebouwing als de openbare ruimte ontbreekt de menselijke maat. Een duidelijke entree van het park ontbreekt (zowel gezien vanaf de Pedagogenbuurt als vanaf de L-flat),
De Leefbaarometer van het Minsiterie van BZK geeft aan dat de leefbaarheid in delen van Vollenhove onvoldoende is
p 25
Opgaven
Parkplan Vollenhove
p 26
Opmaat naar de gebiedsvisie
p 27
Het winkelcentrum is naar binnen gekeerd
Woningen op de begane grond hebben geen directe toegang naar het park
Verouderde inrichting openbare ruimte
Weinig aantrekkelijke speelplekken
Het straatbeeld wordt gedomineerd door asfalt en blik
De parkeerdekken ogen sociaal onveilig
Weinig ogen op straat
Achterstallig onderhoud in de openbare ruimte
Veelvoud van ruimtelijke opgaven in de inrichting van de openbare ruimte en aansluiting van gebouwen
waardoor het park niet uitnodigt om gebruikt te
grote stukken groen sociaal onveilig aan. Ook bij de
worden. Het park voelt meer aan als een bos dan
parkeerdekken is weinig overzicht. De aansluiting
als een plek voor ontmoeting voor de buurt. Er zijn
van de bebouwing op de openbare ruimte is matig,
weinig speelplekken voor kinderen en de afstand van
er zijn weinig ogen op straat. De Laan van Vollenhove
de woning naar het park is lang. Routes lopen niet
ligt permanent in de schaduw van de flats. Het
door en asfalt en blik domineren het straatbeeld. De
leven speelt zich met name af binnen de flats en
openbare ruimte – zowel in het gedeelte rond de flats
sommigen gebruiken de openbare ruimte louter als
als rond de laagbouw - is eenzijdig ingericht en heeft
plek om afval te dumpen. Door Vollenhove meer te
weinig sociale betekenis.
verlevendigen, de openbare ruimte aantrekkelijker
?
te maken, bewoners een gevoel van eigenaarschap Veiligheid
over de openbare te geven en deze opener te
Het gebrek aan kansen voor veel bewoners en
maken met meer ‘ogen op straat’, ontstaat er meer
dragend vermogen in de wijk is een voedingsbodem
sociale controle, waarbij bewoners zich om elkaar
voor ondermijnende criminaliteit en overlast. In
bekommeren en ongewenst gedrag minder anoniem
Vollenhove is het gevoel van onveiligheid groot.
en vanzelfsprekend wordt. Zo krijgen ondermijnende
Dit komt mede door de opzet van de wijk. De
handelingen, vervuiling en overlast minder kans.
bouwblokken zijn fors en de openbare ruimte is
Daarnaast is aandacht voor de verkeersveiligheid
anoniem. Er is in Vollenhove een overschot aan
belangrijk: een groot deel van de wegen is nog niet
Groenstroken / bebossing
openbare ruimte, waarvan grote delen nauwelijks
conform de huidige verkeersinzichten ingericht. Met
Onbehaaglijke plekken
geprogrammeerd en zonder sociale betekenis zijn
een veilige inrichting is veel winst te boeken ten
Smalle onderdoorgang
voor de buurt. Omdat er weinig (over)zicht is, voelen
aanzien van verkeersveiligheid en leefbaarheid.
Toegang naar het park verscholen
Openbare ruimte en veiligheid
?
Het park en de school liggen verscholen tussen de flats en het groen
Opgaven
Parkplan Vollenhove
p 28
Onderwijs en Taal
Basisschool Op Dreef ligt in potentie prachtig
In Vollenhove worden door de diversiteit
in de wijk, midden in het park, maar helaas ook
aan bewoners allerlei talen gesproken.
verscholen tussen de flats en het groen. Dit maakt
Laaggeletterdheid komt relatief gezien vaak voor
dat de school niet aanvoelt als het hart van de wijk
in Vollenhove. Kinderen worden vaak tweetalig
waar iedereen samenkomt. Geef de school weer een
opgevoed. Bij de kinderen zien we dat taal-
centrale plek midden in het groen, overzichtelijk en
en leerachterstanden op jonge leeftijd vaker
open zodat men er prettig en veilig komt, met een
voorkomen. Dit heeft gevolgen voor de gelijke
duidelijke routing vanaf zowel de Pedagogenbuurt
kansen voor alle kinderen. Vooral de grote overgang
als de L-flat, zodat de school centraal in de wijk ligt
Opmaat naar de gebiedsvisie
De route vanuit de Laan van Vollenhove vanaf de Pedagogenbuurt naar het park valt nauwelijks op
van het primair naar voorgezet onderwijs en de stap naar het beroepsonderwijs zijn lastiger en leiden sneller tot schooluitval.
Vollenhove bestaat als woonwijk overwegend uit flats met appartementen. (Foto: Studio Niessen).
De doorgang voor voetgangers vanaf de L-flat naar het park is erg smal
De basisschool Op Dreef ligt verscholen tussen het groen
p 29
Intermezzo
Parkplan Vollenhove
p 30
Opmaat naar de gebiedsvisie
Intermezzo: Haal Vollenhove uit z’n isolement
Gescheiden werelden
directe omgeving van Vollenhove liggen diverse
Zowel binnen Vollenhove als in Zeist is sprake van
voorzieningen als een middelbare school, de BIGA,
gescheiden werelden. Binnen Vollenhove zelf werken
vluchtelingenwerk en Altrecht. Het is belangrijk
de verschillende woontypes – eengezinswoningen,
dat bewoners van Vollenhove deze voorzieningen
middeldure huur en sociale huur - als eilandjes. De
goed weten te vinden. Hiervoor zijn zowel fysieke
anonieme openbare ruimte en het vele ongebruikte
als programmatische verbindingen nodig. De
groen zorgen voor scheiding in de wijk. Op plekken
opgave is Vollenhove onlosmakelijk onderdeel te
waar de buurt samen zou kunnen komen, zoals de
maken van de Zeister samenleving én een goede
basisschool, het park en het winkelcentrum, lijkt dit
positie te geven in het regionale netwerk met snelle
maar in beperkte mate te gebeuren. Door de positie
verbindingen in alle windrichtingen. Slecht barrières
van Vollenhove aan de rand van Zeist, gelegen
en verbind: in fysieke en in mentale zin.
Vollenhove kan een groene schakel zijn tussen Zeist en de Utrechtse Heuvelrug voor mens en natuur
achter het Sanatoriumbos, en de fysieke barrières van de snelweg, de Dreef en (de hekken) om het
Een groene schakel naar het landschap
Sanatoriumterrein, wordt Vollenhove afgezonderd
Vollenhove kan voor mens en natuur een groene
van de rest van Zeist.
schakel vormen tussen het Sanatoriumbos en Panbos: een grote groene scheg van Zeist naar
Verbinden met de omgeving
de Utrechtse Heuvelrug. Van oorsprong waren
In de directe nabijheid van Vollenhove,
het huidige Vollenhove en Sanatoriumbos één
hemelsbreed minder dan 15 minuten fietsen,
geheel onder de naam Landgoed Vollenhove; in
vind je het centrum van Zeist, allerlei stedelijke
landschappelijk opzicht hebben de gebieden nog
voorzieningen, het Utrecht Science Park en
veel met elkaar gemeen. Het opnieuw met elkaar
uitgestrekte natuurgebieden als het Panbos. Binnen
verbinden is een kans voor Vollenhove en een kans
12 minuten sta je met de bus op het USP. Helaas
voor Zeist op het gebied van natuur, recreatie en
zijn nog niet alle verbindingen optimaal. Ook in de
educatie.
Ruimtelijke en programmatische verbindingen sluiten Vollenhove aan op de omgeving
Vollenhove
Centrum Geisoleerde positie aan de rand van Zeist
Gescheiden werelden binnen de wijk
Vollenhove optimaal verbinden met de regio
p 31
Opgaven
Parkplan Vollenhove
p 32
Slim combineren Waarom investeren belangrijk is?
Naast de sociale en ruimtelijke opgaven spelen
De uitdagingen in Vollenhove staan niet op zichzelf
er in Vollenhove, net als in vele andere wijken,
maar zien we landelijk terug in meerdere wijken.
opgaven op het gebied van de energietransitie
Zo blijkt uit onder andere het rapport Veerkracht
(energiezuiniger en aardgasvrij maken)
in het Corporatiebezit van Aedes (2020) dat
en klimaatbestendigheid. De landelijke
het verschil tussen goede en slechte wijken in
woningbouwopgave kan in Vollenhove juist kansen
Nederland de laatste jaren groter is geworden. Daar
creëren, net als de combinatie van wonen en zorg.
waar het in het algemeen best goed gaat met de
Door opgaven te bundelen ontstaat de kans om
leefbaarheid en veiligheid in het land, gaat het met
meerdere doelen tegelijk te behalen en echt het
een groeiend aantal wijken en buurten met een
verschil te maken.
groot corporatiebezit de verkeerde kant op. Hier
Opmaat naar de gebiedsvisie
p 33
Vollenhove
Centrum
Geisoleerde positie aan de rand van Zeist
stapelen opgaven en problemen rond opgroeien en onderwijs, werk en armoede, inclusie, veiligheid en ondermijning, wonen en (psychische) gezondheid zich op. De eerste rapporten over de effecten van corona wijzen dezelfde kant op: de verschillen in de maatschappij worden uitvergroot. Dat het leefklimaat in kwetsbare wijken onder druk staat, komt door een complex geheel van factoren zoals de economische crisis en het gewijzigde beleid in de volkshuisvesting (herziening van de woningwet) en het sociale domein (extramuralisering en decentralisaties).
RIGO Research en Advies Woon- werk- en leefomgeving www.rigo.nl
In wijken met een groot corporatiebezit wonen
EINDRAPPORT
meer kwetsbare groepen bij elkaar. Wat dit zegt
Kwetsbare bewoners en leefbaarheid
Veerkracht in het corporatiebezit
over Vollenhove is met name het volgende: het is belangrijk om nu in de wijk te investeren.
Optimaal verbinden, het vasthouden en aantrekken van draagkrachtige bewoners en een leefomgeving die uitnodigt om mee te doen zijn belangrijke opgaven voor Vollenhove. Gescheiden werelden binnen de wijk
Rapport Veerkracht in het corporatiebezit, Aedes
Ambities
Parkplan Vollenhove
p 34
Opmaat naar de gebiedsvisie Jeugd groeit kansrijk op
p 35
Iedereen doet mee
Overal veilig en schoon
Een vitale gemeenschap
Ambities De ambities voor Vollenhove en de bijzondere karakteristieken van de wijk – de schaal en maat van de flats in combinatie met laagbouw, de spectaculaire groene omgeving en de diverse en solidaire gemeenschap - vormen de basis voor een unieke, aantrekkelijke en levendige wijk die niet alleen interessant is voor de bewoners van Vollenhove, maar ook voor starters en jonge gezinnen uit Zeist en de regio. “Urban meets green” op de grens van Zeist en Utrecht.
Zorg is Sport, spel en toegankelijk en bewegen voor De vier ambities uitop hetmaat ambitiedocument van Vollenhove Vooruit zijn een vitale iedereen
Ambities 2035
gemeenschap, diversiteit als kwaliteit, open en groen en een eigentijdse wijk. In dit hoofdstuk staat een concretiseringslag van de ambities uit het ambitiedocument.
Jeugd groeit kansrijk op
Sport, spel en bewegen voor iedereen
Ontmoeten en chillen staat centraal
Buren helpen en kennen elkaar
Verzilveren Overal veilig en optimale ligging schoon Een vitale
Iedereen doet Klaar mee voor klimaatverandering Diversiteit als
gemeenschap
kwaliteit
Zorg is toegankelijk en Bloeiende op maat deeleconomie
Ruimte voor Park verbindt initiatief en de buurt en ondernemerschap omgeving
Open en groen
Een eigentijdse wijk
12 • Vollenhove vooruit
Criminaliteit krijgt geen kans
Klaar voor
Verzilveren optimale ligging
Open en groen
Criminaliteit krijgt geen kans
Gevarieerd woonaanbod
Buurt is aardgasvrij
Vernieuwende Buren helpen en vormenkennen van elkaar mobiliteit
Gevarieerd woonaanbod
Ambities
Parkplan Vollenhove
AMBITIE: EEN VITALE GEMEENSCHAP
Ontmoeten en chillen staat centraal
p 36
Buren helpen en kennen elkaar
Opmaat naar de gebiedsvisie
p 37
AMBITIE: DIVERSITEIT ALS KWALITEIT
Jeugd groeit kansrijk op
Verzilveren optimale ligging
Iedereen doet mee Een vitale gemeenschap
Diversiteit als kwaliteit
Zorg is toegankelijk en gecreëerd en wordt bewoners perspectief geboden. op maat
De rijkdom aan culturen en leeftijdsgroepen is een
Diversiteit laten zien
Onderwijs verdient een centrale positie in de wijk,
unieke kwaliteit van Vollenhove: een interessante
De levendige mix van culturen en leeftijden is iets
hebben. Daarbij zien we dat de verschillende delen
goed zichtbaar en toegankelijk - net als plekken
stedelijke mix die in combinatie met de groene
om trots op te zijn en dat mag meer tot uiting
van de wijk langs elkaar heen leven en plekken waar
voor bedrijfjes, werkgelegenheid en plekken waar
omgeving de basis kan vormen voor een levendige
komen, bijvoorbeeld in de openbare ruimte en het
de wijk samen kan komen, als de basisschool, het
bewoners hun talenten kunnen ontplooien.
In Vollenhove hebben mensen iets voor elkaar over. Er zijn echter ook veel bewoners die hulp nodig
park en het winkelcentrum, nu nog niet ten volle
Ruimte voor initiatief en ondernemerschap
woonwijk. Door de diversiteit te vergroten12en dit • Vollenhove vooruitvoorzieningenaanbod. Zorgen dat er voor iedere Buren helpen en kennen elkaar
ook te laten zien, wordt diversiteit een unique
groep in Vollenhove iets te doen is en dat bewoners
selling point van Vollenhove.
ook actief bijdragen aan de vormgeving van hun
benut worden. De gemeenschap van Vollenhove
Brandpunten in de wijk als plek voor ontmoeting
kan een zo goed mogelijke basis worden geboden
Voor bewoners is het in de eerste plaats van belang
door te investeren in (preventieve) zorg, onderwijs
dat de voorzieningen in de wijk goed bereikbaar
Diversiteit vergroten: doorstromers behouden en
ook gaan gebruiken en er zich verantwoordelijk
en werkgelegenheid en door levendige plekken in
en toegankelijk zijn. Voorzieningen kunnen echter
nieuwe doelgroepen aantrekken
voor voelen.
de wijk te maken.
woonomgeving maakt dat bewoners deze ruimte
Verzilveren meer zijn dan dat. Bijvoorbeeld de zorgplint met optimale ligging
het nieuwe wijkservicecentrum, het winkelcentrum, Zorg goed bereikbaar, onderwijs centraal en ruimte
het park, de school en de sportgelegenheden
voor ondernemerschap
kunnen plekken zijn waar bewoners samen komen
Er is de laatste jaren al veel geïnvesteerd
en elkaar inspireren. Door te bouwen aan levendige
in de zorgplint in de Torenflat. Door ook te
plekken voor ontmoeting ontstaan kansen voor
investeren in onderwijs en ruimte te bieden aan
kruisbestuiving.
Diversiteit als kwaliteit
Ruimte voor initiatief en ondernemerschap
Gevarieerd De woningvoorraad in Vollenhove is vrij eenzijdig woonaanbod
en trekt wat betreft sociaaleconomische status
Diversiteit als unique selling point
eenzijdige bewoners. Door nieuwe woningen in een
Het internationale karakter van Vollenhove geeft
ander segment aan de wijk toe te voegen, krijgen
de wijk een stedelijke sfeer die uniek is in Zeist. Een
doorstromers een kans om in de wijk te blijven en
kwaliteit die ingezet kan worden voor het trekken
trekt de wijk tegelijkertijd nieuwe doelgroepen
van nieuwe doelgroepen.
aan. Het is belangrijk voor de sociale structuren
ondernemerschap worden kansen voor de jeugd
in de wijk om doorstromers te behouden en nieuwe doelgroepen brengen nieuwe energie en draagkracht.
12 • Vollenhove vooruit
INITATIEF & ONDERNEMERSCHAP
DIVERS WOONAANBOD WOONCARRIÈRE, DOORSTROMERS BEHOUDEN
ONTMOETEN BRANDPUNTEN
DIVERSITEIT ALS USP ONDERWIJS CENTRAAL
CULTUUR & MAKEN
ONTMOETEN NIEUWE DOELGROEPEN AANTREKKEN
TROTS OP CULTUREN
Gevarieerd woonaanbod
Ambities
Parkplan Vollenhove
AMBITIE: OPEN GROEN
Overal veilig en schoon
p 38
Sport, spel en bewegen voor iedereen
Klaar voor klimaatverandering
Opmaat naar de gebiedsvisie
Park verbindt de buurt en omgeving
p 39
AMBITIE: EIGENTIJDSE WIJK
Bloeiende deeleconomie
Open en groen
Buurt is aardgasvrij Een eigentijdse wijk
Vernieuwende vormen van energiebronnen. Wijken moeten energiezuiniger mobiliteit
De potentie van Vollenhove als groene woonwijk
Criminaliteit Een woonomgeving die uitnodigt omkrijgt meegeen te doen kans
In de jaren 70 was Vollenhove nieuw en modern:
is ongekend. Vanuit de flats heb je een prachtig
De groene woonomgeving van Vollenhove kan
gebouwd volgens een nieuwe visie op wonen, met
uitzicht over de Utrechtse Heuvelrug, het
ook ingezet worden om bewoners uit te nodigen
nieuwe bouwmethodes en technische snufjes in de
te worden welke kansen de wijk biedt om
Sanatoriumterrein ligt aan je voeten en het Panbos
actief mee te doen in de maatschappij. Een groene
woningen. Nu, ruim 50 jaar later, is de wijk aan een
duurzame energie op te wekken. De uitdaging is
ligt om de hoek. Wanneer de groene kwaliteiten van
openbare ruimte werkt alleen bij goed beheer.
opknapbeurt toe. De ambitie is een eigentijdse wijk:
om te verduurzamen op een manier waarbij de
Vollenhove ten volle benut worden, kan er echt een
Klaar voor Belangrijk is ook dat de bewoners zelf zich eigenaar klimaatverandering
een energieneutraal en duurzaam Vollenhove, waarin
woonomgeving aan kwaliteit zal winnen en alle
bijzonder woonmilieu ontstaan.
voelen van het groen, dat ze het groen gaan
(h)ov, wandelen en fietsen worden gezien als kans.
bewoners (onafhankelijk van hun inkomen) mee
gebruiken en er goed voor zorgen. Dit biedt weer Een veilige woonomgeving
worden en ‘van het aardgas af’. Ook dient gekeken
kunnen doen. De projectgroep Vollenhove Aardgasvrij
kansen voor werkgelegenheid en dagbesteding.
De woonomgeving in Vollenhove moet in de
Bloeiende Buurt is eerste plaats een veilige basis zijn: een open endeeleconomieEen uitnodigend gebaar naar de omgeving aardgasvrij
Een verkeersveilig Vollenhove, met (h)ov, wandelen
onderzoekt de mogelijkheden voor Vollenhove. De
en fietsen als kans
resultaten hiervan zullen aan de gebiedsvisie worden
De bewoners van Vollenhove maken al veel gebruik
gekoppeld om meekoppelkansen te verzilveren.
overzichtelijke omgeving waar eenieder zich in
Vollenhove als open en groene wijk is tevens een
van het openbaar vervoer (met ruim 70% het hoogste
Naast het verduurzamen van de bestaande
de buitenruimte veilig voelt. Hiervoor zijn meer
uitnodiging naar de omgeving: in Vollenhove is het
percentage ov-gebruik in de provincie). Desondanks
woningvoorraad, is de ambitie om nieuwe woningen
verblijfskwaliteit, ogen op straat en de menselijke
fijn wonen en is iedereen welkom.
staat er toch veel blik op straat. De huidige wegen zijn
duurzaam te bouwen. Dit kan bijvoorbeeld door
breed en van asfalt en nodigen uit tot hard rijden. De
circulair en natuurinclusief te bouwen en gebruik te
ambitie is om breed in te zetten op een verkeersveilig
maken van slimme bouwsystemen.
maat cruciaal.
Een eigentijdse wijk
Vernieuwende vormen van mobiliteit
Een gezonde en beweegvriendelijke woonomgeving
Vollenhove met gezonde mobiliteit: (h)ov, wandelen
De groene kwaliteiten van Vollenhove kunnen
en fietsen. Dit levert een positieve bijdrage aan de
Klimaatadaptief en biodivers
ingezet worden als basis voor een gezond
gezondheid van bewoners en tegelijkertijd biedt
Het vele groen in Vollenhove maakt dat de wijk al
het kansen voor een groenere woonomgeving. Ook
relatief klimaatbestendig is. Het is dan ook in de
deelauto’s zijn een kans.
eerste plaats zaak om zoveel mogelijk groen te
woonmilieu waarin bewoners zich uitgenodigd
Ambities 2035 • 13
voelen om te bewegen en te recreëren in het groen, gezond te eten en elkaar te ontmoeten in de
behouden. Echter, ook in Vollenhove is nog ruimte
openbare ruimte.
WONEN IN HET GROEN
Energieneutraal en duurzaam
voor verbetering; zo kunnen we de biodiversiteit
Om de klimaatdoelen te halen, is het noodzakelijk
verhogen en in de stenigere delen van Vollenhove
dat er gebruik wordt gemaakt van andere
hittestress tegengaan door groen toe te voegen.
MOBILITEITSTRANSITIE
SLIMME BOUWSYSTEMEN
BEWEGEN & RECRËEREN GEZONDE LEEFSTIJL UITNODIGEND
DEELECONOMIE
VAN HET GAS AF
Perspectief met bouwstenen
Parkplan Vollenhove
De elementen van een historisch romantisch park inzetten om hedendaagse uitdagingen te tackelen: in Vollenhove woon, werk, leer, ontmoet, beweeg en recreëer je in een park!
p 40
Opmaat naar de gebiedsvisie
p 41
Perspectief met bouwstenen: Parkplan Vollenhove Vollenhove is eind jaren 60 ontworpen onder de noemer Parkplan. Het voorstel is om de wijk onder dezelfde naam nieuw leven in te blazen en om de elementen van een historisch romantisch park in te zetten om hedendaagse uitdagingen te tackelen: het park als basis voor een vitale, diverse, open en groene en eigentijdse wijk die optimaal verbonden is met de omgeving. Het park als plek om te ontmoeten, waar de bewoners van Vollenhove – jong en oud - een gezicht krijgen. Het park als middel om Vollenhove positief op de kaart te zetten. In Vollenhove woon, werk, leer, ontmoet, beweeg en recreëer je in een park! Een belangrijk uitgangspunt hierbij is dat heel Vollenhove als park wordt beschouwd: van de L-flat tot en met de Pedagogenbuurt. Het perspectief Parkplan Vollenhove bestaat uit de volgende vijf pijlers: - Park maken - Optimaal verbinden - Plekken maken - Wonen in het park - Vollenhove werkt Daarnaast is een doorgaande route toegevoegd – de social track – die alle bewoners, plekken en activiteiten verbindt; van het winkelcentrum in Vollenhove tot sportpark Dijnselburg. Bij deze pijlers horen bouwstenen: deelprojecten die nodig zijn om het perspectief te realiseren. In deze bouwstenen zijn nog veel keuzes te maken en is ook nog onderzoek nodig, zowel financieel als met de buurt en de stakeholders. bouwsteen
Perspectief met bouwstenen
Parkplan Vollenhove
p 42
Sfeerimpressie: Een nieuwe route door Vollenhove verbindt mensen, plekken en activiteiten. Via deze nieuwe route beleef je Vollenhove vanuit een ander perspectief. Het park als plek voor alle bewoners en culturen in Vollenhove.
Opmaat naar de gebiedsvisie
p 43
Perspectief met bouwstenen
Parkplan Vollenhove
p 44
Opmaat naar de gebiedsvisie
p 45
PARK MAKEN natuurzoom
Parkplan Vollenhove begint met het maken van een
te vergroten kan een interessant palet ontstaan
parklandschap: een open en beleefbaar landschap,
van open grasvelden, heidevelden, bomenweides
met verblijfskwaliteit in de straten, waarin de
en stukken bos. Een manier om het landschap
openbare ruimte levendig is en waarin bebouwing
open en beleefbaar te maken en tegelijkertijd de
goed aangesloten is op het park.
biodiversiteit te vergroten. Er ligt een spannend
urban sports park
Vollenhove park
Verschillende bouwstenen activeren de openbare ruimte activeren met sport, spel en ontmoeting.
reliëf in Vollenhove dat weer beleefbaar kan Het landschap openen
worden. Bestaande paden kunnen worden opgefrist
Openbare ruimte activeren met sport, spel, natuur
buurtpaviljoen -tevens in te zetten voor feestjes
Vollenhove is al zeer groen, maar een groot deel
en aangevuld met parkpaden, waarbij nieuwe
en ontmoetingsplekken
en partijen-, een buurttuin, een pluktuin, een
van het groen heeft nauwelijks recreatieve waarde
zichtlijnen de entrees van het Vollenhove park beter
In een goed park is altijd iets te doen voor jong
voedselbos of een blote voetenpad, speelplekken
en draagt op sommige plekken zelfs bij aan een
zichtbaar maken, de wijk openen naar de omgeving
en oud. Momenteel wordt de openbare ruimte in
voor de kleintjes, een aantrekkelijk (vrije
onveilig gevoel. Door op strategische plekken
en de verschillende delen van de wijk aan elkaar
Vollenhove maar mondjesmaat gebruikt en zijn
losloop) uitlaatgebieden voor de honden? Welke
struiken weg te halen en de open delen in het park
verbinden.
er weinig ogen op straat. Door voorzieningen
voorzieningen zijn interessant in Vollenhove? Dit
toe te voegen op het gebied van sport en spel,
is bij uitstek een vraag aan de buurt. Het mooiste
natuur, en ontmoeten kan de openbare ruimte
zou zijn dat de bewoners samen nadenken over het
worden geactiveerd. Denk aan een hardlooprondje,
park, zodat de verschillende leeftijden en culturen
basketbal- en tennisveldjes, een spectaculaire
vertegenwoordigd worden en men het park ook
skatebaan als trekpleister, zitplekken bij een
echt gaat gebruiken.
Afwisselend landschap maken (bos, bomenweide, heidevelden, gras), zichtlijnen maken & relief beleefbaar
In het park is plek voor verschillende functies voor jong en oud
In Gellerup City Park is verblijfskwaliteit, landschappelijke kwaliteit en menselijke maat toegevoegd aan een modernistische wijk
ontmoeten sport en spel
landschappelijke kwaliteit klimaatadaptief en biodivers
natuur jong en oud
Intermezzo
Parkplan Vollenhove
p 46
Opmaat naar de gebiedsvisie
p 47
Intermezzo: het park als drager voor vernieuwing
In de Remiseparken in Copenhagen is een nieuw pad ingezet om de verschillende delen van het park met elkaar te verenigen en bestaande en nieuwe voorzieningen aan elkaar te koppelen. De vernieuwing van Remiseparken is onderdeel van een bredere strategie om het gebied Urban Planen - met veel sociale woningbouw - nieuw leven in te blazen.
Het hernieuwde Gellerup City Park in Aarhus laat zien hoe een naturebased transformatie van een jaren 60 wijk met veel sociale woningbouw de basis kan zijn voor een prettige en sociale woonbuurt. In Gellerup word de vernieuwing van het park gecombineerd met ingrepen op bestaande bebouwing, het toevoegen van nieuwe woningen en voorzieningen en het betrekken van bewoners in dit proces.
Perspectief met bouwstenen
Parkplan Vollenhove
p 48
Opmaat naar de gebiedsvisie
Laan van Vollenhove groene straten BOUWSTEEN: VOLLENHOVE PARK •
Nieuwe definitie Vollenhove park, met social track en parkpaden
De Laan van Vollenhove als groene as voor verbinding
•
Landschap openen
•
Duidelijke entree(-s) en zichtlijnen maken
•
Flats beter aansluiten op het park
•
Eventueel toe te voegen bebouwing ook met
Een verkeersveilige inrichting en meer
(openbare) plint aan het park
verblijfskwaliteit in de straten
•
De Laan van Vollenhove is bij de entrees van de
Basisschool onderdeel van het park: prettige, veilige, groene omgeving
wijk erg breed aangezet met gescheiden rijstroken,
•
Ruimte voor sport, spel en ontmoeting
fietsstroken en restgroen. Bij een herinrichting
•
Ruimte voor collectiviteit: samen bouwen aan het
van de openbare ruimte liggen kansen om de
park
laan meer verblijfskwaliteit te geven. Zowel de materialisering als de indeling van de ruimte zijn
BOUWSTEEN: URBAN SPORTS PARK
van belang, met aandacht voor een vermindering
•
Social track en parkpaden
van het wegoppervlak, een verlaging van de
•
Ruimte voor sport, spel en ontmoeting
maximum snelheid (van 50 naar 30 of minder) en
•
Binnen- en buitensport combineren
een verkeersveilige inrichting. BOUWSTEEN: NATUURZOOM •
Meer betekenis voor het groen in de zone langs de snelweg
•
Ruimte voor sport, spel en ontmoeting
BOUWSTEEN: LAAN VAN VOLLENHOVE •
Laan van Vollenhove (inclusief Gunninglaan) herinrichten met meer verblijfskwaliteit
• Groene straten als plek voor ontmoeting
Aandacht voor de overgang van openbaar naar privé
BOUWSTEEN: GROENE STRATEN •
Jan Ligthartplein herinrichten als groene parkeerplaats
•
Straten Pedagogenbuurt opfrissen
•
Meer betekenis voor het groen in de straten als plek voor ontmoeting
p 49
Perspectief met bouwstenen Aantrekkelijke hondenuitlaatplekken
Parkplan Vollenhove
p 50
Opmaat naar de gebiedsvisie
p 51
Nieuwe route met voorzieningen voor sport, spel en ontmoeting
Het landschap openen
Parkpaden om zone langs de flat te activeren
Voorbeelduitwerking
Educatieve tuinen Landschap openen Opfrissen straten Pedagogenbuurt Voedselbos
Herinrichten Jan Ligthartplein als groene parkeerplaats
Voorbeelduitwerking
Groene entree van de wijk, relatie ‘over de rotonde heen’
Bosstrook als onderdeel van het park
Voorbeelduitwerking
Zichtlijnen naar het park
Herinrichten Laan van Vollenhove met meer betekenis voor het groen
Openbare ruimte ten zuiden van de flats activeren
Buurttuinen voor ontmoeting
Perspectief met bouwstenen
Parkplan Vollenhove
p 52
Opmaat naar de gebiedsvisie
p 53
plinten & portieken Geroflat & L-flat
openen L-flat
Bouwstenen om de bebouwing aan te sluiten op het park
Bebouwing aansluiten op het park
-
Voor een veilige en beweegvriendelijke omgeving
woningen in de plint tot het park.
waarin bewoners uitgenodigd worden om te
-
wandelen, fietsen en buiten te spelen, zijn de
kinderen zijn snel bij het park en ouders kunnen
zogenaamde plinten van de bebouwing (begane
toezicht houden.
grond) cruciaal. Door de plinten te activeren oogt
-
de straat levendig. Ook een snelle route van het
bewoners gebruiken een stukje van de openbare
park naar de woning maakt veel verschil, net als een
ruimte voor een gezamenlijke tuin of terras.
prettige plek om je fiets veilig te stallen en goed
-
zichtbare entrees van het park. Er zijn verschillende
snelle toegang naar het park.
manieren om de plinten van de flats in Vollenhove
-
en de openbare ruimte beter op elkaar aan te laten
doorsteek tussen park en Laan van Vollenhove
sluiten:
vergroten de zichtbaarheid en toegankelijkheid van
Een directe toegang van het terras van de
Encroachmentzone (‘het stoepje’) benutten:
Portieken dubbelzijdig oriënteren voor een
snelle toegang tot park
(Ruime) onderdoorgangen als openbare
het park. -
routes en zichtlijnen
Nieuw type gezinswoningen in de plint:
Voorbeelden van een goede aansluiting van de plint van een flat op de openbare ruimte
Het maken van een opening biedt kansen voor nieuwe routes en zichtlijnen
BOUWSTEEN: PLINTEN EN PORTIEKEN GEROFLAT
BOUWSTEEN: OPENEN VAN L-FLAT
EN L-FLAT
•
Ruime en aantrekkelijke fietsenstallingen
• •
Dubbele oriëntatie portieken voor een directe
winnen door een opening in de L-flat te maken.
toegang tot het park.
Hierdoor worden de twee delen van Vollenhove
Plint aansluiten op park, bijvoorbeeld door
park aan elkaar verbonden, ontstaat er meer
woningen op de begane grond een directe
openheid en wordt de basisschool Op Dreef
toegang tot het park te geven, of bewoners een
beter ingebed.
stukje park als tuin te geven. •
voldoende mogelijkheden voor vuil ophaal, openbare ruimte open en overzichtelijk
Bij de renovatie van De Flat in Kleiburg, Amsterdam, is veel aandacht besteed aan de aansluiting op de openbare ruimte
•
Hierbij is aandacht voor de wijze waarop met afval wordt omgegaan van belang (bieden
aansluiting bebouwing op openbare ruimte
De omgeving van de L-flat kan veel kwaliteit
vergroten bewustzijn).
Dit is een ingrijpende bouwsteen waarvan de haalbaarheid moet worden onderzocht.
•
Doorbraak als lange termijn optie.
Perspectief met bouwstenen
Parkplan Vollenhove
p 54
Activeren van de openbare ruimte rond de flats middels tuinen voor bewoners
Opmaat naar de gebiedsvisie
p 55
Doorbraak op strategische plek
Directe relatie van woning naar park
Voorbeelduitwerking
Routes activeren de openbare ruimte rond de flats
Een entree aan de parkzijde verkort de afstand tussen woning en park
Voorbeelduitwerking
Een parklandschap met goed aangesloten bebouwing voegt menselijke maat toe, nodigt uit om te bewegen en elkaar te ontmoeten. De het park samen vorm te geven wordt het een plek voor de buurt.
Perspectief met bouwstenen
Parkplan Vollenhove
Sfeerimpressie: De L-flat is altijd al een bijzonder icoon geweest. Een strategisch gepositioneerde doorbraak kan lucht creëren en Vollenhove openen naar de omgeving. Op deze hoek komen de basisschool, de bushalte en het park samen. De L-flat als hernieuwde eye-catcher.
p 56
Opmaat naar de gebiedsvisie
p 57
Perspectief met bouwstenen
Parkplan Vollenhove
p 58
Opmaat naar de gebiedsvisie
p 59
OPTIMAAL VERBINDEN
sport & natuur
natuur social track
In Parkplan Vollenhove slaan we de brug naar
en er mooie verbindingen komen voor wandelaar
de omgeving. Vollenhove is nu nog ingeklemd
en fietser, aangesloten op bestaande wandel- en
tussen de snelweg, de Dreef en het Sanatoriumbos.
fietsnetwerken. Deze unieke kwaliteit levert veel
De snelweg is een hard gegeven, maar de Dreef
potentie op voor de bewoners van Vollenhove en
en het Sanatoriumbos hoeven geen barrière te
Zeist als geheel. Vollenhove wordt onderdeel van
zijn. Vollenhove, Zeist en de regio worden beter
Zeist, allerlei voorzieningen zijn beter bereikbaar
verbonden voor voetgangers, fietsers, via ov en
en de hele omgeving profiteert van een prachtig
met de auto. Vollenhove krijgt een volwaardige
park. De Nature track staat symbool voor deze open
positie in de netwerken en gaat mentaal en fysiek
verbinding. Uiteraard zal dit alles samen moeten
onderdeel uitmaken van Zeist.
gaan met respect voor de landschappelijke en
oversteek
nature track winkels
centrum Zeist Optimaal verbonden met de omgeving middels de social track, nature track en een goede oversteek over de Dreef
cultuurhistorische kwaliteiten en versterking van Verbinden met de regio: de Dreef
de biodiversiteit. Vollenhove en het Sanatoriumbos,
De Dreef vormt de verbinding tussen Vollenhove
kunnen elkaar in deze mooi aanvullen, bijvoorbeeld
en de regio. Dat is nu al zo, en wordt in de
door in Vollenhove het accent te leggen op sporten
toekomst alleen maar beter. Momenteel wordt er
en ontmoeten en in het Sanatoriumbos het accent
al gewerkt aan een doorfietsroute van Zeist naar
op wandelen en ontspannen. Deze voorstellen
USP. Vollenhove is op deze route aangetakt via de
maken geen onderdeel uit van dit perspectief, maar
Dreef. Maar er liggen nog meer kansen: in Utrecht
schetsen een verleidelijk toekomstbeeld.
Dreef
doorfietsroute hov lijn + haltes
Nabij wordt een nieuwe HOV-lijn van Utrecht naar Amersfoort gepresenteerd. Vollenhove heeft het
Investeren in een goede oversteek
hoogste percentage ov-gebruik in de provincie en
In Parkplan Vollenhove is de Dreef een vrijliggend
maakt deze hov-lijn haalbaar: als de lijn er komt,
element voor auto, fiets en ov dat het park
komt deze hoogstwaarschijnlijk langs Vollenhove.
doorsnijdt: een prachtige parkway. Nu is de Dreef
Het tracé en de vervoerswijze staan nog open; te
scheidend, terwijl hij ook verbindend kan zijn.
denken valt aan een vrije busbaan of tram. Een
Een open, veilig beeld en goede oversteken naar
grote kans voor Vollenhove, indien de haltes bij
het hov en het Sanatoriumbos (op termijn) zijn
Vollenhove komen en indien deze lijn en haar haltes
voorwaarden. Een goede oversteek kan als icoon de
zorgvuldig wordt ingepast.
brug slaan tussen Vollenhove en de omgeving.
Verbinden met de omgeving: Nature track Vollenhove ligt geïsoleerd, mede vanwege het omheinde Sanatoriumbos. Het Parkplan is eigenlijk pas volledig als Vollenhove en Sanatoriumbos - samen het Thorbeckeplantsoen en BIGA terrein één geheel gaan vormen, de hekken open kunnen Hov als kans
De Dreef kan een echte parkway worden, naar het voorbeeld de parkways in Central Park New York
Perspectief met bouwstenen
Parkplan Vollenhove
p 60
Opmaat naar de gebiedsvisie
p 61
De Dreef is nu al een mooie groen ingebed. Bij de nieuwe hov lijn horen nieuwe haltes.
BOUWSTEEN: DREEF •
Brug naar het Sanatoriumbos als vrije oversteek en icoon voor verbinding.
•
Het vergroten van de oversteekbaarheid, het beperken van de (geluids)overlast en het
Een HOV-halte bij de L-flat en school
versterken van verbindingen tussen noord en
Voorbeelduitwerking
zuid (bijvoorbeeld door de snelheid over de Dreef omlaag te brengen naar 30 km/u) is een onderzoeksvraag voor het vervolg. BOUWSTEEN: DOORFIETSROUTE •
Een burg tussen Vollenhove en het Sanatorium als icoon voor verbinding