Bijlage 4 Jaarverslag 2023 Omgevingsdienst IJmond
Tekst van het document
Jaarverslag 2023
25
4
Ontwikkelingen 2023 | Intern
Jaarverslag 2023
26
4.1 Aanstelling nieuwe directeur Op donderdag 1 juni nam Bert Pannekeet na bijna 25 jaar afscheid van Omgevingsdienst IJmond. In die tijd vervulde hij circa 20 jaar de functie van directeur. In aanloop naar het vertrek van Bert gingen wij op zoek naar een nieuwe directeur. Via een vacature, een wervingscampagne, ondersteuning van een wervings- en selectiebureau en een sollicitatieprocedure - waar zowel ons dagelijks bestuur, onze Ondernemingsraad als leden van ons Kompas aan deelnamen - kon Brigitte van den Berg als voorzitter van ons Dagelijks Bestuur medio maart aankondigen dat zij, na een zorgvuldig proces unaniem kozen voor Just Zandhuis als nieuwe directeur van Omgevingsdienst IJmond. Aan Just Zandhuis is gevraagd zich in de eerste periode een beeld te vormen van de organisatie en waar deze staat ten opzichte van de toekomstige opgaven. De maatschappelijke opgaven, het wettelijk kader en de onderwerpen waarvoor een omgevingsdienst aan de lat staat zullen komende jaren sterk in beweging blijven. Op basis van zijn analyse zal hij samen met de collega’s en stakeholders een vervolgstap maken in de doorontwikkeling van de kennis- en uitvoeringsorganisatie. Uiteraard is hierbij oog voor het bewaken van de sterke punten van de dienst.
En daarmee met het versterken van de rol als samenwerkingspartner voor gemeenten en provincie in de belangrijke maatschappelijke opgaven die er liggen. Tijdens de overleggen van zowel het dagelijks bestuur, als het algemeen bestuur koppelde Just afgelopen jaar zijn eerste bevindingen terug.
4.2 Ontwikkeling van zelforganisatie Wij werken in opdracht van gemeenten in ons werkgebied. Afspraken hierover zijn vastgelegd in de Gemeenschappelijke Regeling en in Dienstverleningsovereenkomsten. Jaarlijks beschrijven wij onze werkzaamheden via een Uitvoeringsprogramma. Sinds 2019 werken wij met het principe zelforganisatie. Er is geen hiërarchie zoals in een matrixorganisatie. Wij werken met cirkels, in zelforganiserende teams en met een Kompas. Het Kompas zet de kaders, taakstelling en strategie uit. Collega’s in de cirkels werken zelf per cirkel hun jaarplan uit met oog voor de uitvoering, (persoonlijke) ontwikkeling en communicatie tussen de cirkels. Via deze wijze van samenwerken bouwen wij aan een toekomstbestendige organisatie. Afgelopen vijf jaren verwelkomden wij nieuwe collega’s en voerden we veranderdingen door om aan te sluiten bij wensen van de organisatie, maar ook om succesvol te kunnen blijven werken aan de doelen en kaders die ons zijn gesteld. We kozen ervoor om in 2023 te starten met de evaluatie van onze zelforganisatie. De evaluatie is erop gericht te inventariseren waar we nu staan binnen zelforganisatie en in hoeverre afspraken over kaders, samenwerking, cirkels en rollen nog steeds relevant en actueel zijn.
Begin 2024 ronden wij de evaluatie af en vertalen we de evaluatie naar aandachtspunten en verbeterpunten om de zelforganisatie ook naar de toekomst toe te borgen binnen onze organisatie.
Jaarverslag 2023
27
4.3 ICT-ontwikkelingen Databeheer is niet meer weg te denken bij de uitvoering van onze werk. De vele gegevens die we dagelijks ophalen registreren wij in onze systemen en slaan wij op in ons geografisch informatiesysteem. Deze tool is voor onze collega’s onmisbaar. Informatie op het gebied van bodem, geluid, veiligheid, lucht, gevaarlijke stoffen zijn met één druk op de knop op te halen vanuit ons systeem. Daarmee ook belangrijke informatie die wij gebruiken bij onze adviezen inzake ruimtelijke ontwikkelingen. Sinds 2022 maken wij gebruik van Power BI, een tool waarmee we eenvoudig een koppeling leggen tussen al onze gegevensbronnen en dat kunnen vertalen naar dashboards die inzicht geven in onze taakuitvoering. Centraal hierin staat de datakwaliteit. Afgelopen jaar inventariseerden we wat nodig is om de datakwaliteit te verbeteren en op welke wijze we een juiste en eenduidige registratie kunnen bevorderen. In 2024 is datakwaliteit speerpunt in onze uitvoering, zodat wij onze inzet op het gebied van toezicht en handhaving informatie-gestuurd en op basis van analyses gerichter kunnen inzetten. Meer over dit onderwerp leest u in hoofdstuk 2.3. Verbeterde versie Kaartviewer Om onze geografische informatie te visualiseren op een kaart en zo beschikbaar te maken voor onze gemeenten, maken wij gebruik van een webapplicatie.
Via deze applicatie is informatie te tonen over locaties, infrastructuur en andere gegevens die geografisch gerelateerd zijn. Onze kaartviewer gebruikt daarvoor onder andere data uit onze vergunningverlening, toezicht en handhavingssoftwarepakketten; OpenWave, Digitalechecklisten en Nazca. Afgelopen jaar verbeterden wij de toegankelijkheid van onze kaartviewer. Via een Single Sign-On (SSO) technologie kunnen gebruikers zich met één enkele set inloggegevens authentiseren en toegang krijgen tot verschillende applicaties zonder elke keer opnieuw te hoeven inloggen. De verbeterde toegankelijkheid van onze kaartviewer zal ook bijdragen aan een betere samenwerking tussen verschillende afdelingen binnen onze organisatie. Zo kunnen teams gemakkelijker informatie uitwisselen en samenwerken aan projecten die gebruik maken van geografische gegevens. Doordat de kaartviewer ook in Azure staat kunnen we eenvoudiger geografische mutaties maken aan ons kaartmateriaal en deze delen met onze partners. Applicatiebeheer OpenWave Onze informatie ten behoeve van vergunningverlening, toezicht en handhaving slaan wij op in ons VTH-zaaksysteem OpenWave. OpenWave is een opensource automatiseringspakket. Wij maken al een aantal jaar gebruik van dit pakket.
OpenWave biedt ons, naast de mogelijkheden van dit systeem, ook de voordelen dat we mee bouwen aan een systeem dat ook voor en door andere Omgevingsdiensten wordt gebruikt. Afgelopen jaren is OpenWave ontwikkeld tot SAAS (Software as a Service) systeem. Dit maakt het mogelijk om andere partijen toegang te geven tot het systeem. Hierdoor werd het ook mogelijk om onze kennis in te zetten voor gemeenten, maar hen ook te laten werken in ons systeem. Deze
Jaarverslag 2023
28
ontwikkeling zorgt voor een samenhangende, eenduidige en toegankelijke informatievoorziening van optimale kwaliteit. Daarmee draagt deze ontwikkeling sterk bij aan de verbetering van het stelsel binnen de fysieke leefomgeving en wordt een transparante integrale benadering gewaarborgd zoals de Omgevingswet ook beoogd. Steeds meer gemeenten maken gebruik van OpenWave. Omdat wij al vanaf het begin meebouwen aan dit softwarepakket en veel kennis en expertise hebben, ondersteunen wij ook een aantal gemeenten. Zo zijn wij applicatiebeheerder voor de gemeente Beverwijk en Provincie NoordHolland. Zij hebben een eigen installatie, dat wij voor hen beheren. Een viertal gemeenten maakt gebruik van onze applicatie. Het gaat om Heemskerk, Landsmeer, Oostzaan en Wormerland. Onze werkzaamheden voor gemeenten betreffen onder meer aanmaken processen en zaaktypes, het plaatsen van sjablonen, invoeren van legesverordeningen in het systeem, aanmaken nieuwe gebruikers. Ook informeren wij collega’s binnen de gemeenten over de diverse updates en wat dat betekent voor het gebruik van het systeem. Beveiliging van de externe infrastructuur zeer goed is In 2023 hebben wij een externe partij gevraagd om een securitytest uit te voeren op het externe aanvalsoppervlak van onze infrastructuur.
De conclusie van de test is dat de beveiliging van de externe infrastructuur van Omgevingsdienst IJmond zeer goed is. De externe servers en publiek benaderbare webapplicaties zijn voorzien van diverse beveiligingsmaatregelen waardoor er geen kwetsbaarheden zijn aangetroffen die gebruikt kunnen worden om vanaf het internet toegang te krijgen tot de omgeving van Omgevingsdienst IJmond of haar data.
4.4 Interne opleiding zij-instromers Het eerste half jaar van 2023 rondde negen collega’s de opleiding af tot medewerker Omgevingsrecht. Op 23 mei 2023 deden zes collega’s van Omgevingsdienst IJmond en drie collega’s van Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (ODNZKG) examen. Dit examen en de gehele opleiding, van en voor collega’s, is een samenwerking van beide OD’s. De zes collega’s van ODIJmond werken inmiddels met veel plezier en enthousiasme als toezichthouders in onze toezichtteams. Direct na het examen werd de zoektocht naar nieuwe collega’s weer gestart. Dit omdat bleek dat we weer ruimte en behoefte hadden aan nieuwe gedreven mensen die een overstap vanuit hun huidige baan wilden maken naar een nieuwe uitdaging binnen het milieu. In oktober was het zover en zaten er acht nieuwe collega’s bij ons in het klaslokaal. Deze groep collega’s vanuit ODIJ is ook dit jaar aangevuld met drie van de ODNZKG en dit jaar ook twee van Omgevingsdienst Noord-Holland Noord. Het inwerkingtreden van de Omgevingswet per 1 januari 2024 vormde een uitdaging voor onze opleiding. We kozen ervoor om de opleiding in het stramien van de Omgevingswet vorm te geven en aan te bieden. Waar deze wet dus logischerwijs nieuw is voor de cursisten was deze ook nieuw voor alle collega’s die betrokken zijn bij de opleiding. Dit betekende dus extra inzet voor wat
Jaarverslag 2023
29
betreft het lesmateriaal en de voorbereiding. Leuke uitdaging die voor iedereen die bij de opleiding betrokken is leerzaam is geweest.
4.5 Van Wob naar Woo De Wet open overheid (Woo) is de opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Om dit proces goed te stroomlijnen stelden wij afgelopen jaar een Woo-coördinator aan. De Wet is per 1 mei 2022 in werking getreden en heeft tot doel om overheden transparanter te maken. Daarnaast moet het ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. Inwoners en bedrijven verwachten ook meer transparantie in besluitvorming, als ook in het handelen van en door de overheid. In de praktijk zien we dat Woo-verzoeken steeds omvangrijker worden en daarmee meer tijd vragen om zorgvuldig te kunnen afhandelen. We constateren ook dat lokale pers steeds vaker informatie opvraagt naar aanleiding van – voor onze regio relevante - landelijke onderzoeken. Verder ontvingen wij vooral informatieverzoeken die omgevingsrecht-gerelateerd zijn. Denk aan milieuaspecten zoals bodem, geluid, of emissies van stoffen naar de lucht (naar aanleiding van ervaren overlast of zorgen om de gezondheid). Ook ontvangen wij veel verzoeken waarin men documenten opvraagt over bouwwerken, het verstrekken van vergunningen of controlerapportages.
Verzoeken om informatie komen van omwonenden, journalisten, organisaties die zich inzetten voor milieu en natuur en vertegenwoordigers/gemachtigden van (rechts)personen zoals advocaten/juridisch adviseurs/rechtsbijstand. Inmiddels hebben we ook een aantal bezwaaren beroepsprocedures inzake Woo-verzoeken. Voor de uitvoering van deze taak hebben wij de formatie uitgebreid in 2023 en hebben hiervoor dekking uit de projectbaten. In 2024 vragen wij hiervoor via de begroting structurele financiering van onze deelnemers.
Jaarverslag 2023
30
5 Jaarverslag 2023
Uitvoeringstaken
31
5.1 Uitvoering regio IJmond Takenpakket
Beverwijk
Heemskerk
Uitgeest
Velsen
Basistakenpakket VTH
X
X
X
X
Uitvoering advies Bodembescherming
X
X
X
X
Uitvoering advies Luchtkwaliteit
X
X
X
X
Uitvoering advies Geluid
X
X
X
X
Uitvoering advies Schiphol
X
X
X
X
Uitvoering advies Natuur
X
X
X
X
Uitvoering advies Externe Veiligheid
X
X
X
X
Uitvoering advies energievraagstukken
X
X
X
X
Milieu plustaken VTH
X
X
X
X
Toezicht op evenementen
X
X
X
X
Milieuadvisering Ruimtelijk Projecten1
X
X
X
X
Bouw- en woningtoezicht
X
X
X
Alcoholwet
X
Brandveiligheid
X
Advisering uitvoering energietransitie
X
X
X
X
Advisering uitvoering duurzame mobiliteit
X
X
X
X
Natuur- en milieueducatie (NME)
X
X
Advisering uitvoering circulaire economie
X
X
Toezicht veiligheid havens (verordening)
1
X X
Milieuparagraaf en advisering planontwikkeling, bestemmingsplannen en bouwplannen
Jaarverslag 2023
32
5.2 Uitvoering regio Zaanstreek-Waterland Takenpakket
Purmerend
Edam-Volendam
Waterland
Wormerland
Landsmeer
Oostzaan
X*
X
X
X
X
X
Uitvoering advies Bodembescherming
X
X
X
X
Uitvoering advies Luchtkwaliteit
X
X
X
X
Basistakenpakket VTH
Uitvoering advies Geluid
X**
X
X
X
X
Uitvoering advies Natuur
X**
X
X
X
X
Uitvoering advies EV
X**
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Bouw- en Woningtoezicht
X
X***
X
Alcoholwet
X
X
X
Brandveiligheid
X
X
X
Advisering uitvoering energietransitie
X
X
X
Hosting OpenWave3
X
X
X
Energieadvies Milieu plustaken VTH Toezicht op evenementen Milieuadvisering Ruimtelijk Projecten2
X** X
*
Gemeente Beemster is per 1 januari 2022 gefuseerd met de gemeente Purmerend, echter voerden we wel nog t/m 1 januari 2024 het oude pakket uit op het grondgebied van de Beemster. ** Voor gemeente Purmerend voeren wij advies taken uit, deze taak loopt tot 1 mei 2023 *** Voor gemeente Landsmeer voeren wij BWT-taken, deze taak loopt tot 1 april 2023
Milieuparagraaf en advisering planontwikkeling, bestemmingsplannen en bouwplannen OpenWave is een opensource automatiseringspakket door ODIJmond geoptimaliseerd en geïnstalleerd bij en voor gemeenten. 2 3
Jaarverslag 2023
33
5.3 Uitvoering regio Zuid-Kennemerland Takenpakket
Bloemendaal
Haarlem
Heemstede
Zandvoort
Basistakenpakket VTH
X
X
X
X
Uitvoering advies Bodembescherming
X
X
X
X
Uitvoering advies Luchtkwaliteit
X
X
X
Uitvoering advies Geluid
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Uitvoering advies Schiphol
X
Uitvoering advies Natuur
X
Uitvoering advies Externe Veiligheid
X
Uitvoering advies energievraagstukken
X
Milieu plustaken VTH
X
Toezicht op evenementen Milieuadvisering Ruimtelijke Projecten4
X
X X
X
Bouw- en woningtoezicht
X
Alcoholwet
X
Advisering uitvoering energietransitie
X
Advisering uitvoering duurzame mobiliteit Toezicht opkopersregister
X X
X
X
X
X
X
X
X
Toezicht toeristische verhuur
4
X
Milieuparagraaf en advisering planontwikkeling, bestemmings- en bouwplannen
Jaarverslag 2023
34
5.4 Uitvoering provincie Noord-Holland Takenpakket
Toelichting
Basistakenpakket VTH
Vergunningverlening, toezicht en handhaving bij provinciale bedrijven.
Bodem vergunningverlening & toezicht Wbb, Bbk en nazorg
Inclusief spoedlocaties, meldingen Wbb en BUS-meldingen en opsporing niet gemelde Wbb (vrije veld inspecties). Toepassen bouwstoffen, toepassen grond en baggerspecie en afhandelingen meldingen Besluit bodemkwaliteit (Bbk) bij provinciale inrichtingen binnen het gebied van ODIJmond Inschrijven in het kadaster van relevante besluiten Wbb en BUS BUS TU 5 dagen, BUS TU 5 weken, BUS Mobiel, BUS Immobiel, saneringsplan, calamiteiten (nieuw geval/ ongewoon voorval)
Het beheren van het bodeminformatiesysteem (BIS) Nazorg
Jaarverslag 2023
De locaties die in aanmerking komen voor de periodieke controle
35
6
Vergunningverlening, toezicht & handhaving
Jaarverslag 2023
36
In ons totale werkgebied zijn circa 10.000 bedrijven gevestigd die onder ons bevoegd gezag vallen. Wij zijn belast met de vergunningverlening, toezicht en handhaving op deze bedrijven op allerlei beleidsterreinen zoals milieu, bouwen en brandveiligheid. Daarnaast controleren wij bij evenementen en behandelen wij milieuklachten. Omdat de omgeving en de bedrijvigheid niet stilstaan zijn vergunningverlening, handhaving en toezicht van milieuregelgeving een constante factor in ons dagelijks werk. In dit hoofdstuk leest u over deze taken en op welke wijze wij hieraan uitvoering geven
6.1 Inzicht via onze rapportagecyclus Om onze vergunningprocedures, toezicht en handhaving op een adequate, uniforme, professionele en transparante wijze uit te voeren, hebben wij het afgelopen jaar een nieuw vierjaarlijks beleidskader VTH-milieu en VTH-strategie milieu opgesteld. In het beleidskader VTH-milieu en de VTH-strategie milieu 2023-2026 beschrijven wij thema’s en prioriteiten en meetbare doelen voor de uitvoeringstaken van onze organisatie op milieugebied. Wij vertalen deze thema’s en prioriteiten jaarlijks via een uitvoeringsprogramma naar concrete uitvoering. Gedurende het jaar evalueren wij onze uitvoering via tussentijdse rapportages. Via dit jaarverslag kijken wij terug op de uitvoering van afgelopen jaar, evalueren wij de gebieds- en risicoanalyse uit ons beleidskader en bieden wij gemeenten informatie om waar nodig de prioriteiten bij te stellen. Deze beleidscyclus stelt ons in staat om op een adequate, uniforme, professionele en transparante wijze uitvoering te geven aan onze taken. Jaarlijks beoordeelt provincie Noord-Holland vanuit het interbestuurlijk toezicht of wij onze VTH-taken zo hebben ingericht, dat wij deze adequaat kunnen uitvoeren. Onze beleidscyclus bestaat uit een model met een logische aaneenschakeling van diverse bestuurlijke en uitvoerende werkprocessen.
6.2 Beleidskader VTH-milieu 2023 – 2026 en VTH-strategie milieu 2023-2026 In 2022 maakten wij een start met de actualisatie van ons beleidskader VTH-milieu 2019-2022 en van onze VTH-strategie 2019-2022. Om tot een geactualiseerd kader te komen evalueerden wij het toen vigerende beleid en voerden wij een gebieds-, risico- en probleemanalyse uit. Ook organiseerden wij drie sessies met de portefeuillehouders uit onze regio’s IJmond, ZaanstreekWaterland en Zuid-Kennemerland. Verschillende bestuurlijke- en raadsessies Op basis van onze evaluatie en een aantal bestuurlijke sessies zijn zes thema’s geformuleerd voor het nieuwe beleidskader. Via een inventarisatie formuleerden wij, binnen deze thema’s, tien prioriteiten voor de komende periode. Input voor deze inventarisatie was onze risico- en gebiedsanalyse, praktijkervaringen, landelijke en regionale ontwikkelingen en ervaringen vanuit omgevingsdiensten waarmee wij binnen Noord-Holland samenwerken richting een gezamenlijke VTH-strategie. Ook zijn er drie informatieve sessies voor raadsleden geweest binnen de genoemde regio’s.
Jaarverslag 2023
37
Instemming algemeen en dagelijks bestuur Op 8 maart 2023 stemde ons algemeen bestuur in met het geactualiseerde Beleidskader en de Strategie nadat deze eerst op 15 februari 2023 in het dagelijks bestuur was behandeld. In de periode maart tot en met juni 2023 zijn het Beleidskader en de Strategie door onze deelnemers vastgesteld door de colleges en door Gedeputeerde Staten. Na deze vaststelling zijn ze ter kennisname aangeboden aan de gemeenteraden. Koppeling uniforme Uitvoering & Handhaving-strategie Provincie Noord-Holland Gelijktijdig met het opstellen van ons eigen Beleidskader en VTH-strategie, werkten we in provincieverband samen met andere omgevingsdiensten in Noord-Holland aan een gezamenlijke ‘bouwsteen’ voor een uniforme Uitvoering & Handhaving-strategie. Waar mogelijk namen we onderdelen al op in onze VTH-strategie. Meer over de provinciebrede U&H-strategie in hoofdstuk 6.3. Thema’s Beleidskader VTH-milieu 2023-2026 Om inzicht te geven in onze prioritering en programmering op het gebied van toezicht en handhaving stellen wij vierjaarlijks een Beleidskader VTH-milieu op. Met dit beleidskader beschrijven wij aan de hand van thema’s de prioriteiten en (wettelijke) kaders voor de uitvoering van onze vergunningen-, toezicht- en handhavingstaken (VTH-taken) op het gebied van milieu voor de komende jaren.
Hierdoor maken wij onze ambities inzichtelijk en vergroten wij het level playing field binnen en buiten de regio. Op basis van de evaluatie van de doelen en ontwikkelingen uit het Beleidskader VTH-milieu 20192022 prioriteerden wij voor het Beleidskader VTH-milieu 2023-2026 de volgende thema’s: •
Leefbaarheid; o
Veiligheid;
o
Gezondheid;
o
Duurzaamheid;
•
Financiële risico’s;
•
Bestuurlijke risico’s.
Op basis van deze zes hoofdthema’s brachten wij onze prioriteiten in kaart. Daarbij keken wij per thema naar landelijke en regionale ontwikkelingen en wat deze ontwikkelingen betekenen voor onze deelnemende gemeenten en provincie Noord-Holland. Ook onderzochten wij de lokale ontwikkelingen en inventariseerden wij de ambities per gemeente. In onderstaande tabel, overgenomen uit ons Beleidskader VTH-milieu, is de relatie van de prioriteiten in relatie tot thema’s en hoofdprocessen weergegeven. Prioriteiten De prioriteiten die benoemd zijn voor 2024 lichten we hieronder toe, gekoppeld aan de thema’s. Per prioriteit beschrijven we in de blauwe kaders de voortgang en rapporteren wij over onze inzet in 2023. Onderwerpen die niet als prioriteit zijn aangewezen krijgen aankomend jaar ook zeker
Jaarverslag 2023
38
onze aandacht. Voor deze onderwerpen geldt dat de reguliere inzet voldoende is om de risico’s te beheersen. Kritische prestatie indicatoren Per prioriteit formuleerden wij kritische prestatie indicatoren (KPI), deze KPI’s monitoren wij jaarlijks, gedurende de looptijd van het VTH-beleidskader. De monitoring over 2023 is terug te lezen in de het hoofdstuk Rapportage Uitvoeringskader ODIJmond van dit jaarverslag. De monitoring van deze KPI’s geldt jaarlijks als basis voor het op te stellen Uitvoeringsprogramma.
Zeer Zorgwekkende Stoffen Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) komen vaker voor bij industriële bedrijven dan in het middenen kleinbedrijf. Industriële bedrijven zijn bijvoorbeeld verfmakers, bedrijven die kunststofartikelen ontwikkelen, spuiterijen, grondbanken of – depots, metaalbewerkers, afvalverwerkers, drukkerijen, kunststofverwerkers en farmaceuten. Deze bedrijven zijn vaker op een industrieterrein gelegen dan in de bebouwde omgeving.
Thema’s: Gezondheid, Veiligheid, Financiële risico’s en Bestuurlijke risico’s Scope: Bedrijven zijn verplicht hun lozingen en uitstoot van ZZS naar lucht en water te vermijden. Als dat niet haalbaar is, moeten emissies zoveel mogelijk worden beperkt (minimalisatie-verplichting). In 2023 heeft er een verdere inventarisatie van bedrijven met een mogelijke ZZS-emissie plaatsgevonden en zijn de eerste vermijdings- en reductieprogramma’s beoordeeld. Op basis van handreikingen die landelijk door de projectgroep ZZS van ODNL worden opgesteld, zal er in 2024 een prioritering worden gemaakt van bedrijven die op de minimalisatieverplichting zullen worden gecontroleerd.
Jaarverslag 2023
39
Ondermijning Uit evaluaties en analyses blijkt dat ondermijnende activiteiten meer dan gemiddeld voorkomen bij opslaglocaties, waaronder bedrijven waar opslagboxen worden verhuurd, garagebedrijven en detailhandel. Ook doen deze activiteiten zich voor in de ketens zoals afval, asbest en bodem.
Thema’s: Veiligheid, Financiële Risico’s en Bestuurlijke risico’s Scope: Hoewel onze inzet om ondermijnende activiteiten te voorkomen zich in eerste instantie focust op industriegebieden en bedrijventerreinen, zien wij een trend dat ondermijning ook steeds vaker plaatsvindt in het landelijk en stedelijk gebied. Afhankelijk van lokale ontwikkelingen en bestuurlijke wensen passen wij onze focus hierop aan. De aanpak van ondermijnende criminaliteit staat hoog op de agenda, zowel landelijk als bij onze deelnemende gemeenten. In de afgelopen tijd zien wij dat bedrijven steeds vaker een dekmantel zijn voor criminele activiteiten. Daarnaast is van een groot aantal bedrijfspanden, stallen en loodsen het feitelijk gebruik onbekend. Afvalstromen (asbest, grond, e-waste, gevaarlijk afval) vormen een risico op crimineel gedrag. Bedrijven krijgen vaak betaald voor het innemen van afval zonder dat de verwerking is geregeld. Dit levert grote milieu- en gezondheidsrisico’s op omdat de bedrijven het afval onjuist verwerken of dumpen. Het aanpakken van deze milieucriminaliteit is arbeidsintensief en vraagt een regio-overstijgende ketenaanpak. In 2024 willen we het opleggen van barrières intensiveren om ondermijning tegen te gaan. Dit doen we in samenwerking met andere overheidspartners. Wij participeren op verzoek van onze deelnemers in projecten om ondermijning op te sporen en tegen te gaan.
Afvalstoffen Bij alle bedrijven in ons hele werkgebied besteden wij aandacht aan afval.
Thema’s: Gezondheid en Financiële Risico’s Scope: Bedrijven zijn verplicht bedrijfsafval zoveel mogelijk te voorkomen, gescheiden in te zamelen en af te geven aan een afvalinzamelingsbedrijf. Afvalstoffen die vrijkomen via de lucht of het water, zogenaamde emissies, dienen ook zoveel mogelijk voorkomen te worden. In de omgevingsvergunning die op een bedrijf van toepassing is, kunnen regels worden opgenomen die hen verplichten om doelmatig om te gaan met afvalstoffen. Hoe juist om te gaan met afvalstoffen is ingebed in de toezichtcontroles. Vanuit data-analyse worden op de aspecten afval, asbest en bodem, bedrijven gecontroleerd.
Jaarverslag 2023
40
Afvalwater Bij alle bedrijven in het hele werkgebied controleren wij op de wijze waarop het bedrijf afvalwater loost.
Thema’s: Gezondheid Scope: Tijdens controles van bedrijven kijken wij waar mogelijk vethoudend afvalwater wordt geloosd op het riool, te denken valt aan horeca, of dit water voorafgaand aan deze lozing door een vetafscheider wordt geleid die voldoet aan de daaraan gestelde eisen. Ook afvalwater dat mogelijk andere vervuiling bevat, zoals olie of benzine vanuit een werkplaats of tankstation, dient eerst door een scheidende voorziening te worden geleid. Ook deze voorziening, in dit geval een olie- benzineafscheider, is onderdeel van onze controles. Ook water dat op andere wijze verontreinigd is, bijvoorbeeld met ZZS, dient met daarvoor geschikte maatregelen geloosd te worden op het riool. Ook daar zien wij op toe. Grip op indirecte lozingen Begin 2023 is de samenwerkingspilot indirecte lozingen begonnen. Hierbij werken wij met alle ketenparters samen om grip te krijgen op indirecte lozingen binnen het gebied van het waterschap Hollands Noorderkwartier. Doel van de pilot is om te onderzoeken welke inspanning er in gezamenlijkheid nodig is voor de doelstelling “grip op indirecte lozingen". De pilot bestaat uit het uitvoeren van dertig controles met monstername en analyse van deze monsters. Ook is er een opleidingsinspanning. Drie van onze toezichthouders krijgen een cursus om deze uitvoering kwalitatief en representatief te kunnen borgen.
De uitvoering zal worden geëvalueerd en de inzichten van de evaluatie zullen worden gebruikt om de kaders (financieel, kwalitatief en kwantitatief) te beschrijven. Deze inzichten zullen naar ons bestuur worden gebruikt om de randvoorwaarden van een duurzame en blijvende uitvoering op dit onderwerp te beschrijven. In het uitvoeringsjaar 2024 zal dus duidelijk worden of deze uitvoering duurzaam kan worden geborgd binnen de ter beschikking gestelde middelen.
Jaarverslag 2023
41
Energiebesparingsplicht Bedrijven en instellingen zijn verplicht om alle energiebesparende maatregelen te nemen die je in vijf jaar tijd of minder zijn terug te verdienen. Dit heet de energiebesparingsplicht. Wij zien erop toe dat bedrijven deze maatregelen toepassen.
Thema’s: Gezondheid en Duurzaamheid Scope: In 2023 rondden wij, op basis van het provinciaal Energiebesparingsakkoord, een inventarisatie af van alle bedrijven en instellingen waarop de energiebesparingsplicht van toepassing is. Daarnaast voerden wij toezichtpilots uit binnen verschillende branches. Het door ons aangevraagde SPUK bij het Rijk ten behoeve van het intensiveren van de energiebesparingsplicht is vorig jaar gehonoreerd. Dit stelde ons in staat om een toezichtteam te formeren dat projectmatig de controles op de energiebesparingsplicht uitvoert en hier volgende jaren mee verder gaat. Dit team legt de focus op bedrijven die de gestelde drempelwaarden, > 25.000 m3 gas en/of > 50.000 kWh elektriciteit, overschrijden. Deze bedrijven zijn namelijk verplicht alle energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van < 5 jaar te treffen. Bedrijven in de IJmond waarbij de ambitie om hun bedrijf te verduurzamen hoger ligt dan het treffen van de verplichte energiebesparende maatregelen worden betrokken bij GreenBiz IJmond.
Asbest Bij het saneren van asbest treden bijzonder grote risico’s op voor de volksgezondheid. Asbestsaneerders en personen in de omgeving kunnen bij slecht uitgevoerde asbestsaneringen asbestvezels inademen.
Thema’s: Gezondheid, Financiële risico’s en Bestuurlijke risico’s Scope: Wij beoordelen sloopplannen/asbestverwijderingsplannen en houden toezicht op een juiste verwijdering van asbest binnen ons gehele werkgebied. Onze werkzaamheden zijn erop gericht om illegale asbestsaneringen op te sporen en daar indien gewenst op te handhaven. Het landelijk kader is het Asbestverwijderingsbesluit. Dit besluit heeft als doel de emissie van asbestvezels te beperken bij het afbreken van gebouwen of objecten of het verwijderen van asbest bevattende materialen uit gebouwen of objecten. Op basis hiervan beoordelen wij de sloopplannen/asbestverwijderingsplannen van onze deelnemers en zien wij toe op een juiste verwijdering. In 2024 vindt tevens een grote wetswijziging plaats in het Asbestverwijderingsbesluit. Op dit moment kennen we drie risicoklassen, waarbij de asbesttoepassingen onder twee van deze risicoklassen alleen door gecertificeerde bedrijven verwijderd mogen worden. De classificaties voor de risicoklassen worden onder de wetswijziging minder zwaar. Hierdoor zullen meer nietgecertifieerd bedrijven asbest verwijderen.
Jaarverslag 2023
42
Luchtkwaliteit Bij alle bedrijven binnen ons werkgebied, waarbij de bedrijfsactiviteiten (kunnen) leiden tot effecten op de luchtkwaliteit, is dit een aspect waar wij aandacht aan besteden.
Thema’s: Gezondheid en Bestuurlijke risico’s Scope: Toenemende bezorgdheid over gezondheid en leefbaarheid, in relatie tot de luchtkwaliteit met name in verstedelijkt gebied, vragen om een actieve overheid die maatregelen treft om de luchtkwaliteit te verbeteren. Hiernaast spelen er ontwikkelingen zoals de energietransitie en het woningtekort die allen een beslag zullen doen op de bestaande milieuruimte. Wij ondersteunen en adviseren onze gemeenten in het zoeken naar maatregelen om de luchtkwaliteit en daarmee de kwaliteit van de leefomgeving en gezondheid te verbeteren. In het programma Gezondheid & Luchtkwaliteit staan concrete maatregelen én impulsen vastgelegd. In hoofdstuk 7.4 beschrijven wij onze inzet binnen dit programma, waaronder onze inzet het wettelijk adviseurschap op vergunningen van Tata Steel en advisering op eigen vergunningverlening onder meer op onderwerpen als mobiliteit en emissienormen en de inzet van de FLIR-camera. De inzet op luchtkwaliteit kent op uitvoering een overlap met onze inzet op de prioriteit ZZS.
Klachten Wanneer inwoners situaties signaleren die een gevaar kunnen opleveren voor het milieu, of wanneer zij hinder ervaren van een bedrijf, kunnen zij dit bij ons melden. Een milieuklacht gaat bijvoorbeeld over geur, geluid, licht, water of bodem, maar ook asbest of afval.
Thema’s: Gezondheid, Veiligheid en Bestuurlijke risico’s Scope: Onze klachtafhandeling heeft betrekking op alle bedrijven waarvoor wij bevoegd gezag zijn. Wanneer wij klachten ontvangen die buiten deze scope vallen, geven wij de klacht door aan de juiste instantie en informeren wij de klager over de wijze waarop wij deze afhandelen. In sommige gevallen is nader onderzoek nodig. In dat geval onderzoeken wij of de veroorzaker de milieuwetgeving overtreedt. Is dat het geval, dan spreken we de veroorzaker aan en ondernemen we actie om de overtreding en daarmee een klacht, te beëindigen. Het aantal klachten dat wij ontvangen is vraaggestuurd en daarmee niet programmeerbaar.
Jaarverslag 2023
43
6.3 Gezamenlijke U&H-strategie Noord-Holland In 2023 werkten wij, samen met Provincie Noord-Holland en de andere drie omgevingsdiensten in Noord-Holland, aan een gezamenlijke ‘bouwsteen’ voor een uniforme Uitvoering & Handhaving (U&H)-strategie Noord-Holland. Via deze U&H-strategie moet er een gelijk speelveld ontstaan voor bedrijven binnen de provincie Noord-Holland, maar werken we ook aan de versterking en vereenvoudiging van het beleid in de provincie Noord-Holland. Deze bouwsteen is na de zomer van 2023 door de vier directeuren van de omgevingsdiensten, die werkzaam zijn in Noord-Holland, vastgesteld. Vooruitlopend op deze bouwsteen actualiseerden wij onze VTH-strategie en lieten deze door onze opdrachtgevers vaststellen. Begin 2024 actualiseren wij onze strategie om nog beter aan te gaan sluiten op de bouwsteen en om aan te sluiten op de Omgevingswet. Wij zien deze uniforme U&Hstrategie als een goede stap om de samenwerking tussen de omgevingsdiensten te verbeteren. Ook zetten wij hiermee een stap richting de provincie om de strategische documenten dichter bij elkaar te brengen.
6.4 Kwaliteitscriteria Wij moeten voldoen aan kwaliteitscriteria. De kwaliteitscriteria hebben betrekking op alle opgedragen en overgedragen taken op alle deskkundigheidsgebieden die daarvoor vereist zijn. Dit geldt voor de uitvoering van het basistakenpakket, het overige inrichting gebonden milieutakenpakket en het plustakenpakket, waaronder bouw- en woningtoezicht en brandveiligheid. De kwaliteitscriteria zijn bedoeld om de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH-taken) door gemeenten en provincies in het Omgevingsrecht te professionaliseren en de kwaliteit in de organisatie te borgen. De criteria gaan over proces, inhoud en kritieke massa. Het streven is ook om een meer gelijkmatige aanpak over het land te bereiken. Het fundament van de kwaliteit is het afleveren van een zo goed mogelijk product. Hiervoor is vooral vakmanschap nodig. Dit is daarmee ons belangrijkste aspect uit de kwaliteitscriteria. De criteria voor kritieke massa adresseren dit vakmanschap in termen van voldoende opleiding, ervaring, kennis en het onderhouden en borgen daarvan. Hier wordt veel tijd en energie ingestoken. Uitkomst zelfevaluatie Om te toetsen of wij voldoen aan de kwaliteitscriteria voerden wij een zelfevaluatie uit.
Ook zijn onze kwaliteitscriteria meegenomen als aandachtsgebied van de visitatie onder het IPB en zijn onze kwaliteitscriteria beoordeeld via het toetsingskader vanuit het IBP, specifiek de pijler robuuste omgevingsdiensten. In hoofdstuk 3.3 beschrijven wij het IBP. Via alle drie de evaluatiemomenten komt naar voren dat wij voor de meeste gemandateerde taken voldoen aan deze criteria. Wel ligt er een ontwikkelopgave op de deskundigheidsgebieden afvalwater en externe veiligheid. Zie voor de zelfevaluatie van de kwaliteitscriteria het hoofdstuk 10, Rapportage Uitvoeringskader ODIJmond van dit jaarverslag.
Jaarverslag 2023
44
6.5 Inzet data-analyse bij milieutoezicht In 2023 maakten wij een eerste aanzet richting risicogestuurd toezicht. Bij risicogestuurd toezicht wordt uitgegaan van de risico’s die een bedrijf of activiteit vormen voor het milieu en de leefomgeving. Toezichthouders gaan gericht naar bedrijven toe die een hogere milieurisico hebben. Dit risico kan er zijn doordat er bijvoorbeeld gevaarlijke stoffen aanwezig zijn of dat het naleefgedrag van een bedrijf of ondernemer niet goed is. Maar dit risico kan er ook zijn doordat een bedrijf al langere tijd niet gecontroleerd is. Om risicogestuurd toezicht in te kunnen zetten bouwden wij een digitaal risicomodel. Het model is gebaseerd op een formule waarin verschillende risico-indicatoren zijn verwerkt. Die indicatoren zijn weer gebaseerd op bij ons beschikbare data, die wij registreerden in onze VTH-systemen als OpenWave, Digitale Checklisten en Inspectieview milieu. Het voordeel van risicogestuurd toezicht is dat de capaciteit van het toezicht wordt ingezet op de plekken die ertoe doen. Naast het risicomodel worden ook op andere manieren data-analyses ingezet bij toezicht. Zo bouwden wij een dashboard asbest. Hierin worden afgiftes van asbest vanuit het Landelijk Meldpunt Afvalstoffen vergeleken met locaties waarvoor wij geen sloopmelding ontvingen.
De locaties waar asbest is afgevoerd en waar een sloopmelding ontbreekt worden door ons schriftelijk aangeschreven. Onze boa-coördinator (bijzondere opsporingsambtenaar) is hier ook bij betrokken. Bij iedere locatie maken wij de afweging of er ook strafrechtelijk opgetreden moet worden. In alle gevallen werken wij, waar mogelijk, samen met andere partners binnen de keten.
Asbestdag Op 18 april 2023 organiseerden wij een asbestdag. Naar aanleiding van eerdere asbestdagen, waaruit veel meldingen/zaken voortkwamen, kozen we ervoor nogmaals een dag lang diverse vrije veldcontroles uit te voeren binnen een aantal gemeenten in ons werkgebied. We controleerden of sloopwerkzaamheden die we tegenkwamen ook daadwerkelijk waren aangemeld. In het geval dat dit niet gemeld was, keken we of het ging om een gevaarlijke situatie en of de activiteit alsnog gemeld moest worden of dat andere maatregelen genomen moesten worden. Tijdens onze asbestdag werkten wij samen met milieuagenten en een inspecteur toezicht en handhaving vanuit de gemeente. Voor de locaties waar we geen asbest aantroffen, maar waar we wel constateerden dat er zonder melding werd gesloopt, stelden wij een brief op met een waarschuwing. Als we wel asbest aantroffen of waar het ging om een bedrijf waarbij wij eerder constateerde dat werd gesloopt zonder melding, maakten wij een BSBM (Bestuurlijke strafbeschikking Milieu) op of lieten wij een proces-verbaal opmaken door de politie.
Jaarverslag 2023
45
6.6 Ketentoezicht Ketentoezicht staat al een aantal jaar prominent op onze agenda. Ketentoezicht betekent dat ketenpartners nauwgezet met elkaar samenwerken en informatie delen, zodat afval en afvalstoffen door de hele keten gevolgd kunnen worden en we erop kunnen toezien dat ze op een juiste manier, zonder risico’s voor de omgeving worden afgevoerd. Ketentoezicht vindt plaats op diverse thema’s, als bodem, afval, e-waste en asbest. Landelijke expertise-overleggen Om onze kennis up to date te houden, sluiten wij aan bij verschillende landelijke expertiseoverleggen, waaronder het brancheteam metaalrecycling. Hierin bespreken wij casussen, wijzigingen van wetgeving en gezamenlijke prioriteiten. Terugkerende onderwerpen zijn bijvoorbeeld afvalbranden door lithium-ion-batterijen, de opslag en be-/verwerking van e-waste en Chroom VI- en asbesthoudende metalen. Ook de Metaal Recycling Federatie sluit ieder overleg aan om ontwikkelingen en signalen te bespreken. Data-gericht werken Het delen van informatie staat binnen ketentoezicht centraal. Wij geven hier uitvoering aan via een werkgroep datagericht werken. Deze werkgroep bestaat inmiddels anderhalf jaar en komt voort uit de samenwerkingsagenda waaraan de vier Omgevingsdiensten in Noord-Holland werken. De werkgroep bestaat daarmee ook uit vertegenwoordigers van de vier omgevingsdiensten in NoordHolland.
De eerste periode gebruikten we voornamelijk om de verschillende werkwijzen met betrekking tot data en systemen per omgevingsdienst af te tasten en te zoeken naar samenwerkingsmogelijkheden. Afgelopen jaar startten wij, onder begeleiding van de projectleider van de Inspectie voor Leefomgeving & Transport, een project met betrekking tot vervoer van gevaarlijke stoffen. Dit project vormt onderdeel van pijler 3 van het Interbestuurlijke Programma. Op basis van data van Inspectieview milieu stelde iedere omgevingsdienst een lijst samen van opvallende locaties. Bijvoorbeeld waar andere instanties overtredingen over het vervoer van gevaarlijke stoffen constateerden, maar die niet bekend zijn bij de omgevingsdienst. Deze lijsten zijn bij toezicht en handhaving weggezet. In september 2024 worden de resultaten van het project geëvalueerd.
6.7 Zeer zorgwekkende stoffen Wij nemen deel aan het project Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) vanuit OmgevingsdienstNL, de koepel van alle Omgevingsdiensten. Bij het project ZZS zijn meerdere omgevingsdiensten aangesloten, alsook het RIVM. Het doel van dit project is om vanuit alle omgevingsdiensten een samenhangende, doelmatige en gelijke aanpak van ZZS op te stellen. Hiervoor wordt een prioritering opgesteld. Vanuit het project worden kaders, handboeken, handreikingen en dergelijke opgesteld ten aanzien van ZZS. Tussen de omgevingsdiensten wordt kennis en data gedeeld over ZZS. Wij leveren een bijdrage aan meerdere deelprojecten. Verwacht wordt dat de resultaten van de eerste deelprojecten begin 2024 worden gedeeld met alle omgevingsdiensten. Deze kunnen dan door omgevingsdiensten gebruikt worden om uitvoering te geven aan het ZZS beleid.
Jaarverslag 2023
46
Het doel om een selectie van bedrijven te maken om gericht te controleren op de verplichting om ZZS emissies te minimaliseren is doorgeschoven naar 2024. We kozen ervoor om de landelijk aanpak en prioritering te volgen voor de toezicht op ZZS en daarmee als omgevingsdiensten landelijk dezelfde lijn uit te zetten. Tot die tijd hebben wij onze eigen lijn voortgezet met aandacht voor ZZS bij alle controles en bij type C bedrijven, in het speciaal voor de vermijdings- en reductieplannen die bedrijven moeten opstellen.
Toezicht op ZZS, een praktijkvoorbeeld
In maart 2022 hebben wij een Last Onder Dwangsom (LOD) opgelegd aan een bedrijf in de gemeente Wormerland. De LOD was voor het voldoen aan de normen van Vluchtige Organische Stoffen (VOS), ammoniak (overtreding 1) en Zeer Zorgwekkende Stoffen (overtreding 2) en voor het indienen van een VRP (vermijdings- en reductieprogramma) voor ZZS (overtreding 3). De afgasstromen die door de naverbrander worden geleid voldoen aan de normen voor VOS, ammoniak en ZZS van het Activiteitenbesluit. Ook aan de strengere norm voor ammoniak die onder de Omgevingswet gaat gelden wordt voldaan. Overtreding 1 is hiermee beëindigd. Op dit moment zijn er vier afgasstromen die niet worden nabehandeld. Twee van deze afgasstromen worden in 2024 vervangen voor een indirect koelproces waarbij er geen emissies meer vrijkomen. De overige twee luchtstromen overschrijden de norm voor ZZS. Overtreding 2 duurt voort en de last onder dwangsom schrijft voor dat het bedrijf voor 1 januari 2025 maatregelen moet nemen om de emissie van ZZS terug te dringen tot onder de norm van 1 mg/Nm3. Wij houden toezicht op de voortgang van het uitvoeren van maatregelen. Het bedrijf heeft met onderzoek aangetoond dat de immissie van ZZS, de hoeveelheid stoffen in de lucht op leefhoogte, verwaarloosbaar is. Daarom is er op leefniveau geen risico voor mens en milieu.
Met metingen toonde het bedrijf aan dat de afgastromen die niet worden nabehandeld door de naverbrander voldoen aan de normen van VOS en ammoniak. Daarom is in december 2023 besloten de maatwerkvoorschriften met afwijkende normen voor VOS en ammoniak in te trekken. Het bedrijf moet voldoen aan de algemene regels voor luchtemissies. Onder de Omgevingswet gaat er een strengere norm gelden voor ammoniak. In de wetgeving is (voor alle bedrijven) overgangsrecht opgenomen wat bedrijven 4 jaar de tijd geeft om aan de nieuwe norm van 5 mg/Nm3 te voldoen. Tijdens deze periode houden wij toezicht op het proces zodat het bedrijf binnen de termijn van 4 jaar voldoet aan de normen zoals staat omschreven in het overgangsrecht. Overtreding 3 werd in oktober beëindigd met het indienen van een vermijdings- en reductieprogramma.
Jaarverslag 2023
47
6.8 Grip op indirecte lozingen Vanaf begin 2022 zijn gemeenten, het Hoogheemraadschap, PWN, Provincie Noord-Holland, de omgevingsdiensten en Rijkswaterstaat met elkaar in gesprek over het project indirecte lozingen. Deze partijen zijn verantwoordelijkheid voor het inzicht in en de grip op indirecte lozingen. Een indirecte lozing is een lozing die niet op het oppervlaktewater plaatsvindt. Het bedrijf loost zijn bedrijfsafvalwater op de gemeentelijke riolering. Het afvalwater wordt vervolgens getransporteerd door het riool naar een rioolwaterzuivingsinstallatie (RWZI). De RWZI behandelt het afvalwater en uiteindelijk komt het behandelde water in het oppervlakte water terecht. Resultaten controles Om invulling te geven aan de uitvoering is voor het werkgebied van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier in 2023 een projectteam opgericht. Aan het projectteam nemen, naast Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier ook de drie omgevingsdiensten in Noord-Holland deel; ODIJ, ODNZKG en ODNHN, Ook Rijkswaterstaat en Waterproef nemen deel. Het project heeft als doel inzicht te geven in aanwezige probleemstoffen in afvalwater, maar ook de kennis bij omgevingsdiensten over afvalwater te vergroten. Binnen het project is gekozen voor 25 branches. Voor elke branche is een standaard analysepakket samengesteld. Voor deze pilot zijn in totaal 90 bedrijven geselecteerd door het HHNK.
Elke omgevingsdienst controleert 30 bedrijven. Wij controleerden afgelopen jaar uiteindelijk 39 bedrijven. Bij 12 bedrijven bleek geen indirecte lozing aanwezig te zijn. Van de 27 bedrijven die wel een lozing hadden zijn er bij 7 bedrijven overtredingen geconstateerd. Vijf overtredingen op pH (zuurgraad) en 2 overtredingen dat de putten vol zaten met grond/grind of piepschuim. Bij een bedrijf wordt naast het bestuurlijke traject ook een strafrechtelijk traject ingezet. Vervolg in 2024 Omdat alle omgevingsdiensten gebruik maken van dezelfde digitale checklist kan straks, tezamen met de resultaten van de bemonstering, een goede analyse worden gemaakt van de uitgevoerde controles. In februari 2024 is de eindrapportage van de pilot gereed. De opgehaalde resultaten van de bedrijfsbezoeken worden geëvalueerd. Vanuit het Interbestuurlijk Programma is door het HHNK een opleiding beschikbaar gesteld om de kennis bij toezicht en handhaving van omgevingsdiensten over afvalwater te vergroten. Namens onze organisatie namen drie toezichthouder met succes deel aan de opleiding.
6.9 Ondermijning In 2023 voerden wij in opdracht van gemeente Uitgeest een ondermijningsscan uit op een bedrijventerrein in Uitgeest. De scan bestaat uit een verzameling van indicatoren die met ondermijning te maken hebben. Zoals of de panden een bedrijfslogo hebben, er verloederd uitzien, of bedrijven online te vinden zijn etc. Naar aanleiding van deze scan voerden wij diverse (integrale) controles uit. Dit leidde onder meer tot een inbeslagname en een sluiting van een pand. Wij bieden dergelijke scans ook aan bij andere gemeenten.
Jaarverslag 2023
48
In de Regio Waterland vindt er structureel ondermijningsoverleg plaats met de handhavingspartners. Hierbij worden signalen met elkaar gedeeld die door de ketenpartners worden verrijkt met informatie. Op basis daarvan wordt een passende interventie besproken. Veelal leidt dit tot integrale controles. Op deze wijze worden ook met elkaar bedrijventerreinen in kaart gebracht met panden waarover weinig bekend is. Zo krijgen we beter inzicht in het legitieme gebruik van panden en geven we een signaal af dat we samenwerken in de aanpak van ondermijning.
6.10 Alcoholwet In 2023 controleerden wij, voor de gemeenten waarvoor wij controles op de Alcoholwet uitvoeren, verschillende supermarkten, winkels, horecabedrijven waaronder strandpaviljoens, slijterijen en sportverenigingen op de naleving van de regels met betrekking tot het verstrekken van alcoholhoudende drank aan jongeren. Voor deze controles maakten wij gebruik van de hulp van een minderjarige testkoper. Onder toezicht van onze collega’s onderzochten we of deze testkoper erin slaagde om alcoholhoudende drank te verkrijgen. Binnen ons werkgebied voerden wij in totaal 47 controles uit op de leeftijdsgrens. Bij 62% van deze controles constateerden wij dat er alcoholhoudende drank werd verkocht aan de testkoper. Het ging hier voornamelijk om sportverenigingen en horecabedrijven. De cijfers laten zien dat de regels van de leeftijdsgrens die geldt bij de verkoop van alcoholhoudende drank nog steeds veel worden overtreden. Naar aanleiding van overtredingen uit 2022 voerden wij 17 controles uit bij bedrijven die eerder in de fout waren gegaan. Uit deze controles blijkt dat de leeftijdscontroles vorig jaar effect hadden. Bij 12 bedrijven constateerden wij geen overtreding van de leeftijdsgrens meer. Voor de bedrijven die opnieuw in overtreding waren, maakten wij een boeterapport op of is een dwangsom verbeurd.
In 2024 continueren wij het toezicht op de leeftijdsgrens voor alcoholhoudende drank. Naast de controle op de leeftijdsgrens, controleerden wij afgelopen jaar ook op de aanwezigheid van leidinggevenden op de alcoholwetvergunning en de actualiteit van de vergunning. Enkele bedrijven die van rechtsvorm waren veranderd schreven wij aan om een nieuwe alcoholwetvergunning aan te vragen. Bij nieuwe horecabedrijven of slijterijen controleerden wij namens de gemeente of werd voldaan aan de inrichtingseisen zodat er een vergunning kon worden afgegeven.
6.11 Vernieuwend toezicht Vernieuwingen binnen onze toezicht en handhaving is voor ons een belangrijk aspect. Zo kreeg de toepassing van drones bij onze bedrijfscontroles een vaste plek in onze uitvoering. Wij deden dit als een van de eerste omgevingsdiensten in Nederland. De inzet van drones heeft voor ons de meerwaarde dat wij zaken zichtbaar kunnen maken, die anders niet eenvoudig aangetoond konden worden. Hierbij valt te denken aan emissies vanuit een hooggelegen emissiepunt, opslag van materialen en grond op achtererven, opslag van staalslakken en asbestverdachte werkzaamheden.
Jaarverslag 2023
49
Afgelopen jaar maakten wij ook gebruik van de drone voor thermische inspecties en (land)metingen. Kort samengevat is het een breed inzetbare tool om te constateren of het bedrijf zich aan de regels houdt en maakt het werk van toezichthouders makkelijker, efficiënter, toegankelijker en veiliger. De informatie is van hoge kwaliteit, nauwkeurig en levert tijdwinst op. Wij maken ook gebruik van een FLIR-camera. Deze camera zetten wij in om onzichtbare gaslekkages bij bedrijven op te sporen. Denk daarbij aan een eventuele toegevoegde waarde voor het meten van benzine- of gasdampen bij tankstations. Ook wordt de camera ingezet bij op- en overslagbedrijven. Wij leiden on-the-job eigen collega’s op om deze camera te kunnen gebruiken Volumemetingen Staalslak Bij een bedrijf binnen ons werkgebied waar staalslak wordt opgeslagen houden wij toezicht op de hoeveelheid opgeslagen slak. Een jaar productie aan staal levert ongeveer 80.000 ton (27.500m³) staalslak op. In november 2022 constateerden wij, via de toepassing van onze drone, dat er circa 1.000.000 ton (330.000m³) staalslak aanwezig was op de locatie. Dit betekent dat er dus ongeveer 12 jaar aan productie ligt opgeslagen. Dit is teveel en moet verminderen. Wij schreven het bedrijf hierop aan. Via periodieke metingen met onze drone monitoren wij de hoeveelheid opgeslagen staalslak.
Drones bij asbestsaneringen Afgelopen jaar hebben wij de drone ingezet bij een aantal asbestsaneringen. De inzet van drones zorgt ervoor dat wij een eerlijk beeld krijgen van de saneringswerkzaamheden. Dit doordat wij op afstand kunnen meekijken zonder dat de uitvoerders weten dat wij aanwezig zijn en toezicht houden. Mede hierdoor wordt er beeldmateriaal verschaft die laat zien hoe het bedrijf werkelijk opereert tijdens de uitvoering van saneringen. Doordat wij op een relatief kleine afstand van de saneringslocatie zijn kunnen wij ook direct ingrijpen en werkzaamheden stilleggen als wij overtredingen constateren. Bovendien verkrijg je vanuit de lucht een goed overzicht hoe het terrein is afgezet en waar alle benodigdheden voor een sanering zijn gelokaliseerd. We hopen dat deze vorm van toezicht er ook aan bijdraagt dat uitvoerders zich aan de regels houden, omdat toezicht vanuit de lucht vaker en sneller onaangekondigd kan plaatsvinden. FLIR-camera bij LPG-installaties Sinds 2023 werken wij met een FLIR-camera. Ook wel een Optical Gas Imaging-camera. Met deze camera detecteren wij gasdampen en daarmee gaslekkages. Via deze camera constateerden wij bij verschillende tankstations lekkages. Het ging hier dan met name om lekkages aan de LPGinstallatie.
We schreven de bedrijven hierop aan en hielden via hercontroles vinger aan de pols of de lekkages voldoende snel werden verholpen. Bij ongeveer de helft van de gecontroleerde bedrijven troffen wij een lekkage aan. Het betreffen voornamelijk één of twee kleine lekkages, maar we troffen ook eenmaal zes (kleine) lekkages aan. Daarmee bewijst de camera zich als een waardevolle toevoeging van onze toezicht en handhaving. We hebben de camera ook ingezet naar aanleiding van een klacht. De klacht ging over overlast van benzinedampen. De camera liet goed zien dat er continue emissie plaatsvond vanuit de
Jaarverslag 2023
50
ontluchtingsleidingen van de ondergrondse tanks met benzine en daarmee voor overlast in de omgeving. We hebben het tankstation aangesproken op de geconstateerde gebreken, waarna de installatie is hersteld. In 2024 zullen wij alle tankstations in ons werkgebied op deze wijze blijven controleren. Eigenaren van tankstations zijn positief over de controles. Zij beschikken namelijk niet zelf over middelen om gasdampen te detecteren, maar zijn afhankelijk van de periodieke controles van de installateur.
6.12 Padelbanen Net als gemeenten elders in het land, hebben wij ook veel tijd en aandacht besteed aan het vraagstukken omtrent padel. Binnen ons werkgebied ontving een aantal gemeenten klachten en handhavingsverzoeken van omwonenden. De klachten hadden nagenoeg allemaal te maken met geluidsaspecten van de sport. In een aantal gevallen zijn padelbanen gerealiseerd bij bestaande tennisverenigingen. Padelbanen in de gemeenten Uitgeest en Beverwijk liggen dicht bij woningen. Het spelen van padel leidt daar tot overlast in de omgeving. Bij deze twee verenigingen is handhavend opgetreden en zijn juridische procedures gestart. Bij de vereniging in Beverwijk is inmiddels een geluidswand geplaatst waardoor wordt voldaan aan de geluidsnormen. Bij de vereniging in Uitgeest loopt nog een juridische procedure tegen het handhavingsbesluit. Op dit moment mag daar niet na 19:30 uur gepadeld worden. Op die manier wordt voldaan aan de geluidsnorm die geldt voor de avondperiode. Er zijn ook voorschriften opgelegd bij padelbanen in Bloemendaal en Haarlem. De vereniging in Haarlem speelt geen padel na 19:00 uur. Op die manier wordt voldaan aan de geluidsnorm voor de avondperiode. Met betrekking tot Bloemendaal wordt de oplossing gezocht in het plaatsen van een geluidswand om de overlast vanwege padel te reduceren en te laten voldoen aan de geldende geluidsnorm.
Omdat wij verwachten dat het aantal padelbanen in de toekomst toeneemt, stuurden wij een brief aan sportverenigingen die padel (mogelijk gaan) aanbieden. In die brief riepen wij hen op om vooraf contact met ons op te nemen. Zodoende kunnen wij vooraf gezamenlijk bekijken wat mogelijk is met betrekking tot het aanbieden van padel en het realiseren van padelbanen. Dit om onaanvaardbare geluidsoverlast voor de omgeving op voorhand te voorkomen. Dit heeft zijn uitwerking gehad. Alleen bij deze vier verenigingen lopen trajecten om te bewerkstelligen dat wordt voldaan aan de geldende geluidsnormen.
6.13 Circuit Zandvoort Evenals in 2021 en 2022 vond wederom de Formule 1 op het Circuitpark Zandvoort plaats. De organisatie van dit evenement vraagt onze inzet vanuit vergunningverlening, toezicht & handhaving, advisering en klachtafhandeling. In aanloop van het evenement behandelen wij vergunningaanvragen, informatieverzoeken en handelen wij meldingen af vanuit de omgeving. Daarnaast houden wij toezicht of de voorschriften uit de vergunningen worden nageleefd. Ter voorbereiding op dit evenement nemen wij deel aan diverse interne en externe overleggen.
Jaarverslag 2023
51
Niet alleen rondom het de Formule 1, maar jaarrond houden wij toezicht op activiteiten op het terrein en de geluidsvoorschriften uit de vergunningen. Afgelopen jaren ontvingen wij veel geluidsklachten van het circuit. Het circuit kent een vast meetpunt op het circuit dat de gehele dag het geluid meet. Via deze metingen en het meetnet in de omgeving van het circuit houden wij vinger aan de pols. Na 1.581 klachten in 2021 en 1.380 klachten in 2022 ontvingen wij in 2023 1.413 klachten over het circuit. De 1.413 meldingen kwamen van 357 unieke adressen. Van alle meldingen zijn er 523 ingediend over een UBO-dag.
Gemeente
Aantal meldingen
Bloemendaal
376
Haarlem
520
Heemstede
20
Velsen
52
Zandvoort
428
Overig
17
Totaal
1.413
6.14 24-uurs bereikbaarheid incidenten, calamiteiten en rampenbestrijding In 2023 zijn wij 21 keer geïnformeerd over incidenten en 24 keer over ongewone voorvallen. Incidenten en ongewone voorvallen hebben betrekking op bijvoorbeeld branden waarbij mogelijk milieuschade kan ontstaan of is ontstaan bijvoorbeeld doordat er asbest in het pand aanwezig is. Andere voorbeelden zijn lekkage van bodemverontreinigende stoffen, lozen van onbehandeld afvalwater of ernstige bedrijfsstoringen die mogelijk milieuschade veroorzaakten of konden veroorzaken, maar ook dumpingen van chemisch drugsafval of van asbest. Ook zijn er 9 gevallen geweest waarbij wij pas achteraf kennis namen van een ongewoon voorval, zonder dat deze gemeld was. Dat ging om bedrijven in de gemeenten Edam-Volendam, Haarlem, Heemskerk, Heemstede, Purmerend en Velsen. Omdat dit een verplichting is voor bedrijven schreven wij de bedrijven aan via een waarschuwingsbrief en verzochten ze de melding alsnog in te dienen en ons te informeren over het ongewoon voorval dat zich heeft voorgedaan. Bij recidive volgt een bestuurlijke strafbeschikking milieu. Waar nodig zien wij erop toe dat de calamiteit of het ongeval zo snel als mogelijk wordt opgelost en de daarvoor gespecialiseerde bedrijven worden ingeschakeld. In de afhandeling van deze gevallen werken wij nauw samen met onze (keten)partners.
Jaarverslag 2023
52
6.15 Cijfers toezicht en handhaving milieu Gemeente
Onderwerp
Afgerond in 2023
milieu
162
calamiteiten
3
evenementen advies
24
evenementen bezoek
30
meldingen asbest
125
bezoeken asbest
28
meldingen Bbk
12
bezoeken Bbk
7
meldingen Wbb
41
bezoeken Wbb
33
vrijstellingen geluid
64
klachten
114
strafrechtelijk
3
dwangsom bestuurlijk
3
milieu
43
calamiteiten
1
evenementen advies
4
evenementen bezoek
2
alcohol
28
meldingen asbest
119
bezoeken asbest
31
meldingen Bbk
1
bezoeken Bbk
0
meldingen Wbb
5
bezoeken Wbb
3
klachten
49
DOR
5
evenementen bezoek
1
strafrechtelijk
2
milieu
82
calamiteiten
1
evenementen bezoek
1
alcohol
4
Beverwijk
Bloemendaal
Edam/Volendam
Jaarverslag 2023
53
meldingen asbest
78
bezoeken asbest
25
meldingen Wbb
82
bezoeken Wbb
33
meldingen Bbk
56
bezoeken Bbk
13
dwangsom bestuurlijk
1
klachten
28
milieu
566
calamiteiten
7
evenementen advies
2
evenementen bezoek
4
meldingen asbest
652
bezoeken asbest
86
brandveiligheid
108
meldingen Wbb
115
bezoeken Wbb
94
meldingen Bbk
22
bezoeken Bbk
2
klachten
234
strafrechtelijk
3
dwangsom bestuurlijk
7
milieu
148
calamiteiten
2
evenementen advies
15
evenementen bezoek
21
alcohol
14
meldingen asbest
187
bezoeken asbest
12
meldingen Bbk
16
bezoeken Bbk
6
meldingen Wbb
5
bezoeken Wbb
5
vrijstellingen geluid
13
klachten
24
strafrechtelijk
0
Haarlem
Heemskerk
Jaarverslag 2023
54
dwangsom bestuurlijk
0
milieu
54
alcohol
9
evenementen advies
1
evenementen bezoek
1
meldingen asbest
81
bezoeken asbest
25
meldingen Wbb
18
bezoeken Wbb
8
meldingen Bbk
94
bezoeken Bbk
25
klachten
38
strafrechtelijk
3
DOR
13
milieu
44
Heemstede
Landsmeer calamiteiten evenementen advies
14
evenementen bezoek
0
brand
4
alcohol
5
meldingen asbest
42
bezoeken asbest
11
meldingen Wbb
57
bezoeken Wbb
21
meldingen Bbk
9
bezoeken Bbk
1
strafrechtelijk
1
klachten
16
milieu
47
evenementen bezoek
1
evenementen advies
17
brand
9
alcohol
3
meldingen asbest
38
bezoeken asbest
14
Oostzaan
Jaarverslag 2023
55
meldingen Bbk
17
bezoeken Bbk
5
meldingen Wbb
40
bezoeken Wbb
28
klachten
26
milieu
188
calamiteiten
3
meldingen asbest
314
bezoeken asbest
49
meldingen Wbb
70
bezoeken Wbb
29
meldingen Bbk
80
bezoeken Bbk
17
klachten
21
dwangsom bestuurlijk
2
milieu
66
calamiteiten
0
evenementen advies
16
evenementen bezoek
20
brand
28
alcohol
9
meldingen asbest
35
bezoeken asbest
17
meldingen Bbk
5
bezoeken Bbk
2
meldingen Wbb
23
bezoeken Wbb
20
vrijstellingen geluid
10
klachten
41
strafrechtelijk
0
dwangsom bestuurlijk
5
milieu
338
calamiteiten
3
evenementen advies
78
evenementen bezoek
103
Purmerend
Uitgeest
Velsen
Jaarverslag 2023
56
meldingen asbest
265
bezoeken asbest
22
meldingen Wbb
34
bezoeken Wbb
13
meldingen Bbk
12
bezoeken Bbk
6
havenverordening
55
vrijstellingen geluid
41
klachten
154
strafrechtelijk
2
dwangsom bestuurlijk
3
milieu
104
calamiteiten
1
evenementen advies
1
evenementen bezoek
1
meldingen asbest
84
bezoeken asbest
17
meldingen Wbb
76
bezoeken Wbb
29
meldingen Bbk
39
bezoeken Bbk
5
klachten
24
strafrechtelijk
1
milieu
135
calamiteiten
9
evenementen advies
28
alcohol
9
brand
30
meldingen asbest
41
bezoeken asbest
6
meldingen Bbk
13
bezoeken Bbk
5
meldingen Wbb
44
bezoeken Wbb
30
klachten
48
dwangsom bestuurlijk
1
Waterland
Wormerland
Jaarverslag 2023
57
strafrechtelijk
1
milieu
65
calamiteiten
2
evenementen advies
11
evenementen bezoek
19
dwangsom bestuurlijk
1
strafrechtelijk
1
HH toeristische verhuur
6
meldingen asbest
90
bezoeken asbest