Bijlage Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH Discussie notitie CONCEPT

Daniël Hofstra, Oberon Nauta, Nynke Piepers, Aline Petersen

Contactgegevens Maand, jaar.

Daniël Hofstra dhofstra@dsp-groep.nl 06-16799438

Oberon Nauta onauta@dsp-groep.nl 020-6257537

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

2

Inhoud

1

Inleiding

4

2

Evaluatie IVH 2019-2022

5

2.1

Prioriteiten en strategische thema’s IVH 2019-2022

5

2.2

Resultaten prioriteiten IVH 2019-2022

6

2.3

Resultaten van strategische thema’s 2019-2022

19

2.4

Conclusie

24

3

Longlist prioriteiten

26

4

Van longlist naar shortlist

32

4.1

Keuzes maken

32

4.2

Gemeentelijke prioriteiten én wijkgerichte accenten

32

4.3

Functionele criteria prioritering

33

Bijlage 1 - Veiligheidsanalyse (kernbeleid VNG)

34

Bijlage 2 - Geïnterviewde personen

40

Bijlagen

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

3

1

Inleiding De gemeente Zandvoort stelt eens in de vier jaar een Integraal Veiligheids- en Handhavingsbeleid (IVH) op. In dit plan ligt het veiligheidsbeleid, inclusief prioriteiten en doelstellingen, vast. Omdat het huidige plan eindigt in 2022, treft de gemeente voorbereidingen voor de periode 2023-2026. Op verzoek van de gemeente Zandvoort is door DSP-groep een veiligheidsanalyse uitgevoerd. Ook is samen met de kernpartners van het veiligheidsbeleid teruggekeken op het huidige IVH en vooruitgekeken naar verwachte trends en ontwikkelingen in het veiligheidsdomein. Dit heeft geresulteerd in lessen uit het verleden en een longlist van prioriteiten voor de toekomst. Onderhavig document is het tussenrapport dat ook dient als basis voor de prioritering van de longlist met veiligheidsthema’s. Deze prioritering krijgt invulling binnen de ambtelijke werkgroep van 6 december 2022 en de Raadsmarkt van 10 of 11 januari 2023. De uitkomsten van beide bijeenkomsten worden door DSP-groep verwerkt in een eindrapport met een advies voor een mogelijke prioritering voor het nieuwe IVH.

Zandvoort een bijzondere plaats in een bijzondere periode Bij lezing van de evaluatie van het huidige IVH en de veiligheidsanalyse die ten grondslag ligt aan de longlist is het goed om met twee zaken rekening te houden. In de eerste plaats moet gewezen worden op de bijzondere positie van Zandvoort. Het betreft een relatief kleine gemeente met minder dan 20.000 inwoners. Het aantal mensen dat zich op het grondgebied van de gemeente bevindt kan op een mooie dag of tijdens een evenement zoals het Dutch GP echter oplopen tot meer dan 100.000. Dergelijke bezoekersaantallen en het type bezoekers (zeker voor wat betreft de strandrecreatie) brengen handhavingsvraagstukken met zich mee die meer passen bij een middelgrote gemeente. Deze context is nadrukkelijk meegewogen bij het bepalen van de nieuwe beleidsprioriteiten.

Bij de weging is ook gekeken naar de ontwikkeling in de veiligheidscijfers. De afgelopen beleidsperiode 2018-2022 werd gekenmerkt door de coronapandemie. Deze heeft ontegenzeggelijk zijn weerslag gehad op het veiligheidsdomein. Vanwege de maatregelen werd bijvoorbeeld veel meer thuisgewerkt. Dit leidde niet alleen tot stress maar ook tot meer ervaren overlast en spanningen tussen bevolkingsgroepen. Deze ontwikkelingen zijn vaak terug te zien in de leefbaarheid- en veiligheidscijfers zoals die door de gemeente en politie geregistreerd werden. Bij de veiligheidsanalyse wordt rekening gehouden met het mogelijk vertekende beeld dat de coronaperiode heeft opgeleverd.

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

4

2

Evaluatie IVH 2019-2022 Om in het nieuwe IVH goede prioriteiten te kunnen stellen is het belangrijk om eerst terug te kijken. Wat waren onze prioriteiten en strategische thema’s, wat hebben we bereikt en wat kunnen we daarvan leren? In dit hoofdstuk bespreken we daarom het Integraal Veiligheids- en Handhavingsbeleid van Zandvoort en gaan per prioriteit na wat de inzet is geweest en wat daarvan de resultaten waren. Ook de strategische thema’s komen in dit hoofdstuk aan bod. Omdat bij deze thema’s in beginsel niet sprake was van een beleidsintensivering of beleidswijziging wordt daar vooral gekeken naar de cijfermatige ontwikkelingen.

2.1

Prioriteiten en strategische thema’s IVH 2019-2022 De prioriteiten in het IVH van 2019-2022 zijn tot stand gekomen op basis van een veiligheidsanalyse over de jaren 2013-2017. Uit die veiligheidsanalyse bleek dat Zandvoort op meerdere onderwerpen binnen het veiligheidsdomein goed presteerde. Meer inwoners vonden dat zij in een gezellige buurt woonden en het rapportcijfer over de veiligheid in de eigen woonbuurt was gestegen. Verder waren bewoners tevreden over de fysieke kwaliteit in de eigen woonbuurt, werd de objectieve veiligheid beter beoordeeld en sloten meer inwoners zich aan bij burgernet en een buurtpreventie WhatsAppgroep. Op een aantal vlakken bleken in 2017 echter ook uitdagingen te bestaan. Hierbij ging het onder meer om de overlast van kwetsbare mensen in de samenleving, jeugdoverlast en ondermijnende criminaliteit. Deze thema’s vroegen meer aandacht en werden daarom in het IVH van 2019-2022 als prioriteit opgenomen.

De volgende vijf thema’s zijn in het Integrale Veiligheidsplan van 2019-2022 geprioriteerd: Zorg en Veiligheid Leefbaarheid in de buurten Jeugd en Veiligheid Woon- en adresfraude Ondermijning door georganiseerde criminaliteit

Naast prioriteiten kende het IVH Zandvoort 2019-2022 ook een aantal strategische thema’s, die (blijvende) aandacht vragen. Het betreft de volgende strategische thema’s: Woninginbraken (High Impact Crimes) en cybercrime Veilig uitgaan Veilige evenementen Veilige publieke taak Radicalisering en polarisatie Brandveiligheid en crisisbeheersing Zandvoortse reddingsbrigade Regionale veiligheidsprioriteiten

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

5

In het IVH zijn per prioriteit en strategisch thema de doelstellingen uitgewerkt. Deze doelstellingen zijn echter niet SMART geformuleerd. De reden hiervoor wordt als volgt beschreven: “In het Integraal Veiligheids- en Handhavingsplan 2019-2022 is opgenomen dat in het Actieprogramma concrete SMART-doelen worden opgenomen. Bij de uitwerking blijkt dat in de meeste gevallen een cijfermatige doelstelling niet goed te bepalen is. Het streven blijft natuurlijk afname van overlast maar als we tegelijkertijd willen dat inwoners ervaren overlast vaker melden is het discutabel of we dan streven naar een lager of juist naar een hoger aantal meldingen. Daarom zijn de acties concreet gemaakt en kunnen we aan de hand van indicatoren na afloop van het jaar een analyse geven van het resultaat. Uiteraard blijven het terugdringen van overlast, het laten dalen van de criminaliteitscijfers en een toename van veiligheidsbeleving ons streven.” – Actieprogramma IVH Zandvoort 2022

De jaarlijkse actieprogramma’s kennen weliswaar beleidsindicatoren, maar door het ontbreken van streefwaarden kan niet getoetst worden of een gewenst effect binnen de (algemene) doelstelling wordt bereikt waardoor geen uitspraak gedaan kan worden over de effectiviteit van het IVH.

2.2

Resultaten prioriteiten IVH 2019-2022 Waar bestond het IVH-beleid uit, wat heeft het opgeleverd en welke ontwikkelingen deden zich voor? Om deze vragen te beantwoorden, zijn verschillende onderzoeksactiviteiten verricht. Ten eerste heeft een analyse plaatsgevonden van beschikbare beleidstukken en andere relevante documentatie. Aanvullend zijn 15 gesprekken gevoerd met de kernpartners van het IVH-beleid (zie bijlage 2 voor een overzicht van de geïnterviewde personen). In het vervolg van deze paragraaf geven we per beleidsprioriteit de resultaten en ontwikkelingen weer.

2.2.1

Zorg en veiligheid In het IVH 2019-2022 van Zandvoort werd gesteld dat er sprake is van een groep inwoners die te maken heeft met een opeenstapeling van problemen, zoals psychische klachten, (licht) verstandelijke beperkingen, werkloosheid, verslavingen, schulden en/of een stagnerende maatschappelijke integratie. Volgens de analyse die hieraan ten grondslag lag zijn deze inwoners bovengemiddeld vaak slachtoffer van misbruik en criminaliteit, of veroorzaken zij zelf overlast en veiligheidsproblemen. Aangegeven werd dat deze mensen extra aandacht en inzet nodig hebben vanuit het zorg- en veiligheidsdomein. De problematiek is verspreid over heel Zandvoort en speelt niet in een bepaalde buurt meer dan in andere buurten. 1 Deze uitdagingen en ontwikkelingen hebben ertoe geleid dat deze problematiek als prioriteit aangemerkt werd voor de beleidsperiode van 2019-2022.

1 Integraal Veiligheids- en Handhavingsplan Zandvoort 2019-2022, p.9.

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

6

Doelstelling Zoveel mogelijk maatwerk bieden op het snijvlak van zorg en veiligheid, zodat zowel overlast door als slachtofferschap van kwetsbare personen verminderd kan worden.

Aanpak In het IVH 2019-2022 werd gesteld dat de gemeente Zandvoort samen met haar maatschappelijke partners verschillende thema’s op het snijvlak van veiligheid en zorg moest coördineren. Deze thema’s zijn bijvoorbeeld aanpak van mensen met verward gedrag, (multidisciplinaire) aanpak huiselijk geweld, kindermishandeling en seksueel geweld, de nazorg van ex-gedetineerden, aanpak van mensenhandel en de aanpak van woonoverlast. Daarnaast moest er worden ingezet op een meer integrale aanpak tussen zorg- en veiligheidspartners. Zo’n gezamenlijke aanpak had volgens het IVH kans van slagen wanneer werd voldaan aan de volgende randvoorwaarden: integrale samenwerking tussen zorg en veiligheid; goede samenwerkingsconvenanten; meer persoonsgericht, minder domeingericht; vroegsignalering om eerder zorg te kunnen bieden aan hulpbehoevende inwoners; vergroten van bewustzijn en de signaalfunctie onder inwoners.

Uit het jaarlijkse actieprogramma van 2022 blijkt dat verschillende acties zijn ingezet. Deze acties zijn grofweg onder te verdelen in de volgende thema’s: aanpak rond mensen met verward gedrag; betrokkenheid bij het Zorg- en Veiligheidshuis; verbinding leggen tussen zorg en veiligheid; aanpak van burenruzies; aanpak van woonoverlast.

Evaluatie van de aanpak Cijfers Overlastmonitor en Actieprogramma’s In de jaarlijkse actieprogramma’s geeft de gemeente Zandvoort cijfers voor een aantal beleidsindicatoren weer. Deze presenteren we, aangevuld met cijfers vanuit de politie, in tabel 2.1. Hoewel we geen uitspraken kunnen doen over het doelbereik beschrijven we hieronder de ontwikkeling. Na een stijging in 2019 en 2020 is de overlast door overspannen/verwarde personen in 2021 flink gedaald en ligt daarmee weer rond het niveau van 2018.

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

7

Uit politiecijfers blijkt dat de overlast door daklozen na een stijging in 2020 weer is gedaald in 2021 tot het niveau van 2018. De cijfers van de gemeente laten over de onderzochte periode alleen een toename zien. Het aantal verblijfsontzeggingen opgelegd door de burgemeester aan notoire overlastgevers is in 2021 hetzelfde als in 2020. (Voor eerdere jaren ontbreken de cijfers.) Na een dalende trend vanaf 2018 zien we in 2021 weer een toename van het geweld tegen goederen en personen. Deze ontwikkeling moet met voorzichtigheid worden geïnterpreteerd gezien de lage aantallen. Het aantal burenruzies is, na een opvallende stijging in 2020, in 2021 weer gedaald en ligt hiermee ongeveer op het niveau van 2018. Voor wat betreft huiselijke twist door de jaren heen ongeveer hetzelfde beeld zichtbaar (geen piek in de coronaperiode). Het aantal huisverboden schommelde in de periode 2019-2021 tussen de 3 en 6 per jaar. Het aantal aanmeldingen rondom buurtbemiddeling is door de jaren heen nagenoeg hetzelfde en ligt net boven de 30 per jaar. In 2021 ligt het aantal opgeloste meldingen met 16 iets lager dan de voorgaande jaren.

Tabel 2.1

Cijfers met betrekking tot zorg en veiligheid Indicator

Bron

2018

2019

2020

2021

Overlast overspannen/verwarde personen

Politie

175

203

215

176

Overlast daklozen

Politie

68

38

75

61

Overlast dak- en thuislozen

Gemeente

10

12

19

29

Verblijfsontzeggingen opgelegd door burgemeester aan notoire overlastgevers voor

Gemeente

-

-

13

13*

Geweld tegen goederen en personen

Politie

11

6

4

9

Burenruzie

Politie

67

65

101

70

Huiselijke twist

Politie

20

20

15

19

Opgelegd tijdelijk huisverbod

Gemeente

-

3

6

3*

Buurtbemiddeling*

Gemeente

Aantal aanmeldingen

-

31

34

312

Aantal opgeloste meldingen

-

22

23

16

openbare dronkenschap in het centrum

* t/m medio december 2021 bron: overlastmonitor 2018-2021, Actieprogramma 2022

Veiligheidsmonitor 2021 Uit de Veiligheidsmonitor 2021 blijkt dat 47% van de inwoners aangeven dat in hun buurt wel eens dronken mensen op straat voorkomen. Van deze groep geeft 8% aan heeft hier zelf veel overlast van te ondervinden. Verder geeft ongeveer een derde (31%) van de inwoners aan dat er overlast door verwarde personen in de buurt wordt veroorzaakt, van deze groep ervaart 5% hier veel overlast van.

2 Waarvan 7 nog in behandeling op 23 december 2021.

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

8

Wat gaat goed? Meerdere respondenten benoemden dat de afgelopen jaren de samenwerking tussen de gemeente, politie en zorg is verbeterd. Er ligt een goede basisstructuur met heldere samenwerkingsafspraken. Vanwege de kleine schaal van Zandvoort waren de lijnen al kort, maar de samenwerking is afgelopen jaren verder verbeterd. Casussen worden vanaf het begin van de melding van overlast veelal gezamenlijk opgepakt en dit heeft er onder andere toe geleid dat de afgelopen jaren meerdere mensen richting een woning toegeleid zijn. Vanuit de politie is een medewerker vrijgesteld voor OGGZ-problematiek. Dit werkt volgens respondenten erg goed.

Wat kan beter? Hoewel geen concrete streefwaarden zijn vastgesteld voor deze prioriteit, valt wel op dat op bijna alle prestatie-indicatoren in 2021 niet beter wordt gepresteerd dan in 2018. Op een aantal indicatoren is zelfs sprake van een verslechtering. Verder geven respondenten aan dat Zorg en veiligheid een containerbegrip is. Volgens een respondent verdient het aandacht om hier specifieker in te zijn, zodat inzet en monitoring gerichter kan. Ook benoemen meerdere respondenten de werkdruk en dat de wachtlijsten in de zorg/hulpverlening een knelpunt zijn. Doordat zorgpartners vastlopen, werkt dit ook door binnen de politie, bijvoorbeeld in de aanpak van huiselijk geweld.

2.2.2

Leefbaarheid van wijken en buurten In het IVH 2019-2022 gaf de gemeente Zandvoort aan dat de leefbaarheid van wijken en buurten continu aandacht vraagt. Er werd aangegeven dat situaties die de leefbaarheid en veiligheidsbeleving in de buurt aantasten, zoals verloedering en vernielingen, niet alleen impact op de slachtoffers hebben, maar ook op de leefomgeving. Uit de veiligheidsanalyse die eraan ten grondslag lag, bleek bovendien dat men vond dat de leefbaarheid verminderd was. Ondanks inzet vanuit de gemeente door middel van bijvoorbeeld buurtbemiddeling en het wijkspreekuur was het aantal burenruzies nog niet afgenomen. Voorgaande leidde ertoe dat dit thema geprioriteerd werd voor de periode 2019-2022.

Doelstelling De leefbaarheid en fysieke kwaliteit moeten verbeterd zijn en er moet een gesprek komen met buurtbewoners over hoe het veiligheidsniveau verbeterd kan worden.

Aanpak In het IVH 2019-2022 stond aangegeven dat het leefbaar maken en houden van buurten en wijken continue aandacht verdient. De aanpak was dan ook voornamelijk gericht op handhaving, onder andere op de aanpak

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

9

afval, hondenpoep, loslopende honden, parkeerexcessen en overlast door scooters en fietsers. Ook moest handhaving meer preventief worden ingezet. Hierbij werden de volgende randvoorwaarden opgesteld: heldere communicatie richting inwoners, ondernemers en veiligheidspartners; inzet van burgerparticipatie; regels waar het moet, maatwerk waar het kan.

In het jaarlijkse Actieprogramma van 2022 stonden de acties beschreven die in het betreffende jaar moesten plaatsvinden. Deze acties zijn onderverdeeld in de volgende categorieën: Broken window beleid; ogen en oren overleg; inbraakpreventie wijkschouw; ontwikkelen van een wegwijzer overlast; optimaliseren van procedures rondom bijtincidenten door honden; handhaving van autowrakken, aanhangers en caravans; beheersing van drukte op het strand en in het dorp; controle en handhaving rondom lachgas; handhaving op overhangend groen; uitvoering Veiligheidsmonitor.

Evaluatie van de aanpak Cijfers Overlastmonitor en Actieprogramma’s In verschillende monitoren worden gegevens van politie en gemeente bijgehouden voor een aantal beleidsindicatoren van Zandvoort. Hierbij gaat het om de Overlastmonitor en driehoeksmonitor. De gemeente neemt cijfers op in de jaarlijkse actieprogramma’s. Deze geven we in tabel 2.2 weer. Hoewel we geen uitspraken kunnen doen over het doelbereik, valt het volgende op.

Fysieke overlast Het aantal diefstallen uit/van auto(‘s) kende in de periode 2018-2021 een enigszins grillig verloop. Na een toename in 2019 tot 81 meldingen was het aantal in 2021 ten opzichte van 2018 gehalveerd tot 27. Daarentegen is het aantal fietsendiefstallen in 2021 juist meer dan verdubbeld in vergelijking met 2018 (180 versus 80 incidenten). Meldingen van overlast afval is in 2021 flink afgenomen ten opzichte van het vorige jaar. De parkeeroverlast is echter een blijvend én groeiend probleem in de periode 2018 en 2021 (toename van 349 meldingen in 2018 naar 796 meldingen in 2021).

Sociale overlast Het aantal meldingen over geluidsoverlast is in 2021 (325 meldingen) hoger dan in 2018 toen 224 meldingen geregistreerd werden. In het coronajaar 2020 piekte het aantal meldingen naar 377.

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

10

Zie pagina 8 voor duiding van de cijfers voor burenruzies en huiselijke twist.

Tabel 2.2

Cijfers met betrekking tot fysieke en sociale overlast Indicator

Bron

2018

2019

2020

2021

Diefstal uit/van auto

Politie

53

81

50

27

Diefstal van motor

Politie

7

5

4

3

Brandstichting/ontploffing

Politie

3

-

6

5

Diefstal van fietsen

Politie

80

63

86

180

Diefstal van brom- en snorfietsen

Politie

15

18

24

20

Vernieling/baldadigheid

Politie

52

48

50

62

Meldingen overlast afval

Gemeente

117

80

165

79

Meldingen overlast honden(poep)

Gemeente

37

28

22

25

Meldingen parkeeroverlast

Gemeente

349

430

739

796

Burenruzie

Politie

67

65

101

70

Huiselijke twist

Politie

20

20

15

19

Geluidsoverlast

Politie

224

266

377

325

Fysieke overlast

Sociale overlast

bron: driehoeksmonitor 2022, Gemeentemeldingen overlast 2018-2022, Overlastmonitor politie 2018-2022

Veiligheidsmonitor 2021 In de veiligheidsmonitor van 2021 geeft 87,4% van de inwoners aan dat fysieke verloedering (weleens) voorkomt. Daarbij geeft 31% aan zelf veel overlast te ervaren van fysieke verloedering. Dit percentage ligt een stuk hoger dan het landelijk gemiddelde van 22%. Verder geeft 75,5% aan dat hondenpoep op straat voorkomt en 67,5% vindt dat rommel op straat voorkomt. 67,5% vindt dat sociale overlast weleens voorkomt, bijvoorbeeld door rondhangende jongeren (31,6%), door buurtbewoners (28,4%) of door drugsgebruik (27,2%). Bovendien geeft 46,2% aan dat zij milieuoverlast ervaren. Desgevraagd geven Zandvoorters aan een rapportcijfer van 7,5 te geven voor hoe prettig het is om in eigen buurt te wonen. Voor sociale cohesie geven ze een 6,3. Verder geeft 20% van de inwoners van Zandvoort aan zelf veel sociale overlast te ervaren. Dit ligt hoger dan het landelijke percentage (12%). 8,2% is van mening dat de buurt in de afgelopen 12 maanden vooruit is gegaan (11% van de Nederlanders vindt dit) en 18,9% van de Zandvoorters dat de buurt juist achteruit is gegaan (tegenover 16% in Nederland als geheel). Ook blijkt uit de Veiligheidsmonitor dat de inwoners de veiligheid in hun buurt waarderen met een rapportcijfer van 7,3. Daarmee ligt Zandvoort iets onder het gemiddelde rapportcijfer van Nederland (7,5).

Daarbij geeft 16% van de inwoners in Zandvaart aan zich wel eens onveilig te voelen in de buurt. Vooral inwoners uit Zandvoort Noord voelen zich onveilig in de buurt (26%). In Nederland voelt 14% zich wel eens onveilig in de buurt. Het percentage inwoners dat zich onveilig voelt in het algemeen ligt hoger dan in de buurt. Ongeveer 34% geeft aan zich wel eens in algemene zin onveilig te voelen. Hiermee zit Zandvoort rond het gemiddelde percentage van Nederland (33%).

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

11

Wat gaat goed? Volgens meerdere respondenten is er sprake van een goede samenwerking tussen de handhavende diensten en de gemeente. Bij problemen weet iedereen elkaar snel te vinden waarbij de integrale insteek de afgelopen jaren steeds meer vorm heeft gekregen. Volgens een respondent weten de bewoners de gemeente goed te vinden waardoor klachten of signalen snel bij de juiste persoon of organisatie terecht komen.

Wat kan beter? De fusie met Haarlem heeft enige afbreuk gedaan aan de oor en oogfunctie van de gemeente. Een respondent benoemt als voorbeeld dat de boa’s vanuit Haarlem goed werk leveren en de capaciteit is vergroot, maar ‘met andere ogen ergens naar kijken en een minder fingerspitzengefühl hebben’. Respondenten merken op dat op veel plekken in Zandvoort (en met name in Zandvoort-Noord) de leefomgeving niet altijd goed onderhouden wordt of dat er geen eenduidige lijn is. Dit geeft een verloederde indruk en draagt niet bij aan de levenskwaliteit van de inwoners volgens de respondenten. Over het algemeen benoemen respondenten dat de inrichting van de openbare ruimte in Zandvoort de afgelopen vier jaar een achteruitgang laat zien. Verder benoemen de respondenten dat in heel Zandvoort sprake is van fietsenoverlast. In de vorm van fietsendiefstal, te weinig parkeervoorzieningen, maar vooral veel fietswrakken. Bij de oplossing van dit laatste probleem wordt goed zichtbaar hoe lastig het kan zijn om met verschillende partners een relatief simpel probleem op te lossen. Het ontbreekt hier aan de korte lijnen waar op andere thema’s wel sprake van is. Een respondent merkt hierbij op dat er onvoldoende wordt doorgepakt op beleid.

Er kan wel beleid ontwikkeld worden voor de aanpak van bijvoorbeeld fietswrakken, maar er moeten ook mensen en middelen zijn om vervolgens het beleid uit te voeren en te handhaven. Belangrijke kanttekening bij dit thema is dat juist bij fietswrakken de aanpak niet alleen valt onder de OOV-portefeuille. Voor het fysiek verwijderen zijn juist andere gemeentelijke partijen aan zet.

Tot slot werd aangegeven dat de afgelopen jaar sterk is ingezet op de buurtparticipatie. Hoewel de coronamaatregelen een belemmerende factor waren, zijn er (digitale) bijeenkomsten georganiseerd en werd geprobeerd de burgers te bereiken via verschillende kanalen. Over het algemeen wordt hiermee een groep inwoners bereikt, waarbij het animo echter beperkt blijft en het vaak om dezelfde groep inwoners gaat. Het is nog zoeken hoe de overige bewoners bereikt kunnen worden. Het ontbreekt nog aan sleutelfiguren uit wijken die ‘de boel kunnen opschudden en medebewoners kunnen enthousiasmeren en een breder publiek aanspreken’, aldus een respondent.

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

12

2.2.3

Jeugd en veiligheid Zandvoort heeft in de jaren voorafgaand aan de veiligheidsanalyse veel inzet gepleegd op jeugd en veiligheid, maar toch bleek uit de, aan het IVH 2019-2022 ten grondslag liggende, veiligheidsanalyse dat de ervaren jeugdoverlast niet was afgenomen. In sommige gevallen was jeugdoverlast verschoven naar jeugdcriminaliteit. Zandvoort legde de focus in het IVH 2019-2022 daarom op het creëren van een positief toekomstperspectief voor kwetsbare jongeren, die bijvoorbeeld zijn uitgevallen op school of met verkeerde vrienden in aanraking komen. De achterliggende problematiek is bij deze jongeren vaak meervoudig en daarom maakt de aanpak op jeugd deel uit van een bredere aanpak op het gebied van jeugd, zorg, onderwijs en veiligheid.

Doelstelling Minder jeugdcriminaliteit en -overlast, een verbetering van de veiligheidsbeleving voor bewoners en ondernemers en het voorkomen van jonge aanwas door middel van een integrale aanpak.

Aanpak In het IVH 2019-2022 werd gesteld dat de jeugdaanpak over heel Zandvoort moest worden uitgerold, met focus op een meer integrale aanpak waarbij alle ketenpartners betrokken zijn. De aanpak van ‘zware’ problematiek kon bestaan uit bestuursrechtelijke, civielrechtelijke en strafrechtelijke interventies. Daarnaast moest ook worden ingezet op intensivering van de handhaving op alcoholgebruik door 18-minners. Voor deze prioriteit waren de volgende randvoorwaarden opgesteld: grenzen stellen en perspectief bieden; continu versterken van integrale samenwerking; goede samenwerkingsconvenanten; inzet op preventie.

Voor de prioriteit jeugd zijn in het jaarlijkse Actieprogramma 2022 acties beschreven die in de volgende categorieën zijn onder te verdelen: jeugdaanpak; privacy convenant; aanpak cybercrime onder jeugd; overlastlocaties; alcohol en drugs 18-.

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

13

Evaluatie aanpak Cijfers Actieprogramma’s In de jaarlijkse actieprogramma’s geeft de gemeente Zandvoort cijfers voor een aantal beleidsindicatoren weer. Deze staan in tabel 2.3. Hoewel we geen uitspraken kunnen doen over het doelbereik, beschrijven we hieronder de ontwikkeling. Voor het aantal meldingen over jeugdoverlast bij zowel politie als gemeente blijft een stijgende trend voortzetten. Het aantal Halt-verwijzingen is alleen in 2019 geregistreerd door de gemeente. In vergelijking met dit jaar is het aantal Halt-verwijzingen flink gestegen.

Tabel 2.3

Cijfers met betrekking tot jeugd en veiligheid Indicator

Bron

2018

2019

2020

2021

Meldingen jeugdoverlast politie

Politie

129

144

185

200

Meldingen jeugdoverlast gemeente

Gemeente

25

25

58

74

% Zandvoorters dat veel overlast van jongeren in de

Omnibus

-

-

-

36%

buurt ervaart

onderzoek

Halt verwijzingen

Gemeente

-

1

-

38

bron: Actieprogramma 2022

Veiligheidsmonitor 2021 Uit de Veiligheidsmonitor 2021 blijkt dat ongeveer een derde van de Zandvoortse inwoners wel eens rondhangende jongeren in hun buurt heeft (32%). Hierbij gaat het regelmatig tot vaak om ruziemakende en/of schreeuwende jongeren op straat (19%) of om samenscholing (15%). Ongeveer een op de zes inwoners geeft bovendien aan dat de overlast door jongeren in het afgelopen jaar is toegenomen.

Wat gaat goed? Over de hele breedte gaven de respondenten aan dat de lokale jeugdoverlast is toegenomen, maar nog wel beheersbaar is. Er zijn de afgelopen jaren verschillende interventies geweest waarbij sprake was van een samenwerking tussen jongerenwerkers en de gemeente. De kracht van Zandvoort is dat iedere professional elkaar kent, alle jongeren goed in beeld zijn en hoge betrokkenheid van bestuurders op dit thema.

Verder benoemden meerdere respondenten dat in de (aanloop naar de) zomer, wanneer jongeren van buiten Zandvoort naar de kustplaats trekken, de lijnen op de piekmomenten kort zijn. Er is sprake van een goed samenspel tussen de gemeente, pachters van strandtenten, de reddingsbrigade en de handhavende diensten. De partners voelen de aanloop naar onrust piekfijn aan en escalatie wordt in een vroegtijdig stadium vaak voorkomen, aldus meerdere respondenten.

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

14

Wat kan beter? De respondenten gaven aan dat met name het proces en de inzet voor de aanpak jeugd en veiligheid nog niet op orde zijn. Er is winst te behalen voor wat betreft de samenwerking met alle partners. In de praktijk liggen er niet altijd even duidelijke samenwerkingsafspraken of worden de afspreken niet goed nageleefd. Een van de genoemde oorzaken hiervoor is dat het basisteam van de politie waar Zandvoort onder valt een tamelijk breed gebied bestrijkt (Kennemerkust). Hierdoor is de aanpak vanuit de politie niet helemaal in lijn het proces in Zandvoort. Verder zijn er, volgens respondenten, voor jongeren te weinig plekken om samen te komen. Plekken die er waren zijn gesloten omdat deze een andere bestemming kregen. Door een gebrek aan plekken voor jongeren is de overlast niet afgenomen aldus deze respondenten. Zo is er rondom de golfbaan in Noord de laatste periode veel overlast waarbij nog veel preventieve manieren zijn om dit aan te pakken. Vanuit politie zijn er ten tijde van het onderzoek twee jeugdagenten actief, met komst van een derde.

2.2.4

Woon- en adresfraude In het IVH 2019-2022 van Zandvoort wordt aangemerkt dat er sprake is van adresfraude als er bewust misbruik wordt gemaakt van de basisregistratie personen. Als dit gebeurt, kunnen er ten onrechte toeslagen of uitkeringen worden aangevraagd op dit foutieve adres of ontloopt men schuldeisers door op een foutief adres ingeschreven te staan. Van woonfraude is ook sprake wanneer woningen onterecht onderverhuurd worden om deze woning voor andere doeleinden te gebruiken dan wonen, zoals het kweken van hennep, prostitutie, mensenhandel of overbewoning. Omdat Zandvoort geen zicht had op de mate waarop deze feiten voorkomen in de gemeente, werd dit thema aangemerkt als prioriteit in het IVH 2019-2022.

Doelstelling Meer inzicht verkrijgen in de mate waarop deze vorm van ondermijnende criminaliteit voorkomt in de gemeente Zandvoort en vervolgens succesvol aanpakken en terugdringen.

Aanpak In het IVH 2019-2022 werd benoemd dat ingezet moest worden op een aanpak met een geïntegreerde inzet van bestuurlijke, strafrechtelijke, fiscale en privaatrechtelijke instrumenten. Bovendien moest daarbij de focus liggen op themagericht, gebiedsgericht -en signaalgericht werken. De volgende voorwaarden stonden bij deze prioriteit centraal: versterken van de informatiepositie; gemeentebrede aanpak; voldoende capaciteit; integrale samenwerking.

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

15

In het jaarlijkse Actieprogramma van 2022 stonden de acties beschreven die in het betreffende jaar moesten plaatsvinden. Deze acties zijn onderverdeeld in de volgende categorieën: bewustwording; overlegstructuur; fysieke adrescontroles.

Evaluatie aanpak Cijfers Actieprogramma’s In de jaarlijkse actieprogramma’s geeft de gemeente Zandvoort cijfers voor een aantal beleidsindicatoren weer (zie tabel 2.4). Hoewel we geen uitspraken kunnen doen over het doelbereik, beschrijven we hieronder de ontwikkeling. Het aantal fysieke adrescontroles is tussen 2019 en 2020 bijna gehalveerd, waarna het vervolgens in 2021 weer licht is gestegen. Het percentage adressen waar uit de adrescontrole andere bewoning bleek dan in de BRP vermeld, laat in de periode 2019 tot en met 2021 een stijgende trend zien.

Tabel 2.4

Cijfers met betrekking tot woon- en adresfraude Indicator

Bron

2018

2019

2020

2021

Aantal fysieke adrescontroles

Gemeente

-

74

38

45

Het percentage adressen waar uit de adrescontrole andere

Gemeente

-

18%

23%

31%

bewoning bleek dan in de BRP vermeld bron: Actieprogramma 2022

Wat gaat goed? De afgelopen jaren is er op het gebied van woon- en adresfraude volgens respondenten, in gezamenlijkheid met de partners, meer inzicht verkregen in het fenomeen. Door de inzet zijn er vanaf de start (op basis van zachte informatie) adrescontroles uitgevoerd en hier kwam uit naar voren dat er achter de deur veel meer problematiek was dan aanvankelijk gedacht. Daarnaast is de hitrate – wanneer er sprake is van andere bewoning dat in het BRP vermeld - van de adrescontroles toegenomen, van 18% naar 31% in 2021. Dit heeft er volgens een respondent mee te maken dat de kwaliteit van de data-analyse steeds beter wordt. Als de bewoning niet klopt bij wat er in de BRP vermeld staat is er volgens de respondent in de meeste gevallen sprake van serieuze zorgproblematiek en/of ondermijning.

Wat kan beter? Volgens een respondent is er veel inzicht verkregen en sprake van een integrale aanpak. Door coronamaatregelen is echter het aantal controles gestagneerd. Het aantal fysieke adrescontroles is in 2020 en 2021 aanzienlijk lager dan in 2019. Volgens een respondent hebben de corona-maatregelen hierbij een belangrijke

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

16

rol gespeeld. Aanvankelijk was het doel om 80 adressen per jaar te controleren, maar de afgelopen twee jaar werd om en nabij de helft gehaald. Daarnaast speelde mee dat er weinig signalen kwamen vanuit partners.

Verder geven meerdere respondenten aan dat het ontbreekt aan slagkracht: er wordt nog onvoldoende doorgepakt op signalen. Verder gaf een respondent aan dat de interne verbinding nog veel beter gezocht kan worden, en dan met name voor wat betreft het delen van informatie. Ook worden signalen nog niet altijd of te laat gedeeld met de gemeente. Er zou daarom nog meer ingezet moeten worden op de bewustwording van dit fenomeen. Qua preventieve maatregelen zijn er nog veel mogelijkheden die nu niet benut worden om woon- en adresfraude aan te pakken. Tot slot valt op dat het aantal adrescontroles aan het afnemen is. Volgens een respondent ligt dit aan het geringe aantal signalen dat vanuit de samenwerkingspartners aan de gemeente wordt afgegeven.

2.2.5

Ondermijning door georganiseerde criminaliteit In het IVH 2019-2022 van Zandvoort werd ondermijnende criminaliteit beschreven als een vorm van criminaliteit waarbij criminelen legale middelen inzetten om op illegale wijzen geld te verdienen. Met betrekking tot de situatie in Zandvoort kent deze vorm van criminaliteit meerdere verschijningsvormen, te denken valt aan hennepplantages in woon- en bedrijfspanden en het witwassen van illegaal geld. Deze problematiek speelt overal in Zandvoort, er werd daarom geen specifiek gebied aangewezen waarop extra ingezet moest worden.

Doelstelling Het aanpakken van ondermijnende criminaliteit en het vergroten van het zicht op ondermijning.

Aanpak In het IVH 2019-2022 werd benoemd dat de aanpak van ondermijning een geïntegreerde inzet behelst van bestuurlijke, strafrechtelijke, fiscale en privaatrechtelijke instrumenten. Daarnaast moest er themagericht, gebiedsgericht en signaalgericht worden gewerkt. De volgende voorwaarden stonden bij deze prioriteit centraal: versterken van de informatiepositie; gemeentebrede aanpak; voldoende capaciteit; weerbaar bestuur; integrale samenwerking.

In het jaarlijkse Actieprogramma van 2022 stonden de acties beschreven die in het betreffende jaar moesten plaatsvinden. Deze acties zijn onderverdeeld in de volgende categorieën:

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

17

versterken informatiepositie; versterken integrale aanpak; versterken binnengemeentelijke samenwerking; integrale ondermijningscasuïstiek; hennep; drugsaanpak; Outlaw Motorcycle Gangs (OMG); Mensenhandel.

Evaluatie aanpak Cijfers Overlastmonitor en Actieprogramma’s In de jaarlijkse actieprogramma’s werden voor een aantal beleidsindicatoren cijfers weergegeven (zie tabel 2.5). Hoewel we geen uitspraken kunnen doen over het doelbereik beschrijven we hieronder de ontwikkeling. De aantallen van de indicatoren met betrekking tot ondermijning liggen allemaal relatief laag en liggen door de jaren heen dicht bij elkaar.

Tabel 2.5

Cijfers met betrekking tot ondermijning Indicator

Bron

2018

2019

2020

2021

Handel en vervaardigen softdrugs (misdrijven)

Politie

1

11

13

9

Bestuurlijke maatregel Opiumwet waarschuwing

Gemeente

0

1

-

0

Bestuurlijke maatregel Opiumwet sluiten woning of dwangsom

Gemeente

-

1

2

3

Bestuurlijke maatregel dealen (apv) dwangsom

Gemeente

-

-

-

2

Meldingen bij Meld Misdaad Anoniem (MMA)

Gemeente

-

16

13

16

bron: overlastmonitor 2018-2022, Actieprogramma 2018-2022

Veiligheidsmonitor 2021 Uit de Veiligheidsmonitor komt naar voren dat ongeveer een vijfde van de inwoners van Zandvoort aangeven dat drugshandel wel eens voorkomt in hun buurt. Hiervan geeft 4% aan daar zelf veel overlast van te ondervinden.

Wat gaat goed? In Zandvoort is er ondermijningsteam en een structureel overleg op driehoeksniveau. Meerdere respondenten merken op dat de afgelopen jaren de samenwerking en het inzicht in de problematiek hierdoor verbeterd is. Daarnaast hebben de controles van woningen op woon- en adresfraude ook meerdere keren signalen opgeleverd van ondermijning. In zo’n geval wordt een casus geagendeerd op het signalen- of ondermijningsoverleg.

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

18

Wat kan beter? Hoewel de afgelopen jaren meer inzicht in de problematiek is verkregen en de samenwerking is verbeterd, valt het respondenten op dat de beschikbare capaciteit voor Zandvoort beperkt is – wat overigens niet alleen geldt voor ondermijning. Vanuit het RIEC zien ze dit bijvoorbeeld terug in een beperkt aantal aangeleverde casussen in de afgelopen periode. Het vermoeden is dat er meer speelt op het gebied van ondermijning dan nu aan de oppervlakte komt. Verder valt het op dat er weinig meldingen/ signalen vanuit de gemeente binnen komen bij de politie over dit thema. De politie zet hierdoor weinig repressief, maar vooral preventief in op ondermijning. Daarnaast geldt ook voor de politie dat de capaciteit beperkt is, waardoor in de zomermaanden als er onder andere evenementen worden georganiseerd in Zandvoort onder andere de aanpak van ondermijning minder aandacht krijgt.

2.3

Resultaten van strategische thema’s 2019-2022 Naast prioriteiten kende het IVH ook strategische thema’s. Deze thema’s zijn benoemd omdat ze belangrijk zijn. Maar anders dan bij de prioriteiten was bij deze thema’s niet het voornemen om geïntensiveerd beleid te voeren omdat al het nodige gedaan werd en daarmee sprake was van going concern. Voor het nieuw op te stellen IVH is het echter wel van belang na te gaan of in de tussentijd zich op deze thema’s relevante ontwikkelingen voorgedaan hebben. Dat doen we in deze paragraaf. Anders dan bij de prioriteiten wordt niet ingegaan op de vragen wat in de aanpak op dat thema goed gaat en wat beter kon.

2.3.1

Woninginbraken (High Impact Crimes) Uit de veiligheidsanalyse van 2013-2017 bleek dat het aantal high impact crimes een dalende trend liet zien. Omdat de impact van slachtofferschap op inwoners zo groot is besloot de gemeente dat dit thema goed onder de aandacht moest blijven. Samen met partners als het Zorg- en Veiligheidshuis, woningcorporaties en bewonersverenigingen zet de gemeente in op het tegengaan van delicten, en met partners als het OM en de politie zet de gemeente in op repressie. Op preventief vlak wordt ook ingezet op voorlichtingen om slachtofferschap te voorkomen. Voor slachtoffers van een misdrijf is er nazorg.

Doelstelling Preventie woninginbraken, babbeltrucs en cybercrime door voorlichting en stimuleren van maatregelen die inwoners zelf kunnen nemen.

In het jaarlijkse Actieprogramma van 2022 stonden de acties beschreven die in het betreffende jaar moesten plaatsvinden. Dit in samenwerking met partners als het politie, OM, Zorg- en Veiligheidshuis, woningcorporaties en bewonersverenigingen. Deze acties zijn onderverdeeld in de volgende categorieën:

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

19

sociale media; voorlichting; cybercrime; bestuurlijke aanpak.

Evaluatie aanpak Cijfers Driehoeksmonitor In de Driehoeksmonitor is een aantal cijfers opgenomen die kunnen worden gebruikt als beleidsindicatoren. Deze staan in tabel 2.6. Hoewel we geen uitspraken kunnen doen over het doelbereik, valt ons het volgende op: Het aantal woninginbraken is in 2021 flink gedaald in vergelijking met voorgaande jaren. Ook het aantal overvallen is gedaald, echter waren en zijn dit zeer lage aantallen. Het aantal straatroven is, hoewel een zeer laag aantal, licht toegenomen in 2021 ten opzichte van de eerdere jaren. Het aantal overige geweldsdelicten ligt, met uitzondering van 2019, stabiel rond de 90 incidenten per jaar.

Tabel 2.6

Cijfers met betrekking tot High Impact Crimes Indicator

Bron

2018

2019

2020

2021

Aantal woninginbraken

Politie

51

66

30

19

Aantal overvallen

Politie

0

3

1

0

Aantal straatroven

Politie

1

4

3

7

Overige geweldsdelicten

Politie

93

79

90

90

bron: Driehoeksmonitor politie Noord-Holland

Veiligheidsmonitor 2021 In de Veiligheidsmonitor geeft 2% van de Zandvoortse inwoners aan dat zij het afgelopen jaar slachtoffer zijn geweest van een woninginbraak.

2.3.2

Veilig uitgaan In Zandvoort is sprake van relatief veel horeca, geconcentreerd in een klein gebied, met name rondom het strand. In het IVH 2019-2022 werd gesteld dat uitgaansvoorzieningen positieve effecten op de veiligheid en economie hebben, maar dat ze ook risico’s met zich mee brengen. Zandvoort heeft hiervoor een Horeca overleg Centrum opgezet, waarin horecaondernemers, inwoners, politie en gemeente samenwerken om een positieve impuls te geven aan de sfeer, veiligheid en uitstraling van de horeca. In 2018 is een nieuw sanctiebeleid horeca vastgesteld met daarin gezamenlijke afspraken over het creëren en behouden van een plezierig uitgaansgebied.

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

20

In het jaarlijkse Actieprogramma van 2022 stonden de acties beschreven die in het betreffende jaar moesten plaatsvinden. Deze acties zijn onderverdeeld in de volgende categorieën: Cameratoezicht; overleg horeca; horecatoezicht; coffeeshops.

Evaluatie aanpak Cijfers Overlastmonitor In de Overlastmonitor is een aantal cijfers opgenomen dat kan worden gebruikt als beleidsindicatoren. Deze staan in tabel 2.7. Hoewel we geen uitspraken kunnen doen over het doelbereik, valt het volgende op: Het aantal registraties van de politie over geluidshinder bij horeca is tussen 2018 en 2021 afgenomen. Dit hangt vermoedelijk samen met de tijdelijke sluiting van de horeca als gevolg van de coronamaatregelen.

Tabel 2.7

Aantal registraties met betrekking tot het veiligheidsveld bedrijvigheid en veiligheid Indicator (bron: politie)

2018

2019

2020

2021

Geluidshinder horeca

24

24

11

5

bron: overlastmonitor 2018-2022

Veiligheidsmonitor 2021 Uit de veiligheidsmonitor komt naar voren dat bijna een tiende van de inwoners van Zandvoort aangeeft dat in hun buurt overlast door horeca voorkomt. Ongeveer de helft daarvan ervaart hiervan zelf veel overlast.

2.3.3

Veilige evenementen In Zandvoort worden veel evenementen georganiseerd, bijvoorbeeld op het strand en bij het Circuit van Zandvoort. Het waarborgen van veiligheid rondom deze evenementen is iets waar de gemeente voortdurend aandacht voor heeft. De afgelopen jaren is daar een extra evenement bijgekomen, nu ook een Grand Prix F1 wordt georganiseerd.

Doelstelling Zorgen dat evenementen veilig verlopen in samenwerking met de hulpverleningsdiensten en overige partners.

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

21

In het jaarlijkse Actieprogramma van 2022 stonden de acties beschreven die in het betreffende jaar moesten plaatsvinden. Deze acties zijn onderverdeeld in de volgende categorieën: planvorming en voorbereiding; handhaving; overleg.

Evaluatie aanpak Cijfers Overlastmonitor In de Overlastmonitor is een aantal cijfers opgenomen die kunnen worden gebruikt als beleidsindicatoren. Deze staan in tabel 2.8. Hoewel we geen uitspraken kunnen doen over het doelbereik, valt ons het volgende op: Het aantal meldingen van de politie over geluidsoverlast bij evenementen is tussen 2018 en 2021 gedaald. Dit waren en zijn echter zeer kleine aantallen, waardoor deze vergelijking niet veel zegt. Daarnaast ligt een verklaring voor de daling in het feit dat er nauwelijks evenementen plaatsvonden ten tijde van de coronacrisis.

Tabel 2.8

Aantal meldingen geluidsoverlast door evenementen Indicator (bron: politie) Meldingen geluidsoverlast evenementen

2018

2019

2020

2021

4

3

1

2

bron: overlastmonitor 2018-2022

2.3.4

Veilige publieke taak Verpleegkundigen, ambulancepersoneel, politieagenten, handhavers en leraren worden regelmatig geconfronteerd met agressie door inwoners bij het uitvoeren van hun publieke taak. De gemeente zet erop in de meldingsbereidheid te vergroten wanneer werknemers te maken krijgen met agressie en geweld. Dit om ervoor te zorgen dat deze mensen met een publieke taak hun werk veilig en goed kunnen uitvoeren, ten bate van de gehele gemeente.

Doelstelling Bevorderen dat dat medewerkers met een publieke taak in Zandvoort veilig hun werk kunnen doen door actief te bevorderen dat zij aangifte doen en dat daders worden aangepakt.

Het aantal incidenten tegen handhavers was in 2020 hetzelfde als in 2021: in totaal 7 incidenten per jaar. Voor het jaar 2022 (tot december, niet in tabel weergegeven) ligt het aantal incidenten tegen handhavers ook op 7 incidenten.

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

22

Tabel 2.9

2.3.5

Aantal incidenten tegen handhavers Indicator (bron: gemeente)

2018

2019

2020

2021

Incidenten tegen handhavers

-

-

7

7

Radicalisering en polarisatie Dit onderwerp is niet als strategisch thema opgenomen in het IVH 2019-2022, maar werd gezien de toenemende polarisatie op verschillende vlakken in de samenleving in het Actieprogramma 2022 opgenomen.

Er zijn geen algemene doelstelling en acties opgenomen in het Actieprogramma van 2022. Evenmin zijn prestatie-indicatoren beschikbaar.

2.3.6

Brandveiligheid en crisisbeheersing Brandveiligheid en crisisbeheersing is sinds het Actieprogramma 2020 opgenomen als strategisch thema. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor bevolkingszorg, brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. Een professionele, goede voorbereide crisisorganisatie is van groot belang om snel en adequaat te reageren op calamiteiten, rampen en crises.

Doelstelling Actief meewerken aan de regionale prioriteiten samen met de andere ketenpartners veiligheid.

De hierboven beschreven doelstelling is afkomstig uit het Actieprogramma 2022. Toen dit onderwerp voor het eerst is opgenomen als strategisch thema in het Actieprogramma 2020 was de algemene doelstelling als volgt: ‘Kwalitatief goede crisisbeheersing en brandweerzorg’.

In het jaarlijkse Actieprogramma van 2022 stonden de acties beschreven die in het betreffende jaar moesten plaatsvinden. Deze acties zijn onderverdeeld in de volgende categorieën: preparatie en repressie brandweerzorg; risicobeheersing; crisisbeheersing; opleiden en oefenen van crisisfunctionarissen.

Veiligheidsmonitor 2021 Uit de Veiligheidsmonitor blijkt dat inwoners van Zandvoort de brandveiligheid in hun woning een 7,2 geven. Daarentegen geeft ongeveer 29% van de inwoners aan zich alsnog soms of regelmatig hierover zorgen te maken. De meeste maatregelen die inwoners zelf nemen om de brandveiligheid te verbeteren zijn de

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

23

huissleutel op de een vaste plek leggen, filters van de afzuigkap en/of wasdroger schoonhouden en enkel apparaten zonder defecten gebruiken.

2.3.7

Zandvoortse reddingsbrigade De Zandvoortse reddingsbrigade is sinds het Actieprogramma 2020 opgenomen als strategisch thema. De reddingsbrigade is essentieel voor de veiligheid in zee en op het strand en deze brigade is dan ook een belangrijke samenwerkingspartner voor de gemeente. In de actieprogramma’s stond opgenomen dat de gemeente daarom bij moet dragen aan passende huisvesting, goede reddingsmiddelen en voldoende vrijwilligers.

Doelstelling Waarborgen veiligheid in zee en op het strand.

In het jaarlijkse Actieprogramma van 2022 stond beschreven welke acties al plaatsgevonden hadden en in het betreffende jaar voorgenomen waren. Concreet gaat het gaat om zorgen voor aanspreekpunten, deelname aan de verschillende overlegvormen en het hijsen van de rode vlag.

2.3.8

Regionale veiligheidsprioriteiten Zandvoort heeft zoals hierboven beschreven gemeentelijke prioriteiten samengesteld, maar de regio NoordHolland heeft ook regionale veiligheidsprioriteiten. De gemeente Zandvoort werkt hieraan ook mee. De prioriteiten zijn: aanpak van criminaliteit met een ondermijnend effect op de samenleving; versterken ketensamenwerking tussen het zorg- en het veiligheidsdomein; contraterrorisme en tegengaan van polarisatie, radicalisering en extremisme; aanpak cybercrime en gedigitaliseerde vormen van criminaliteit.

2.4

Conclusie Uit de evaluatie van het huidige IVH blijkt dat de doelen behorend bij de beleidsprioriteiten (en strategische thema’s) niet SMART geformuleerd zijn. De doeltreffendheid en doelmatigheid van het beleid kon daarom niet op de gangbare wijze worden beoordeeld. Dat neemt niet weg dat gekeken kon worden of de beleidsinspanningen logisch zijn gegeven de generieke doelen en dat beoordeeld kan worden of de ontwikkelingen op de beleidsthema’s afgezet tegen de generieke doelen in de juiste richting bewegen. De beknopte evaluatie van de vijf prioriteiten uit het huidige IVH leveren de volgende resultaten op.

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

24

Over het algemeen genomen is er de afgelopen beleidsperiode veel winst behaald qua integraal werken. De lijnen tussen de gemeente en partners zijn kort en er zijn veel nieuwe structurele overlegvormen ontstaan. Met betrekking tot het signaalgericht werken voor ondermijning en woon- en adresfraude is veel winst behaald. Er zijn structurele overlegvorm, de samenwerking met partners is verbeterd en er is vooral veel inzicht verkregen. Uitdaging voor beide thema’s ligt voor de komende periode met name in het vergroten van de slagkracht. In de (aanloop naar de) zomer ontstaat er regelmatig overlast veroorzaakt door jongeren en jongvolwassenen van buiten de gemeente. Hoewel de samenwerking rond de aanpak van deze overlast tussen de partijen goed is en vaak preventief al wordt ingezet is de verwachting dat het strandbezoek door mensen van buiten Zandvoort de komende jaren verder toeneemt. Meerdere respondenten verwachten dat hierdoor overlast – met name door jongeren en jongvolwassenen van buiten de gemeente – verder toeneemt. De leefbaarheid in Zandvoort wordt over de volle breedte benoemd als punt van aandacht. Met name op het terrein van de fysieke omgeving. Zo laat de inrichting van de openbare ruimte eerder een achteruitgang dan een vooruitgang zien. Verder is er veel fietsoverlast (met name fietswrakken) waarbij de schakel tussen beleid en uitvoering verbetering behoeft.

De evaluatie levert voor de strategische thema’s het volgende beeld op: Het aantal evenementen is toegenomen, waarbij onder andere de Grand Prix veel capaciteit vraagt van verschillende diensten. Meerdere respondenten uitten zorgen of de veiligheid van evenementen in de toekomst nog gewaarborgd kan worden. In lijn met de landelijke ontwikkelingen laten de High Impact Crimes een dalende trend zien.

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

25

3

Longlist prioriteiten In het vorige hoofdstuk is voor de beleidsprioriteiten en strategische thema’s uit het IVH 2019-2022 teruggekeken op de afgelopen beleidsperiode. In dit hoofdstuk kijken we vooruit. Welke veiligheidsthema’s komen in aanmerking om in het nieuwe IVH geprioriteerd te kunnen worden? Voor het beantwoorden van deze vraag hebben we ons gebaseerd op drie bronnen. In de eerste plaats hebben we gebruik gemaakt van de terugblik zoals die in het vorige hoofdstuk beschreven staat. In de tweede plaats hebben we aan de hand van de VNG-methode Kernbeleid Veiligheid alle mogelijke relevante veiligheidsthema’s nagelopen en vastgesteld hoe Zandvoort zich op deze thema’s heeft ontwikkeld in de afgelopen periode. De uitkomsten van deze analyse staan verwoord in bijlage 1. Tot slot hebben we met de respondenten gekeken welke (landelijke) trends en ontwikkelingen relevant zijn voor Zandvoort en haar toekomstige veiligheidsbeleid. Dit leverde de volgende lijst van mogelijk prioriteiten op: zorg en veiligheid; leefbaarheid van buurten; jeugd en veiligheid; ondermijnende criminaliteit; gedigitaliseerde criminaliteit en cybercriminaliteit; toerisme en veilige evenementen.

Bij de (benaming van de) thema’s maken we twee kanttekeningen. In de eerste plaats moet worden opgemerkt dat de thema’s door DSP-groep zijn gelabeld en gegroepeerd. In de praktijk bleek dat de bevraagde partijen vaak vergelijkbare thematiek naar voren brengen, maar deze niet altijd onder dezelfde noemer scharen. Zo wijst de ene partij onder de noemer van leefbaarheid in buurten naar de overlast door personen met onbegrepen gedrag, terwijl dit gedrag door de andere partij onder de noemer van zorg en veiligheid wordt geplaatst.

Merk op dat de lijst van mogelijke prioriteiten bijna volledig bestaat uit thema’s die in de vorige IVH ofwel als prioriteit ofwel als strategisch thema al benoemd stonden. Dat betekent dat er voor Zandvoort geen nieuwe thema’s naar voren zijn gekomen die in aanmerking komen voor prioritering.

Hieronder volgt een toelichting per veiligheidsthema’s met daarbij de argumenten die in de verschillende gesprekken zijn gegeven om een thema al dan niet te prioriteren.

Zorg en veiligheid Overlast door personen met onbegrepen gedrag is volgens meerdere gesproken kernpartners toegenomen. In de cijfers is tussen 2018 en 2020 is een stijging van overlast door overspannen/verwarde personen te zien, waarna er in 2021 een daling zichtbaar is (en ligt daarmee weer rond het niveau van

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

26

2018). Volgens respondenten is de verwachting dat de (sociale) partners de komende jaren te maken krijgen met een (verdere) toename van personen met onbegrepen gedrag. Uit politiecijfers blijkt dat de overlast door daklozen na een stijging in 2020 weer is gedaald in 2021. Het aantal in 2021 is vergelijkbaar met 2018. De cijfers van de gemeente laten in 2021 juist een stijging zien, zowel ten opzichte van het voorgaande jaar als ten opzichte van het gemiddelde van de periode 2018 tot en met 2020. Het aantal burenruzies is, na een opvallende stijging in 2020, in 2021 weer gedaald en ligt hiermee net iets onder het gemiddelde van de periode 2018 tot en met 2020. Huiselijke twist vertoont over de jaren een stabiel beeld. Hoewel de lijnen binnen de samenwerking rond deze doelgroep vanwege de schaalgrootte van Zandvoort al redelijk kort waren is hier de afgelopen jaren verdere winst geboekt. De gesproken kernpartners benoemen dat de problematiek bij inwoners over het algemeen snel bekend is bij de sociale partners waarop adequaat gereageerd wordt. In Zandvoort is er volgens respondent een sterk wij-gevoel en mensen letten en zorgen goed voor elkaar. Daarbij valt op dat de mensen niet altijd tijdig om hulp vragen of bereid zijn om hulp te accepteren bij psychosociale problematiek.

Leefbaarheid buurten In meerdere delen van Zandvoort, met name bij een hoge concentratie van sociale huurwoningen, is er volgens de gesproken kernpartners sprake van verloedering. De openbare ruimte is niet altijd goed onderhouden, hetgeen invloed heeft op de kwaliteit van leven van de inwoners. Bewoners ervaren volgens respondenten veel overlast van afval op straat en (met name zwerfafval) op en rondom het strand. Ook het groen wordt in beperkte mate onderhouden. Dit is terug te zien in de cijfers: in de veiligheidsmonitor van 2021 geeft 87% van de inwoners aan dat fysieke verloedering (weleens) voorkomt. In de veiligheidsmonitor van 2021 geeft 87,4% van de inwoners aan dat fysieke verloedering (weleens) voorkomt. Daarbij geeft 31% zelf veel overlast te ervaren van fysieke verloedering. Dit percentage ligt een stuk hoger dan het landelijk gemiddelde van 22%. Verder geeft, 76% geeft aan dat hondenpoep op straat voorkomt en 68% vindt dat rommel op straat voorkomt. Winst valt verder te behalen op fietsenoverlast, zoals fietsparkeren, fietsendiefstal en fietswrakken. Met name problematiek rondom fietswrakken is in elke wijk van Zandvoort een groot probleem. Op basis van de veiligheidsanalyse komt naar voren dat het aantal fietsendiefstallen in 2021 meer dan verdubbeld is in vergelijking met het gemiddelde van de periode 2018 tot en met 2020.

De toename van parkeeroverlast is ook in de cijfers terug te zien: er is een stijgende trend in de periode 2018 tot en met 2021. Meldingen van overlast afval zijn daarentegen in 2021 flink afgenomen ten opzichte van het 2020, eenzelfde geldt voor het aantal diefstallen uit/van auto’s. Volgens de gesproken kernpartners is het aantal burenruzies de afgelopen jaren toegenomen. In de cijfers zien we dit beeld tot en met 2020 terug. Maar in 2021 is weer sprake van een daling. Verder wordt aangegeven dat veel zaken vaak nog een papieren werkelijkheid zijn: er wordt onvoldoende doorgepakt. Bijvoorbeeld de problematiek rondom de fietswrakken: dat kan je borgen in de

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

27

APV, maar uiteindelijk moet er ook geld beschikbaar gesteld worden en met de juiste partijen samengewerkt worden om ze uiteindelijk echt te kunnen laten verwijderen. Zoals eerder vermeld speelt bij fietswrakken dat het verwijderen ervan niet direct binnen de OOV-portefeuille valt maar andere partijen binnen de gemeente hiervoor primair verantwoordelijk zijn. De overlast is niet in elk deel van Zandvoort hetzelfde. In Zandvoort-Noord is er sprake van meer sociale problematiek en komt meer jeugdoverlast voor. In Zandvoort-Zuid vraagt met name problematiek in de zomer bij het strand aandacht en zijn de woningen gevoelig voor ondermijning en vastgoedfraude. In het centrum is voornamelijk overlast van de horeca en op de boulevard wordt afval veelvuldig aangewezen als bron van grote ergernis.

Jeugd en veiligheid Binnen het thema jeugd en veiligheid is het belangrijk een opsplitsing te maken in de Zandvoortse jeugd en de jeugd die in het hoogseizoen vanuit omliggende steden naar de kustplaats trekken. Deze twee vormen vragen om een andere aanpak. De jeugdoverlast van de lokale jeugd komt volgens de respondenten voornamelijk voor in ZandvoortNoord. Een respondent merkte op dat er steeds minder plekken zijn voor jongeren om samen te komen. Maar door de schaalgrootte (‘de dynamiek van een dorpje’) van Zandvoort kunnen partijen makkelijk met elkaar schakelen. Sociale problemen worden volgens meerdere respondenten snel gesignaleerd, partijen weten elkaar te vinden en eventuele opschaling is snel mogelijk. Hoewel de lijnen kort zijn merken respondenten op dat er nog winst te behalen valt voor wat betreft de samenwerking binnen dit thema (proces en inzet). Het aantal meldingen voor jeugdoverlast (zowel bij de politie als de gemeente) laat een stijgende trend zien. Uit de Veiligheidsmonitor 2021 blijkt dat ongeveer een derde (32%) van de Zandvoortse inwoners wel eens rondhangende jongeren in hun buurt heeft. Ongeveer een op de zes inwoners geeft bovendien aan dat de overlast door jongeren in het afgelopen jaar is toegenomen. In hoeverre dit lokale jongeren of jongeren van buitenaf zijn valt niet op te maken uit de cijfers.

Meerdere respondenten uitten (nog steeds) hun zorgen over het drankgebruik onder jongeren. Hoewel de cijfers hierover geen uitsluitsel bieden wordt de jeugdoverlast waarschijnlijk grotendeels verzaakt door jongeren en jongvolwassenen van buiten de gemeente. De verwachting is dat het strandbezoek door mensen van buiten Zandvoort de komende jaren verder toeneemt. Meerdere respondenten verwachten dat hierdoor overlast – met name door jongeren en jongvolwassenen van buiten de gemeente – verder toeneemt.

Ondermijnende criminaliteit De afgelopen jaren is, in aansluiting op het coalitieakkoord van Zandvoort, extra aandacht en middelen uitgegaan naar de aanpak van ondermijnende criminaliteit.

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

28

De aanpak van ondermijning kwam, sinds de ambtelijke fusie met Haarlem, moeizaam tot start. Hoewel er volgens de gesproken kernpartners sprake is van verschillende vormen van ondermijnende criminaliteit, kwamen er weinig signalen binnen bij de gemeente. Dit heeft te maken met de enigszins gesloten cultuur waarbij opvalt dat zodra er eenmaal contact is met bewoners zij redelijk openhartig zijn. . Dit vraagt om nabijheid en laagdrempeligheid in de aanpak, maar kost tegelijkertijd ook veel capaciteit die niet altijd beschikbaar is. De aanpak op ondermijning in Zandvoort benoemen enkele respondenten dan ook als tamelijk minimaal. Op dit moment wordt er vooral signaalgestuurd gewerkt. Bij de gemeente ligt de wens om actiever, door middel van controles, naar de voorkant te bewegen. De kans is groot dat dan meer problematiek zichtbaar wordt. Maar hiervoor moet meer capaciteit beschikbaar gesteld worden. In Zandvoort vormt woon- en adresfraude een belangrijk onderdeel binnen de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Er is sprake van adresfraude als er bewust misbruik wordt gemaakt van de basisregistratie personen. Als dit gebeurt, kunnen er ten onrechte toeslagen of uitkeringen worden aangevraagd op het adres, of ontloopt men schuldeisers.